Strona główna „Forum Akademickiego”

Archiwum „Forum Książki” z roku 2001

Spis treści numeru 4(25)/2001

Kierowniczka Działu Wydawnictw poznańskiej Akademii Rolniczej podkreśla, że bez zaufania ze strony władz uczelni sensowny rozwój działalności wydawniczej i promocyjnej nie byłby możliwy.

Piotr Kieraciński

W 1954 r. w ówczesnej Wyższej Szkole Rolniczej (status Akademii Rolniczej uczelnia uzyskała w 1972 r.) powołano Komitet Redakcyjny, który zajmował się głównie wydawaniem roczników uczelni. Taki był początek działalności wydawniczej w poznańskiej AR. W 1959 r. szefem komórki ds. wydawniczych został prof. Eugeniusz Matusiewicz. Pełnił funkcję przewodniczącego Komitetu Redakcyjnego z przerwami aż do 1992 r. Obecne Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu składa się z dwóch części: Komitetu Redakcyjnego i Działu Wydawnictw. Komitet Redakcyjny tworzą redaktorzy działowi. Są to samodzielni pracownicy naukowi, powoływani na kolejne kadencje przez Rady Wydziałów. Na czele Komitetu stoi redaktor naczelny Wydawnictwa AR, prof. Zefiryn Adamski, emerytowany pracownik uczelni. Zadaniem redaktorów działowych jest kwalifikowanie publikacji do druku oraz proponowanie recenzentów. Redaktorzy otrzymują symboliczne wynagrodzenie za przygotowane arkusze wydawnicze.

Dział Wydawnictw zajmuje się wydawaniem książek i czasopism. Kieruje nim od 1998 r. Anna Zielińska-Krybus. Dział zatrudnia 6 osób. Cztery z nich tworzą redakcję. Ich zadaniem jest nie tylko redagowanie dostarczonych przez redaktorów działowych materiałów, ale także promocja publikacji, przygotowanie materiałów reklamowych, dysponend wydawniczych itp. Formalnie Dział Wydawnictw jest częścią administracji centralnej uczelni. Zdaniem prof. Erwina Wąsowicza, prorektora ds. nauki, któremu Dział Wydawnictw podlega, takie usytuowanie nie jest zbyt szczęśliwe. W przyszłości należy dążyć do większego usamodzielnienia wydawnictwa.

PLAN WYDAWNICZY

Podobnie, jak w innych uczelniach, działanie wydawnictwa zależy w dużej mierze od planu wydawniczego, który zatwierdzany jest w maju danego roku na rok następny. Plan przygotowują redaktorzy działowi, a zatwierdza Komitet Redakcyjny. Plan jest zawsze otwarty i pilnie potrzebne skrypty bądź zgłoszone niespodziewanie prace habilitacyjne zawsze przyjmowane są do druku. Senat uczelni zatwierdza jedynie regulamin działalności wydawnictwa.

Wydawnictwo AR w Poznaniu dysponuje dwoma funduszami, przyznawanymi odpowiednio przez prorektorów ds. nauki oraz studiów: jeden na dofinansowanie publikacji naukowych, drugi – publikacji dydaktycznych. W sumie wynoszą one 120 tys. zł rocznie. Na sprzedaży książek oficyna zarabia 160 tys. zł rocznie. Pieniądze te trafiają do budżetu uczelni.

Publikacje spływają do Działu Wydawnictw po zrecenzowaniu w postaci dyskietek komputerowych z wydrukami. Tutaj są redagowane i przekazywane zewnętrznym podmiotom do łamania i składu komputerowego. Wydawnictwo od kilku lat współpracuje na stałe z kilkoma takimi firmami. Większość książek drukowana jest we własnej drukarni AR – jest ona odrębną od Wydawnictwa AR jednostką. A. Zielińska-Krybus przyznaje, że dzięki temu oficyna nie musi poddawać każdej książki procedurze zamówień publicznych. Przestarzały sprzęt drukarski nie pozwala jednak na realizację wszystkich książek przez uczelnianą drukarnię. Te, które mają nietypowe formaty bądź twardą oprawę, przechodzą stosowne procedury związane z wymogami zamówień publicznych i w całości wykonywane są przez podmioty zewnętrzne.
Czas produkcji książki zależy od jej charakteru. Wydawnictwo przyjmuje, że pozycje dydaktyczne powinny ukazać się w ciągu 6 miesięcy od momentu złożenia ich w Dziale Wydawnictw, natomiast prace habilitacyjne – w ciągu 3 miesięcy. Praktyka jest trochę inna. Książki habilitacyjne zazwyczaj ukazują w znacznie krótszym terminie, najczęściej ok. 1,5 miesiąca; rekord wyniósł w tym roku 3 tygodnie. Publikacje dydaktyczne muszą natomiast niekiedy poczekać w kolejce, zwłaszcza w tym roku, gdy oficyna została zasypana niespodziewanie dużą liczbą, ok. 20, prac habilitacyjnych. 

PIENIĄDZE

Autorzy książek dostają honoraria. Rozprawy habilitacyjne wyceniane są ryczałtowo – autor otrzymuje po 150 zł za 3 arkusze wydawnicze. Skrypty wyceniane są po 250-300 zł za arkusz, a podręczniki po 300-400 zł za arkusz. Kierowniczka Działu Wydawnictw przyznaje, że w tym roku, w związku z trudną sytuacją uczelni, honoraria wypłacane są wg. minimalnych stawek. Od niedawna nie są honorowane finansowo artykuły w czasopismach wydawanych przez uczelnię. Arkusze wydawnicze każdej publikacji liczy w oficynie jedna osoba. Wydawnictwo płaci także za recenzje. recenzentami są osoby spoza uczelni, a wyjątkowo – emerytowani profesorowie AR w Poznaniu.

Średni koszt arkusza wydawniczego wynosi w Wydawnictwie poznańskiej AR 750 zł. Nie jest to stawka wysoka. Ceny książek z 25 proc. marżą księgarską kształtują się od 7 do 36 zł. Skrypty dla studentów kosztują od kilkunastu do najwyżej 20 zł. A. Zielińska-Krybus konstatuje: – Nie możemy sprzedawać drożej niż kosztuje kserowanie książki w uczelni. Wydawnictwo AR publikuje także dwa czasopisma: „Roczniki Akademii Rolniczej im. A. Cieszkowskiego” oraz anglojęzyczne „Scientific Papers of Agriculture University of Poznań”. Czasopisma finansowane są przez poszczególne wydziały uczelni. W Wydawnictwie AR w Poznaniu mieszczą się też redakcje działów dwóch ogólnopolskich czasopism uczelni rolniczych: „Electronic Journal of Polish Agriculture Universities” i powstałych niedawno „Acta Universitatum Agriculture Polonorum”.

PRZEBOJE

Rocznie oficyna publikuje ok. 60 tytułów o łącznej objętości 650 arkuszy wydawniczych i nakładzie ponad 30 tys. egz. Najniższe nakłady mają książki habilitacyjne – 175-200 egz., najwyższe, 1,5 tys. egz., osiągają podręczniki i skrypty. Rekordzistą stała się Kulturotwórcza rola lasu Jerzego Wiśniewskiego i Bohdana Kiełczewskiego, największy przebój Wydawnictwa AR. Pierwsze dwa wydania rozeszły się w nakładzie 3 tys. egz. Obecnie w sprzedaży jest trzecie wydanie tej pozycji. Sukcesem okazała się też książka Andrzeja Bereszyńskiego Wilk w Polsce i jego ochrona, która miała dwa dobrze sprzedające się wydania. Obie te pozycje uzyskały wyróżnienia i nagrody na targach książki. Pierwsze wydanie Kulturotwórczej roli lasu zdobyło nagrodę „Megaronu” za najlepiej wydaną książkę akademicką podczas KTKA ATENA w 1996 r., a drugie wydanie – w innej szacie graficznej i wzbogacone o ponad 200 ilustracji – jedną z głównych nagród na Wrocławskich Targach Książki Naukowej w 2000 r. Książka Wilk w Polsce i jego ochrona uzyskała wyróżnienie podczas WTKN w 1999 r.

Ostatnio zupełnie niespodziewanie przebojem okazał się skrypt dla studentów Prace przygotowawcze do odnowy zalesień Henryka Kocjana. – Autor twierdził, że z pewnością sprzeda się tysiąc egzemplarzy, w co trudno było uwierzyć – mówi A. Zielińska-Krybus. Zdecydowano, że nakład wyniesie 1,2 tys. egz. Całość sprzedała się w ciągu 2 miesięcy. Teraz sprzedawane jest drugie wydanie. Okazało się, że nabywcami książki nie byli studenci, ale ludzie, którzy kupili leśne lub rolne działki i zamierzają je zalesiać. Zainteresowanie wykazali też zawodowi leśnicy. – Szansą są dla nas książki z dziedziny leśnictwa – mówi A. Zielińska-Krybus, wskazując także na inne tytuły z tej dziedziny, które osiągnęły spory sukces i zainteresowały szersze niż naukowe grono odbiorców. Rektor E. Wąsowicz zauważa: – sukces niektórych książek wskazuje, że wydawnictwo mogłoby, w miarę swych możliwości, zająć się wydawaniem książek popularyzatorskich dla szerszego grona odbiorców. Obok leśników rektor wymienia ogrodników amatorów. – Są wśród naszych pracowników osoby, które już publikują takie książki w pozauczelnianych wydawnictwach, a innych należałoby zachęcić do wykorzystania talentów popularyzatorskich w naszej oficynie – dodaje.

PROMOCJA

Promocją książek zajmuje się Dział Wydawnictw. Oficyna bierze udział w targach książki: Poznańskich Dniach Książki Naukowej od pierwszej edycji tej imprezy, Wrocławskich targach Książki Naukowej od drugiej edycji, Krajowych Targach Książki Akademickiej ATENA od 1996 r., Bydgoskich Dniach Książki. Raz uczestniczyło w Krakowskich Targach Książki i zamierza na tę imprezę wracać co 2 lata. Od niedawna książki Wydawnictwa AR w Poznaniu pokazywane są na POLAGRZE – bądź na stoisku uczelni, bądź na stoisku wystawcy, który zgodzi się sponsorować oficynę udzielając jej publikacjom miejsca na swoim stoisku. Od paru lat wydawnictwo organizuje stoisko podczas konferencji organizowanych przez AR. W promocję książek angażowani są także ich autorzy, znający środowisko specjalistów ze swojej dziedziny. Do każdej poważniejszej publikacji drukowana jest kolorowa ulotka.

Od roku Wydawnictwo AR nie zajmuje się kolportażem własnych publikacji. Zadanie to przejęła całkowicie i z powodzeniem realizuje prywatna księgarnia, mieszcząca się w głównym gmachu uczelni. W wyniku umowy z Wydawnictwem AR księgarnia ma wyłączność na sprzedaż – detaliczną i hurtową – książek uczelnianej oficyny. Także zamówienia kierowane bezpośrednio do wydawcy przekazywane są księgarni.

Zdaniem rektora Wąsowicza, Wydawnictwo AR wypracowało sobie mocną pozycję i nie ma specjalnej potrzeby ingerowania w jego działalność. Z kolei kierowniczka Działu Wydawnictw podkreśla, że bez zaufania ze strony władz uczelni sensowny rozwój działalności wydawniczej i promocyjnej nie byłby możliwy.

Powrót do strony głównej