Z prac KRASP

Zasadniczą przesłanką skłaniającą do połączenia się dwóch organizacji reprezentujących środowisko akademickie było wzmocnienie pozycji tego środowiska w kontaktach 
ze światem polityki.

Jerzy Woźnicki

W dniach 29-30 marca w Salamance miała miejsce Konwencja Uczelni Europejskich, która odbywała się pod hasłem Kształtujemy naszą przyszłość w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego. Uczestniczyli w niej reprezentanci krajowych konferencji rektorów, rektorzy uczelni należących do Association of European Universities (CRE), osoby desygnowane przez ministerstwa krajów – sygnatariuszy Deklaracji Bolońskiej, a także zaproszeni przedstawiciele Komisji Europejskiej, Rady Europy, UNESCO, Porozumienia Europejskich Organizacji Studenckich oraz europejskich organizacji działających w obszarze szkolnictwa wyższego, czyli wszyscy, których głos w sprawie szkolnictwa wyższego w Europie uznawany jest za znaczący. Łącznie ponad 500 osób.

Głównym celem Konwencji była ocena przez środowisko akademickie przebiegu zjawisk integracyjnych zachodzących w Europie w obszarze szkolnictwa wyższego, popularnie zwanych procesem bolońskim, zapoczątkowało go bowiem podpisanie w 1999 r. przez ministrów edukacji 29 krajów europejskich Deklaracji Bolońskiej. Ocena ta będzie stanowiła podstawę do przygotowania przesłania adresowanego do ministrów edukacji, którzy zbiorą się w maju 2001 r. w Pradze.

W swych tezach przedstawiciele uczelni wskazali na działania, które przyczyniłyby się do przyspieszenia procesu tworzenia Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego, a w szczególności do uczynienia systemu szkolnictwa wyższego w Europie bardziej atrakcyjnym oraz przywrócenia mu w ten sposób dominującej pozycji w skali globalnej.

NOWA ORGANIZACJA

W powiązaniu z Konwencją Uczelni Europejskich miało miejsce inne bardzo ważne wydarzenie – 31 marca odbyło się pierwsze, konstytucyjne zgromadzenie plenarne European University Association (EUA). Organizacja ta powstała w wyniku połączenia się dwóch dotychczas istniejących struktur reprezentujących środowisko uczelni akademickich: CRE oraz Confederation of European Union Rectors’ Conferences (CEURC). W obu tych organizacjach była reprezentowana Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, która stała się zbiorowym członkiem – założycielem EUA.

Nowa organizacja została utworzona zgodnie z porozumieniem podpisanym przez prezydentów CRE i CEURC w wyniku niemal jednomyślnej decyzji członków obu organizacji, co w przypadku CRE oznaczało decyzję ponad 500 rektorów reprezentujących uczelnie członkowskie, w tym 21 rektorów polskich uczelni. Z punktu widzenia KRASP, najważniejszym rezultatem utworzenia EUA jest zmiana statusu naszej Konferencji. Zgodnie z przyjętym w Salamance Statutem EUA uzyskała ona pełne prawa członka zbiorowego EUA, z prawem głosu w organie zarządzającym Stowarzyszeniem – EUA Council (dotychczas KRASP miała status członka stowarzyszonego Konfederacji Konferencji Rektorów Krajów Unii Europejskiej, bez prawa głosu w CEURC Assembly).

Należy z satysfakcją odnotować, że zapisy przyjęte w statucie nowej organizacji, dotyczące w szczególności kwestii członkostwa, są zbieżne z zasadniczymi rozwiązaniami przyjętymi w Regulaminie KRASP. Przede wszystkim, zgodnie ze Statutem EUA, warunkiem członkostwa uczelni w Stowarzyszeniu, czyli uznania jej za uczelnię akademicką, jest prawo do nadawania stopnia doktora. Wniosek uczelni ubiegającej się o członkostwo jest rozpatrywany po zasięgnięciu opinii krajowej konferencji rektorów uczelni akademickich (zgodnie z dokumentami EUA, w przypadku Polski konferencją taką jest KRASP). Uczelnie nie mające charakteru akademickiego – jeśli są członkami (stowarzyszonymi) krajowej konferencji rektorów uczelni akademickich i po uzyskaniu jej rekomendacji – mogą ubiegać się o status członka stowarzyszonego EUA, a konferencje tego typu uczelni w podobnym trybie – o status zbiorowego członka stowarzyszonego EUA.

ZBIOROWA MĄDROŚĆ

Zasadniczą przesłanką skłaniającą do połączenia się dwóch organizacji reprezentujących środowisko akademickie było wzmocnienie pozycji tego środowiska w kontaktach ze światem polityki. Istotne było przy tym znalezienie odpowiedniej równowagi między tym, co stanowiło istotę działania CRE, czyli reprezentowaniem interesów poszczególnych uczelni, a tym, co stanowiło istotę działania CEURC, czyli reprezentowaniem – poprzez krajowe konferencje rektorów – interesów środowiska akademickiego poszczególnych krajów europejskich.

Obie dotychczas istniejące organizacje były ważnymi partnerami Komisji Europejskiej i jej organów zajmujących się obszarem szkolnictwa wyższego i nauki. Jednakże perspektywa współdziałania z dwiema organizacjami, prezentującymi niekiedy nieco rozbieżne stanowiska, zniechęcała wysokich urzędników Komisji Europejskiej do kontaktów z przedstawicielami uczelni i osłabiała siłę prezentowanych przez nie argumentów. Jak oświadczyli prezydenci obu organizacji, zbiorowa mądrość reprezentantów uczelni i konferencji rektorów pozwoliła doprowadzić do końca proces integracji i zlikwidować w ten sposób szkodliwy „dwugłos”, stwarzający niekiedy politykom wygodny pretekst do podejmowania decyzji niezgodnych z interesem szkolnictwa wyższego lub niepodejmowania decyzji oczekiwanych przez uczelnie.

Należy mieć nadzieję, że także środowisko akademickie w naszym kraju – wyciągając wnioski z dotychczasowych doświadczeń i dostrzegając pozytywny przykład działań na forum europejskim – w kontaktach z politykami zacznie przemawiać „jednym głosem”, a istniejące w nim struktury będą odpowiadać rozwiązaniom przyjętym w Europie. Warto o tym mówić zwłaszcza w sytuacji, gdy ciągle jeszcze dyskutujemy nad kształtem nowego prawa o szkolnictwie wyższym, a integracja organów przedstawicielskich środowiska akademickiego – ze względu na ambicje i wąsko widziane indywidualne lub grupowe interesy – napotyka na trudności.

Komentarze