|
W Nowej Brzeźnicy koło Radomska na Ziemi Częstochowskiej znajduje się pomnik Jana Długosza (1415-80), najbardziej chyba znanego wśród polskich historyków. Urodził się właśnie w Brzeźnicy, w rodzinie rycerskiej, jako jeden z dwunastu braci o tym samym imieniu. Jego ojciec brał udział w bitwie pod Grunwaldem. Długosz studiował w Akademii Krakowskiej (1428-31). Stopnia naukowego nie uzyskał. W 1440 przyjął święcenia kapłańskie. Był kanonikiem krakowskim, sandomierskim, gnieźnieńskim, przed samą śmiercią nominowany na biskupa lwowskiego. 1431-55 był sekretarzem, kanclerzem, zarządcą majątku i powiernikiem biskupa krakowskiego Z. Oleśnickiego, wybitnego męża stanu. Wyjeżdżał w misjach dyplomatycznych do Włoch. Był wychowawcą synów Kazimierza Jagiellończyka, dyplomatą Władysława Warneńczyka.
Głównym jego dziełem jest 12-tomowa Historia Polonica, pisana w latach 1455-80, obejmująca całość dziejów polskich. Jest ona pierwszym poważnym opracowaniem historii naszego średniowiecza, opartym na bogatych źródłach polskich i obcych, ma także walory literackie. Długosz jest też autorem życiorysu Z. Oleśnickiego, opisu chorągwi krzyżackich zdobytych pod Grunwaldem, herbarza polskiego, katalogu biskupów polskich, opisu diecezji krakowskiej, życiorysów św. Stanisława i św. Kingi oraz geograficznego opisu ziem polskich. Był fundatorem kilku kościołów i klasztoru paulinów na Skałce w Krakowie. Tu został pochowany.
Pomnik w Brzeźnicy został odsłonięty w roku 1980, w 500. rocznicę śmierci uczonego. Autorem rzeźby jest Jerzy Kędziora (ur. 1947) z Częstochowy, absolwent gdańskiej PWSSP, autor pomników m.in. Jana Pawła II w Krakowie oraz Kazimierza Pułaskiego i św. Jadwigi w Częstochowie. Jego prace znajdują się w zbiorach wielu muzeów w Polsce i na świecie.
(fig) |
