Maj 5/2001

 

FELIETON REDAKCYJNY Silny minister  – Piotr Kieraciński INFORMACJE Kronika Notatnik Ministra Edukacji   Odpowiedź na postulaty  – Edmund Wittbrodt Notatki Ministra Nauki   Wesprzeć innowacyjność  – Andrzej Wiszniewski Notatki Przewodniczącego RGSzW   Głębokie nieporozumienie  – Andrzej Pelczar Z prac KRASP   Komisja akredytacyjna  – Jerzy Woźnicki PRZEGLĄD AKADEMICKI 10 lat KBN Nauka ponad polityką   – rozmowa z dr. J.K.Frąckowiakiem,  sekretarzem KBN Z niczyjego nadania    – rozmowa z prof. W. Karczewskim, pierwszym przew. KBN Cenny udział uczonych   – rozmowa z prof. A. Łuczakiem,  przew. KBN w l. 1995-97 Finansowanie zrównoważone    – rozmowa z prof. A.Wiszniewskim, przew. KBN  KBN dawniej i dziś    – Ryszard Tadeusiewicz Początki działalności KBN  i jego dzisiejszy stan   Agora Konflikt interesów    – Andrzej Górski Bioetyka może uporządkować stosunki nauki i biznesu Życie akademickie Jeszcze raz o wieloetatowości  – Zbigniew Drozdowicz Plaga społeczna, konieczność życiowa czy symptom czasów? Nie oczekujmy zbyt wiele   – Henryk Grabowski  Kształcenie nauczycieli  a warunki ich pracy Jak wyjść z tego kotła?   – Aleksander Wesołowski O przygotowaniu pedagogicznym pracowników szkół wyższych  Studia za granicą Szkolnictwo wyższe w Belgii  – Ryszard Mosakowski Struktura i organizacja  belgijskich uczelni  Czytelnia czasopism BADANIA NAUKOWE Pożegnanie z retortą? – rozmowa z prof. B. Jeziorskim, chemikiem, laureatem Nagrody FNP Tajemnice mineralogiczne kości – Maciej Pawlikowski Badania z pogranicza biochemii, mineralogii i medycyny Człowiek – stworzenie nieracjonalne  – Halina Bykowska O pracach Instytutu Psychologii UG   W STRONĘ HISTORII Pomniki uczonych polskich (65)   Pomnik Jana Długosza Rody uczone (55) Wiśniewscy    - Magdalena Bajer Potomkowie ambasadora–slawisty Gwiazdy i meteory Oświecony umysł    – Beata Machnik Józef Herman Osiński, pedagog  i tłumacz Kartki z dziejów nauki w Polsce (24) Plany na niepodległość    - Piotr Hübner Józef Brodziński o konkurencji  i jakości nauczania Uczeni pod pręgierzem krytyki(3) Przekleństwo specjalizacji    – Jan Kozłowski José Ortega y Gasset o uczonych  i ludziach masowych OKOLICE NAUKI Promowanie nowoczesności  – Mariusz Karwowski Sieć Ośrodków Przekazu Informacji a rynek europejski Sprzężenie zwrotne  – Rafał Riedel Rozwój marketingu politycznego  a upadek tradycyjnych wartości Sposób bycia W żywiole słów    – Piotr Kieraciński Prof. Jerzy Paszek, literaturoznawca i gracz w scrabble Poczta elektroniczna Maszynka do pieniędzy    – Paweł Misiak Portale internetowe – raj dziennikarzy i biznesmenów? Recenzje   Żółta febra, czarna bogini Piękno wszechświata Przygoda z komunikacją Dostojewski i Nietzsche W stronę morfologii kultury FELIETONY Czym mogłaby być historia nauki    – Grzegorz Filip Szkiełko w oku Próba nie tej sztuki    – Piotr Müldner-Nieckowski Wyznania szalonego humanisty Być sędzią we własnej sprawie   – Leszek Szaruga

Nauka ponad polityką Zastrzeżenia do systemu grantów podnoszone są na całym świecie, jednak niczego lepszego dotąd nie wynaleziono. Od początku istnienia KBN pojawiały się zarzuty, że uczeni przyznają pieniądze samym sobie, a przynajmniej placówkom, z których się wywodzą. Po pewnym czasie wprowadziliśmy bardzo ostre przepisy, które nie pozwalają członkom Komitetu oraz zespołów ubiegać się o środki na własne projekty w okresie sprawowania funkcji w KBN. Spotkało się to z kolei z zarzutami, że najlepszych uczonych pozbawia się możliwości zdobywania pieniędzy na własne badania. Rozmowa z dr. Janem Krzysztofem Frąckowiakiem, sekretarzem Komitetu Badań Naukowych   KBN dawniej i dziś Na początku był entuzjazm. Takie to zresztą były czasy (...) wówczas po raz pierwszy (i chyba ostatni) o wejściu do KBN decydowały wyłącznie cechy osobowe i autorytet kandydatów, a nie „układy”. Wynikało to głównie z faktu, że w momencie przeprowadzania wyborów nikt tak naprawdę jeszcze nie wiedział, że w gestii KBN znajdzie się klucz do kasy z pieniędzmi na badania naukowe, więc wyborcy pozwalali sobie na luksus myślenia w kategoriach racji, a nie w kategoriach interesów. W jakimś (stale malejącym) stopniu udało się to zachować w wyborach do drugiej i trzeciej kadencji. Jak jest teraz – każdy widzi. Prof. Ryszard Tadeusiewicz wspomina pionierski okres działalności KBN i przedstawia jego dzieje    Konflikt interesów Indywidualnej współpracy z firmami nie należy uważać za coś nagannego, ograniczać jej, lecz przeciwnie, rozwijać, jednakże z zachowaniem niezbędnych standardów i respektowaniem interesów macierzystej instytucji, w imieniu której nie może, rzecz jasna, występować sam zainteresowany badacz lub lekarz, jak to bywa obecnie. (...) Uważam, że wprowadzenie wymaganych standardów z uwzględnieniem zasady konfliktu interesów będzie dla firm działających na terenie naszego kraju znaczącą zachętą i sygnałem, aby zainteresować się również współpracą międzyinstytucjonalną. Poprawa finansowania nauki i medycyny może zależeć od właściwych standardów bioetycznych, twierdzi prof. Andrzej Górski    Jeszcze raz o wieloetatowości Nie twierdzę, że nie ma potrzeby ustawowego uregulowania kwestii wieloetatowości pracowników akademickich. Przeciwnie, uważam że konkretne rozstrzygnięcia formalno-prawne powinny być przyjęte, i to im szybciej, tym lepiej, bo zjawisko nie tylko się rozszerza, ale przybiera niekiedy formy patologiczne (np. w postaci multietatowości, która urąga nie tylko higienie pracy, ale także zdrowemu rozsądkowi). Powinny one być jednak oparte na rzetelnym bilansie, z jednej strony, możliwości państwa (...), z drugiej natomiast, możliwości i potrzeb tych, których ta regulacja bezpośrednio „dotknie”. Prof. Zbigniew Drozdowicz pisze, że nie liczba etatów, ale rzetelność wykonywanych obowiązków świadczy o pracowniku  akademickim   Pożegnanie z retortą? Zawsze trzeba, w którymś momencie, skonfrontować teorię z doświadczeniem, zawsze będziemy musieli otrzymywać jakieś substancje, opracowywać procesy technologiczne. Dzięki rozwojowi teorii doświadczenia będą lepiej umotywowane, lepiej ukierunkowane. Istnieje jeszcze drugi element, niejako druga wartość chemii kwantowej. Mówi nam ona nie tylko, jakie będą własności molekuł i ich wzajemnie oddziaływanie, lecz także, które z tych własności mają dobrze określony sens. Rozmowa z prof. Bogumiłem Jeziorskim, chemikiem kwantowym, laureatem Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w dziedzinie nauk ścisłych    Promowanie nowoczesności Zasadniczym celem sieci IRC jest wspieranie międzynarodowego transferu technologii pomiędzy firmami, co ma pomóc zjednoczonej Europie w osiągnięciu jej strategicznego celu – uczynieniu z gospodarki najbardziej konkurencyjnej i najbardziej dynamicznej ze wszystkich na świecie, łącznie z amerykańską. Wszelkie działania w tym kierunku mają się opierać na wiedzy, innowacyjności i nowych technologiach. O sieci Innovation Relay Centres w Polsce pisze Mariusz Karwowski

 

Komentarze