SEM Forum

PKA będzie musiała skoncentrować się przede wszystkim
na przyznawaniu uprawnień do prowadzenia
szkół i kierunków studiów.

Marcin Bielski

Akredytacja pojawiła się w Polsce w pierwszej połowie lat 90., w wyniku współpracy wielu szkół wyższych, państwowych i niepaństwowych, z partnerami zagranicznymi. Programy współpracy, sponsorowane przez brytyjski Know-how Fund, amerykańskie fundusze USAID i USIA oraz europejski PHARE, pozwoliły polskim profesorom zapoznać się z zasadami akredytacji szkół wyższych i programów nauczania rozwiniętych zwłaszcza w USA i Wlk. Brytanii a także docenić znaczenie akredytacji dla podnoszenia jakości kształcenia. Adaptując te zagraniczne wzory do warunków polskich, Stowarzyszenie Edukacji Menedżerskiej FORUM już w roku 1994 uruchomiło system akredytacji programów nauczania, którego przedmiotem są studia licencjackie i magisterskie, początkowo na kierunku zarządzanie i marketing, a obecnie także na kierunku finanse i bankowość oraz studia Master of Business Administration. Od tego czasu powstało szereg inicjatyw środowiskowych i komisji akredytacyjnych (m.in. Uniwersytecka Komisja Akredytacyjna, Komisja Akredytacyjna Uczelni Medycznych, Fundacja Promocji i Akredytacji Kierunków Ekonomicznych, Komisja Akredytacyjna Uczelni Technicznych, Komisja Akredytacyjna Wyższego Szkolnictwa Zawodowego).

POSZERZANIE WACHLARZA

Te oddolne, środowiskowe inicjatywy rozwijały się równolegle z przygotowaniami do powołania PKA. Rozwijał się także system akredytacji SEM FORUM, wyrażając się zarówno w liczbie poddawanych ocenie i akredytowanych programów, jak i w rozszerzeniu wachlarza kierunków objętych akredytacją. W bieżącym roku uzyskały akredytację: Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie i Wyższa Szkoła Zarządzania w Częstochowie dla kierunku zarządzanie i marketing oraz Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu dla kierunku finanse i bankowość. W toku postępowania jest sześć dalszych programów, w tym jeden MBA, cztery programy studiów licencjackich (trzy z finansów i bankowości i jeden z zarządzania i marketingu) oraz, po raz pierwszy, program jednolitych studiów magisterskich na kierunku zarządzanie i marketing. W stosunku do dwóch z tych sześciu programów przeprowadzono już cały proces oceny i podjęto decyzje o odroczeniu akredytacji do czasu spełnienia warunków wyznaczonych przez Komisję Akredytacyjną. Odraczanie przyznania akredytacji dotyczy ostatnio około połowy przypadków rozpatrywanych przez Komisję Akredytacyjną SEM FORUM. Potwierdza to od dawna przez nas wyznawaną zasadę, że akredytacja to nie akt, a proces podnoszenia jakości działalności edukacyjnej.

Z inicjatywy zainteresowanych szkół akredytacja SEM FORUM w najbliższym czasie rozszerzy się o kierunki ekonomia oraz informatyka i ekonometria. W przypadku tego ostatniego współdziałamy z Polskim Towarzystwem Informatycznym i wszystko wskazuje na to, że akredytacji udzielać będą wspólnie oba stowarzyszenia.

Współdziałanie SEM FORUM z innymi instytucjami akredytacyjnymi ma także wymiar międzynarodowy. Ostatnio pojawiła się bardzo interesująca propozycja ze strony niemieckiej fundacji FIBAA. Do fundacji tej zgłoszono do akredytacji program studiów zarządzania w międzynarodowym Uniwersytecie Viadrina we Frankfurcie nad Odrą. Fundacja proponuje przeprowadzenie procedury akredytacyjnej wspólnie z SEM FORUM i przyznawanie równocześnie akredytacji polskiej i niemieckiej. Nie wiadomo, czy do tego dojdzie, m.in. ze względu na koszty, jakie musiałby ponieść Uniwersytet Viadrina, ale już sama propozycja wskazuje na szanse rozwoju środowiskowych systemów akredytacji.

WYRÓŻNIK RYNKOWY

Nowa sytuacja, jaką stwarza powołanie Państwowej Komisji Akredytacyjnej, stawia na porządku dziennym sprawę stworzenia takich relacji między tym organem a środowiskowymi przedsięwzięciami akredytacyjnymi, które nie zniszczą dotychczasowego dorobku tych ostatnich i pomogą PKA w realizacji jej celów. Doświadczenia KAWSZ wskazują, że PKA będzie musiała skoncentrować się przede wszystkim na przyznawaniu uprawnień do prowadzenia szkół i kierunków studiów (dlaczego nie nazwać tego licencją?). Jeśli chodzi o ocenę jakości realizowanych programów kształcenia, to wydaje się bardzo ważne, aby PKA badała te szkoły, co do których zachodzi obawa, że nie dotrzymują minimalnych warunków dla prowadzenia danego poziomu i/lub kierunku studiów. Jeśli takie obawy czy sygnały potwierdzą się, PKA powinna w całości lub w części odbierać lub zawieszać uprawnienia szkoły (licencję). Podobnych przypadków nigdy nie ujawni akredytacja środowiskowa, bo takie szkoły dobrowolnie się jej nie poddadzą. Wydaje się natomiast, że wyniki akredytacji środowiskowych, a także rankingów szkół prowadzonych przez różne czasopisma, powinny być sygnałem dla PKA, że nie należy tracić czasu i pieniędzy na prowadzenie oceny jakości w szkołach, które otrzymały „znak jakości” od wiarygodnej środowiskowej komisji akredytacyjnej.

Dynamiczny rozwój inicjatyw akredytacyjnych doprowadzi zapewne do znanej w świecie sytuacji, w której szkoła będzie ubiegać się o więcej niż jedną akredytację. Pierwszy taki przypadek w Polsce już jest: Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego w Warszawie ma akredytację krajową SEM FORUM i europejską EQUIS. Można sobie wyobrazić, że ambitna szkoła biznesu zechce ubiegać się o akredytację FORUM i FPiAKE albo tej ostatniej i UKA. Wszystko to jednak będzie możliwe pod warunkiem, że akredytacja będzie wyróżnikiem szkoły czy programu nauczania na rynku edukacyjnym, a nie powszechnym i, co gorsza, obowiązkowym atrybutem, a także pod warunkiem utrzymania wysokiego poziomu standardów jakości i rzetelności procedur akredytacyjnych.

Komentarze