Życie akademickie

Od początku 6. Programu Ramowego dzieli nas coraz mniej czasu, toteż, choć ostateczne decyzje jeszcze nie zapadły i niektóre szczegóły mogą się zmienić, warto wiedzieć, 
co nowy program nam przyniesie i uwzględnić tę wiedzę w dalekosiężnych planach.

Anna Wiśniewska

 

Fot. Stefan Ciechana

  Jedną z cech charakterystycznych 6.PR, wielokrotnie podkreślaną w dokumentach Komisji i różnych analizach, ma być wzrost roli zjawiska o nazwie mobility, czyli przemieszczania się uczonych w skali międzynarodowej. Powiada się wręcz, że ich ruch pomiędzy instytutami naukowymi będzie mieć kluczowe znaczenie w budowie Europejskiej Przestrzeni Badawczej. Stosownie więc do tej ważnej roli planuje się przeznaczenie na program Human resources and mobility znacznych środków finansowych – w sumie aż 1,58 mld euro (ok. 9 proc. funduszy 6.PR). System stypendiów będzie rozbudowany, a patronką wszelkich grantów i stypendiów – nawet tych krótkich, konferencyjnych – zostanie Maria Curie. Niektóre z nich są znane (np. sieci badawczo-szkoleniowe, konferencje), inne występują pod zmienioną nazwą (granty na szkolenie początkujących naukowców zamiast Training Sites), nie brak też zupełnie nowych (granty reintegracyjne, stypendia w krajach pozaeuropejskich i in.). Wydaje się, że podobnie jak w 5.PR fundusze przeznaczone na stypendia Marii Curie będą najłatwiej osiągalne ze względu na bardziej uproszczone formularze i zasady ubiegania się o kontrakty. Nowością stypendiów w 6.PR będzie otwarcie ich dla tzw. krajów trzecich. W praktyce ma to oznaczać finansowanie stypendiów dla naukowców z całego świata, w tym naszych wschodnich sąsiadów, zainteresowanych prowadzeniem badań w Europie, europejscy badacze również będą mieli możliwość pracy w laboratoriach pozaeuropejskich; zniesienie limitów wiekowych. Podstawowym kryterium będzie doświadczenie w prowadzeniu prac badawczych.
Przewidziane są następujące kategorie i rodzaje stypendiów Marii Curie.

AKCJE STYMULOWANE PRZEZ INSTYTUCJE

Mają one wspierać sieci, instytuty badawcze i przedsiębiorstwa w realizowaniu programów szkoleń i staży naukowych. Podobnie jak w 5.PR o tego typu granty będą się ubiegały instytucje europejskie, które w ramach kilkuletnich kontraktów finansowanych przez KE będą przyjmowały naukowców. 

Sieci badawczo-szkoleniowe MC Będą służyły międzynarodowym zespołom, wspólnie pracującym nad projektem badawczym do opracowywania i realizowania programu szkoleń, zwłaszcza dla osób stojących u progu kariery naukowej. W skład sieci badawczo-szkoleniowej powinno wchodzić minimum 3 partnerów z 3 krajów. Będą szczególnie przydatne dla prowadzenia badań interdyscyplinarnych. Sieć uzyska finansowanie na okres do 4 lat i będzie oferować stypendia o długości do 3 lat, w zakres których wchodzić będą również krótkie pobyty.

Stypendia MC na szkolenie początkujących naukowców Będą o nie mogły ubiegać się uczelnie, instytuty badawcze, ośrodki szkolenia kadr naukowych i przedsiębiorstwa zamierzające wzmocnić potencjał szkoleniowy kadr naukowych. Kontrakty będą przyznawane na prace dla pojedynczych placówek lub grup (minimum 3 grupy z 3 krajów), a także instytucji związanych z Międzynarodowymi Studiami Doktoranckimi (International Doctoral Studies).

Stypendia przeznaczone będą dla naukowców z najwyżej 4-letnim doświadczeniem naukowym, a czas pobytu na stypendium nie będzie mógł przekroczyć 3 lat. Umożliwią one młodym badaczom stojącym u progu kariery zawodowej zdobywanie nie tylko określonych kompetencji naukowych, ale także dodatkowych umiejętności związanych z zarządzaniem badaniami oraz etyką naukową.

Stypendia MC służące transferowi wiedzy Są dla tych uczelni, instytutów badawczych i przedsiębiorstw ze wszystkich regionów i krajów UE oraz krajów stowarzyszonych, które potrzebują uruchomić nową tematykę badań i rozwinąć swój potencjał naukowy. Stypendia umożliwią uczonym, z co najmniej 4-letnim doświadczeniem, przekazanie swojej wiedzy, umiejętności i metod badawczych.

Przewiduje się utworzenie dwóch następujących typów:
• stypendia rozwojowe (Development Scheme). Priorytet w przyznawaniu kontraktów będą miały kraje kandydujące oraz słabo rozwinięte regiony Unii (Less Favoured Regions). Stypendia trwające od 2 do 24 miesięcy będą przeznaczone dla przyjeżdżających doświadczonych naukowców. Będzie istnieć też możliwość wysyłania własnych pracowników (od 2 do 12 miesięcy) do z góry określonych instytucji;
• stypendia wymiany mają na celu nawiązanie współpracy pomiędzy przedsiębiorstwem a placówką naukową z dwóch różnych krajów. Dadzą tym samym możliwość obustronnej wymiany pracowników.

Konferencje i kursy szkoleniowe MC Mają na celu wspieranie młodych badaczy w zdobywaniu wiedzy. Przewiduje się dofinansowanie w następujących dwóch przypadkach: wsparcie serii konferencji i/lub kursów szkoleniowych (np. szkół letnich, kursów laboratoryjnych), zaproponowanych przez jednego organizatora, oraz wsparcie uczestnictwa młodych badaczy w dużych konferencjach. Spotkania będą mogły trwać od kilku dni do czterech tygodni.

AKCJE PRZEZNACZONE DLA INDYWIDUALNYCH NAUKOWCÓW

Mają one ułatwiać osiąganie samodzielności badawczej i dojrzałości zawodowej. Chodzi również o tworzenie powiązań pomiędzy naukowcami europejskimi i uczonymi z krajów pozaeuropejskich. Wniosek o przyznanie stypendium przygotowują wspólnie instytucja goszcząca i stypendysta. Stypendystami mogą być naukowcy z co najmniej 4-letnim doświadczeniem badawczym lub posiadający tytuł doktora.

Europejskie stypendia MC Umożliwią najbardziej obiecującym naukowcom z UE i krajów stowarzyszonych podjęcie badań w instytucjach europejskich od 1 roku do 2 lat.

Stypendia wyjazdowe MC Będą przyznawane naukowcom z UE i krajów stowarzyszonych na pracę w uznanych centrach badawczych w tzw. krajach trzecich. Wymagane będzie sporządzenie spójnego programu szkolenia badawczego, obejmującego pierwszą fazę badań za granicą (do 2 lat) i obowiązkową drugą fazę (1 rok) w Europie. Warunkiem koniecznym jest powrót stypendysty do własnego kraju lub innego kraju europejskiego.

Stypendia przyjazdowe MC Mają zachęcić wysokiej klasy naukowców z krajów trzecich do podjęcia pracy badawczej w Europie, z myślą o rozwinięciu obopólnie korzystnej współpracy badawczej pomiędzy Europą a innymi krajami. Stypendia te będą trwały od 1 roku do 2 lat.

GRANTY MC POWROTNE I REINTEGRACYJNE

Otrzymają je naukowcy z UE i krajów stowarzyszonych, tuż po zakończeniu co najmniej dwuletniego stypendium Marii Curie na prowadzenie badań we własnym kraju lub innym kraju europejskim. Instytucja przyjmująca będzie zobowiązana zatrudnić naukowca na co najmniej 2 lata i umożliwić mu prowadzenie prac badawczych. Podobny mechanizm (lecz obejmujący okres reintegracji do 2 lat) będzie obejmował tych badaczy europejskich, którzy prowadzili pracę badawczą poza Europą przez co najmniej 5 lat.

PROMOCJA I UZNAWANIE DOSKONAŁOŚCI

Ponadto program Human resources and mobility obejmie granty inne niż stypendia, służące promowaniu i nagradzaniu europejskich zespołów badawczych, zwłaszcza pracujących w nowych lub dopiero rodzących się obszarach badań, a także prezentowaniu osobistych osiągnięć europejskich uczonych dla wspierania ich dalszego rozwoju i uznania międzynarodowego.

Granty MC dla najlepszych Mają one wspierać tworzenie i rozwój europejskich zespołów badawczych o najwyższym poziomie doskonałości, pracujących nad tematyką najbardziej aktualną lub interdyscyplinarną. Grant będzie przyznawany na okres do 4 lat.

Nagrody MC dla najlepszych To nagrody naukowe dla tych badaczy, którzy w przeszłości korzystali ze wsparcia finansowego Wspólnoty. Nagrodę-grant będzie można przeznaczyć na własny rozwój zawodowy.

Katedry Marii Curie Umożliwią powoływanie najlepszych uczonych na stanowiska wykładowców w dziedzinach istotnych z europejskiego punktu widzenia. Mają też przyciągać uczonych, którzy opuścili Europę. Dotyczyć szczególnie będą tych, którzy chcieliby wznowić swoją karierę zawodową w Europie. Będą zazwyczaj przyznawane na okres do 3 lat.

Anna Wiśniewska pracuje jako koordynator w Krajowym Punkcie Kontaktowym 5. Programu Ramowego UE w IPPT PAN. 

Informacje na ten temat także na stronie: www.npk.gov.pl/cis-p/. końcowy kształt stypendiów może ulec zmianie, gdyż Komisja Europejska nadal nad nimi pracuje.

Komentarze