Harmonizacja edukacji

Posiedzenie 8 kwietnia dotyczyło opracowania propozycji konkretnych rozwiązań w zakresie nowelizacji listy kierunków studiów oraz standardów nauczania, a także kształcenia na poziomie wyższym. Przy formułowaniu opracowania, które wraz z wcześniej przygotowanym przeze mnie materiałem zostało przesłane do wszystkich szkół wyższych w Polsce, uwzględniliśmy niektóre wypowiedzi z marcowego posiedzenia Rady oraz uwagi nadesłane po nim. Rada proponuje zdefiniowanie pojęcia kierunku studiów oraz ustalenie zasad istnienia i ustanawiania nowych kierunków. Określenia wymaga pojęcie makrokierunku i studiów dwukierunkowych oraz zasad kształcenia w tym trybie. Celowe jest uproszczenie wykazu tytułów zawodowych (rodzajów dyplomów) oraz doprecyzowanie wymogów związanych z tytułem inżynier. Wreszcie właściwe jest pogrupowanie kierunków studiów i podjęcie dyskusji z Centralną Komisją ds. Stopni i Tytułów nad harmonizacją tychże z dziedzinami nadawania stopni i tytułów naukowych oraz w zakresie sztuki. Celem przyszłych regulacji winna też być harmonizacja polskiego i europejskiego obszaru edukacji w ramach ”procesu bolońskiego„.

Z szeregu spraw omawianych na posiedzeniu Komitetu Badań Naukowych 15 kwietnia wymienię dwie: podjęcie uchwały w sprawie dofinansowania czternastu, w skali kraju, Centrów Zaawansowanych Technologii oraz omówienie projektu zasad nowej oceny parametrycznej jednostek naukowych. Nowe zasady oceny - jeśli staną się obowiązujące - będą istotnie wpływały na finanse uczelni i, pośrednio, proces edukacji. Warto więc wiedzieć, że szykują się zmiany.

15 kwietnia w siedzibie Klubu Forum Politechnika ”Spichlerz„ uczestniczyłem, na zaproszenie rektora Józefa Kuczmaszewskiego, w spotkaniu ze środowiskiem akademickim Politechniki Lubelskiej. We wprowadzeniu do dyskusji na temat Atrybutów nowoczesnego kształcenia na poziomie wyższym wymieniłem jako ważne: dobrą kadrę i infrastrukturę, nowoczesne standardy nauczania i organizację studiów, wspieranie edukacji działalnością badawczą, współdziałanie szkół wyższych ze sferą gospodarczą i społeczną, uczestnictwo instytucji samorządowych, gospodarczych i społecznych w życiu uczelni, umiędzynarodowienie edukacji na poziomie wyższym, a także troskę o los absolwentów oraz zabieganie o ich więź z uczelnią. Wymienione hasła były uzupełnione licznymi wypowiedziami i zapytaniami. Sympatyczne wrażenia ze spotkania - uświetnionego koncertem zespołu gitar klasycznych - utwierdziły moje odczucia, że Politechnika Lubelska jest dobrze rozwijającą się uczelnią techniczną.

16 kwietnia wziąłem udział, na zaproszenie prof. Franciszka Ziejki, przewodniczącego KRASP i prof. Stanisława Lorenca, rektora UAM, w drugim dniu posiedzenia Prezydium KRASP. Dyskutowane były sprawy wypaczeń w życiu akademickim, a przede wszystkim uzależnień oraz zagrożeń terroryzmem. Przedstawiciele władz centralnych, policji i instytucji powołanych do przeciwdziałania uzależnieniom zarysowali podłoże i skalę zjawisk oraz podejmowane na różnych szczeblach działania. Istnieje pilna potrzeba włączenia powyższej problematyki do edukacji i procesu wychowawczego, na co Rada zwróci uwagę przy podejmowaniu nowelizacji formuły kształcenia na poziomie wyższym.

Gośćmi posiedzenia Rady 22 kwietnia byli: prof. Andrzej Dubas, członek Rady Głównej poprzedniej kadencji, który poinformował o działalności Komitetu Monitorującego Program SAPARD (uczestniczy w nim z rekomendacji Rady), oraz prof. Marek Bojarski, przewodniczący Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Głównej, który przekazał dane o działalności tej instytucji w ubiegłym roku. Rada zaopiniowała pozytywnie projekt ustawy o włączeniu Akademii Medycznej im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy do Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz rozporządzenia dotyczącego ustanowienia trzech nowych kierunków studiów: ”lotnictwo i kosmonautyka„, ”kosmetologia„ oraz ”dentystyka„ (w miejsce kierunku ”stomatologia„). Rada nie zaopiniowała natomiast pozytywnie dwóch rozporządzeń ministra nauki dotyczących uprawnień dla instytucji prywatnych do korzystania ze zwolnień z opłat celnych - wobec braku załączników. Długa i wielowątkowa dyskusja towarzyszyła rozpatrywaniu projektu rozporządzenia ministra edukacji w sprawie standardów kształcenia nauczycieli. W uchwale zwróciliśmy uwagę na potrzebę spełnienia wymogów kształcenia kierunkowego, powiązania specjalności dodatkowej z przygotowaniem do nauczania przedmiotu innego niż kończony kierunek studiów, a także racjonalnej organizacji przedmiotów kształcenia nauczycielskiego. Kilka osób przekazało uwagi szczegółowe. Nowoczesne standardy kształcenia nauczycieli to ważny krok na drodze do unowocześnienia szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego i licealnego. Należy więc dalej doskonalić dyskutowany od kilku miesięcy projekt, aby rozporządzenie stało się użytecznym drogowskazem dla uczelni kształcących lub doskonalących nauczycieli i nie podzieliło losu ubiegłorocznego rozporządzenia w tej sprawie (DzU nr 170 z 2003 roku, poz. 1655).

Rada zaopiniowała ponadto wnioski uczelni o przyznanie uprawnień do nadawania stopni naukowych, projekt rozporządzenia w sprawie przyznawania nagród Prezesa Rady Ministrów, projekty standardów nauczania kolejnych siedmiu kierunków studiów oraz regulaminy przyznawania stypendiów naukowych. Dyskutowano też sprawę standardów nauczania dla kierunku ”prawo„. Wobec braku konsensusu z Konferencją Dziekanów Wydziałów Prawa, zgromadzony materiał zostanie przekazany ministrowi edukacji z opisem historii sprawy.