Czytelnia czasopism

Dwie kosztowne literki

Doktoranci, sukces czy porażka? - nad tym pytaniem zastanawiają się autorzy tekstu zamieszczonego na łamach „Miesięcznika Politechniki Warszawskiej” (nr 1/04). Największą bolączką doktorantów w Polsce jest ich status „słuchacza dziennych studiów doktoranckich”. Nie przysługują im ani studenckie przywileje, ani te, które otrzymują pracownicy zatrudnieni w ramach umowy o pracę. Zgodnie z ustawą z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, doktoranci nie mają prawa do korzystania ze zniżek komunikacyjnych ani funduszu socjalnego uczelni, wnoszą pełną opłatę za akademik. Uprawnieni są do 8-tygodniowego urlopu, ubezpieczenia zdrowotnego oraz zaliczenia studiów doktoranckich - maksymalnie 4 lata - do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Mają też prawo do pobierania stypendiów.

Doktoranci studiów dziennych PW mogą otrzymać stypendia w wysokości od 900 zł (na I roku) do 1050 zł (na IV roku). Jednak pieniędzy nie starcza dla wszystkich. Zmieniono też przepis, który pozwalał na finansowe wspieranie osób przedłużających studia doktoranckie. Zgodnie z ustawą o stopniach naukowych doktoranci-stypendyści mogą podejmować pracę zarobkową, ale wyłącznie w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Istotnym problemem PW są tzw. skreśleni. Na ok. 1500 doktorantów studiów dziennych i zaocznych w roku akademickim 2002/03 skreślono 96 słuchaczy. W tym roku akademickim skreślono już ponad 100 osób. By tego uniknąć, niektóre wydziały nie udzielają stypendiów na I semestrze lub przyznają tylko 50 proc. przewidzianej kwoty. A wszystko dlatego, że istnieje podejrzenie, iż dla wielu osób rozpoczęcie studiów doktoranckich to sposób na przetrwanie bezrobocia.

koszty ksztaŁcenia

Decentralizacja zarządzania w państwowej szkole wyższej - szanse i zagrożenia, to tytuł artykułu publikowanego w „Naszej Akademii”, piśmie Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu (nr 1/04).

Jeden ze sposobów rozumienia decentralizacji traktuje ją jako proces oddawania części uprawnień, a w ślad za nimi odpowiedzialności, ze szczebla wyższego na niższe szczeble zarządzania. Elementarnym utrudnieniem w racjonalnym gospodarowaniu finansami uczelni jest brak efektywnych metod określania kosztów procesu kształcenia. Współczynniki kosztochłonności, przyjmowane do algorytmicznego obliczenia dotacji na działalność dydaktyczną, mogą w poszczególnych uczelniach różnić się od siebie znacząco. Dlatego właśnie istotne jest określenie rzeczywistych kosztów kształcenia na danym kierunku. W ostatnim czasie dyskutuje się na temat składników, które w algorytmie dotacji MENiS powinny wpływać na jej wielkość dla konkretnej uczelni. Jedna z propozycji wyłącza z algorytmu składnik odnoszący się do kadry dydaktycznej, wprowadza też nowe składniki, m.in. kosztochłonność kierunków studiów.

Zdaniem autora tekstu, podstawowym zadaniem w procesie decentralizacji w państwowej uczelni wyższej jest, jak się wydaje, określenie wzajemnych relacji pomiędzy samodzielnymi jednostkami, np. wydziałami i jednostkami pomocniczymi, jak również wyznaczenie zakresu zadań realizowanych wspólnie przez całą uczelnię. Są to m.in.: wspólna polityka inwestycyjna, dbałość o zachowanie struktury materialnej uczelni (remonty budynków), stworzenie funduszy stabilizacyjnych i rezerwowych, finansujących przedsięwzięcia mniej dochodowe, utrzymanie jednostek centralnych, niezbędnych do funkcjonowania uczelni, polityka socjalna uczelni. Zasada decentralizacji zarządzania środkami finansowymi w uczelni nie zmniejsza uprawnień rektora i nie ogranicza uprawnień senatu, wynikających z ustawy o szkolnictwie wyższym.

Uczelnia dla absolwentów

O przystosowaniu procesu dydaktycznego, głównie kierunków nauczania, do zmieniającej się rzeczywistości czytamy w „Aktualnościach”, kwartalniku Akademii Rolniczej w Lublinie (nr 4/03).

Zapoczątkowane na początku lat 90. zmiany objęły całokształt działalności uczelni związany z procesem dydaktycznym. Poprawiono stan kadrowy. W 1996 AR w Lublinie zatrudniała 662 nauczycieli akademickich, obecnie 758, w tym 211 profesorów i doktorów habilitowanych. Liczba pracowników z tytułem doktora wzrosła w tym samym czasie z 300 do 370. Na czterech wydziałach powołano nowe kierunki i specjalności, m.in. technologię żywienia człowieka, biotechnologię, obrót towarowy i towaroznawstwo, inżynierię żywności, inżynierię kształtowania środowiska, ochronę środowiska, architekturę krajobrazu, agrobiznes. Trzy z pięciu wydziałów zmieniły nazwy, które są odzwierciedleniem zachodzących zmian. W lutym 2003 r. uczelnia utworzyła Biuro Karier Studenckich i Promocji Uczelni, które ma za zadanie przede wszystkim przygotowanie studentów do odnalezienia się na rynku pracy po ukończeniu studiów. Koordynuje ono także promocję uczelni i prowadzi sprawy Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół AR w Lublinie. Włączenie do działalności Biura kontaktów z absolwentami, z których wielu zajmuje znaczące stanowiska, ma także na celu ułatwienie statutowej działalności, tj. pomocy absolwentom w pozyskiwaniu miejsc pracy.

(ami)