Kronika
)
Wrocław
VII Międzynarodowa Konferencja Naukowa Computer Aided Egineering, którą organizuje co dwa lata Zakład CAD Instytutu Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn na Wydziale Mechanicznym Politechniki Wrocławskiej, odbyła się w tym roku w dniach 16-19 czerwca. Goście zagraniczni reprezentowali: Wielką Brytanię, Niemcy, Francję, Norwegię, Holandię, Włochy, Macedonię oraz Chiny. Tematyka obrad obejmowała: projektowanie parametryczne i współbieżne, zaawansowane analizy układów fizycznych, integrację systemów CAD/MES przy projektowaniu maszyn i urządzeń, przedstawienie profesjonalnych systemów CAD/CAM/ CAE, prezentację praktycznych możliwości wykorzystania systemów wspomagających projektowanie i wytwarzanie.
Toruń
W dniach 17-18 czerwca w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu odbyło się Ogólnopolskie Spotkanie Historyków Sztuki i Konserwatorów Sztuki Orientu. W konferencji udział wzięli naukowcy z całej Polski, a także przedstawiciele muzeów i instytucji kulturalnych. Prezentowano konkretne dzieła oraz ich restaurację, wybrane zagadnienia z dziejów sztuki japońskiej, chińskiej, indyjskiej, mongolskiej, tybetańskiej oraz perskiej, a nawet sztuki Egiptu oraz Czarnej Afryki. Omawiano także problematykę kolekcjonowania i ekspozycji dzieł sztuki orientalnej, w tym także będącej w posiadaniu instytucji polskich. Konferencję uświetnił koncert toruńskich muzyków inspirujących się muzyką indyjską. Spotkanie zorganizowała Pracownia Badań i Konserwacji Sztuki Orientu UMK.
Kraków
Podczas posiedzenia Senatu UJ w ostatnich dniach czerwca wręczono nagrody przyznane przez Towarzystwo Asystentów UJ za Najlepszą Pracę Naukową za lata 2003/04. W Sekcji Nauk Humanistycznych pierwsza nagroda przypadła dr Agnieszce Niedźwieńskiej, a dwie równorzędne drugie nagrody otrzymały dr Łucja Demba i dr Małgorzata Radkiewicz. W Sekcji Nauk Przyrodniczych cztery równorzędne pierwsze nagrody otrzymali: dr Małgorzata Kosek, dr Małgorzata Lenartowicz, dr Tomasz Pisa i dr Tomasz Róg. W Sekcji Nauk Medycznych nagrodę pierwszą otrzymał dr Tomasz Sacha. Oprócz dyplomów laureaci otrzymali gratyfikacje pieniężne od 1 do 2,5 tys. zł.
)
Oslo/warszawa
„Inwestowanie w proces uczenia się przez całe życie i tworzenie Europy konkurencyjnej: od retoryki do rzeczywistości” to temat VIII Konferencji Europejskich Ministrów Edukacji, która odbyła się w Oslo, w dniach 24-25 czerwca. Cykl spotkań ministrów zapoczątkowano w roku 1997 w Warszawie. W tym roku spotkanie skupiło po raz pierwszy, obok ministrów edukacji państw członkowskich (25) oraz ministrów państw EFTA, także ministrów edukacji państw kandydujących oraz państw regionu Bałkanów. Viviane Reding, komisarz europejska, przypomniała, iż uczenie się przez całe życie zajmuje ważne miejsce w strategii Lizbońskiej. Ministrowie potwierdzili konieczność stworzenia w państwach Europy narodowych Strategii uczenia się przez całe życie do roku 2006. Uznali, że konieczne jest potwierdzenie i uznanie indywidualnych kompetencji i kwalifikacji zdobytych na drodze nieformalnego kształcenia oraz uznali konieczność zacieśnienia współpracy systemów edukacji ze światem pracy.
Kraków
24 czerwca, podczas inauguracji VI Międzynarodowego Kongresu Naukowego Societas Humboldtiana Polonorum, prof. Franciszek Ziejka, rektor UJ, wręczył Medal Merentibus Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawicielowi Fundacji Alexandra von Humboldta. Senat UJ uhonorował w ten sposób fundację za to, że poprzez materialne wsparcie, liczne darowizny aparatury i książek przyczynia się do szybszego postępu w badaniach naukowych dla dobra ludzkości, a poprzez udzieloną wieloraką pomoc dobrze zasłużyła się Uniwersytetowi Jagiellońskiemu.
)
Toruń
Międzynarodowe grono chemików obradowało w Zakładzie Chemii Ogólnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika nad problematyką recyklingu i biodegradowalności opakowań z tworzyw sztucznych. W konferencji, która odbyła się w dniach 24-25 czerwca, udział wzięli reprezentanci 10 państw, tworzących sieć tematyczną V Programu Ramowego UE. Celem chemików jest znalezienie ekologicznych rozwiązań w przemyśle opakowań żywności (ECO-PAC). W związku z tym dokonują oni przeglądu aktualnie stosowanych technologii produkcji opakowań jednorazowego użytku oraz opakowań wielokrotnego użytku, przeznaczonych do recyklingu. Opakowania tego rodzaju stopniowo zastępują surowce tradycyjne, takie jak szkło, metal czy papier. Naukowcy poszukują nowych rozwiązań bezpiecznych dla konsumentów i przyrody, zapewniających wysoką jakość artykułom spożywczym, a jednocześnie tanich. Poszukiwaniu nowych materiałów przyjaznych środowisku towarzyszy rozpowszechnianie innowacyjnych rozwiązań w tej dziedzinie w krajach partnerów uczestniczących w programie. Prace wiążą się również z ujednolicaniem aktów prawnych obowiązujących w Europie. Toruńska konferencja była kolejnym spotkaniem organizowanym przez poszczególnych członków sieci ECO-PAC.
Warszawa
Anna Kuźnicka, studentka Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych (z zakresu psychologii) oraz anglistyki w Uniwersytecie Warszawskim pokonała blisko 220 konkurentów w konkursie Banku Światowego, College of Europe w Brugii, Uniwersytetu Europejskiego w Madrycie i AEGEE. Przedmiotem rywalizacji był esej Redukcja biedy na świecie - jaką rolę odegrać mogą Europejczycy? Laureatka była wcześniej stypendystką Parlamentu Duńskiego w International Peoples College oraz Socratesa/Erasmusa w Uniwersytecie Europejskim Viadrina we Frankfurcie nad Odrą.
Wrocław
25 czerwca Uniwersytet Wrocławski obdarzył tytułem doktora honoris causa prof. Andre Goffeau - znakomitego belgijskiego przyrodnika i biochemika oraz prof. H. Eugene Stanleya - znakomitego amerykańskiego fizyka teoretyka. Prof. Goffeau zajmuje się biochemią i genetyką molekularną drożdży, był kilkakrotnie nominowany do Nagrody Nobla. Ostatnio założył prywatną fundację, z której pomocy skorzystali już doktoranci Instytutu Genetyki i Mikrobiologii, przebywając na krótkich stażach naukowych w Louvain-la-Neuve. Prof. Stanley był jednym z pionierów badań zjawisk ekonomicznych i finansowych przy użyciu metod stosowanych w teorii przejść fazowych - stosując zaawansowane metody matematyczne współczesnej fizyki ujawnia nieznane relacje i analogie w fizyce, biologii i ekonomii, przyczyniając się do pełniejszego zrozumienia badanych struktur i układów. Z jego inspiracji powstała we wrocławskim uniwersytecie nowa specjalność dydaktyczna - ekonofizyka, prowadzona wspólnie przez Wydział Fizyki i Astronomii oraz Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii.
Warszawa
Z udziałem ponad 1400 biologów i biochemików obradował w dniach 29 czerwca - 1 lipca w Warszawie 29. kongres Federacji Europejskich Towarzystw Biochemicznych - organizacji zrzeszającej ponad 40 tys. członków, w tym wielu uczonych z Polski. Gośćmi Kongresu byli laureaci Nagrody Nobla: prof. Kurt Wuethrich z Zurychu, wyróżniony w 2002 roku za rozwój spektroskopii magnetycznego rezonansu jądrowego w określaniu trójwymiarowej struktury biologicznych makrocząsteczek oraz Sidney Altman, profesor Uniwersytetu Yale, nagrodzony w 1989 roku za odkrycie katalitycznych właściwości RNA. Obrady kongresu odbywały się w sześciu blokach tematycznych: świat DNA, świat RNA, białka i peptydy, biochemia komórki, biochemia środowiska oraz biomedycyna.
)
Wrocław
Nowe optyczne metody badania materiałów i struktur nowoczesnych przyrządów optoelektronicznych, takich jak: lasery telekomunikacyjne, detektory promieniowania elektromagnetycznego oraz tranzystory wysokich częstotliwości, były przedmiotem dyskusji specjalistów, którzy gościli w Politechnice Wrocławskiej w dniach 1-3 lipca. Konferencja „Modulation Spectroscopy of Semiconductor Structures” zorganizowana została w formie warsztatów przez Instytut Fizyki i Centrum Materiałów Zaawansowanych i Nanotechnologii z PWr. oraz Centrum Doskonałości CEPHONA (Centre of Physics and Technology of Photonic Nanostructures), działające w Instytucie Technologii Elektronowej w Warszawie. Oprócz blisko 30 krajowych uczestników, w konferencji wzięło udział 18 przedstawicieli uniwersyteckich i przemysłowych ośrodków badawczych z: Anglii, Francji, Holandii, Irlandii, Japonii, Litwy, Niemiec, Rosji, Tajwanu i USA.
Warszawa
W konkursie na prace badawcze i dydaktyczne za 2004 r. minister środowiska postanowił nagrodzić za całokształt działalności badawczej związanej z ochroną środowiska, geologią i leśnictwem trzech uczonych: prof. Janusza Wandrasza (ochrona środowiska), prof. Henryka Słotę (gospodarka wodna) i prof. Aleksandra Sokołowskiego (ekologia lasu, fitosocjologia i florystyka). Przyznał też 9 nagród za: badania związane ze spływami wód powierzchniowych i zagrożeniem powodziowym (w tym za opracowanie materiału dydaktycznego dla nauczycieli), opracowania faunistyczne dotyczące żubra i żądłówek, opracowanie atlasu skamieniałości, prace nad odnawianiem drzewostanów oraz edukacyjny program komputerowy nt. ochrony różnorodności biologicznej w naszym kraju.
)
Wrocław
W dniach 1-3 lipca w Uniwersytecie Wrocławskim spotkali się rzecznicy prasowi i pracownicy biur promocji uczelni polskich. Omawiano środki promocji uczelni za granicą. Odbyły się także szkolenia z zakresu promocji i public relation. Dr Barbara Pabian przedstawiła wyniki badań marki uczelni. Red. Lena Kaletowa mówiła o oczekiwaniach dziennikarzy wobec rzeczników prasowych i biur promocji. Radziła: jeśli chcecie dotrzeć z informacjami do prasy, piszcie tak, jak chcą dziennikarze. Prof. Jan Miodek mówił o poprawności zachowań językowych.
Wrocław
Philips w Polsce chce inwestować w zasoby ludzkie - powiedział Cezary Piskorz, dyrektor personalny firmy, podczas spotkania z władzami PWr. 6 lipca. Firma liczy zwłaszcza na absolwentów politechnik: Poznańskiej, Gdańskiej i Wrocławskiej. Ma jednak ograniczone możliwości rozpoznawania najwartościowszych studentów. Przedstawiciele Philipsa są zdania, że nastąpił kryzys targów pracy - tradycyjnej formuły komunikacyjnej pomiędzy studentami a rynkiem pracy. Trzeba wypracować nowe drogi komunikacji. Rozważano m.in. udział firmy w kształtowaniu profilu kształcenia, np. wykłady praktyków Philipsa w uczelni, materiały z business case o Philipsie oraz udział firmy w Śląskim Festiwalu Nauki. W planach jest wizyta kadry inżynierskiej firmy Philips Lighting S.A. w laboratoriach PWr.
Łódź
Stowarzyszenie Międzynarodowej Współpracy Studentów BEST Łódź po raz drugi w tym roku zorganizowało kurs naukowy dla 20 studentów uczelni technicznych z 16 krajów. Kurs trwał od 4 do 17 lipca. Tematem była sztuczna inteligencja - wirtualna walka (Artifcial Intelligence - Virtual Fight), a wykładowcami naukowcy z Holandii Walter de Back i Robbie Veldkamp oraz dr Maciej Komosiński z Instytutu Informatyki Politechniki Poznańskiej. Mówiono m.in. na temat ewolucji ukierunkowanej i nie ukierunkowanej, inteligencji rozproszonej, algorytmów genetycznych, logiki rozmytej. Szczególną atrakcją były roboty uczące się i zapamiętujące, potrafiące wykorzystać i przetworzyć dane w odpowiedni sposób - np. wyposażone w odpowiednie czujniki podążają za światłem latarki. Odbywały się także symulacje powstawania życia i ewolucji („FRAMSTICKS”). Pod koniec kursu odbyła się walka robotów skonstruowanych w czasie zajęć przez studentów PŁ wspólnie ze studentami zagranicznymi.
Kraków
Dzięki dofinansowaniu Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w wysokości 10 tys. zł (umowa „SUBIN” nr 1/2004) Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego mogło zlecić wykonanie aluminizacji zwierciadeł teleskopu Maksutowa-Cassegreina o średnicy 35 cm. Zabieg taki przeprowadza się co parę lat w związku z matowieniem zwierciadeł, a tym samym - zmniejszaniem się zasięgu teleskopu oraz pogarszaniem jakości otrzymywanych obrazów nieba. Teleskop ten używany jest nie tylko w pracach naukowych i dydaktycznych, ale także w licznie przeprowadzanych pokazach otwartych dla publiczności i miłośników astronomii. Po dołączeniu do teleskopu detektora CCD stanie się on cennym instrumentem badawczym.
Warszawa
W tym roku w konkursie ministra spraw zagranicznych na najlepszą pracę magisterską z dziedziny współczesnych stosunków międzynarodowych obronioną w 2003 r. nie przyznano pierwszej nagrody. Drugą otrzymała Dorota Eggert, absolwentka Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego za pracę Stosunki transatlantyckie w dziedzinie bezpieczeństwa. Dwie trzecie nagrody otrzymały: Elżbieta Brzozowska (także z WDiNP UW) i Natalia Kobylarz-Lerner (Wydział Prawa i Administracji UMCS). Wyróżnienia otrzymali: Łukasz Horała (UAM), Wojciech Jakóbc (UAM) i Łukasz Słotwiński (Collegium Civitas).
Wrocław
Dr Katarzyna Kuziak i prof. Krzysztof Jajuga z Katedry Inwestycji Finansowych i Ubezpieczeń Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu reprezentowali polskie środowisko naukowe na konferencji Międzynarodowej Federacji Towarzystw Klasyfikacyjnych (International Federation of Classification Societies), która odbyła się w Chicago w dniach 16-19 lipca. Organizowana co dwa lata konferencja należy do najbardziej prestiżowych światowych spotkań w dziedzinie statystycznej analizy danych. Dr Kuziak została jedną z siedmiorga laureatów konkursu o grant w ramach Travel Award Program. Doceniono w ten sposób jej dorobek w dziedzinie oceny ryzyka w modelu wyceny opcji indeksowych. Prof. Jajuga był jedyną osobą z Europy Środkowowschodniej zaproszoną do wygłoszenia dwóch referatów Analiza danych w zarządzaniu ryzykiem. Nowoczesne podejścia oraz Nauczanie metod ilościowych dla praktyków.
)
Warszawa
W dniach 18-21 lipca odbyła się w Warszawie międzynarodowa konferencja „Narodowość i pluralizm - od nowych do starych światów”, zorganizowana przez Studium Europy Wschodniej UW i Stowarzyszenie Studiów nad Narodowościami ASN przy Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Dyskutowano o przemianach politycznych i kulturalnych w krajach dawnego obozu socjalistycznego, a szczególnie w państwach, które wchodziły kiedyś w skład ZSRR. Wiele uwagi poświęcono problemom tożsamości narodowej w Europie Środkowowschodniej. Zamieszkujące ją narody były w różnych okresach swej historii pozbawione własnej państwowości albo nigdy jej nie miały. Stąd różny stopień poczucia tożsamości narodowej.
)
Warszawa
W Karpatach pola uprawne coraz bardziej ustępują miejsca lasom. Zjawisko to nasila się w ostatnich dziesięcioleciach, jak wykazują badania prowadzone przez Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego. Przekształcenia środowiska na terenach górskich pod wpływem działalności człowieka bada się w oparciu o stare mapy z XVIII i XIX wieku, mapy i zdjęcia lotnicze z XX wieku i współczesne zdjęcia satelitarne. W XVIII i XIX wieku zmniejszała się powierzchnia lasów. Na ich miejscu pojawiały się grunty orne, pastwiska i osiedla. Od połowy XX wieku proces ten uległ odwróceniu. Obserwuje się ucieczkę ludności z mało atrakcyjnych dla rolnictwa terenów górskich. Dawne pola uprawne i łąki zarastają lasem.
)
Gdańsk/Brema
18 lipca zakończyła się III Światowa Olimpiada Chóralna w Bremie - Choir Olympics. To największy konkurs chóralny w świecie. W tym roku w Bremie wystąpiło ponad 360 chórów w 26 kategoriach konkursowych. Akademicki Chór Uniwersytetu Gdańskiego pod dyrekcją Marcina Tomczaka zdobył dwie główne nagrody: Złoty Medal w kategorii Mieszanych Chórów Kameralnych oraz Srebrny Medal w kategorii Musica Sacra. Złote medale uzyskane podczas II Olimpiady Chóralnej Busan 2002 zagwarantowały zespołowi z UG kwalifikację do drugiej rundy przesłuchań. W programie konkursowym, obok kompozycji K. Szymanowskiego czy F. Poulenca, znalazły się także utwory współczesnych kompozytorów, takich jak M. Jasiński czy M. Lauridsen. Akademicki Chór UG wystąpił także z koncertem a cappella w Katedrze Bremeńskiej i został przyjęty przez publiczność owacją na stojąco.
Warszawa
W lipcu rozpoczęła działalność Polska Sieć Bolidowa przeznaczona do śledzenia przelotu jasnych meteorów - bolidów. Sieć zorganizowana przy współpracy Pracowni Komet i Meteorów oraz Centrum Astronomicznego Mikołaja Kopernika PAN i Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego, składa się z 6 stacji wyposażonych w specjalne kamery do fotografowania nocnego nieba. Po pełnej rozbudowie będzie ona liczyć około 20-30 placówek na terenie całego kraju. Jedna ze stacji znajduje się przy Obserwatorium Astronomicznym UW w Ostrowiku koło Otwocka. Polska Sieć Bolidowa zostanie powiązana z siecią europejską obejmującą już Czechy, Słowację, Austrię, Niemcy, Belgię i Holandię.
Warszawa
19 lipca laureaci szóstej edycji konkursu na najlepszą pracę magisterską z dziedziny ubezpieczeń, organizowanego przez Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego i PZU Życie S.A., odebrali nagrody z rąk prof. Mariana Wiśniewskiego, dziekana WNE UW. Pierwszą nagrodę (5 tys. zł) przyznano Justynie Orlickiej za pracę Czwarta dyrektywa w sprawie ubezpieczeń komunikacyjnych, przygotowaną na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu pod kierunkiem prof. M. Kępińskiego. Drugą nagrodę (3 tys. zł) otrzymał Paweł Fidelus z SGH za pracę Bancassurance - na przykładzie rozwoju związków bankowo-ubezpieczeniowych we Francji, przygotowaną pod kierunkiem dr R. Pajewskiej. Trzecią nagrodę (2 tys. zł) otrzymał Piotr Lipiecki za pracę Perspektywy rozwoju polskiego rynku ubezpieczeniowego w kontekście jego integracji z jednolitym rynkiem ubezpieczeniowym Unii Europejskiej, przygotowaną na Wydziale Ekonomii Akademii Ekonomicznej w Poznaniu pod kierunkiem prof. T. Sangowskiego. Nagrody otrzymali również opiekunowie nagrodzonych prac. Do 31 maja 2005 r. można nadsyłać prace na kolejną edycję konkursu. Więcej informacji o konkursie: www.wne.uw. edu.pl.
)
Łódź
26 lipca została podpisana umowa o współpracy w zakresie kształcenia studentów na kierunku inżynieria środowiska pomiędzy Państwową Wyższą Szkołą Zawodową w Koninie a Politechniką Łódzką. Zgodnie z umową, uczelnie będą współdziałać w zakresie kształcenia studentów w ramach kierunku inżynieria środowiska. PŁ umożliwi m.in. studentom PWSZ w Koninie korzystanie ze swoich laboratoriów, a absolwentom tej uczelni studia magisterskie i doktoranckie w PŁ. Politechnika wspierać będzie rozwój naukowy pracowników PWSZ i współdziałać w prowadzeniu badań naukowych i opracowywaniu ekspertyz.
Lublin/warszawa
27 lipca odbyła się uroczystość wręczenia Nagrody im. J. Karskiego i P. Nireńskiej za rok 2003, ustanowionej przez prof. Karskiego w 1992 r. dla autorów publikacji odzwierciedlających wkład Żydów polskich w kulturę polską. Laureatką nagrody została prof. Monika Adamczyk-Garbowska, kierownik Zakładu Kultury i Historii Żydów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Jest ona wybitną znawczynią twórczości Isaaca Bashevisa Singera i tłumaczką jego dzieł. Innym tematem jej prac są dzieje Żydów na Lubelszczyźnie.
Warszawa
Nauki Polskiej. 1 września rada rozpoczęła nową kadencję w składzie: Janina Jóźwiak, Kazimierz Stępień i Jan Gawęcki (wybrani ponownie z grona ustępującego składu Rady FNP), Maciej Żylicz i Włodzimierz Bolecki (wskazani przez członków ustępującej rady) oraz Władysław Torbicz i Andrzej Cezary Członkowski (wybrani spośród członków zespołów KBN nowej kadencji). Minister Kleiber podkreślił, że powołując obecny skład rady kierował się aktualnymi zapisami statutu FNP, ograniczającego zasiadanie w tym organie do dwu kadencji, jak też uwzględniał to, by członkowie rady reprezentowali różne dziedziny nauki. Rada wybrała na przewodniczącego prof. Janinę Jóźwiak.
Warszawa
Na mapie posterunków powstańczych Politechnika Warszawska zajmowała ważną pozycję. Walczyli tu żołnierze 3. Batalionu Pancernego Armii Krajowej, którego dowódcą był kpt. Stefan Golędzinowski „Golski”. 31 lipca uczelnia zorganizowała obchody 60. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Złożono kwiaty oraz zapalono znicze przed licznymi na terenie PW tablicami upamiętniającymi żołnierzy powstania, m.in. przed tablicami w gmachu i na dziedzińcu Wydziału Architektury, który od 2 sierpnia 1944 roku stanowił centrum działalności powstańczej w tym rejonie, obóz powstańczy i kawałek wolnej Polski z magazynem żywności, kuchnią, szpitalem. Centralnym punktem uroczystości było spotkanie żołnierzy Armii Krajowej, władz i społeczności akademickiej PW przy znajdującym się na terenie politechniki pomniku „Golskiego”, przy którym żołnierze Wojska Polskiego pełnili w tym dniu wartę honorową.
Opracował Piotr Kieraciński
Współpraca: Gdańsk - Beata Czechowska-Derkacz, Kraków - Leszek Śliwa, Lublin - Elżbieta Mulawa-Pachoł, Łódź - Ewa Chojnacka, Toruń - Kinga Nemere-Czachowska, Warszawa - Ewa Chybińska, Anna Korzekwa, Andrzej Markert, Wrocław - Kazimiera Dąbrowska, Maria Kisza, Wojciech Sokolnicki, Marcin Żukowski.
Powstrzymać drenaż
(...) jeśli Europa będzie nadal wydawała tak mało pieniędzy na badania, przegra z kretesem wyścig cywilizacyjny z Japonią i USA. Miarą przepaści między tymi dwoma krajami a naszym kontynentem jest m.in. liczba naukowców na 1000 pracujących. W Japonii wskaźnik ten wynosi ponad dziewięć osób, w USA - ponad osiem, w Unii Europejskiej - poniżej sześciu.
(...) w wielu dziedzinach, takich jak biotechnologia, nanotechnologia czy badania nad sztuczną inteligencją, kraje UE przegrywają ze swoimi największymi rywalami o kilka długości.
Za oceanem kuszą uczonych nie tylko większymi zarobkami, ale także lepszym sprzętem badawczym i mniejszą biurokracją. Dla Europy jest to tym bardziej bolesne, że (...) jest ona największą na świecie „fabryką mózgów”. Uczelnie w 25 krajach UE opuszcza co roku 2 mln 800 tys. magistrów. To więcej niż w Stanach (2,1 mln) i Japonii (1,1 mln). Tu też najwięcej młodych ludzi w wieku 25 do 34 lat siada do pisania doktoratów.
(...) Jak zatrzymać badaczy w Europie? Jeden z pomysłów polega na utworzeniu punktów, które będą pomagały uczonym w osiedleniu się w nowym miejscu. To jeden ze słabych punktów Europy - naukowiec, który chce się przenieść z jednego kraju do drugiego, tonie w gąszczu sztywnych przepisów. (...)
Innym było uruchomienie Europejskiego Portalu dla Naukowców. Każdy, kto szuka ofert pracy badawczej w Europie, powinien zajrzeć do niego. Tym bardziej, że można tam również zostawić swoje CV, licząc na to, że zagraniczna placówka badawcza sama się nami zainteresuje. (Andrzej Hołdys, Popyt na mózgi, „Gazeta Wyborcza”, 6.07.2004)
Płacz i płać
Co najmniej 9 tys. młodych ludzi zamiast trafić na bezpłatne studia, będzie musiało w tym roku za nie zapłacić albo w ogóle zrezygnować z nauki (jeśli nie będzie ich na to stać). Dlaczego? Bo o tyle tysięcy mniej studentów przyjmą w tym roku uczelnie państwowe na studia stacjonarne. Oznacza to, że coraz mniej absolwentów szkół średnich w Polsce może skorzystać z konstytucyjnego prawa do bezpłatnych studiów.
(...) - Od lat uczelnie przyjmowały coraz więcej studentów, aż osiągnęły kres możliwości - tłumaczy Tadeusz Szulc, wiceminister edukacji. - To się łączyło m.in. z zasadami finansowania - więcej studentów, więcej pieniędzy. Teraz nie dają już rady, brakuje im środków, kadry, bazy. Same wyhamowują.
(...) Jednocześnie z obcinaniem miejsc dziennych uczelnie państwowe zwiększają liczbę miejsc na studiach płatnych - wieczorowych, zaocznych i eksternistycznych. Rok temu przyjęto na nie 125,6 tys. kandydatów, w tym roku planuje się ok. 142 tys. Z płaconego przez nich czesnego pochodzi aż 25 proc. budżetu państwowych uczelni. (...)
Zdaniem wiceministra Szulca, tendencja do ograniczania bezpłatnych studiów nie powinna się już pogłębiać. Tym bardziej, że uczelnie czeka wytchnienie - za cztery-pięć lat wyraźny będzie spadek demograficzny. Widać go już w malejącej liczbie absolwentów szkół średnich. Wyżowe roczniki w okolicy roku 2000 to ok. 700 tys., za kilka lat liczba ta spadnie nawet do 450 tys. (Grzegorz Sokół, Uczelnie wolą płatnych, „Gazeta Wyborcza”, 9.07.2004)
Przestarzała i tradycyjna
Polska zajmuje 19. miejsce na świecie pod względem liczby prac naukowych. Ranking opublikował (...) brytyjski „Nature” (...). Oceniano dwa kryteria: liczbę prac zamieszczonych przez badaczy z danego kraju w renomowanych czasopismach (...) i liczbę cytowań tych prac w artykułach napisanych przez innych badaczy. Dane dotyczyły lat 1997-2000. (...) Chemia, fizyka, matematyka i astronomia - nauki ścisłe najlepiej reprezentują Polskę w tym rankingu. Dalekie miejsce zajmują: medycyna, nauki społeczne, ekonomia. Słaba jest też pozycja naszej biologii. Ale... na liście najczęściej cytowanych naukowców na świecie w ostatnich 20 latach znajduje się Polak. To Piotr Chomczyński, biolog, biochemik, zamieszkały w Cincinnati (USA), autor 34 prac. Były one łącznie cytowane 50 tys. razy.
(...) W świecie nauki dominują Amerykanie. (...) Ale dystans pomiędzy USA a krajami europejskimi maleje. (...) Europa jest obecnie największym na świecie producentem publikacji naukowych. Drugie ważne zjawisko to wzrost znaczenia krajów azjatyckich. Wśród nich potęgą jest Japonia, ale w trzydziestce są też: Chiny, Korea Południowa, Indie, Tajwan i Singapur. (...)
Przygnębiające jest to, że nowoczesne produkty, na których dziś zarabia się najlepiej, stanowią zaledwie 2,6 proc. wartości naszego eksportu (...). To niestety oznacza, że nasza oferta dla świata jest przestarzała i bardzo tradycyjna. (Andrzej Hołdys, PIOC, Rozum w cenie, „Gazeta Wyborcza”, 16.07.2004)
Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu
Nowe uczelnie zawodowe
Z początkiem obecnego roku akademickiego powstały cztery nowe państwowe wyższe szkoły zawodowe. W ten sposób mamy w kraju już 30 uczelni tego typu.
Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży ma kształcić na kierunkach informatyka oraz zarządzanie i marketing (w zakresie zarządzania małym i średnim przedsiębiorstwem). PWSZ w Głogowie będzie kształciła na specjalnościach przyporządkowanych do kierunków finanse i bankowość (w zakresie rachunkowości i bankowości) oraz edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych i edukacja artystyczna w zakresie plastyki. PWSZ w Gnieźnie kształcić będzie specjalistów z zakresu informatyki (systemy informatyczne), ochrony środowiska (ekotechnologia) oraz zarządzania i inżynierii produkcji (systemy zarządzania i marketingu). PWSZ w Wałczu ma prowadzić studia z finansów i bankowości oraz filologii w zakresie języka niemieckiego.
1 lipca minister edukacji narodowej wręczył nominacje rektorom nowych uczelni. Rektorem PWSIiP w Łomży został prof. Kazimierz Pieńkowski. Rektorem uczelni głogowskiej mianowano dr. hab. Eugeniusza Józefowskiego. Prof. Józef Garbarczyk został rektorem PWSZ w Gnieźnie, a prof. Ignacy Dziedziczak - w Wałczu.
Zdaniem prof. Tomasza Winnickiego, rektora Kolegium Karkonoskiego w Jeleniej Górze i przewodniczącego Konferencji Rektorów Uczelni Zawodowych, uczelnie zawodowe pełnią istotną rolę w systemie szkolnictwa wyższego w kraju, natomiast szereg rozwiązań proponowanych w nowej ustawie utrudnia ich działalność. Prof. Winnicki uważa, że należy utrzymać uprawnienia szkół zawodowych do kształcenia podyplomowego, zwłaszcza nauczycieli, dać możliwość wliczania do minimum pracowników zatrudnionych na niepełnym (drugim) etacie oraz sensownie zapisać uprawnienia rektorów uczelni akademickich w kwestii wyrażania zgody podwładnym na pracę w innej uczelni. Obecnie w państwowych uczelniach zawodowych kształci się ponad 80 tys. studentów.
(mit)
Wyniki programów
Latem Fundacja na rzecz Nauki Polskiej rozstrzygnęła kilka swoich programów. Wybrano też nową Radę FNP, która rozpoczęła pracę 1 września.
BIOS
Program BIOS ma na celu ochronę cennych zbiorów przyrodniczych oraz zapewnienie im warunków funkcjonowania zgodnych z uznanymi, międzynarodowymi standardami. W ramach rozpoczętego w tym roku trzyletniego programu można starać się o środki m.in. na: ochronę zbiorów przed biologiczną i mechaniczną degradacją, będącą wynikiem działania szkodników, pyłu, wilgoci, światła itd.; podniesienie standardów przechowywania zbiorów; zabezpieczenie przeciwko kradzieżom, włamaniom i pożarom. Wniosek może obejmować działania uzupełniające, np. poprawę warunków udostępniania i ekspozycji zbiorów oraz elektroniczne katalogowanie, tworzenie baz danych i ekspozycji on-line.
Na tegoroczną edycję programu wpłynęło 18 wniosków na kwotę 3,9 mln zł, złożonych przez 10 zespołów z uczelni, 7 z instytutów PAN i 1 z JBR. Laureatami BIOS-u zostały: Białowieska Stacja Geobotaniczna Uniwersytetu Warszawskiego; Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, Kraków; Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, Wrocław; Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich, Poznań; Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, Kraków; Muzeum i Instytut Zoologii PAN, Warszawa; Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu Wrocławskiego; Zakład Badania Ssaków PAN, Białowieża.
Łączna kwota subwencji w tegorocznej edycji wyniosła 1154,5 tys. zł.
TECHNE
Program TECHNE od kilku lat zastąpił wcześniejsze programy INCOME i TECHNO. Jego celem jest wspomożenie ostatnich etapów prac wdrożeniowych, m.in. prac technicznych i zakupów niezbędnych elementów związanych z końcowymi etapami budowy lub uruchamianiem nowych urządzeń technologicznych, prototypowych czy demonstracyjnych oraz prac związanych z ich badaniem, wykonaniem serii próbnych, przeprowadzeniem półtechnicznych testów, jak też uzyskiwania atestów i zezwoleń niezbędnych do wprowadzenia danego osiągnięcia na rynek.
W tegorocznej edycji konkursu, na który zgłoszono 27 wniosków, fundacja wspomogła 7 projektów kwotą 635 tys. zł. Subwencje otrzymały: Centrum Biologii Medycznej i Mikrobiologii PAN, Łódź (wdrożenie technologii wysoko wydajnego testu przesiewowego (HTS) wykrywającego substancje chemiczne o właściwościach immunotoksycznych); Instytut Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN, Warszawa (wykonanie modułów modelu symulatora hydrodynamicznych własności układu krwionośnego); Instytut Fizyki PAN, Warszawa (budowa prototypowej komercyjnej wersji wysokorozdzielczego analizatora procesów relaksacyjnych); Instytut Nauk Geologicznych PAN, Kraków (budowa dezintegratora termoelektrycznego do kruszenia i rozdrabniania skał i materiałów skałopodobnych); Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Izotopów POLATOM, Świerk-Otwock (uruchomienie produkcji oraz uzyskanie dopuszczenia do stosowania u ludzi radiofarmaceutyku wykorzystywanego w radioterapii nowotworów kośćca); Politechnika Gdańska, Wydział Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki (opracowanie biblioteki wielowymiarowych modeli matematycznych elementów elektronicznych wysokiej częstotliwości, zwiększających efektywność analizy programu Microwave Office, służącego do projektowania układów mikrofalowych); Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Materiałowej (opracowanie i wdrożenie nowoczesnej technologii przygotowywania rurociągów naftowych do napraw).
MILAB
Realizowany od 2001 r. program MILAB ma na celu poprawę warunków pracy laboratoriów badawczych. W ramach programu można uzyskać subwencje na końcowe etapy inwestycji budowlanych, modernizację i remonty budynków i pomieszczeń przeznaczonych dla pracy naukowej, przeprowadzki oraz wyposażenie techniczne i meblowe nowych lub zmodernizowanych pomieszczeń.
Na tegoroczną edycję konkursu wpłynęły 172 wnioski na sumę 51 mln zł. Fundacja przyznała 31 subwencji o łącznej wartości 5666 tys. zł. 22 subwencje trafiły do szkół wyższych, 7 - instytutów PAN, po jednej subwencji otrzymały Polska Akademia Umiejętności oraz Centrum Onkologii - Instytut Marii Curie-Skłodowskiej z Gliwic. Najwyższe dotacje otrzymały: Instytut Chemii Organicznej PAN z Warszawy (430 tys. zł), Instytut Archeologii i Etnologii PAN z Warszawy (360 tys. zł), Wydział Biologii Uniwersytetu Warszawskiego (350 tys. zł), Wydział Biologii, Geografii i Oceanologii Uniwersytetu Gdańskiego (340 tys. zł) oraz Wydział Chemiczny Politechniki Wrocławskiej (330 tys. zł).
(pik)
Sprostowanie
W informacji o subsydiach profesorskich, opublikowanej w „Forum Akademickim” nr 7-8/04 na str. 6, podaliśmy błędną informację o nakładach Fundacji na rzecz Nauki Polskiej na ten program. Faktycznie w latach 1998-2004 fundacja przeznaczyła na ten cel 23 mln 400 tys. zł.
Redakcja
Biblioteki uniwersyteckie
Egzemplarze nieobowiązkowe
Ministerstwo Kultury na stronach internetowych ogłosiło projekt „Narodowej Strategii Rozwoju Kultury na lata 2004-2013”, a w nim program „Promocja Czytelnictwa i Rozwój Sektora Książki”. Na s. 92 tego programu zasugerowano ZMNIEJSZENIE LICZBY BIBLIOTECZNYCH EGZEMPLARZY OBOWIĄZKOWYCH. To oznacza, że biblioteki uniwersyteckie, które korzystają z tego egzemplarza - co nie tak znowu bardzo obciąża wydawców - mogą takie prawo utracić. Ponieważ zaś budżety uniwersytetów zmniejszają się a nie zwiększają, a pieniędzy na zakupy książek w tych budżetach było niewiele (właśnie za sprawą egzemplarza obowiązkowego), oznacza to pozbawienie polskich bibliotek uniwersyteckich zaopatrzenia w nowości wydawnicze. Ktoś tak - być może przez niewiedzę i niekompetencję - wymyślił.
Jacek Wojciechowski
Erasmus Student Network UW
„Erasmusy” w akcji
Erasmus Student Network - Uniwersytet Warszawski jest organizacją studencką. Została zarejestrowana w uczelni 19 lutego 2003, choć nieoficjalnie działała już kilka miesięcy wcześniej. Opiekunem naukowym ESN-UW jest dr hab. Wojciech Tygielski, prof. UW. ESN-UW wspomaga bezpośrednio działalność Biura Współpracy z Zagranicą UW (Sekcja Europejskich Programów Edukacyjnych).
Organizację zakładali studenci, którzy uczestniczyli w programie Socrates/Erasmus i odczuwali potrzebę podzielenia się swoimi doświadczeniami oraz pomocy innym, którzy chcieliby w programie uczestniczyć w przyszłości. Byli to m.in.: Agnieszka Zagańczyk (studentka nauk politycznych UW), Maciej Robak (student geografii UW), Karolina Kuligowska (studentka nauk politycznych UW) oraz Katarzyna Kucharczyk (studentka prawa UW).
Przez przeszło półtora roku istnienia w ESN-UW działało aktywnie około 60 osób - studentów i absolwentów UW, głównie byłych uczestników wymiany studenckiej. Prawie trzy razy tyle z nimi współpracowało. Obecnie prezesem ESN-UW jest Kamil Baj, student IV roku polityki społecznej i II roku uzupełniającego studium stosunków międzynarodowych na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW. Dzięki stypendium Erasmusa studiował w szwedzkim uniwersytecie Hogskolan Dalarna w Falun w roku akademickim 2002/03.
Dziś organizacja liczy 32 członków, a 38 osób aspiruje do uzyskania tego statusu.
Działalność ESN-UW obejmuje to wszystko, co może urozmaicić i umilić pobyt studentów zagranicznych w Warszawie z jednej strony, oraz promocję i informację o programie Socrates/Erasmus wśród studentów polskich z drugiej.
Ostatnio członkowie ESN-UW zorganizowali: wycieczkę w Pieniny (wspólnie z ESN-SGGW), w której uczestniczyło 20 stypendystów Erasmusa; „Seminarium europejskie: Co mnie czeka? Studia w Unii Europejskiej” dla młodzieży warszawskich liceów w ramach XI Polskich Spotkań Europejskich, organizowanych przez Polską Fundację im. Roberta Schumana; Konkurs Kręgli ESN International (wspólnie z Zarządem Samorządu Studentów UW), w którym wzięło udział 10 drużyn po 4 osoby oraz publiczność.
Kolejna inicjatywa ESN-UW to III Dni Erasmusa, które odbędą się jesienią w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie (patrz poniżej).
(KB)
Strona internetowa ESN-UW: www.esn.uw.edu.pl
III Dni Erasmusa w Warszawie
Inicjatywy i strategie
W 2003 r. w programie Socrates/Erasmus wziął udział milionowy europejski student. Każdego roku ok. 8 tys. polskich studentów wyjeżdża, by studiować w zagranicznych uczelniach. W Uniwersytecie Warszawskim stypendia Erasmusa w roku 2004/05 dostało blisko 800 osób!
Tegoroczna edycja Dni Erasmusa odbędzie się 19-20 listopada w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie (ul. Dobra 56/66). Organizatorem spotkań jest Erasmus Student Network - Uniwersytet Warszawski (ESN-UW).
Przy 20 stoiskach można będzie porozmawiać z byłymi polskimi „erasmusami” oraz studentami zagranicznymi, którzy aktualnie przebywają w Polsce w ramach Erasmusa. Będą też dostępne materiały informacyjne. W sali multimedialnej odbędą się pokazy slajdów. Drugiego dnia przedstawiciele organizatorów oraz Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji - Program Socrates odpowiedzą na pytania zainteresowanych na specjalnej konferencji. Na niedzielny wieczór zaplanowano zabawę w dyskotece. Wstęp na Dni Sokratesa bezpłatny.
„Forum Akademickie” jest patronem medialnym III Dni Erasmusa.
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Skarb w synagodze
Grupa archeologów z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, prowadzących w czerwcu badania w Oświęcimiu, odkryła 340 elementów dawnego oświetlenia synagogi, ślady modlitewników oraz marmurowe tablice z napisami w języku hebrajskim. Skarb znaleziono na terenie świątyni spalonej przez hitlerowców w 1939 r. - Przypuszczamy, że mosiężne świeczniki i lampy pochowano pod posadzką ok. 1920 r., bo właśnie wtedy w synagodze zmieniano oświetlenie - mówi dr Małgorzata Grupa, szefująca zespołowi badawczemu. - To cud, że wszystko ocalało! Na miejscu świątyni Niemcy postawili bunkier, który przecinał fundamenty synagogi na głębokości dwóch metrów. A jednak skarb leżał nietknięty zaledwie 90 cm od ściany bunkra!
)
Archeolodzy nie znaleźli Tory, która - zgodnie z informacjami przekazywanymi przez Izraelczyków - miała spoczywać w skrzyni gdzieś pod posadzką. Ostatniego dnia badań nadeszła informacja z Muzeum Holocaustu w Nowym Jorku o tym, że w 1939 r. Żydzi sfingowali pogrzeb i Torę pochowali na cmentarzu. Oprócz elementów oświetlenia na terenie synagogi znaleziono także fragmenty jedwabnego aksamitu, tablicę poświęconą jednemu z rabinów, marmurowe tablice fundatorów oraz przepalone modlitewniki pozostałe w ławkach. - Przy naszym stanowisku archeologicznym spotykali się Żydzi, którzy pamiętają pożar tej synagogi i którzy po raz pierwszy po wojnie przyjechali do Polski specjalnie z powodu prowadzonych przez nas wykopalisk - mówi dr Grupa. - Była to więc dla nas nie tylko praca, ale i porządna lekcja historii.
Znalezisko jest obecnie własnością Centrum Żydowskiego w Oświęcimiu, które będzie się starać o środki na konserwację wydobytych przedmiotów. Zadaniem Centrum jest upamiętnianie historii i kultury Żydów oświęcimskich.
kin
Politechnika Warszawska i Wojskowa Akademia Techniczna
Politechniczne MOST-y
6 lipca rektorzy Politechniki Warszawskiej i Wojskowej Akademii Technicznej - profesorowie Stanisław Mańkowski i Bogusław Smólski - podpisali porozumienie o współpracy między obu uczelniami w zakresie mobilności studentów i nauczycieli akademickich. Istnieją już tego typu porozumienia między uniwersytetami i uczelniami rolniczymi (MOST i MOST-AR). Porozumienie WAT i PW inicjuje ten proces wśród uczelni technicznych.
W wyniku porozumienia dziekanów odpowiednich wydziałów, studenci obu uczelni uzyskają w roku akademickim 2005/06 możliwość wyboru przedmiotów w drugiej uczelni z realizowanego tam planu studiów. Wybór nie ograniczałby się do pojedynczego przedmiotu. Student mógłby zaliczyć cały semestr studiów w partnerskiej uczelni. Kryterium rozliczeniowym ze studiów poza macierzystą uczelnią byłyby uzyskane punkty kredytowe ECTS. Wymiana nie będzie mogła się odbywać wcześniej niż po ukończeniu II roku studiów, a każdego roku będą ustalane limity miejsc na poszczególnych kierunkach. Wprawdzie intencją obu stron jest stopniowe zwiększanie limitów, ale z pewnością nie należy ich oczekiwać w pierwszych latach wymiany.
Jerzy Markowski
Politechnika Wrocławska
Zintegrowane Centrum Dydaktyczne?
Politechnika Wrocławska ubiega się o środki z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej na realizację projektu Zintegrowanego Centrum Dydaktycznego. Chciałaby sfinansować w ten sposób 75 proc. kosztów.
ZCD ma skupiać w jednym miejscu nauczanie podstawowe, czyli zajęcia studentów pierwszego roku, którzy nie będą jeszcze przypisani do określonych kierunków studiów. Oprócz sal wykładowych i sal do ćwiczeń mają się też tu znaleźć kluby, kawiarnie, sala kinowa i teatralna, pomieszczenia organizacji studenckich i parking podziemny. Budowa centrum powinna rozpocząć się już jesienią, a jej seniorem ma zostać dr Krzysztof Rudno-Rudziński, prorektor ds. studenckich.
Delegacja Komisji Europejskiej, która bawiła w czerwcu we Wrocławiu, zapoznała się z ideą inwestycji i wynikami przeprowadzonego w kwietniu konkursu na projekt architektoniczny. Doceniła znaczenie nowego obiektu dla poprawy warunków pracy i wypoczynku kształcącej się młodzieży. Jednakże decyzje finansowe nie zapadną natychmiast.
Przewidziany do realizacji jest projekt „Manufaktury nr 1” Bogusława Wowrzeczki, który w największym stopniu spełnił warunki konkursu i oczekiwania inwestora. Bardzo istotnym kryterium było ukształtowanie przestrzenne całego założenia w nawiązaniu do istniejących budynków. Projekt przewiduje utworzenie wewnętrznego dziedzińca, przedłużenie alei Profesorów, która ma w przyszłości wyznaczać główną - prowadzącą od pomnika Profesorów Lwowskich - oś kompozycyjną tej części campusu. Projekt zakłada także otwarcie dziedzińca w kierunku Odry poprzez prześwit w kondygnacji parteru budynku głównego Centrum. W koncepcji zwraca uwagę elewacja przypominająca dziurkowaną taśmę z dawnych maszyn cyfrowych, którą ktoś ze zwiedzających określił jako „bajkowe techno”.
(km)
Politechnika Warszawska
Kongres Mechaniki
Z udziałem 1500 uczonych z 62 krajów obradował w Warszawie w dniach 16-21 sierpnia 21. Międzynarodowy Kongres Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej. W 80-letniej historii kongresów, od pierwszego zgromadzenia w 1924 r. w Delft w Holandii nie organizowano ich dotychczas w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Kongres warszawski jest pierwszym w tej części kontynentu, co jest wyrazem uznania dla osiągnięć polskiej mechaniki. O jego organizację ubiegały się m.in. Belgia, Niemcy i Wielka Brytania.
Organizatorami kongresu były: Polski Narodowy Komitet Międzynarodowej Unii Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN oraz Politechnika Warszawska. Odbyło się ponad 60 sesji tematycznych poświęconych różnym aspektom zastosowań mechaniki. Wygłoszono 1340 referatów.
Mechanika kojarzy się potocznie z budową, eksploatacją i naprawą różnych maszyn i urządzeń. Trzeba wyjaśniać społeczeństwu, że jest to dyscyplina teoretyczna, odgrywająca istotną rolę niemal we wszystkich dziedzinach życia - głosiło przesłanie kongresu.
W ciągu tygodniowych obrad zaprezentowano osiągnięcia i możliwości mechaniki, podkreślając jej coraz bardziej interdyscyplinarny charakter. Mechanika znajduje zastosowanie w różnych, bardzo odległych od siebie dziedzinach, m.in. w badaniach wzajemnego oddziaływania oceanu i atmosfery, które ma wpływ na pogodę i klimat naszej planety, oraz w medycynie - przy projektowaniu i wszczepianiu implantów kości.
Na kongresie mówiono m.in.: o zastosowaniach mechaniki w badaniach kosmicznych, medycynie, robotyce, nanotechnologii - czyli budowie urządzeń o „atomowych” rozmiarach, wykorzystaniu materiałów i kompozytów z pamięcią zdolnych do odtwarzania pierwotnego kształtu. Wiele uwagi poświęcano problemom bezpieczeństwa różnych konstrukcji - systemom stałego monitorowania i wczesnego wykrywania usterek. Dotyczy to zarówno konstrukcji mostów, budynków czy wielkich hal fabrycznych, a także różnych elementów samolotów w czasie lotu.
ERT
Akademia Techniczno-Rolnicza w Bydgoszczy
Nowe zawody z Leonarda
W ramach programu Leonardo da Vinci realizowany będzie z udziałem Akademii Techniczno-Rolniczej projekt „European Curricula for Economic Animator in the Enlarging Europe” z budżetem wynoszącym 473 474 euro. Jest to wynik wspólnych działań ATR oraz samorządowych i administracyjnych władz regionu kujawsko-pomorskiego, przy ścisłej współpracy przedstawicieli regionów Midi Pyren?es we Francji oraz ?stergotland w Szwecji, których doradcy wspierali przygotowania województwa do akcesji z UE. Podstawowym celem projektu będzie stworzenie systemu kształcenia animatorów w zakresie wprowadzania nowych zawodów, niezbędnych w Polsce po akcesji z UE. Dzięki kontaktom ATR z Uniwersytetem w Link?ping z okręgu ?stergotland udało się pozyskać do współpracy znakomitych specjalistów ze Szwecji. Grono ekspertów akademickich zostało uzupełnione partnerami francuskimi, hiszpańskimi i włoskimi. Eksperci ze strony polskiej są przedstawicielami: Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Toruniu, Kujawsko-Pomorskiego Związku Pracodawców i Przedsiębiorców oraz Bydgoskiej Rady Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT.
Projekt ma być realizowany w dwóch najbliższych latach, a ma na celu dostosowanie programów studiów kierunków technicznych i rolniczych ATR do wymagań związanych z poszerzonym rynkiem pracy UE. Nacisk będzie położony na kształcenie proinnowacyjności i umiejętności związane z kierowaniem własną firmą, prowadzeniem analiz ekonomicznych związanych z opłacalnością planowanych przedsięwzięć oraz przewidywaniem tendencji w rozwoju technologicznym.
Elżbieta Rudzińska
Politechnika Gdańska
Przenośny reaktor
Na Wydziale Chemicznym PG uruchomiono prototypową instalację reaktora cyklonowego. Urządzenie ma na celu zwiększenie wydajności procesów technologicznych i rozwój czystszych technologii. Umożliwia ono obróbkę strumieni gazu i cieczy o dużej objętości. Przeznaczone jest do prowadzenia procesów chemicznych stosowanych w ochronie środowiska w przypadku oczyszczania cieczy zawierających związki lotne oraz usuwania zanieczyszczeń ze ścieków, kiedy do reakcji konieczne jest wprowadzenie fazy gazowej. Zbudowany został w oparciu o oryginalne autorskie rozwiązania konstrukcyjne opracowane w Katedrze Technologii Chemicznej PG, kierowanej przez prof. Jana Hupkę.
Istotną zaletą reaktora cyklonowego jest bardzo krótki czas tzw. zatrzymania, czyli przebiegu reakcji w jego wnętrzu, wynoszący tylko 0,3-0,4 s, podczas gdy w klasycznych kolumnach czas ten wynosi do kilku minut. Efektem jest znaczne obniżenie kosztów inwestycyjnych, a także operacyjnych (np. zużycia energii) wielu procesów i zwiększenie ich wydajności. Przy tym wydajność urządzenia zwiększyć można wielokrotnie zestawiając reaktory w klastry zdolne oczyścić nawet kilkadziesiąt tysięcy metrów sześciennych w ciągu godziny.
Stosowany może być m.in. w oczyszczaniu gazów odlotowych, np. spalinowych, oczyszczaniu ścieków czy wód podziemnych. Reaktor umożliwia ponadto dobór procesów technologicznych najbardziej przyjaznych środowisku, bardziej efektywne i tańsze odzyskiwanie wartościowych komponentów np. z gazów odlotowych, zamykanie obiegów wodnych i gazowych bez odprowadzania zanieczyszczeń. Jednym z jego zastosowań może być oczyszczanie systemów klimatyzacyjnych i wentylacyjnych ze szkodliwych składników. Szybkość działania pozwala na efektywne użycie reaktora nawet w razie chemicznej czy biologicznej katastrofy lub ataku terrorystycznego.
Pierwowzorem reaktora zbudowanego w PG był flotownik cyklonowy, zaproponowany w 1981 r. przez prof. Jana D. Millera z University of Utah w USA. W pracach nad nim brał udział prof. Hupka, którego katedra od lat współpracuje z amerykańskimi naukowcami.
Beata Orzażewska
Politechnika Rzeszowska
Bezmiechowa Górą
Zaangażowanie PRz. w reaktywację działalności szybowiska w Bezmiechowej sięga początków lat 90. ubiegłego stulecia. Początkowo na ruinach przedwojennego szybowiska Politechniki Lwowskiej, na gruncie prywatnego właściciela, uruchomiono skromne szybowisko we współpracy z założonym przy poparciu władz uczelni Aeroklubem Bieszczadzkim. Z czasem uczelnia rozpoczęła wykup gruntów pod ośrodek szybowcowy z prawdziwego zdarzenia. Ukoronowaniem kilkunastoletniego wysiłku inwestycyjnego było otwarcie 28 sierpnia Akademickiego Ośrodka Szybowcowego Politechniki Rzeszowskiej w Bezmiechowej. Obecnie do uczelni należy 50 ha na grzbiecie i u podnóża Gór Słonnych. Stok południowo-zachodni jest już przygotowany do startów szybowców oraz do latania na paralotniach i motolotniach. Stok północno-wschodni, gdzie w przyszłości ma stanąć wyciąg dla lotniarzy i narciarzy, porasta jeszcze las.
) |
| Rektor T. Markowski, płk. T. Góra |
Pierwszymi inwestycjami PRz. na tym terenie były skromne drewniane domki, w których odbywały się letnie obozy szybowcowe dla studentów. Podczas takich obozów przygotowano południowy stok do uprawiania szybownictwa i paralotniarstwa. Z grzbietu szybowiska rozciąga się dziś imponujący - jeden z najwspanialszych, jakie znam - widok na przedgórze bieszczadzkie i Bieszczady. Kolejne inwestycje, zrealizowane dzięki dotacji MENiS, to hangar dla szybowców (o pow. 5266 m2) i dom pilota (pow. 210 m2) z wieżą kontroli lotów (wys. 7,6 m). Najważniejszą inwestycją, która była możliwa dzięki dotacjom KBN (MNiI), współpracy wielu instytucji samorządowych oraz rzeszowskiej energetyki jest zrealizowany w latach 2000-04 za kwotę 14 mln zł zespół sal laboratoryjnych i zaplecze hotelowe (dla szkoły szybowcowej i obsługi laboratoriów) czyli Międzyuczelniane Lotnicze Laboratorium Naukowo-Badawcze Politechniki Rzeszowskiej i Politechniki Warszawskiej. Obiekt ma kubaturę 10639 m3 i powierzchnię użytkową 2443 m2. Dojazd do położonego na grzbiecie Gór Słonnych obiektu zapewnia droga szutrowa o długości 2,6 km, sfinansowana w części przez rzeszowską energetykę. Jedna z pracowni, która będzie funkcjonować w Bezmiechowej ma zajmować się niekonwencjonalnymi źródłami energii, w tym wypadku energią wiatrową. W celu realizacji tej idei na terenie obiektu ma w przyszłości powstać siłownia wiatrowa i słoneczna. Inne pracownie zajmą się m.in.: badaniami meteorologicznymi, lotniczymi konstrukcjami kompozytowymi, testowaniem bezzałogowych obiektów latających, własnościami aerodynamicznymi konstrukcji lotniczych, w tym szybowców klasy P.W.
Podczas uroczystości 28 sierpnia ośrodkowi nadano - na podstawie uchwały Senatu PRz. z 8 lipca br. - imię płk. Tadeusza Góry, pilota, który 18 maja 1938 r. w wieku 20 lat odbył rekordowy wówczas lot na szybowcu - 577,8 km bez lądowania - z Bezmiechowej w okolice Wilna, za co w 1939 r. otrzymał jako pierwszy na świecie Medal im. Ottona Lilienthala, przyznawany za wybitne osiągnięcia w szybownictwie. W 1950 r. zaś jako pierwszy Polak i drugi człowiek na świecie uzyskał złotą odznakę szybowcową z trzema diamentami. Płk Góra, który obecny był na uroczystości (a następnego dnia odbył lot szybowcem), powiedział, że Bezmiechowa odżyła i czeka ją teraz druga młodość. Wśród gości był też prof. Stanisław Mańkowski, rektor Politechniki Warszawskiej, pilot szybowcowy, posiadający złotą odznakę w diamentem. - Zdobycie kolejnych diamentów uniemożliwiło mi zaangażowanie w pracę naukową - tłumaczył podczas uroczystości. - Ośrodek szybowcowy PRz. w Bezmiechowej powstał dzięki zaangażowaniu i staraniom kolejnych rektorów uczelni, profesorów Kazimierza Oczosia i Stanisława Kusia. Jednak to profesor Tadeusz Markowski jest ojcem chrzestnym tego przedsięwzięcia - powiedział marszałek województwa podkarpackiego. Od pracowników MNiI oraz MENiS, odpowiedzialnych za finansowanie inwestycji można się jednak dowiedzieć, że starając się o pozwolenia i środki finansowe, własne ścieżki w tych instytucjach wydeptali: Marta Olejnik, sekretarz rektora PRz. ds. organizacyjnych oraz Janusz Bury, dyrektor Ośrodka Kształcenia Lotniczego PRz., do niedawna pełniący funkcję dyrektora administracyjnego uczelni.
(pik)
Szkoła Główna Handlowa
Od pustych półek do pustych kieszeni
W dniach 4-17 lipca w Szkole Głównej Handlowej uczestnicy uniwersytetu letniego - Summer University Warsaw 2004 - zgłębiali wiedzę na temat transformacji gospodarczej. Pomysłodawcami i realizatorami projektu są studenci SGH (Samorząd Studentów SGH) pod wodzą Szymona Paciury (IV rok finansów i bankowości).
Do udziału w SUW 2004 zakwalifikowano 82 autorów najlepszych aplikacji i eseju From queuing to empty shelves to buying with empty pockets: citizen perspective on the Polish transformation. Polacy uczestniczyli w zajęciach bezpłatnie. Opłata dla uczestników spoza kraju (299 euro) obejmowała - oprócz nauki, posiłków i rozrywki - także zakwaterowanie. Stypendia dla gości zagranicznych, w wysokości 80 euro, ufundowane zostały przez Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej. Wszyscy uczestnicy mieszkali w DS nr 1 „Sabinki”. Wśród 82 uczestników, oprócz Polaków, byli studenci z: Danii, Szwecji, Austrii, Niemiec, Brazylii, Włoch, Hiszpanii, Portugalii, Francji, Holandii, Brazylii, Rosji, Czech i Słowenii. Anglojęzyczny program zajęć, zaprojektowany przez profesorów SGH, wprowadził uczestników w zagadnienia transformacji gospodarczej, zarówno w kontekście ekonomicznym, jak i menedżerskim.
)
W ramach zajęć dotyczących przekształceń gospodarczych prowadzone były kursy: „Polish Economy in Transition and Its Aspects”, „Economic Aspects of Transformation”, „Implication of Accession to the EU for Poland”, „Networks and Networking in the Contemporary Economy”, „Total Quality Management”, „Company Management”, „IT in Company Structures”, „Corporate Governance in Transition Countries”, „Corporate Governance”.
Dopełnienie programu stanowiły warsztaty popołudniowe, przygotowane we współpracy z Narodowym Bankiem Polskim, Komisją Papierów Wartościowych i Giełd, Business Center Club. Wykłady przeprowadzili m.in.: prof. Leszek Balcerowicz, prezes NBP (Post Communist Transition), Mirosław Kachniewski, p.o. prezesa KPWiG (Swindles at Capital Markets), Jan Krzysztof Bielecki, prezes Banku Pekao S.A. (Sticking to Basic Principles: the Foundations of Polands Foreign Policy), Jarosław Mulewicz, członek-założyciel BCC (New Age of Businessmen after 1989 in Poland) oraz Jerry Abramczyk, specjalista w dziedzinie public relations (Communication in Politics).
Dwutygodniowy program zajęć zakończył się egzaminem, którego pozytywny rezultat pozwolił uczestnikom SUW 2004 zdobyć punkty w systemie ECTS, co wiąże się z możliwością zaliczenia przedmiotów w ich rodzimych uczelniach.
Kamila Gospodarek
Uniwersytet Jagielloński
EXCON 04
Międzynarodowa Konferencja „Excitonic Processes in Condensed Matter (EXCON 04)”, która odbyła się w dniach 6-9 lipca, była szóstym spotkaniem serii EXCON. Spotkania te odbywają się co 2 lata i są poświęcone pracom z dziedziny interdyscyplinarnej, jaką jest fizyka ekscytonów, znajdująca się na pograniczu fotofizyki, fotochemii, fotobiologii i nauki o materiałach.
Głównym celem cyklu EXCON jest konsolidacja badań w powyższej dziedzinie, które, z przyczyn historycznych, biegły torami niemal niezależnymi dla układów organicznych i nieorganicznych. Konferencje mają równocześnie tworzyć pomost pomiędzy teoretykami i doświadczalnikami, a także służyć zacieśnieniu kontaktów pomiędzy badaczami pracującymi na różnych kontynentach. Z tego powodu, tradycyjnie już, ich lokalizacja zmienia się cyklicznie pomiędzy Australią, Europą, Ameryką i Azją. Za sukces obecnej konferencji należy uznać obecność dużej liczby uczestników z niezamożnych krajów naszego regionu, w szczególności z obszaru dawnego ZSRR. Udział ten był możliwy dzięki specjalnej dotacji UNESCO - ROSTE (Regional Bureau for Science in Europe). Frekwencję na konferencji (209 osób z 21 krajów) można uznać za bardzo dobrą, była wyraźnie wyższa niż na poprzednich spotkaniach tego cyklu.
)
Część konferencji poświęcona układom nieorganicznym zdominowana była przez problemy związane z układami półprzewodnikowymi o niskiej wymiarowości (kropki i studnie kwantowe) i nanostrukturami. Nie pomijano wszakże zagadnień kondensacji ekscytonów i polarytonów oraz klasycznych kwestii właściwości ekscytonów w konkretnych kryształach, m.in. intensywnie ostatnio badanych ZnO i Cu2O. Część obrad dotycząca układów organicznych koncentrowała się wokół optycznych i transportowych właściwości ekscytonów w agregatach molekularnych i polimerach. Szczególnym zainteresowaniem uczestników cieszyły się oligotiofeny, używane ostatnio do konstrukcji diod świetlnych i tranzystorów polowych. Na pograniczu tematyki organicznej i nieorganicznej znalazła się problematyka przejść fazowych indukowanych optycznie oraz zagadnienia spektroskopii zjawisk ultraszybkich (w skali femtosekundowej).
Materiały naukowe konferencji opublikowane zostaną w czasopiśmie międzynarodowym „Journal of Luminescence”, którego wydawca, firma Elsevier, ufundowała nagrodę za najlepszą pracę (1,2 tys. euro) oraz najlepszy plakat (300 euro) przedstawione przez młodych uczestników konferencji. Nagrody te zdobyli: Takuya Iida, doktorant z Osaki, za pracę T. Iida, H. Ishihara Optically-induced force between nano-particles irradiated by electronic resonant light, oraz Heiko Priller, doktorant z Karlsruhe, za plakat H. Priller, R. Hauschild, J. Zeller, C. Klingshirn, H. Kalt, R. Kling, F. Reuss, Ch. Kirchner, A. Waag Temperature dependent luminescence dynamics in ZnO nanopillars. Oryginalną cechą pierwszej z wymienionych prac jest zaproponowanie nowej metody mechanicznego manipulowania obiektami nanoskopowymi, drugiej zaś - wytworzenie układu, który z punktu widzenia ekscytonów zachowuje się jak kryształ o dużej objętości, zaś dla silnie sprzężonych z ekscytonami fotonów stanowi układ o ograniczonej wymiarowości.
Konferencja EXCON 04 została w całości zorganizowana przez Wydział Chemii UJ, który zapewnił pomieszczenia i obsługę (z silnym zaangażowaniem studentów). Finansowo wspomagały konferencję dotacje ministerstw Badań Naukowych i Informatyzacji oraz Edukacji Narodowej i Sportu.
Piotr Petelenz
Politechnika Łódzka
Lasery przeciw chorobom
Podczas uroczystości 10-lecia Centrum Diagnostyki i Terapii Laserowej Politechniki Łódzkiej dr n. med. Cezary Peszyński-Drews, dyrektor placówki, zauważył, że powstanie Centrum poprzedzone było wieloletnią współpracą fizyków z lekarzami, która rozpoczęła się na początku lat 70. ub. wieku. Można zatem mówić o 30-leciu wykorzystywania technik laserowych w leczeniu chorych.
Prof. Leszek Jeromin przedstawił doświadczenia w stosowaniu metody fotodynamicznej w leczeniu i rozpoznawaniu nowotworów pęcherza moczowego. Jest ona wyjątkowo skuteczna i pozwala rozpoznawać zmiany, które np. w „metodzie światła białego” nie są widoczne. Metoda fotodynamiczna polega na łączeniu komórek nowotworowych z fotouczulaczami, które po naświetlaniu promieniowaniem laserowym zaczynają świecić. Pozwala to zlokalizować guz, a potem za pomocą światła innego lasera zniszczyć zmienione chorobowo komórki.
Duże nadzieje łączy się z biostymulacją laserową w chorobie niedokrwiennej serca. Wykorzystuje się do tego celu lasery niskoenergetyczne. Specjalnym programem leczenia objęto 100 pacjentów z wielonaczyniową chorobą serca, u których nie jest możliwe przeprowadzenie operacji.
Prof. Janusz Rosiak z Instytutu Techniki Radiacyjnej PŁ, dyrektor naukowy Centrum Doskonałości Technik Laserowych i Biomateriałów w Medycynie, mówił o aktualnych i projektowanych do wdrożenia pracach związanych z biomateriałami, mającymi zastosowanie w prawie wszystkich specjalnościach medycznych. Wspomniał o nanożelach, których zadaniem jest, mówiąc obrazowo, duszenie raka, o sonochemicznej terapii laserowej, nowych biomateriałach polimerowych, hybrydowych organach i tkankach, nowatorskich systemach uwalniania leków.
Część z osiągnięć CDiTL wyprzedza naukę światową, stąd w środowisku medycznym są sceptycy, którzy nie dają wiary otrzymanym wynikom. Dr Peszyński-Drews, wspominając o programie naświetlań chorych ze stwardnieniem rozsianym, powiedział: - Gdybym na własne oczy nie widział, jak chorzy, którzy jeszcze niedawno poruszali się na wózku inwalidzkim, zaczęli samodzielnie chodzić, chyba bym nie uwierzył. U części chorych biostymulacja laserowa przyniosła znakomite rezultaty i jest to metoda nowa w skali światowej.
Centrum Diagnostyki i Terapii Laserowej PŁ jest jedynym w Polsce ośrodkiem wyposażonym w 30 różnych laserów umożliwiających diagnostykę i terapię we wszystkich specjalnościach medycznych. O ich zbawiennym dla zdrowia działaniu przekonało się kilkanaście tysięcy chorych.
(ech)
Zgromadzenie Ogólne ONZ
Światowy Rok Fizyki
Rok 2005 został ogłoszony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ - Światowym Rokiem Fizyki, dla uczczenia setnej rocznicy opublikowania przez Alberta Einsteina wyników prac nad szczególną teorią względności, która stworzyła podstawy nowoczesnej fizyki. Fizyka daje podstawy do zrozumienia przyrody, prace badawcze w dziedzinie fizyki i ich zastosowania były i są główną siłą napędową naukowego i technologicznego rozwoju społeczeństw - głosi uchwała Zgromadzenia Ogólnego ONZ.
W Polsce Krajowy Komitet Organizacyjny planuje różne imprezy popularyzujące tę dziedzinę wiedzy, m.in. specjalne programy edukacyjne w TVP i konkursy dla uczniów. Ważnym punktem obchodów będzie planowany na wrzesień 2005 Zjazd Fizyków Polskich. Przewidziano też międzynarodową konferencję naukową Foton 2005, nawiązującą do setnej rocznicy prac Einsteina nad zjawiskiem fotoelektryczności. Kulminacyjnym punktem obchodów Roku Fizyki będzie wmurowanie kamienia węgielnego pod budynek Eksploratorium w Warszawie.
(ert)
Oddział PAN w Poznaniu
Oddział PAN w Poznaniu powstał 1 lutego 1972 r. i obejmuje Wielkopolskę oraz Polskę północno-zachodnią.
Funkcję przewodniczącego od chwili powstania Oddziału pełnili: prof. Gerard Labuda (1972-80), prof. Władysław Węgorek (1981-89), prof. Jan Stankowski (1990-95), prof. Andrzej B. Legocki (1996-2002) i od roku 2003 prof. Jan Węglarz. Prezes Oddziału PAN uczestniczy w pracach Kolegium Rektorów Miasta Poznania.
Siedziba Oddziału znajduje się w Ośrodku Nauki PAN przy ul. Henryka Wieniawskiego 17/19.
Oddział skupia aktualnie 23 członków korporacji (11 rzeczywistych i 12 korespondentów), z których 14 związanych jest z poznańskimi uczelniami, 7 z placówkami PAN, a 2 z instytutami resortowymi.
W Poznaniu i okolicach czynnych jest 18 jednostek Akademii, a mianowicie: 7 instytutów, 3 zakłady, 5 pracowni oraz 3 inne placówki, w których łącznie pracuje około 970 osób, w tym 350 pracowników naukowych (140 profesorów i docentów). Oddział jest ściśle związany z placówkami PAN.
Przy Poznańskim Oddziale PAN działa 19 komisji naukowych, w których pracuje ponad 700 osób reprezentujących placówki PAN, wyższe uczelnie i instytuty resortowe. Działalność komisji polega na organizowaniu konferencji, sympozjów oraz innych spotkań naukowych, na których przedstawiciele komisji oraz zapraszani goście przedstawiają aktualne problemy badawcze. W styczniu Komisja Urbanistyki i Planowania Przestrzennego O/PAN zorganizowała sesję naukową „Restytucja zamku królewskiego w Poznaniu”. W marcu Komisja Nauk Mechanicznych i Budowlanych O/PAN zorganizowała seminarium naukowe „Lekcja natury w działalności inżynierskiej - inspiracja czy plagiat”. W ramach Tygodnia Bibliotek (8-15 maja) Komisja Informacji Naukowej O/PAN zorganizowała warsztaty „Perspektywy rozwoju Biblioteki Cyfrowej”. Oddział Poznański organizuje otwarte, interdyscyplinarne sesje naukowe wspólnie z Wydziałem Teologicznym UAM. Od 1995 r. odbyło się 7 takich sesji. Ostatnia, 2 grudnia 2003, nosiła tytuł „Fenomen życia w ujęciu interdyscyplinarnym”.
Od 1998 r. Oddział jest współorganizatorem Poznańskiego Festiwalu Nauki i Sztuki, którego inauguracja i znaczna część wykładów tradycyjnie odbywa się w Ośrodku Nauki PAN przy ul. H. Wieniawskiego 17/19. Oddział Poznański sprawuje w imieniu Akademii opiekę nad działalnością i eksploatacją Domu Pracy Twórczej w Świnoujściu.
Mariola Osiak
II Konferencja Naukowa Studentów PWr.
Nagrody za aktywność
24 czerwca wręczono nagrody uczestnikom II Konferencji Naukowej Studentów Politechniki Wrocławskiej. Przyznano 12 nagród po 500 zł i 14 wyróżnień po 300 zł. Uhonorowano także najaktywniejsze koła naukowe i ich opiekunów. Wśród laureatów byli także cudzoziemcy - studenci zagranicznych uczelni, którzy wraz z wrocławskimi kołami naukowymi uczestniczą w pracach badawczych.
Jedną z nagród, za referat konferencyjny Developing an Assistive Interfaces for Individuals with Spasticity Disorders (tematyka: zastosowania informatyki), otrzymali: Lauren Olson, Jad Lutfi, Timothy Goya, Tarel A. El Doker i Noel Smith współpracujący ze studenckimi kołami naukowymi z Wydziału Elektroniki PWr. Grupa studentów i pracowników z Northern Arizona University (USA) goszcząca we Wrocławiu współpracuje z dwoma studenckimi kołami naukowymi BARAK i TRAF od kilku semestrów. Podczas II KNS wygłosili oni 5 referatów na temat swych badań prowadzonych po części wspólnie z polskimi studentami. Prezentacjom tym towarzyszyły 4 polskie referaty.
Inny nagrodzony referat jest wynikiem współpracy polskich i niemieckich studentów (Uniwersytet Techniczny z Drezna). Michał Dużyński, Ralf Rieske, Klaus-J?rgen Wolter i dr hab. Sergiusz Patela, prowadzący koło naukowe „Optoelektronika i mikrosystemy”, przedstawili referat PCB integrated waveguides - launching of light into highly multi mode structures (tematyka: fotonika i nanotechnologie).
W KNS uczestniczyło 230 studentów. Zgłoszono ponad 170 referatów. Prezentowano je w języku polskim lub angielskim. Tematyka konferencji obejmowała wszystkie dyscypliny naukowe reprezentowane przez PWr., a nawet wkroczyła w obszar prowadzonych tu badań interdyscyplinarnych. Poszczególne sesje to: architektura, biofizyka i biochemia, chemia, historia techniki i lotnictwo, informatyka - algorytmy i sieci, fotonika i nanotechnologie, elektrotechnika, diagnostyka medyczna, informatyka - zastosowania, mechanika, transport, logistyka i zarządzanie, biomechanika, elektronika i inżynieria środowiska.
W konkursie kół naukowych PWr. przyznano 6 nagród po 1500 zł (koła: Biomechaników, SISK, Micela, Optoelektroników, Strukturalne i Nadbór) oraz 3 wyróżnienia po 1000 zł (koła: Allin, Strimer i Barak).
Za najlepszych opiekunów kół studenckich uznani zostali: dr Mieczysław Biniek Wydziału Elektrycznego („Brązowy opiekun”), dr hab. Sergiusz Patela z Wydziału Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki („Srebrny opiekun”) i prof. Romuald Będziński z Wydziału Mechanicznego („Złoty opiekun”).
Maria Kisza
COSPAR w Paryżu
Zmienić formułę
W dniach 17-25 lipca obradował w Paryżu, z udziałem polskich uczonych, kongres Komitetu Badań Przestrzeni Kosmicznej (COSPAR), poświęcony prezentacji najnowszych osiągnięć w badaniach kosmicznych.
Największym zainteresowaniem cieszyły się sesje poświęcone badaniom planet. Na kilka dni przed otwarciem kongresu sonda Cassini weszła na orbitę Saturna, stając się pierwszym sztucznym satelitą tej planety. Szeroko prezentowany był program marsjański, w tym badania prowadzone przez sondę Mars-Express, która wykryła metan w atmosferze tej planety. Przedstawiono projekty nowych misji planetarnych, m.in. do Merkurego, Wenus i Plutona. Wiele uwagi poświęcano badaniom Ziemi z kosmosu. Dotyczy to zjawisk w przestrzeni okołoziemskiej, fizyki i chemii atmosfery i jonosfery, a także procesów decydujących o zmianach klimatu i występowaniu ekstremalnych zjawisk pogodowych. Omawiano też najnowszy francuski projekt Demeter, obejmujący satelitarne badania zjawisk elektromagnetycznych w atmosferze towarzyszących trzęsieniom ziemi, realizowany przy polskiej współpracy.
Na kongresie nie zabrakło polskich akcentów. Prezentowane były wyniki polskich badań, związane z naszym uczestnictwem w najważniejszych projektach kosmicznych: misji Mars- Express, misji Cassini do Saturna, badaniach Słońca za pomocą satelity Koronas F, wysłanie sondy Rosetta na spotkanie z kometą, obserwacji kosmosu z satelity Integral.
Obok problemów naukowych na kongresie podjęto dyskusję na temat przyszłości COSPAR. Powołany w 1958 przez Międzynarodową Radę Unii Naukowych (ICSU) COSPAR jest największą międzynarodową organizacją naukową zajmującą się problematyką kosmiczną. Zrzesza 50 państw reprezentowanych przez komitety narodowe oraz 12 międzynarodowych organizacji naukowych. Zajmuje się inicjowaniem i wspieraniem działalności naukowej związanej z badaniami kosmicznymi i rozwijaniem międzynarodowej współpracy w tej dziedzinie. Polska jest członkiem COSPAR od 1960. Kongresy COSPAR organizowane są co 2 lata. W 2000 jubileuszowy kongres zamykający XX wiek odbył się w Warszawie.
COSPAR powstał prawie pół wieku temu w warunkach „zimnej wojny”. Miał łagodzić rywalizację między USA i ZSRR oraz rozwijać międzynarodową współpracę w badaniach kosmicznych. Pojawiają się opinie, że COSPAR powinien zmienić formułę i szerzej otworzyć się na społeczeństwo.
ert
Kanadystyka w Polsce
Centra badań kanadyjskich
Chociaż nie istnieje kierunek kanadystyka, studia kanadyjskie zdobywają w Polsce coraz większą popularność. Mamy w kraju pięć centrów badań kanadyjskich w uniwersytetach w Warszawie, Toruniu, Sosnowcu, Łodzi i Krakowie. Celem ich działalności jest ułatwienie dostępu do literatury źródłowej osobom zainteresowanym tematyką kanadyjską, organizacja spotkań z kanadyjskimi naukowcami i artystami. Kursy poświęcone tematyce kanadyjskiej prowadzone są również w Akademii Bydgoskiej, UAM w Poznaniu i UMCS w Lublinie oraz niepaństwowej Krakowskiej Szkole Wyższej im. Frycza Modrzewskiego.
Polskie Towarzystwo Badań Kanadyjskich (PTBK), założone w 1998 r., zrzesza ponad 100 członków. Współpracuje z Ambasadą Kanady w Polsce i ze Środkowoeuropejskim Towarzystwem Badań Kanadyjskich (CEACS) oraz należy do Międzynarodowej Rady ds. Studiów Kanadyjskich (ICCS) w Ottawie.
Centrum Badań Kanadyjskich w Warszawie, afiliowane przy Instytucie Anglistyki UW, powstało dzięki aktywności prof. Nancy Burke (poetka i pisarka kanadyjska, mieszkająca i wykładająca w UW od kilkunastu lat), która pełni również funkcję dyrektora jednostki. CBK prowadzi badania nad kulturą Kanady, wykłady z literatury angielskiej. Posiada bogatą bibliotekę. Pracownia Badań nad Kulturą Franko-Kanadyjską i Literaturą Quebecką, kierowana przez prof. Józefa Kwaterkę, afiliowana przy Instytucie Romanistyki UW, prowadzi kursy nt. kultury i literatury francuskojęzycznej Kanady. Instytut Romanistyki UW prowadzi studia doktoranckie związane z tematyką kanadyjską.
CBK przy Wydziale Filologicznym UMK w Toruniu powstało w 1999 r. Odbywają się tam regularne zajęcia, wykłady gościnne i pokazy filmów dokumentalnych o Kanadzie dla pracowników i studentów anglistyki i romanistyki oraz zainteresowanych torunian. Toruńskie CBK organizuje wystawy książek kanadyjskich oraz Dni Frankofonii. Centrum posiada również bibliotekę z najliczniejszymi w Polsce zbiorami dotyczącymi tematyki kanadyjskiej (katalog biblioteczny jest dostępny przez Internet: http:// katalog.bu.uni.torun.pl), tam też mieści się główna siedziba PTBK.
Centrum Studiów Kanadyjskich przy Instytucie Kultury i Literatury Brytyjskiej i Amerykańskiej UŚ w Sosnowcu koncentruje badania na kulturze, a zwłaszcza literaturze kanadyjskiej. Prowadzone kursy dotyczą: kanadyjskiej literatury wielokulturowej, literatury kanadyjskiej w kontekście postkolonialnym, literatury i kultury kanadyjskiej ludności autochtonicznej, kanadyjskiego kanonu literackiego, kanadyjskiej tożsamości w kontekście tożsamości etnicznej, tożsamości etnicznej oraz postmodernizmu, modernizmu, a także postkolonializmu w literaturze i kulturze Kanady, literatury i kultury Quebecu. Proponuje się również studia komparatystyczne między literaturą kanadyjską oraz innymi literaturami postkolonialnymi. Kierownikiem placówki dr Eugenia Sojka.
Pracownia Studiów Kanadyjskich przy Katedrze Amerykanistyki i Mass Mediów UŁ prowadzi badania w zakresie: mass mediów w Kanadzie, dywersyfikacji kulturowej, etnicznej i językowej Ameryki Północnej, integracji północnoamerykańskiej. Pracownią kieruje jest dr Wiesław Oleksy.
Zakład Kanady przy Instytucie Studiów Regionalnych UJ, kierowany przez dr hab. Annę Reczyńską, prowadzi działalność dydaktyczną i badawczą dotyczącą historii Kanady, ewolucji wielokulturowego społeczeństwa kanadyjskiego, struktury etnicznej i procesów rozwoju struktury społecznej Kanady, dziejów imigracji oraz stosunków kanadyjsko-amerykańskich i kanadyjsko-brytyjskich. Kursy (w ramach studiów amerykańskich) prowadzone przez zakład obejmują wprowadzenie do problematyki kanadyjskiej, historię Kanady, społeczeństwo Kanady, dwujęzyczną literaturę Kanady, film kanadyjski, system polityczny Kanady. Prowadzone przez dr hab. Annę Reczyńską seminarium magisterskie umożliwia studentom amerykanistyki podejmowanie tematyki kanadyjskiej w pracach dyplomowych.
Tomasz Soroka
Informacje dotyczące działalności centrów dostępne są na stronach internetowych www.uj.edu.pl/ISR/kanada/osrodki.htm.
WSAiZ w Przemyślu
Mieszkania zamiast akademików
Ubiegający się o przyjęcie na studia na Zamiejscowym Wydziale Administracyjno-Prawnym w Rzeszowie Wyższej Szkoły Administracji i Zarządzania w Przemyślu mogą uzyskać zakwaterowanie w mieszkaniach będących własnością uczelni. W ostatnich latach szkoła kupiła 15 mieszkań od prywatnych właścicieli, gdy kalkulacja kosztów pokazała, że będzie to tańsze niż budowanie i eksploatacja akademika.
Wielkość mieszkań wynosi 53-80 m2. Obecnie oferują one noclegi 90 osobom. Studenci mogą uzyskać zakwaterowanie w pokojach jedno-, dwu- i trzyosobowych. Opłaty są zróżnicowane i wynoszą 160-200 zł miesięcznie od osoby. W tej kwocie mieszczą się również opłaty za media (wodę, prąd, gaz). Uczelnia nie pobiera żadnych dodatkowych opłat. To rozwiązanie może się okazać korzystne dla studentów, bo wszystko wskazuje na to, że ceny akademików w nowym roku akademickim będą wyższe. Mieszkania uczelniane będą też prawdopodobnie tańsze od tradycyjnych stancji.
Zespół mieszkań WSAiZ zlokalizowany jest blisko uczelni, mieszkania są umeblowane, funkcjonalne i wygodne. - W takich warunkach na pewno łatwiej się uczyć niż w kilkusetosobowych akademikach - podkreśla Janusz Gajda, dziekan ZWAP w Rzeszowie. Na razie WSAiZ nie dysponuje podobnymi mieszkaniami w Przemyślu. Władze uczelni zapowiadają, że jeśli tylko będzie zapotrzebowanie, kupią więcej mieszkań dla studentów.
AZ
Nominacje profesorskie
22 czerwca Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 44 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki.
Nauki biologiczne: Igor Piotr Konieczny (UG), Tadeusz Wacław Kuder (AŚw.), Krystyna Józefa Skwarło-Sońta (UW), Adam Michał Szewczyk (Instytut Biologii Doświadczalnej PAN, Warszawa), Roman Wenne (Instytut Oceanologii PAN, Sopot).
Nauki fizyczne: Chrystian Henryk Droste (UW), Karol Wojciech Życzkowski (UJ).
Nauki humanistyczne: Franciszek Apanowicz (UG), Bohdan Wojciech Dudek (Instytut Medycyny Pracy, Łódź), ks. Edward Warchoł (UKSW).
Nauki matematyczne: Bogdan Stanisław Chlebus (University of Colorado, Denver, USA), Zbigniew Olszak (PWr.).
Nauki medyczne: Maria Kozioł-Montewka (AM, Lublin), Józef Ignacy Langfort (AWF, Katowice), Jacek Jerzy Losy (AM, Poznań), Tomasz Hubert Mach (UJ), Ryszard Pluta (Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN, Warszawa), Jacek Jerzy Szepietowski (AM, Wrocław), Maria Agnieszka Wardas (ŚAM, Katowice), Andrzej Żyluk (PAM, Szczecin).
Nauki o Ziemi: Andrzej Stanisław Lisowski (UW), Stanisław Rudowski (UG), Antoni Kazimierz Tokarski (Instytut Nauk Geologicznych PAN, Warszawa - Ośrodek Badawczy w Krakowie).
Nauki rolnicze: Aleksandra Badora (AR, Lublin), Piotr Paweł Budyn (AR, Kraków), Władysław Chojnowski (UWM), Ryszard Kosson (Instytut Warzywnictwa, Skierniewice), Wiesław Jerzy Koziara (AR, Poznań), Monika Kozłowska (AR, Poznań), Stanisław Mikołaj Mazur (AR, Kraków), Czesław Rycąbel (AR, Kraków), Wojciech Tyksiński (AR, Poznań), Jerzy Tys (Instytut Agrofizyki PAN, Lublin), Elżbieta Danuta Wilkiewicz-Wawro (UWM).
Nauki techniczne: Jan Antoni Godzimirski (WAT), Ivan Kityk (WSP, Częstochowa), Jan Kulczyk (PWr.), Franciszek Plewa (PŚ), Jerzy Olgierd Rutkowski (PŚ), Ireneusz Soliński (AGH), Józef Karol Śleziona (PŚ).
Nauki teologiczne: ks. Jan Władysław Decyk (UKSW).
Nauki wojskowe: Ryszard Jakubczak (AON).
Sztuki plastyczne: Waldemar Jerzy Jama (ASP, Katowice).