Kierunki i standardy

Efektem posiedzenia Prezydium i plenarnego 14 i 15 lipca - z udziałem przedstawicieli środowiska akademickiego - jest stanowisko 41/2004 oraz załączone do niego dwa dokumenty: „Kierunki studiów i standardy kształcenia. Ustalenia podstawowe i zalecenia przyszłych działań” oraz „Standardy kształcenia. Zasady ogólne”. Powstały one w wyniku kilkumiesięcznych konsultacji z całym środowiskiem szkół wyższych.

Pierwszy z dokumentów dotyczy definicji kierunku studiów, zasad ustanawiania nowych kierunków studiów, systemu kształcenia na poziomie wyższym, podziału kierunków studiów na grupy kierunków studiów, definicji studiów zawodowych, kontynuacji edukacji po studiach I stopnia, kształcenia w systemie wieczorowym i zaocznym, kształcenia w ramach makrokierunków, kształcenia dwukierunkowego, tytułów oraz tytułów zawodowych uzyskiwanych po ukończeniu studiów, informacji, jakie powinny znaleźć się na dyplomie oraz zasad kształcenia w ramach studiów doktoranckich. Drugi dokument podaje, jakie elementy powinny zawierać standardy kształcenia (ogólną charakterystykę kierunku studiów, sylwetkę absolwenta, minimum programowe kształcenia na danym kierunku, dane o praktykach zawodowych i ewentualnie inne) oraz informację, co powinny one obejmować.

Szeroka dyskusja na posiedzeniu plenarnym uniemożliwiła rozpatrzenie kwestii przypisania kierunków studiów do grup kierunków studiów, formuły studiów I i II stopnia - profilu kształcenia (ogólny - specjalistyczny, na którym stopniu?), kierunków studiów prowadzonych wyłącznie w trybie stacjonarnym względnie jednolitych studiów magisterskich, wymogów kadrowych dla kierunku i makrokierunku, udziału zajęć prowadzonych z wykorzystaniem technologii informacyjnej itp. Rada oczekuje na dalsze uwagi dotyczące stanowiska 41/2004 oraz wypowiedzi na temat zasygnalizowanych wyżej spraw.

Obszerna informacja dotycząca powyższych kwestii jest dostępna na stronie internetowej Rady Głównej: www.rgsw.edu.pl, a uwagi prosimy kierować pod adres: radaglowna@menis.gov.pl. Po ich zebraniu Rada przedstawi ostateczną wersję dokumentów w formie uchwały. Będą one stanowiły podstawę opiniowania wniosków dotyczących ustanawiania nowych kierunków studiów i formułowania standardów kształcenia. Niektóre z rozwiązań zostaną zaproponowane MENiS w celu przygotowania rozporządzeń regulujących obszar szkolnictwa wyższego. Inne zapisy będą stanowiły rekomendacje Rady Głównej dla środowiska akademickiego.

Poszerzone Prezydium Rady spotkało się 22 lipca, aby zaopiniować projekt ustawy o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, projekty licznych rozporządzeń ministra edukacji narodowej i sportu oraz ministra gospodarki i pracy, regulaminy przyznawania stypendiów i inne dokumenty. Wieloaspektowa dyskusja toczyła się wokół projektów rozporządzeń ministra edukacji w sprawie nostryfikacji świadectw szkolnych i świadectw maturalnych, dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą oraz stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki uzyskanych za granicą. W opinii Rady procedury nostryfikacyjne winny być proste i dotyczyć tylko przypadków koniecznych. Kontynuacja edukacji winna być możliwa bez nostryfikacji świadectw czy dyplomów, o ile system edukacji w kraju uzyskania wyżej wymienionych dokumentów jest porównywalny z naszym. Prawo decydowania o możliwości kontynuacji kształcenia winny mieć uczelnie i szkoły, zasięgając opinii Biura Uznawalności Wykształcenia. Otwarcie na kraje Unii Europejskiej winno wyrażać się pełnym uznawaniem wykształcenia, podobnie jak w przypadku dwustronnych umów, które Polska podpisała lub podpisze z innymi krajami. Brak otwarcia w tych obszarach spowoduje, że nie będzie chętnych do studiowania u nas, a sąsiedzi będą postrzegali nas jako zbiurokratyzowany i niedostosowany do wyzwań współczesności kraj. Rozporządzenia, o których mowa, są aktualnie konsultowane ze środowiskiem. Wskazana byłaby na ten temat szersza dyskusja, bowiem przyjęcie konkretnych rozwiązań będzie w sposób znaczący decydowało o możliwościach otwarcia naszego szkolnictwa wyższego na zagranicę w najbliższych latach.

Ruszyły prace nad projektem ustawy „Prawo o szkolnictwie wyższym”. 20 lipca odbyło się otwarte posiedzenie Sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, na którym - po zaprezentowaniu projektów prezydenckiego i poselskiego - wypowiadali się licznie przybyli goście. Powołana została podkomisja nadzwyczajna do rozpatrzenia przedstawionego przez Prezydenta RP projektu ustawy „Prawo o szkolnictwie wyższym” oraz poselskiego projektu ustawy „Prawo o szkolnictwie wyższym”, której przewodniczy poseł Ryszard Hayn, przewodniczący Sejmowej Komisji ENiM. Uczestniczyłem w pierwszym posiedzeniu podkomisji 25 sierpnia. Posłowie zdecydowali w drodze głosowania, że podstawowym dokumentem będzie prezydencki projekt ustawy. Radę na posiedzeniach podkomisji będę reprezentował osobiście lub obecni wiceprzewodniczący (przyjęta została zasada jednoosobowej reprezentacji zaproszonych do dyskusji instytucji). Przewidziana jest szersza dyskusja nad modelem kariery akademickiej, który wzbudza wiele emocji i jest zdecydowanie odmiennie widziany w obu projektach. Będziemy czynnie uczestniczyli w pracach nad ustawą i starali się, aby zaproponowane zapisy dawały gwarancję rozwoju nowoczesnego szkolnictwa wyższego w naszym kraju, posiłkując się dotychczasowymi uchwałami Rady w tej sprawie oraz wspomnianym stanowiskiem. O potrzebie ustanowienia nowego prawa o szkolnictwie wyższym wypowiedziałem się na zorganizowanym przez Senacką Komisję Nauki, Edukacji i Sportu seminarium na temat „Projekty ustaw dotyczących szkolnictwa wyższego a współczesne wyzwania wobec szkolnictwa wyższego i nauki”, które odbyło się 12 lipca.

Z okazji nowego roku akademickiego pragnę, w imieniu Rady Głównej i własnym, życzyć całej społeczności akademickiej pomyślności i wytrwałości we wszystkich działaniach.