| Pomniki uczonych polskich wzniesione poza granicami naszego kraju upamiętniają w przeważającej większości dwie postacie: Mikołaja Kopernika i Marię Skłodowską-Curie. Wśród monumentów poświęconych naszej noblistce uwagę zwraca popiersie z Bayonne. Nie chodzi tu bynajmniej o miasto we Francji, lecz o niewielkie miasteczko w USA, w stanie New Jersey, położone tuż obok Nowego Jorku. Liczy ono nieco ponad 60 tys. mieszkańców, a burmistrz i wiele innych osób publicznych noszą polskie nazwiska.
Pomnik Skłodowskiej odsłonięto przed gmachem Free Public Library and Cultural Center of Bayonne, przy 697 Avenue C, w roku 1987, w 120. rocznicę urodzin Skłodowskiej. Autorem rzeźby jest polski artysta, Andrzej Pityński (na fot.), twórca wielu pomników w kraju i w USA, m.in. Paderewskiego w Krakowie, słynnego Pomnika Katyńskiego w Nowym Jorku, Partyzantów w Bostonie, ks. Popiełuszki w Trenton, Mściciela w Dolylestown, Jana Pawła II na Manhattanie.
Wykonane z brązu popiersie, wraz z granitowym postumentem mają siedem stóp wysokości. Rzeźba przedstawia Marię Skłodowską w sposób realistyczny, z niewielką deformacją, jaką jest nienaturalnie wydłużona szyja. Twarz jest raczej młoda, niezwykle poważna i skupiona, fryzura – znana z fotografii uczonej – została nieco wystylizowana. Na szyi Skłodowskiej artysta umieścił dwa medale Noblowskie z napisami: Nobel Prize in Physics. 1908 i Nobel Prize in Chemistry. 1911. Pod szyją, na wykończeniu bluzki, widnieją emblematy orła polskiego, warszawskiej Syrenki i inne. Napis na cokole głosi: Maria Skłodowska-Curie (1867-1934), scientific genius, dicoverer of radium and polonium, twice Nobel laureate, Polish patriot. I niżej: Presented to the city of Bayonne by the Polish American community. Erected 1987. Popiersie Skłodowskiej w Ameryce to miły akcent polski. Zostało ono niedawno odrestaurowane przez profesjonalną ekipę konserwatorów, staraniem Bayonne Historical Society.
Za udostępnienie fotografii dziękujemy autorowi pomnika, a za pośrednictwo Konsulatowi Generalnemu RP w Nowym Jorku.
(fig) |
