Z Życia Akademii

Jakie są najważniejsze cele nowo wybranych
przewodniczących wydziałów Polskiej Akademii Nauk?

Piotr Kossobudzki, rzecznik prasowy PAN

Siedem wydziałów PAN dokonało wyboru nowych przewodniczących na kadencję 2003-06. Najbliższe lata to niełatwy okres, w którym polskim uczonym przyjdzie stanąć w szranki z kolegami z Unii Europejskiej. To również czas 6. Programu Ramowego Badań UE i prac nad reformą polskiego prawa regulującego funkcjonowanie systemu nauki. Do tych wszystkich wydarzeń muszą się przygotować placówki i wydziały PAN, kierowane przez nowych przewodniczących.

INTEGRALNOŚĆ I KONKURENCYJNOŚĆ

Członkowie Wydziału I Nauk Społecznych PAN na drugą już kadencję wybrali prof. Henryka Samsonowicza. Za priorytet w działalności Wydziału na najbliższe lata uznaje on dopracowanie i wdrożenie interdyscyplinarnego programu badawczego, integrującego uczelnie i instytuty reprezentujące nauki humanistyczne. To krok w kierunku preferowanym w UE. Projekt takiego planu jest już gotowy, a jego realizacja zajmie przynajmniej 5 lat. Oprócz zadań o charakterze kompleksowym, przed Wydziałem stoją też cele szczegółowe, jak np. przekształcenie dwóch zakładów w Instytut Kultury Śródziemnomorskiej.

Nowym przewodniczącym Wydziału II Nauk Biologicznych został prof. Leszek Kaczmarek. Uważa on, że Wydział musi zadbać o integralność nauk biologicznych i utrzymanie potencjału wszystkich dziedzin. Oznacza to troskę o dostrzeżenie ich różnej specyfiki i potrzeb, ale także wsparcie administracyjne i logistyczne Wydziału dla mniejszych placówek Akademii. W planach strategicznych wskazana jest aktywność członków wydziału w pracach nad utworzeniem European Research Council, co może uzupełnić dotkliwą dla przedstawicieli badań podstawowych lukę w programach ramowych UE. Oczywiście, oprócz wszystkich długofalowych strategii i planów merytorycznych, wydział musi być także sprawnie funkcjonującym urzędem.

Na wydziale III Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych na kolejną kadencję wybrano dotychczasowego przewodniczącego – prof. Henryka Szymczaka. Zwraca on uwagę, że nauka polska musi jak najwięcej skorzystać na 6. PR. Nie oznacza to rewolucji w strukturze wydziału czy funkcjonowaniu jego placówek. Konieczne będzie jednak ich monitorowanie pod kątem konkurencyjności w dziedzinach, które uznano za priorytetowe w Unii. To także konieczność podejmowania dużych programów badawczych. Istotne miejsce w planach prof. Szymczaka pełni efektywniejsze wykorzystanie nowoczesnych środków przekazu – zagwarantowanie lepszego dostępu do czasopism naukowych on line, ale też użycie nowoczesnych technik w celu kształcenia ustawicznego. Rozważa się utworzenie przy wydziale międzynarodowych studiów doktoranckich.

Nowy przewodniczący Wydziału IV Nauk Technicznych PAN prof. Władysław Włosiński podkreśla m.in., że korporacja uczonych wydziału powinna być wykorzystywana jako grono opiniotwórcze we wszystkich ważnych problemach naukowych i technicznych. Komitety istniejące przy wydziale winny kreować i opiniować wieloletnie programy badań. Wyznaczenie celów strategicznych dla placówek PAN pozwoli także na przyłączenie się do ich realizacji części uczonych z wyższych uczelni i instytutów resortowych. Pozwoli to na ich integrację i wykreuje ośrodki najlepsze. Szczególną uwagę należy poświęcić technologiom informatycznym, nanotechnologiom, bioinżynierii czy odnawialnym źródłom energii.

REFORMA I STRATEGIA    

Przed prof. Andrzejem Grzywaczem, nowym przewodniczącym Wydziału V Nauk Rolniczych, Leśnych i Weterynaryjnych, stoi wiele prozaicznych, jak sam je określa, choć niełatwych zadań. Na uporządkowanie czeka wiele zaszłości, w szczególności dotyczących stanu posiadania Wydziału. Wielu placówkom ciążą nieprzydatne, wielohektarowe nieruchomości, odziedziczone np. po byłych PGR. Rozważane będą też pewne zmiany w strukturze wydziału: Zakład Fizjologii Roślin zgromadził już np. potencjał umożliwiający przekształcenie go w instytut. Interesującą inicjatywą prof. Grzywacza jest zorganizowanie sesji, podczas której przedstawiciele nauk rolniczych mogliby przedyskutować z kolegami z innych dziedzin, co pozostałe nauki mogą zaoferować naukom rolniczym.

Przewodniczący Wydziału VI Nauk Medycznych prof. Andrzej Trzebski uważa, że Wydział musi się przygotować do reformy PAN. Oznacza to m.in. merytoryczne powiązanie korporacji z placówkami akademii, ale także współpracę Wydziału z akademiami medycznymi. Rozważane jest utworzenie zespołów tematycznych, które na bieżąco będą monitorować działalność placówek wydziału. Poza tym, oprócz dyskusji o problemach administracyjnych, wydział powinien także podejmować problemy ważne dla Polski i świata. Prof. Trzebski ogromną wagę przywiązuje również do intensywniejszej polityki informacyjnej wydziału, w szczególności ściślejszej współpracy ze środkami masowego przekazu. 

Przewodnictwo Wydziału VII Nauk o Ziemi i Nauk Górniczych objął prof. Bogdan Ney, dotychczasowy dyrektor Centrum Upowszechniania Nauki PAN. Zwraca on uwagę, że wydział związany jest z działami gospodarki przeżywającymi kryzys. Dlatego za główne zadanie stawia sobie zmianę przesadnie krytycznego spojrzenia środowiska naukowego i decydentów na celowość i szanse badań w tym zakresie. Polscy naukowcy mają znaczne osiągnięcia w zakresie klimatologii, meteorologii czy geofizyki. Konieczna jest przy tym zmiana charakteru prowadzonych badań: doskonalenie współpracy w dużych zespołach – konsorcjach i sieciach. Dobrą okazją do analizy tych zagadnień będzie 25-lecie Wydziału, które przypada w przyszłym roku.

Wszystkie koncepcje i inicjatywy przewodniczących wydziałów będą składały się na reformę i funkcjonowanie Polskiej Akademii Nauk przez najbliższe 4 lata. Będzie nią kierował nowy przewodniczący, którego powinniśmy poznać podczas Zgromadzenia Ogólnego PAN, zaplanowanego na 14 marca.

Więcej aktualności z życia Akademii na stronach: www.pan.pl 

Komentarze