Czytelnia czasopism

RANGA SAMOORGANIZACJI

Innowacje w procesach edukacyjnych szkół wyższych to temat ubiegłorocznego Ogólnopolskiego Seminarium Szkoły Wyższej. Uczestniczyło w nim 38 reprezentantów polskich uczelni wyższych. Raport z tego spotkania zamieszcza na swych łamach „gazeta Uniwersytecka”, miesięcznik Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (Quo vadis uczelnio wyższa?, nr 1/2003).

Na kształt uczelni nieduży wpływ posiadają władze uczelni. Podczas, gdy w wysoko uprzemysłowionych krajach Zachodu występuje stała tendencja do autonomizacji uczelni wyższych, u nas utrwalony jest system uzależnień i wielowątkowości w zarządzaniu – stwierdza Tadeusz Wolan. Do znaczących utrudnień nie sposób nie zaliczyć pogorszenia warunków kształcenia, braku powiązań między środowiskiem akademickim i nieakademickim, wolno przebiegających zmian w sferze procesów edukacyjnych.

Zdaniem uczestników seminarium, w projektowaniu form i sposobów innowacji dostrzegać należy rangę samoorganizacji, wymogi systemowego, interdyscyplinarnego podejścia. (...) Specyfikę uczelni wyższych stanowi „zarządzanie przez niefachowców” i „dyrygowanie solistami”. (...) Dotychczasowe formy zarządzania uczelniami wyższymi stanowią albo „oświecony absolutyzm” albo decentralizacja, czyli „cała wiedza w ręce rad” (wydziałów). (...) Przeciwdziałaniu negatywnym skutkom „kadencyjności” władz służyć powinno tworzenie w uczelni ciał „niezmienniczych”, tj. powoływanie stałych komisji zajmujących się sprawami dydaktycznymi.

Podejmowano też problem determinant sukcesu edukacyjnego. Zdaniem jednego z uczestników seminarium, powodzenie innowacyjne zależne jest od spełnienia wielorakich warunków, m.in. kompatybilności nowych idei z dotychczas uznawanymi wartościami, opłacalność zmian, kompleksowość, sprawdzalność, przejrzystość, zewnętrzna inspiracja zmiany.

MISJA POLITECHNIKI

Politechnika w społeczeństwie wiedzy – teraźniejszość, przyszłość i marzenia – to tytuł wykładu inauguracyjnego prof. Janusza Szafrana, opublikowanego na łamach „Pryzmatu”, pisma Politechniki Wrocławskiej (nr 159/2002).

System nauki i edukacji ma coraz większy wpływ na gospodarkę opartą na wiedzy oraz innowacje. Kształtuje się to różnie w różnych krajach i przemysłach, lecz nie zmienia to tej zasady. Zespół czynników mających wielki wpływ na te procesy, a związanych z nauką i edukacją to: podstawowy system edukacyjny, system szkolnictwa wyższego, przede wszystkim technicznego, system wspomagający badania podstawowe oraz działalność badawczo-rozwojową, kontakty międzynarodowe, mobilność naukowców, łatwość dostępu do wyników badań finansowanych ze środków publicznych, dostęp do skodyfikowanej wiedzy, łatwość tworzenia firm przez badaczy, system wartości i etyki wpływający na nieformalne kontakty – uważa prof. Janusz Szafran. Jeśli Polska ma zbliżyć się do gospodarki opartej na wiedzy i społeczeństwa wiedzy, to oba te zjawiska trzeba zmienić: uczeni muszą zająć się potrzebami gospodarki i społeczeństwa, a ci ostatni potrzebami uczonych.

Jako kolejny istotny czynnik misji uniwersytetu technicznego prof. J. Szafran wymienił bezpośredni związek uczelni z przemysłem. Jego zdaniem, ma na to wpływ inne znaczenie badań podstawowych i zacieranie się granicy między badaniami podstawowymi i stosowanymi jako elementami ciągu prowadzącego poprzez technologię do końcowego produktu. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, iż skoro wiedza powstaje w uczelniach, tam też powinna być gromadzona i rozpowszechniana, a także stanowić zalążki firm najwyższej technologii.

KONSORCJUM MOŻLIWOŚCI

Nieformalna współpraca uczelni z instytutami naukowymi to już zbyt mało. Placówki coraz częściej myślą o powoływaniu instytucji formalizujących długoletnie kontakty. Stało się tak w przypadku Politechniki Opolskiej i Instytutu Mineralnych Materiałów Budowlanych w Opolu, które powołały Opolskie Konsorcjum Wdrażania Nowoczesnych Technologii („Wiadomości Uczelniane Politechniki Opolskiej” nr 2/2002).

Zjednoczone w Konsorcjum potencjały akademickiej i stosowanej formy uprawiania nauki w ścisłym kontakcie z przemysłem pozwalają na myślenie o efektywności. Umożliwiają też wpisanie się w nurt działań zawartych w dokumencie „Polska 2025”, który jasno stwierdza, iż nauka polska umiejscowiona jest zbyt daleko od rodzimej działalności gospodarczej.

Zdaniem mgr. inż. Andrzeja Rybarczyka, w ramach Konsorcjum mają być prowadzone wspólne prace naukowo-badawcze, których owocem będą nowatorskie rozwiązania nadające się do wdrożenia w przemyśle. Po drugie, strony zobowiązały się do współpracy w zakresie propagowania i wdrażania innowacyjności poprzez stworzenie odpowiedniego systemu powiązań nauki z życiem przemysłowym regionu. Kolejnym obszarem jasno określonym jest unowocześnienie procesu dydaktycznego w taki sposób, aby przepływ wiedzy na linii uczelnia – student był bardziej efektywny i różnił się nieco od obecnego.

Twórcy Konsorcjum mają też nadzieję, iż dzięki ich działaniom powstanie nowy, obiecujący kierunek kształcenia – inżynieria materiałowa. W planach jest też utworzenie Opolskiego Centrum Transferu Nowoczesnych Technik, zajmującego się wdrażaniem innowacyjności. Ma ono nie tylko promować transfer nowoczesnych technologii, ale i zapewniać pełną obsługę organizacyjno-badawczą w tym zakresie. Konsorcjum ma także zaowocować stworzeniem centrum kształcenia ustawicznego, wymaganego przez nowoczesną gospodarkę i ściśle związaną z nią konkurencyjność.

(ami)

Komentarze