Pieniądze na naukę

Głównymi tematami obrad posiedzenia prezydium PAN, które odbyło się 11 lutego w Pałacu Staszica w Warszawie, były kwestie offsetu i ustawy o finansowaniu nauki.

Problemy związane z offsetem przedstawiał prof. Michał Kleiber, minister nauki, a równocześnie przewodniczący rządowego Komitetu ds. Umów Offsetowych. – Sytuacja jest dobra i trudna jednocześnie – mówił minister. Dobra, ponieważ jest mowa o naprawdę dużych pieniądzach i szansa na przedstawienie projektów, które mogą być „akceleratorem technologicznym” dla całej gospodarki. Trudna dlatego, że niektóre amerykańskie propozycje nie są związane z zaawansowanymi technologiami - dotyczą np. zakupu produktów. Z drugiej zaś strony, część polskich uczonych nie do końca zrozumiała, że ma to być wspólne przedsięwzięcie i wspólna inwestycja i zwraca się po prostu o sfinansowanie badań lub zakup sprzętu. Wpłynęło dotychczas ponad 500 wniosków, z których ok. 100 na szanse na realizację. Nie ma określonego terminu składania projektów – można to robić nadal, choć oczywiście pierwsze będą w najkorzystniejszej sytuacji. Czas realizacji offsetu to 10 lat, a obecnie negocjowana jest pierwsza transza przedsięwzięć.
Burzliwą wymianę poglądów spowodowały kwestie związane z projektem ustawy o finansowaniu nauki. Przedstawiał je prof. Marek Bartosik, sekretarz stanu w KBN. Jak mówił minister Bartosik, po prezentacji pierwszej wersji ustawy wpłynęła do Komitetu znaczna ilość uwag, które były podstawą przedstawienia obecnie prezentowanej wersji drugiej. Rozszerzono w niej pojęcia badań własnych i podmiotu działającego na rzecz nauki oraz wprowadzono, z myślą o PAN, termin „sieć naukowa”. W ciągu kilku najbliższych tygodni, po dalszej środowiskowej dyskusji, zostanie przedstawiona wersja trzecia, wraz z projektami rozporządzeń wykonawczych. – Dotychczasowy system budził zastrzeżenia więc z uznaniem należy przyjąć próbę jego zmiany. Kolejne wersje idą w dobrym kierunku, ale dalej należałoby pracować nad niektórymi kwestiami – mówił w dyskusji prof. H. Samsonowicz, przewodniczący Wydziału I Nauk Społecznych. Członkowie prezydium, a także zaproszeni prawnicy konstytucjonaliści, prof. S. Gebethner i prof. L. Kubicki, zwracali uwagę na skupienie większości decyzji w ręku ministra nauki, konieczność wprowadzenia trybu odwoławczego od decyzji o przyznaniu środków oraz taki tryb powoływania Rady Nauki, który czyniłby ją ciałem samodzielnym, a nie jedynie instytucją doradczą ministra. Zwracano uwagę także na to, że prezes Akademii, aby móc prowadzić politykę naukową, podobnie jak rektor uczelni, powinien dysponować środkami na badania własne.

Prezydium podjęło także uchwałę w sprawie utworzenia Stacji Naukowej PAN w Moskwie. Będzie to, po Berlinie, Paryżu, Rzymie i Wiedniu, piąta stacja Akademii.

(as)

Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich

Zachęcić niezdecydowanych

W dniach 21-22 lutego spotkali się w Białowieży rektorzy uniwersytetów. Organizatorem konferencji był Uniwersytet w Białymstoku, a honory gospodarzy pełnili wspólnie prof. Marek Gębczyński, rektor UwB i prof. Marian Harasimiuk, przewodniczący KRUP.

Pierwszy dzień obrad poświęcony był sprawom bieżącym. Prof. Stanisław Chwirot, przewodniczący Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej, zarekomendował w imieniu UKA kolejne 4 kierunki do akredytacji oraz zaprezentował zasady monitorowania kierunków już akredytowanych. Prof. Wojciech Maciejewski, przewodniczący Uniwersyteckiej Komisji Programów Międzynarodowych, przedstawił działalność programu MOST, umożliwiającego studentom zaliczanie poszczególnych semestrów w różnych polskich uniwersytetach. W ubiegłym roku skorzystało z niego tylko 40 studentów, ale w tym ma być ich już 400. Przedstawiciele amerykańskiej kancelarii adwokackiej Miller&Canfield zapoznali zebranych z warunkami finansowania inwestycji uniwersyteckich w drodze emisji obligacji przez uczelnie. W Stanach Zjednoczonych, gdzie kancelaria ma bogate doświadczenie ze współpracy w tej kwestii z amerykańskimi szkołami wyższymi, jest to bardzo popularny sposób pozyskiwania funduszy na inwestycje. Także polskie przykłady pokazują, że przy pozyskaniu „tanich pieniędzy” i dobrym projekcie finansowym koszty budowy np. akademika mogą zwrócić się po 7 latach.

Gorącą dyskusję wzbudziła chęć przekazania przez Komitet Badań Naukowych podmiotom zewnętrznym rozdziału środków na finansowanie projektów badawczych i innych form dofinansowania działalności naukowej. Granty promotorskie mają być np. przekazane Kasie im. Mianowskiego. W podjętej uchwale znalazł się wniosek, aby do rozdziału środków powołać zupełnie nową instytucję – Krajowy Fundusz Nauki. Postulowano, by w jego władzach udział poszczególnych środowisk naukowych (uczelnie, PAN, jbr) był proporcjonalny do posiadanego potencjału naukowego. Dyskutowano także kwestie związane z wprowadzeniem nowej matury. Rektorzy uznali, że trzecim obowiązkowym przedmiotem powinna być matematyka, egzamin maturalny musi być prawdziwie zewnętrzny (w trzyosobowej komisji może być tylko jeden przedstawiciel szkoły, do której uczęszcza maturzysta) oraz że nie jest najlepszą zasada, według której uczeń podejmuje decyzje o zdawaniu egzaminu na poziomie podstawowym lub rozszerzonym w czasie egzaminu maturalnego.

Drugi dzień obrad poświęcony był kwestii integracji europejskiej. Gośćmi konferencji byli: Włodzimierz Cimoszewicz, minister spraw zagranicznych, Lech Nikolski, minister odpowiedzialny za referendum akcesyjne i Ewa Freyberg, wiceminister edukacji. Wspólnie radzono, jak środowisko akademickie może wesprzeć działania na rzecz integracji, a zwłaszcza włączyć się w kampanię przed referendum. Na gorąco rodziło się wiele pomysłów, jak wzmocnić poparcie dla integracji w krajach Unii, ponieważ one także muszą zaakceptować rozszerzenie. W ramach tych działań na jesieni zostaną przez Konferencje Akademickich Szkół Polskich zaproszeni rektorzy uczelni francuskich. Rektorzy przyjęli też apel nazwany białowieskim, zachęcający do wzięcia udziału w referendum.

(as)

Apel Białowieski

Konferencji Rektorów 
Uniwersytetów Polskich
z dnia 22 lutego 2003 roku

Rektorzy Uniwersytetów Polskich zwracają się do studentów wszystkich uczelni polskich z apelem o wzięcie udziału w referendum europejskim. W przyszłej integracji z Unią Europejską upatrujemy wielką szansę dla naszego kraju, dla polskiej nauki, dla młodych pokoleń Polaków.

Niech każdy student stara się zachęcić niezdecydowanych do udziału w tak ważnym dla przyszłości Polski referendum. Uczelnie już uczestniczą w strukturach europejskich. Pomóżmy innym skorzystać z dobrodziejstw wspólnej przestrzeni europejskiej.

Nagroda Gospodarcza Prezydenta RP

Kandydaci zgłoszeni

Zakończył się pierwszy etap VI edycji Nagrody Gospodarczej Prezydenta RP. Uprawnione instytucje i organizacje zgłosiły 143 kandydatury w 7 kategoriach.

Znalezienie się w gronie kandydatów do tej nagrody jest ogromnym wyróżnieniem, ze względu na ograniczenia regulaminowe, a także dlatego, że są oni zgłaszani przez najpoważniejsze organizacje gospodarcze oraz przez organizatorów najpoważniejszych ogólnopolskich konkursów gospodarczych

w kategorii Wynalazek w dziedzinie produktu lub technologii zgłoszeni zostali następujący kandydaci: Tadeusz Garlicki z Tarnowa – Gospodarka odpadami komunalnymi stałymi; Instytut Chemii Przemysłowej im. Ignacego Mościckiego w Warszawie (dyrektor – prof. Jacek Kijeński) – Tworzywa konstrukcyjne nowej generacji z surowców wtórnych; Instytut Lotnictwa w Warszawie (dyrektor – Witold Wiśniowski) – Samolot osobowy nowej generacji I-23; Instytut Protez Serca w Zabrzu (kierownik – Roman Kustosz) – Polski system wspierania serca „POLCAS”; Instytut Technicznych Wyrobów Włókienniczych „Moratex” w Łodzi (dyrektor – prof. Witold Łuczyński) – Nowa generacja kamizelek kuloodpornych; Katedra Automatyzacji Procesów w Krakowie (dyrektor – prof. Janusz Kowal) – Oryginalna technologia sprężania i nasuwania konstrukcji kablo- i strunobetonowych dla inżynierii dróg i mostów; Zespół Lecha Brojka, Solaris Laser SA w Warszawie – Urządzenie laserowe do nanoszenia oznaczeń kodowych na powierzchnię obiektów znajdujących się w ruchu „e-SolarMark”; Zespół Wiesława Brojka, Cryoflex Poland w Bliznem Łaszczyńskiego – Urządzenie do kriochirurgii i krioterapii miejscowej i całego ciała; Zespół Lechosława F. Ciupka, LFC Sp. z o.o. w Zielonej Górze – Wielofunkcyjny system do leczenia chirurgicznego dysfunkcji kręgosłupa; Zespół Andrzeja Czyżewskiego z Katedry Inżynierii Dźwięku i Obrazu Politechniki Gdańskiej – Cyfrowy korektor mowy; Zespół Andrzeja Hrubana z Instytutu Technologii Materiałów Elektronicznych w Warszawie – Monokryształy fosforku indu; Zespół Teresy Kołodziejczyk z Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Katowicach – Standaryzowane krwinki wzorcowe; Zespół Wojciecha Nawrota, „Aktywator” w Warszawie – Sposób osuszania budynków metodą iniekcji krystalicznej; Zespół Dariusza Raczkowskiego z Laboratorium Zastosowań Naukowych w Przemyśle „Harpoon” w Warszawie – Technologia aluminiowania łopatek turbiny silnika odrzutowego; Zespół Ryszarda Marii Suwalskiego z Poznania – System samoczynnej zmiany rozstawu kół w taborze kolejowym; Zespół Jana Wiśniewskiego, „Obram” Sp. z o.o. w Olsztynie – Automatyczna linia do produkcji twarogu; Zespół Hanny Wiśniewskiej-Weinert z Instytutu Obróbki Plastycznej w Poznaniu – Technologia produkcji części dokładnych z proszków metali.

Spośród zgłoszonych kandydatów Kapituła wybierze 14 kwietnia po 3 nominowanych.

(mer)

Stypendia dla młodych naukowców 2003

W zeszłym roku odbyła się dziesiąta edycja konkursu o stypendia krajowe FNP dla młodych naukowców, jednego z najstarszych i największych programów fundacji. W jubileuszowej edycji programu wręczono tysięczne stypendium i po raz pierwszy dano stypendystom ubiegłorocznym możliwość przedłużenia stypendium na kolejny rok.

W tegorocznej, jedenastej edycji konkursu na roczne stypendia dla młodych naukowców wzięła udział rekordowa liczba 631 kandydatów. Spośród nich Rada Fundacji wyłoniła 108 stypendystów. 92 z nich to doktoranci i pracownicy szkół wyższych. Najwięcej laureatów pracuje lub studiuje w uniwersytetach – 56 osób. Pozostali wywodzą się z uczelni technicznych – 19 osób, z akademii medycznych – 11 osób. 15 osób jest pracownikami instytutów PAN, a 1 osoba zatrudniona jest w jednostce badawczo-rozwojowej. Większość stypendystów związana jest z dużymi ośrodkami akademickimi. 38 laureatów pochodzi z Warszawy, 15 z Krakowa, 14 z Wrocławia, 8 z Poznania i 6 z Gdańska. Najliczniej reprezentowanymi dziedzinami są: chemia – 10 stypendystów, biologia – 8, literaturoznawstwo – 7 oraz medycyna, fizyka i historia – po 6.

Zwolnione od podatku stypendium wynosi w tym roku 20 tys. zł i będzie wypłacane w czterech kwartalnych ratach. FNP od 1993 r., kiedy ustanowiła ten konkurs, przyznała już 1138 stypendiów. W tym roku Fundacja po raz drugi rozpatrywała wnioski o przedłużenie stypendium na rok następny. Uzyskało je 80 ubiegłorocznych laureatów stypendiów dla młodych naukowców.

(mit)

Pełna lista stypendystów na str. 32.

Komisja Akredytacyjna Uczelni Technicznych

Pierwsze akredytacje

Komisja Akredytacyjna Uczelni Technicznych jest jedną z kilku środowiskowych komisji akredytacyjnych, działających w Polsce przy konferencjach rektorów różnych typów szkół wyższych. Powstała na mocy porozumienia 24 państwowych uczelni technicznych, których rektorzy skupieni są w Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Technicznych. Po roku pracy na posiedzeniach plenarnych w dniach 16-17 stycznia oraz 13-14 lutego KAUT przyznała pierwsze akredytacje.
Ubiegały się o nie 44 kierunki z 24 uczelni technicznych. W pierwszej serii przyznano 20 certyfikatów dla kierunków automatyka i robotyka, architektura i urbanistyka, elektrotechnika, elektronika i telekomunikacja, informatyka oraz mechanika i budowa maszyn. 16 akredytacji udzielono na 5 lat, a 4 – na 2 lata. Głównymi kryteriami, którymi kierowała się KAUT, były m.in.: liczba pracowników przypadających na jednego studenta, osiągnięcia kadry naukowej danego kierunku, liczba praktyk krajowych i zagranicznych, warunki nauczania, wyposażenie pracowni oraz dostęp do Internetu.
4 marca w Krakowie w sali Hołdu Pruskiego w Sukiennicach prof. Alicja Konczakowska, przewodnicząca KAUT oraz prof. Ryszard Tadeusiewicz, rektor AGH i wiceprzewodniczący KRPUT, wręczyli pierwsze certyfikaty KAUT.

Małgorzata Krokoszyńska

Akredytacji na 4 lata udzielono: automatyka i robotyka – Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AGH, Wydział Elektrotechniki i Automatyki PG, Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa PW, Wydział Elektroniki PWr., Wydział Elektrotechniki i Elektroniki PŁ; architektura i urbanistyka – Wydział Architektury PWr.; elektrotechnika – Wydział Elektrotechniki i Elektroniki PŁ, Wydział Elektryczny PSz., Wydział Elektryczny PP, Wydział Elektrotechniki i Automatyki PG, Wydział Elektryczny PW, Wydział Elektryczny PŚ, Wydział Elektryczny PB; elektronika i telekomunikacja – Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki PŚ, Wydział Telekomunikacji i Elektrotechniki ATR, Wydział Elektrotechniki i Elektroniki PŁ; informatyka – Wydział Elektroniki PWr.; mechanika i budowa maszyn – Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AGH, Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki PŚ, Wydział Mechaniczny PWr., Wydział Mechaniczno-Elektryczny AMW, Wydział Mechaniczny PL, Wydział Mechaniczny AM, Wydział Mechaniczny PO, Wydział Mechaniczno-Energetyczny PWr.

Akredytacji na 2 lata udzielono: automatyka i robotyka – Wydział Mechaniczny PK, Wydział Mechaniczny PWr.; elektronika i telekomunikacja – Wydział Elektryczny PB, Wydział Elektryczny PŚ.

Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauk

Nowe życie

25 stycznia odbył się w Warszawie Krajowy Zjazd Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk. W dyskusji programowej podnoszono potrzebę większej aktywności Towarzystwa w obu jego statutowych nurtach, tj. informowania opinii publicznej o żywotnych sprawach nauki i środowiska uczonych, zajmowania stanowiska wobec ważnych zdarzeń w życiu publicznym oraz popularyzacji nauki (kierunków i wyników badań, inicjatyw badawczych, osób i placówek). Zwracano uwagę na potrzebę przyciągnięcia do TPKN uczonych młodego pokolenia.

Zjazd wybrał nowe władze w następującym składzie: Zarząd: Marek Kuś (prezes), Magdalena Fikus (wiceprezes), Piotr Salwa (skarbnik), Joanna Jurewicz (redaktor „Zeszytów”), Maciej Iłowiecki, Kazimierz Rzążewski, Andrzej Ziabicki. Rada: Jacek Kossut (przewodniczący), Michał Nawrocki (wiceprzewodniczący), Michał Głowiński (sekretarz), Osman Achmatowicz, Magdalena Bajer, Zbigniew Grabowski, Antoni Mączak, Andrzej Mencwel, Lech Szczucki. Komisja rewizyjna: Andrzej Bogusławski, Jan Dowgiałło, Andrzej Grzegorczyk, Małgorzata Kossut, Janusz Lipkowski. Sąd koleżeński: Andrzej Biernacki, Wojciech Gasparski, Janusz Haman, Krzysztof Haman, Aleksandra Okopień-Sławińska, Łukasz Turski.

Członkowie władz TPKN reprezentują różne dyscypliny naukowe i pracują zarówno w uczelniach, jak instytutach PAN.

(mb)

Uniwersytet Jagielloński w liczbach

Dobre proporcje i zwyczaje

Strukturę najstarszego polskiego uniwersytetu tworzy 13 wydziałów, w tym 3 wydziały Collegium Medicum. Tylko Wydział Ochrony Zdrowia CM ma 3 kategorię w rankingu KBN. Kategorię 1 uzyskały wydziały: Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej, Filozoficzny, Historyczny, Filologiczny, Matematyki, Fizyki i Informatyki, Biologii i Nauk o Ziemi oraz Biotechnologii (oceniany był właściwie Instytut Biologii Molekularnej i Biotechnologii). Kategorię 2 KBN przyznał wydziałom: Prawa i Administracji, Lekarskiemu, Chemii oraz Zarządzania i Komunikacji Społecznej. Nie oceniono najmłodszego Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych. Spośród innych jednostek uczelni ocenie KBN podlegały: Biblioteka Jagiellońska, która uzyskała 3 kategorię, oraz Środowiskowe Laboratorium Analiz Fizykochemicznych i Badań Strukturalnych, zaliczone do kat. M (małe jednostki).

W UJ kształci się obecnie ponad 36 tys. osób, w tym 4,7 tys. w Collegium Medicum. Uczelnia ma najkorzystniejszą spośród krajowych szkół wyższych relację liczby studentów trybu dziennego do studentów zaocznych i wieczorowych. Na studiach dziennych w UJ kształci się 20 368 osób, podczas gdy na studiach zaocznych 7816, wieczorowych 2766, a eksternistycznych 647 osób. Mówiąc krótko, studentów kształcących się w trybie dziennym jest dwukrotnie więcej niż tych, którzy pobierają naukę zaocznie, wieczorowo i eksternistycznie. W wymienionych liczbach mieszczą się studenci Collegium Medicum: 3,3 tys. z nich kształci się na studiach dziennych, 1054 na zaocznych i wieczorowych. UJ prowadzi też studia doktoranckie – 2,2 tys. osób, w tym 218 w CM, oraz podyplomowe – 2,4 tys. osób, w tym 108 w CM. Studenci najstarszego uniwersytetu mają do wyboru 41 kierunków i 57 specjalności kształcenia.

UJ zatrudnia 5935 osób, z czego 2085 pracuje w CM. 3174 to nauczyciele akademiccy (1126 w CM). Daje to bardzo korzystny współczynnik liczb nauczycieli akademickich do liczby studentów. Wśród nauczycieli akademickich jest 833 samodzielnych pracowników naukowych (26 proc.). 177 z nich zatrudnia CM. W tej grupie jest 387 profesorów tytularnych (75 w CM) i 446 doktorów habilitowanych. UJ uchodzi za uczelnię, w której najtrudniej jest uzyskać stanowisko profesora – w zasadzie wymagane jest posiadanie tytułu profesorskiego.

(rat)

Uniwersytet Warszawski

Fundusz Stypendialny PZU Życie

Na mocy porozumienia z firmą PZU Życie w Uniwersytecie Warszawskim utworzono Fundusz Stypendiów Naukowych PZU Życie SA, który finansowany będzie przez tę firmę.

24 lutego dwudziestu młodych naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego odebrało stypendia na rok 2003. – Chcemy pomóc wybitnie uzdolnionym studentom i młodym naukowcom w twórczym rozwoju – powiedział w trakcie uroczystości Bogusław Kasprzyk, prezes PZU Życie. Wśród wyróżnionych doktorów i doktorów habilitowanych najwięcej, bo aż 5, jest chemików. Stypendia otrzymali również pracownicy wydziałów: Nauk Ekonomicznych, Matematyki, Informatyki i Mechaniki, Historycznego, Fizyki, Zarządzania, Psychologii oraz Dziennikarstwa i Nauk Politycznych.

Pieczę nad działalnością Funduszu Stypendiów Naukowych PZU Życie SA sprawuje Kapituła, złożona z rektora UW, prezesa zarządu PZU Życie oraz byłych rektorów uczelni: profesorów Henryka Samsonowicza, Włodzimierza Siwińskiego i Andrzeja Kajetana Wróblewskiego. O wyborze stypendystów zadecydowały ich osiągnięcia w pracy naukowej, udokumentowane znaczącą liczbą publikacji, zaangażowanie w pracę na rzecz uczelni i młody wiek (nagrodzeni nie mogli mieć więcej niż 40 lat). Większe szanse na stypendium mieli też naukowcy, którzy nie podejmują pracy w konkurencyjnych szkołach wyższych.

Łączna kwota stypendiów dla młodych naukowców wyniesie w tym roku 240 tys. zł. PZU Życie ufundowało także 60 stypendiów dla studentów dziennych i wieczorowych studiów magisterskich i licencjackich, na które wyasygnowało 180 tys. zł. Stypendia będą wypłacane od października studentom, którzy w bieżącym roku akademickim uzyskają najlepsze wyniki w nauce.

Anna Korzekwa

Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie

eContent

7 lutego w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, z udziałem przedstawiciela Programu eContent i DG Information Society z Luksemburga, zainaugurowano uroczyście przystąpienie Polski do unijnego Programu Internetowego eContent. Polska przystąpiła do eContent na lata 2001-05 w listopadzie 2002 r., natomiast Punkt Kontaktowy tego programu w Polsce działa przy Ośrodku Edukacji Niestacjonarnej AGH już od lipca 2001 r.

Program eContent adresowany jest do firm zajmujących się gromadzeniem, opracowywaniem i udostępnianiem informacji w postaci cyfrowej. Jego zadaniem jest poprawa dostępności i rozszerzenie zakresu wykorzystywania informacji z sektora publicznego, inspirowanie tworzenia wielojęzycznych i wielokulturowych treści internetowych oraz zwiększenie konkurencyjności firm europejskich na rynkach światowych. O pieniądze mogą starać się instytucje publiczne, sektor małych i średnich przedsiębiorstw oraz firmy dopiero rozpoczynające działalność.

Warunkiem uczestnictwa w programie jest przede wszystkim dobry pomysł, dobry biznesplan i posiadanie co najmniej połowy pieniędzy na jego realizację oraz stworzenie sieci współpracy pomiędzy partnerami z różnych państw UE oraz krajów stowarzyszonych w tworzeniu projektu zgodnego z proponowanymi liniami tematycznymi. Na realizację projektów, które zyskają uznanie międzynarodowej komisji, Unia Europejska przeznaczy 100 mln euro. W latach 2003-04 na kolejne projekty zostanie przeznaczone 51,5 mln euro. Obecnie Polacy uczestniczą w dwóch projektach eContent: w tworzeniu platformy dotyczącej zbiorów muzeów morskich oraz mapy 40 państw europejskich.

Małgorzata Krokoszyńska

Formularze zgłoszeniowe można znaleźć na stronie internetowej: www.econtent.agh.edu.pl; e-mail:econtent@agh.edu.pl 

Stacja Naukowa PAN w Rzymie

Prehistoria Stacji sięga końca XIX stulecia. Po udostępnieniu badaczom Archiwów Watykańskich przez Leona XIII w 1881 r., krakowska Akademia Umiejętności wysłała do Rzymu (w 1886) tzw. Expeditio Romana, którą kierował wybitny historyk Franciszek Smolka, prof. UJ. Nie był on zadowolony z uzależnienia polskich uczonych od Historycznego Instytutu Austriackiego i w 1898 wystąpił z projektem utworzenia w Rzymie polskiej stacji naukowej. Zgody nie otrzymał. Jego plany udało się zrealizować dopiero po odzyskaniu niepodległości. W 1921 r. hr. Józef Michałowski, osiadły w Rzymie prawnik i erudyta, przekazał oficjalnie PAU swój kilkutysięczny księgozbiór. W 1927 r. Biblioteka Polska w Rzymie, z Michałowskim jako kierownikiem, uzyskała siedzibę w Hospicjum polskim św. Stanisława. W latach 30., już pod nazwą Stacji Naukowej PAU, placówka rozwinęła ożywioną działalność odczytową i organizacyjną. W 1938 r. przeniosła się do swej dzisiejszej siedziby w Pałacu Doria przy vicolo Doria 2.

W okresie wojennym Stacja przerwała działalność. Jej księgozbiór, wzbogacony darami hr. Karola Lanckorońskiego i prof. Bronisława Gubrynowicza z Uniwersytetu Lwowskiego, hr. Michałowski uratował przed zniszczeniem, deponując go w Watykanie. W końcu 1946 r. Stacja wróciła w posiadanie PAU.

Po przejęciu Stacji przez PAN w 1956 r. jej dyrektorem został prof. Bronisław Biliński, który pełnił tę funkcję do 1984 r. Jego dziełem jest powiększenie pomieszczeń Stacji o audytorium przy vicolo Doria 6B. Za dyrekcji prof. Bilińskiego Stacja stała się prężnym ośrodkiem badawczym, zwłaszcza w zakresie stosunków polsko-włoskich oraz istotnym czynnikiem współpracy naukowej między Polską a Włochami. W 1967 r. zawarto umowę między PAN a włoską Krajową Radą Badań Naukowych (CNR). W 1991 r., dzięki staraniom jednego z kolejnych dyrektorów stacji prof. Tadeusza Kaczorka, PAN zawarła umowę ze swoim włoskim odpowiednikiem – Accademia Nazionale dei Lincei.
Od 1991 r. Stacją PAN w Rzymie kieruje prof. Krzysztof Żaboklicki, italianista z UW. Personel Stacji został zredukowany do 4 osób. Oprócz dyrektora, stanowią go bibliotekarka, administratorka–księgowa i sekretarka-kasjerka, zatrudniona na pół etatu. Biblioteka placówki liczy obecnie 33 tys. tomów wydawnictw zwartych i ok. 500 tytułów czasopism, w tym 115 bieżących, co czyni z niej drugą po Bibliotece Polskiej w Paryżu tego typu instytucją. Rocznie korzysta z niej ok. 1000 czytelników, głównie włoskich polonistów i slawistów, Polaków osiadłych w Rzymie oraz stypendystów z Polski. Bieżąca działalność Stacji polega także na realizacji wspomnianych umów z CNR i Accademia Nazionale dei Linzei, organizacji pobytów polskich uczonych we Włoszech i włoskich uczonych w Polsce, wspomaganiu polskich stypendystów w Rzymie, organizacji odczytów i sympozjów, mających m.in. na celu promocję polskiej nauki. Stacja publikuje w języku włoskim serię Conferenze, zawierającą m.in. referaty prezentowane w Stacji oraz materiały z organizowanych w niej sympozjów. W latach 1997-2001 prof. K. Żaboklicki był przewodniczącym Międzynarodowej Unii Instytutów Archeologii, Historii i Historii Sztuki w Rzymie – organizacji zrzeszającej 34 instytuty naukowe i akademie (24 zagraniczne, w tym 2 papieskie i 10 włoskich). W tym okresie siedziba Stacji PAN stała się tymczasową siedzibą Unii, gdzie koncentrowała się wielostronna działalność tej organizacji.

Krzysztof Żaboklicki

Inwestycje

Biblioteka Główna UWr.

Bogate zbiory biblioteczne książek, czasopism i cenne zbiory specjalne Uniwersytetu Wrocławskiego są przechowywane i udostępniane w warunkach odbiegających od zasad współczesnego bibliotekarstwa. Główne zbiory największej na Dolnym Śląsku Biblioteki Uniwersyteckiej znajdują się w dawnym, przedwojennym budynku biblioteki miejskiej przy ul. K. Szajnochy. Natomiast jej najcenniejsza kolekcja – zbiory specjalne – ulokowane są w dawnym klasztorze Augustianów na wyspie Piaskowej, w budynku, w którym przed wojną mieściła się część BU. Są wśród nich: największy w Polsce zbiór starych druków, wspaniała kolekcja rękopisów, zbiory muzyczne, kartograficzne i graficzne oraz unikatowa w skali świata kolekcja druków śląskich. Zbiory te, mimo istnienia 38 bibliotek instytutowych i zakładowych, nie mieszczą się w udostępnionych pomieszczeniach bibliotecznych.

Władze UWr. podjęły decyzję zbudowania nowego gmachu Biblioteki Głównej, której zbiory liczą ponad 3,5 mln woluminów, w tym dla 460 tys. bezcennych zbiorów specjalnych. Korzysta z nich blisko 60 tys. zarejestrowanych czytelników i ponad 480 tys. odwiedzających czytelnię. Biblioteka stanie w eksponowanym miejscu nad Odrą, w ciągu reprezentacyjnych wrocławskich budowli, w bezpośrednim sąsiedztwie Ostrowa Tumskiego, uzupełniając zabudowę nadbrzeżnych bulwarów.

Projekt biblioteki wyłoniono w konkursie spośród 27 zgłoszonych propozycji. Zwyciężyła koncepcja autorstwa trojga architektów: Jacka Kopczewskiego, Jerzego Ruszkowskiego i Jacka Rzyskiego. Nagrodzeni zostali za umiejętne wpisanie bryły biblioteki w eksponowany, nadrzeczny pejzaż miasta, za ciekawe kształtowanie budynku, za wyrafinowane i oryginalne kształtowanie wnętrz publicznych biblioteki. Budynek zaprojektowano w formie dwóch zwartych brył: części głównej biblioteki oraz części zbiorów specjalnych, połączonych ze sobą funkcjonalnie. Obie części rozdziela pieszy pasaż, skąd zaprojektowano główne wejście do budynku biblioteki.

Podpisanie aktu erekcyjnego pod budowę nowego gmachu odbyło się 15 listopada 2002 roku. Inwestycja, wpisana na listę inwestycji centralnych, finansowana jest przez budżet państwa i UWr. Na terenie planowanej lokalizacji nowej biblioteki, przy ul. Kard. Stefana Wyszyńskiego, rozpoczęto już prace przygotowawcze do budowy. Trwa wycinka drzew i rozbiórka istniejących budynków. Powierzchnia terenu, na którym będzie usytuowana biblioteka, to 2,2 ha, zaś sam budynek będzie miał 179 861 m3 kubatury, a powierzchnię całkowitą – 45 434 m2. Magazyny biblioteczne pomieszczą ok. 4 mln woluminów. Nowy gmach Biblioteki UWr. powinien być oddany do użytku za 3-4 lata.

(kada)

Katolicki Uniwersytet Lubelski

Nowe laboratorium KBK

Jak można neutralizować wpływ szkodliwych pierwiastków (np. chromu czy wanadu) na organizm? Preparaty witaminowe wzbogacone jakimi pierwiastkami można polecić osobom pracującym w przemyśle metalurgicznym? Do odpowiedzi na podobne pytania zmierzają badania prowadzone w Katedrze Biologii Komórki na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. 18 lutego otwarto nowe laboratorium powstałej we wrześniu ubiegłego roku katedry. Wysokiej klasy specjalistyczny sprzęt pozwala na prowadzenie badań wpływu pierwiastków na metabolizm wybranych komórek zwierzęcych in vivo oraz in vitro. Poświęcenia laboratorium dokonał abp Józef Życiński. Podczas uroczystości prof. Halina Zaporowska, kierownik Katedry Biologii Komórki, przedstawiła wykład Biologia komórki w ochronie środowiska.

Katedra dysponuje komorą laminarną, inkubatorem CO2 HERAcell, zamrażarką niskotemperaturową i spektrofotometrem do mikropłytek. Wymieniony sprzęt umożliwia dokładne i wiarygodne badania cytotoksyczności pierwiastków oraz wielu innych substancji. Dodatkowo mikroskop firmy Nikon z aparatem cyfrowym oraz kontrastem Nomarskiego, Hoffmana, fluorescencją i systemem analizy obrazu, pozwala na dokładną dokumentację uzyskanych wyników. Badania in vivo bardzo ułatwia analizator hematologiczny, klatki metaboliczne oraz wysokiej klasy spektrofotometr z płynną regulacją długości fali świetlnej. Całość uzupełniają: wagi, wirówki, myjka automatyczna do szkła, myjka ultradźwiękowa do pipet, suszarki i autoklaw.

Agnieszka Bieńkowska

Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie

Po dwu latach

Dawna Biblioteka Polskiej Akademii Umiejętności, od roku 1953 Polskiej Akademii Nauk, funkcjonuje od 1 stycznia 2000 w strukturze PAU, jako Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie. Organem nadzorującym bibliotekę jest Rada Naukowa, powoływana w połowie przez PAN i w połowie przez PAU. Podstawowe środki na utrzymanie biblioteki są w zasadzie te same, co przed rokiem 2000. Z budżetu PAN zostały one przeniesione do Komitetu Badań Naukowych, który przekazuje je na rzecz PAU. Cel i sens przeprowadzonej reorganizacji stanowiła decentralizacja zarządzania i przywrócenie praw pierwotnego właściciela. Tuż przed zmianą stanu prawnego kontrola NIK z 2000 roku określiła stan biblioteki pod względem lokalowym i zabezpieczeń jako katastrofalny.

Pod zarząd PAU biblioteka przeszła po dotkliwej stracie, jaką stanowiła kradzież pierwodruku dzieła Mikołaja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium. Pod wrażeniem tej straty natychmiast zatroszczono się o odpowiednie zabezpieczenie zbiorów. Uruchomiono szatnię, czynną przez cały czas otwarcia biblioteki. Dzięki temu ograniczono poważnie możliwość wnoszenia do czytelni rzeczy utrudniających dyżurnemu kontrolę czytelników. Stworzenie odpowiedniego systemu zabezpieczającego wspomogła subwencja Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w ramach programu CERBER, wynosząca 400 tys. zł. Plan objął – oprócz systemu zabezpieczającego bibliotekę – również monitoring całego kompleksu obiektów PAU oraz zabezpieczenie zbiorów mieszczącego się w jednym z budynków PAU przy ul. Św. Jana 26 Oddziału Archiwum PAN (znajdują się w nim również zbiory PAU) oraz kolekcji obrazów PAU. Pierwszy zasadniczy etap budowy systemu zabezpieczającego został już zakończony. Wykonała go firma ALDOM, która konserwuje zainstalowane urządzenia. Budynek, a w szczególności czytelnia, są monitorowane, każde wejście do magazynu bibliotecznego podlega elektronicznej rejestracji; bramki kontrolne przy drzwiach czytelni oraz zdalne blokowanie drzwi stwarzają możliwość skutecznego reagowania pracowników na różne zdarzenia.

Wielką bolączką biblioteki jest brak miejsca. Aktualnie jej powierzchnia użytkowa jest powiększana o ok. 80 m2, odzyskanych od najemców piwnic. Adaptacji dokonuje PAU ze środków własnych, natomiast ich wyposażenie w ruchome półki zostało wykonane dzięki dotacji inwestycyjnej KBN. W ciągu najbliższych miesięcy powierzchnia biblioteki powiększy się o dalsze 150 m2, dzięki przemieszczeniu Gabinetu Rycin do innego budynku PAU. Wspomniana dotacja KBN umożliwiła także zakupienie odpowiedniego sprzętu reprograficznego, dzięki któremu wyposażenie aparaturowe placówki należy dziś chyba, na tle bibliotek krakowskich, do nowocześniejszych. Zakupiono nowoczesny serwer i pięć zestawów komputerowych. Adaptacja pomieszczeń pracowni zostanie wykonana ze środków PAU. Udało się poważnie zmniejszyć zasób popakowanych już książek, przeznaczonych do wysyłki w ramach wymiany naukowej. Zalegały one magazyny od dobrych kilku lat. Ponadto z przyznanych przez KBN środków DOT przeprowadzono całkowitą konserwację 3 rękopisów z XIV i XV w., 3 inkunabułów, 18 starodruków z XVII w. i jednej mapy. Na koszt Fundacji Lanckorońskich przeprowadzono całkowitą konserwację 290 grafik.

W przyszłości bibliotekę czeka budowa dodatkowego magazynu w obrębie kompleksu budynków PAU.

(mit)

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Najwięcej doktorów

19 lutego, w 530. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika, podczas Święta Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 28 osób otrzymało dyplomy doktorów habilitowanych i aż 139 osób – dyplomy doktorów. Jest to największa liczba doktorów wypromowanych w jednym roku w UMK. Wręczono też amerykańskie dyplomy pierwszej grupie (29 osób) absolwentów studiów Master of Bussines Administration (MBA), prowadzonych przez Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania UMK oraz amerykański Dominican University. prof. Leszek Balcerowicz, prezes NBP, przekazał uniwersytetowi w użytkowanie na 30 lat, usytuowany na toruńskiej starówce gmach po Narodowym Banku Polskim. Obiekt nosić będzie nazwę Collegium Primum. Święto uczelni postanowili uczcić także studenci, którzy tego dnia mogli obejrzeć spektakl przygotowany przez Teatr Studentów Slawistyki UMK, według pomysłu i w reżyserii Milana Duąkova, na podstawie tekstu Sławomira Mrożka Dom na granicy. Dzień wcześniej w Kościele Akademickim oo. Jezuitów p.w. Ducha Świętego odbył się uroczysty Koncert Uniwersytecki, a dzień później – w studenckim klubie Od Nowa – specjalny koncert zespołu TSA.

(kin)

Uczelnie w statystyce

Akademia Ekonomiczna w Katowicach

Strukturę katowickiej AE tworzą 3 wydziały: Ekonomii, Finansów i Ubezpieczeń oraz Zarządzania. Każdy posiada pełne prawa akademickie. Wydział Ekonomii posiada II kategorię w rankingu KBN, a Wydział Zarządzania – I. Najmłodszy Wydział Finansów i Ubezpieczeń jest dopiero w trakcie oceny.

Jednostki pozawydziałowe AE to m.in. Śląska Szkoła Języków Ekonomicznych, Kolegium Zarządzania, Uczelniane Studium pedagogiczne, Centrum Badań i Ekspertyz, a przede wszystkim Wydawnictwo oraz Biblioteka. Zbiory Biblioteki Głównej iczą364 tys. woluminów wydawnictw zwartych, 245 tytułów czasopism krajowych, 667 tytułów czasopism zagranicznych. Zbiory specjalne liczą 46 823 jednostki. Biblioteka funkcjonuje w zintegrowanym systemie zarządzania PROLIB, w ramach którego tworzy dwie własne bazy danych: katalog komputerowy (OPAC), rejestrujący publikacje od 1990 r. oraz bazę BIBLIOGRAFIA, zawierającą dorobek pracowników naukowo-dydaktycznych uczelni.

Kadrę naukowo-dydaktyczną katowickiej AE tworzy 471 osób. 37 to profesorowie tytularni, z których 21 zatrudnionych jest na stanowiskach profesorów zwyczajnych, a 16 – profesorów nadzwyczajnych. 54 nauczycieli legitymuje się stopniem naukowym doktora habilitowanego. 42 z nich ma stanowisko profesora AE. 128 adiunktów ma stopień naukowy doktora. Uczelnia zatrudnia 114 asystentów. Kadrę dydaktyczną stanowi ponadto 68 starszych wykładowców, 37 wykładowców i 33 lektorów. Aktualnie kadra naukowa katowickiej AE realizuje 17 grantów KBN, w tym 10 zatwierdzonych w 2002 r. Wartość tych projektów wynosi 262 tys. zł. AE w Katowicach utrzymuje stałą współpracę z 70 zagranicznymi ośrodkami naukowymi. Uczestniczy w realizacji międzynarodowych programów badawczych i edukacyjnych, m.in. Socrates-Erasmus, Leonardo, 5. Program Ramowy UE, Tempus-Phare, Jean Monnet, CEEPUS. Uczenia należy do międzynarodowych sieci szkół wyższych: EAIE, EUCEN, EUA oraz PRIME i EURASHE. Prowadzi też anglojęzyczny tok studiów.

AE w Katowicach kształci ponad 12 tys. studentów. Połowa studiuje w trybie dziennym, pozostali w wieczorowym i zaocznym. Większość studentów kształci się w Katowicach (11 tys.), niewielka część w ośrodkach zamiejscowych w Bielsku-Białej (1228) i Rybniku (269).

Uczelnia dysponuje 14 własnymi budynkami o powierzchni ponad 30 tys. m2. Wśród obiektów należących do katowickiej AE jest centrum konferencyjno-edukacyjne w zespole pałacowo-parkowym w Trzebini-Młoszowej.

(mb)

Patriotyzm dzisiaj

Przy końcu 2001 r. PAU postanowiła szerzej rozwinąć dyskusję nad ważnymi, a często kontrowersyjnymi problemami społecznymi. Zdecydowano się odbywać raz w miesiącu seminarium, dotyczące aktualnych zagadnień społecznych. Pierwszym tematem był „patriotyzm dzisiaj”.

Prof. Józef Gierowski mówił o „powstawaniu społeczeństwa obywatelskiego w I Rzeczypospolitej”. W Polsce ten typ społeczeństwa, gotowego do obrony ojczyzny, ukształtował się wcześniej niż w innych państwach europejskich. Rzeczpospolita Obojga Narodów była w rzeczywistości państwem wielonarodowym, a jego mieszkańcy: Polacy, Litwini, Rusini i inni uważali się za pełnoprawnych jej obywateli, choć tylko stan szlachecki, stanowiący ok. 10 proc. mieszkańców państwa, korzystał w pełni ze swobód obywatelskich.

Prof. Henryk Samsonowicz zatytułował swe wystąpienie „Polska Europie, Europa Polsce”. Do dziesiątego stulecia Europa stanowiła mariaż romańsko-germański. Chrystianizacja Słowiańszczyzny wprowadziła doń nową jakość. Chrzest Rusi przyczynił się do wzbogacenia tego pejzażu o element bizantyjski.

W referacie prof. Władysława Stróżewskiego „O miłości ojczyzny” po raz pierwszy pojawił się problem różnicy między patriotyzmem a nacjonalizmem.

Ks. arcybiskup Alfons Nossol przedstawił „postulaty ekumenizmu na XXI wiek”. Powołując się na wypowiedzi Jana Pawła II stwierdził, że ekumenizm, czyli dążność do przywrócenia jedności wśród wszystkich chrześcijan, z czym związane jest uznanie wartości prawosławia i protestantyzmu, jest jednym z głównych zadań Kościoła w rozpoczynającym się stuleciu.

Prof. Piotr Wandycz zatytułował swój wykład „Nacjonalizm czy patriotyzm? Dmowski kontra Piłsudski”. Pokazał jak, zależnie od okoliczności, może być pojmowany patriotyzm i nacjonalizm. Ten ostatni pojawia się w kontekście istnienia wroga, który jakoby przeszkadza narodowi w realizacji jego misji.

Ks. arcybiskup Józef Życiński przedstawił „rolę wartości etycznych w kształtowaniu postaw patriotycznych”. W PRL deprecjonowano wartości etyczne. Powstała grupa pragmatyków, kierująca się zasadami oderwanymi od odniesień etycznych. Szerzy się pozorny patriotyzm naznaczony nienawiścią rasową. Równocześnie żywy jest patriotyzm wyrażający miłość ojczyzny w codziennej pracy i poczuciu odpowiedzialności moralnej.

Jan Nowak-Jeziorański w referacie „patriotyzm i nacjonalizm” stwierdził, że pokolenie Armii Krajowej i Szarych szeregów było w swej gotowości oddania życia za ojczyznę najbardziej patriotyczne w historii Polski. Nacjonalizm jest przerostem patriotyzmu, który dobro własnego narodu zaczyna uważać za nadrzędne wobec reszty świata. Często jest on wynikiem nienawiści, prowadzącej własny naród do katastrofy.

Ostatnie tematy seminariów to „patriotyzm polski w długim trwaniu”, który omawiał prof. Jerzy Kłoczowski i „Kryzys dyskursu patriotycznego”, który przedstawił prof. Michał Głowiński. Kolejne, zgłoszone już, tematy seminariów pozwalają stwierdzić, że problematyka patriotyzmu jest aktualna i budzi wielkie zainteresowanie.

(KK)

XXI Zimowa Uniwersjada

Tarvisio 2003

W uniwersjadach biorą udział sportowcy, którzy mają status studenta i nie skończyli 28. roku życia. Polscy studenci sportowcy zdobyli dotychczas na zimowych uniwersjadach 82 medale: 21 złotych, 28 srebrnych i 33 brązowe.
Na XXI Zimową Uniwersjadę do Włoch przyjechały akademickie reprezentacje 52 krajów. 22 z nich zdobyły medale. Najlepsi byli studenci z Rosji, którzy wywalczyli 31 medali. Reprezentanci Ukrainy zdobyli 14 medali, a trzeci w klasyfikacji medalowej Chińczycy – 10. Reprezentacja Polski zdobyła 4 medale. 42-osobowa akademicka reprezentacja Polski wystartowała w skokach, snowboardzie, narciarstwie alpejskim, biegowym i biathlonie. Medalowe sukcesy odnieśli jedynie skoczkowie i snowboardziści.

Na średniej skoczni w Tarvisio Krystian Długopolski wywalczył brązowy medal, skacząc 92,5 oraz 88 m. Wygrał Koreańczyk, przed Austriakiem. W drugim dniu 11 reprezentacji narodowych rywalizowało w konkursie drużynowym. Najlepsi byli Koreańczycy, srebro zdobyli Słoweńcy, a brąz Polacy. Skoczkowie spotkali się też w austriackim Bischofshofen na skoczni K120. Konkurs wygrał Słoweniec Jernej Damjan (124,5 i 120,5 m) przed Koreańczykiem Kang Chil Gu i Finem Lassie Huuskonenem.

Medalowe pozycje z zakopiańskiej Zimowej Uniwersjady udało się obronić jeszcze snowboardzistom, którzy rozgrywali swoje zawody w Piancavallo. W slalomie gigancie pań Blanka Isielonis z AWF Kraków uzyskała brązowy medal. Zwyciężyła utytułowana olimpijka i wicemistrzyni świata Julie Pomagalski z Francji. Najbardziej widowiskową konkurencją w tej dyscyplinie sportu jest half pipe. Wojtek Pająk wyjechał „na rurze” srebro.

Za dwa lata znów spotkanie studentów sportowców w Europie. Organizatorem XXII Zimowej Uniwersjady będzie Innsbruck. Organizację zimowej uniwersjady w 2007 roku przyznano włoskiemu Turynowi, który był jedynym kandydatem. Igrzyska akademickie odbędą się na obiektach Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2006.

Halina Hanusz

Nominacje profesorskie

20 lutego Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 66 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki.

Nauki biologiczne: Janusz Maciej Hereźniak (UŁ), Marcin Horbowicz (IW, Skierniewice), Bożena Kamińska-Kaczmarek (IBD PAN, Warszawa), Waldemar Józef Karcz (UŚ), Antoni Stanisław Werner (ID PAN, Kórnik), Marcin Wiktor Zając (UJ).

Nauki humanistyczne: Andrzej Jan Flis (UJ), Piotr Kaczanowski (UJ), Ewa Kosowska (UŚ), Iwona Barbara Lorenc (UW), Katarzyna Maria Olbrycht (UŚ), Jerzy Piwek (WSBiP, Ostrowiec Świętokrzyski), Alicja Maria Rakowska (AP, Kraków), Irena Teresa Socha (UŚ), Włodzimierz Bogusław Szturc (UJ), Stanisław Tokarski (ZKP PAN, Warszawa), Władysław Ważniewski (AP, Siedlce), Jan Dominik Wrabec (UWr.), Marek Henryk Zybura (UO).

Nauki leśne: Stanisław Wiktor Miścicki (SGGW).

Nauki matematyczne: Aleksy Tralle (UWM).

Nauki medyczne: Zygmunt Adamski (AM, Poznań), Dariusz Andrzej Chlubek (PAM, Szczecin), Wojciech Kozubski (AM, Poznań), Anna Latos-Bieleńska (AM, Poznań), Józef Stanisław Matych (WSSz., Łódź), Wiesław Stryga (AM, Warszawa), Jerzy Jan Supady (UM, Łódź), Paweł Stanisław Śliwiński (IgiChP, Warszawa).

Nauki rolnicze: Henryk Banaszuk (PB), Eulalia Julitta Borowska (UWM), Piotr Brzozowski (SGGW), Szczepan Chrzanowski (SGGW), Ewelina Sylwia Dziuba (AR, Wrocław), Marianna Flis (UWM), Stanisław Grzesiak (ZFR PAN, Kraków), Ewa Jadczuk-Tobjasz (SGGW), Stanisław Kokoszka (AR, Kraków), Lech Jerzy Michalczuk (ISiK, Skierniewice), Jan Jakub Pawełek (AR, Kraków), Wiesław Pilarczyk (AR, Poznań), Janusz Prusiński (ATR, Bydgoszcz), Maria Antonina rataj-Guranowska (IOR, Poznań), Andrzej Filip Reinhard (Ar, wrocław), Ewa Sawicka-Sienkiewicz (AR, Wrocław), Zbigniew Siarkowski (AR, Lublin), Władysław Ignacy Szlachetka (SGGW), Kazimierz Szymankiewicz (AR, Lublin), Kazimierz Wiech (AR, Kraków), Danuta Mirosława Witkowska (AR, Wrocław).

Nauki techniczne: Stanisław Białas (AGH), Marian Chudy (WAT), Maria Ewa Kamińska (PŁ), Renata Aleksandra Kocwa-Haluch (PK), Andrzej Eugeniusz Matynia (PWr.), Maria Mucha (PŁ), Stanisław Radkowski (PW), Janusz Krzysztof Sempruch (ATR, Bydgoszcz), Jacek Tyczkowski (PŁ), Andrzej Piotr Zieliński (PK).

Nauki teologiczne: ks. Jerzy Stefański (UAM).

Nauki weterynaryjne: Bogdan Feliks Kania (SGGW), Roman Jan Lechowski (SGGW), Kornel Piotr Ratajczak (AR, Wrocław).

Sztuki filmowe: Józef Tadeusz Robakowski (PWSFTviT).

Sztuki plastyczne: Roman Kurzawski (ASP, Kraków).

Uniwersytet Gdański

Plan rozwoju uczelni

Prof. Andrzej Ceynowa, rektor Uniwersytetu Gdańskiego przedstawił strategię rozwoju uczelni na najbliższe 10 lat. Wg tej propozycji, budynki UG powinny zostać skoncentrowane w dwóch kampusach: oliwskim i sopockim. Kampus główny miałby znajdować się w Oliwie, na terenie, gdzie obecnie znajdują się wydziały Prawa i Administracji, Filologiczno-Historyczny, Matematyki i Fizyki. Tam też rozpoczęto budowę nowej biblioteki UG. Uczelnia powinna podjąć starania o przeniesienie na teren kampusu oliwskiego chemii, geografii, pedagogiki i psychologii. To miejsce ma być bowiem w pierwszym rzędzie identyfikowane z UG. Scaleniu kampusu oliwskiego pomogłoby pozyskanie na rzecz uniwersytetu kompleksu budynków szkół budowlanych, które należą do władz lokalnych.

Kampus sopocki to obecnie siedziba wydziałów Ekonomicznego i Zarządzania. Wg strategii, miałoby tam zostać zbudowane duże centrum konferencyjne. W inwestycję powinny zaangażować się władze Sopotu.

Poza kampusami pozostaną w Gdańsku obiekty filologii romańskiej i historii sztuki oraz filozofii i socjologii, mieszczące się na Starym Mieście, a także obiekty wydziałów Biologii, Geografii i Oceanologii oraz Biotechnologii przy ul. Kładki. Nie będą włączone do kampusów obiekty Wydziału BGiO w Gdyni i na Helu. Do celów strategicznych należy budowa nowej siedziby Wydziału Nauk Społecznych, który obecnie mieści się w 5 obiektach, oddalonych od siebie o ok. 5 km.
UG zatrudnia obecnie ponad 1,6 tys. pracowników naukowych, czyli 40 proc. pracowników naukowych Trójmiasta. Kształci się tam przeszło 30 tys. studentów (45 proc. studentów Trójmiasta). Strategia zakłada szybkie uzupełnienie minimów kadrowych dla wszystkich kierunków studiów, poprzez zatrudnienie wykwalifikowanej kadry naukowej. Pozyskiwani pracownicy naukowi mają uzyskać pomoc uczelni oraz władz miejskich w nabywaniu mieszkań na terenie miasta.

Wśród celów strategicznych wymienia się też rozwijanie współpracy z uczelniami regionu Morza Bałtyckiego i uczelniami niemieckimi. Planowane jest utworzenie dwóch nowych wydziałów: historycznego i filologicznego.

(tzal)

Przyszłość zwierząt 
łownych w Polsce

Chociaż humanistyka była w Polskiej Akademii Umiejętności dominującym polem działalności w okresie międzywojennym, to jednak PAU miała także duże zasługi w rozwoju badań rolniczo-leśnych, a wydana wówczas seria prac z tej dziedziny zawiera częściowo do dziś interesujące treści. Do tej tradycji nawiązuje Komisja Nauk Rolniczych PAU, której przewodniczy prof. dr Marian Tischner.

8 lutego odbyło się sympozjum poświęcone przyszłości dziko żyjących ptaków i ssaków w Polsce, przede wszystkim będących obiektem łowiectwa. Referaty w znacznej mierze dotyczyły konfliktu między potrzebą ochrony wszystkich składników naszej fauny a interesami łowiectwa, jak też hodowli zwierząt. Konflikt ten jest szczególnie wyraźny w przypadku ssaków drapieżnych, zwłaszcza wilka. Z jednej strony zasługuje on na ochronę, jako rzadki składnik naszej fauny, z drugiej wyrządza szkody wśród zwierzyny łownej i zwierząt domowych. Równocześnie wilk jest czynnikiem ograniczającym populację jeleni, które wyrządzać mogą szkody w gospodarce leśnej.

Podział na szkodniki zasługujące na eliminację, do których myśliwi zaliczali wszystkie niemal drapieżne ptaki i ssaki, i na pożyteczne zwierzęta, będące obiektem polowań, od dawna jest już nieaktualny. Poza bezpośrednim pożytkiem ze zwierzyny jest ona częścią bogactwa przyrody i jej obecność przynosi zysk także zwiększając zainteresowanie turystów naszym krajem.

Niezbędne są badania naukowe dla poznania biologii różnych gatunków zwierząt, ich liczebności i roli w biocenozie. Wiele takich badań jest już prowadzonych w placówkach naukowych w Polsce, a o tym, jak wielkie jest zainteresowanie nimi, świadczy wysoka frekwencja na omawianym sympozjum.

Wstępny referat nadesłał dr inż. Janusz Dawidziuk, dyrektor generalny Lasów Państwowych. Przedstawił w nim informacje o lasach naszego kraju, podkreślając, że rola ich jest nieporównanie większa niż tylko źródła drewna. Prof. Roman Dziedzic przedstawił występowanie i trendy dynamiki liczebności populacji wybranych gatunków ssaków roślinożernych i wszystkożernych, a dr Wojciech Gąsienica Byrcyn zastanawiał się, czy świstaki znikną z terenu Tatr. Dalsze referaty dotyczyły jelenia szlachetnego i dużych drapieżników: rysia i wilka.

Tematem kolejnej sesji były ptaki. Dr hab. Jacek Wasilewski omówił zmiany populacji wybranych gatunków ptaków wszystkożernych. Skład ich ulega stałym przemianom, wiele gatunków kiedyś pospolitych wymarło na terenie Polski w ostatnich dziesiątkach lat, inne pojawiły się lub stały się liczne. Ilustracją tych zmian były kolejne referaty, odnoszące się do głuszca, kruka i ptaków drapieżnych: sokoła wędrownego i jastrzębia gołębiarza.

Trzecia sesja dotyczyła aspektów praktycznych ochrony zwierząt i gospodarki łowieckiej. Po wprowadzeniu do tego zagadnienia przez prof. Bogusława Bobka, kolejni prelegenci omawiali rolę parków narodowych w ochronie zwierząt, perspektywy hodowli zagrodowej dzikich zwierząt w Polsce, ocenę szkód wyrządzanych przez dzikie zwierzęta kopytne i drapieżne, elementy waloryzacji ekonomicznej niekonsumpcyjnej gospodarki łowieckiej w Polsce i poziom edukacji ludzi odpowiedzialnych za ochronę zwierząt i gospodarkę łowiecką.

Organizatorami sympozjum były Komisja Nauk Rolniczych PAU oraz Uniwersytet Jagielloński. Wyniki sesji mają być opublikowane w wydawnictwach Polskiej Akademii Umiejętności.

(KK)