Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich

Przestrzeń Europejska

W dniach 6-7 czerwca obradowało w Lublinie plenarne posiedzenie KRASP. Gospodarzem konferencji było 5 lubelskich uczelni publicznych, a głównym organizatorem KUL. Lublin to liczący się ośrodek akademicki, nie tylko dlatego, że mają tu swoje siedziby uczelnie publiczne – w tym dwa uniwersytety – i niepubliczne, ale także dzięki temu, że w mieście liczącym 360 tys. mieszkańców studiuje 80 tys. młodych ludzi.

Data posiedzenia wybrana została nieprzypadkowo – spotkanie odbywało się tuż przed referendum decydującym o przystąpieniu do Unii Europejskiej i było swego rodzaju manifestacją postawy środowiska akademickiego w tej sprawie. Rektorzy zebrani na posiedzeniu prezydium KRASP w przededniu referendum stwierdzają, że przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest wymogiem polskiej racji stanu – napisano w przyjętej uchwale. Tematyka obrad także nawiązywała do spraw europejskich. Prof. Ryszard Tadeusiewicz mówił o Europejskiej Przestrzeni Informatycznej, prof. Wojciech Maciejewski o Europejskiej Przestrzeni Badawczej i wyzwaniach dla Polski, a trójka autorów: dr hab. Marek Frankowicz, dr Tomasz Saryusz-Wolski i dr Beata Skibińska, o Europejskiej Przestrzeni Szkolnictwa Wyższego.

Dzień wcześniej prezydium kRASP spotkało się z przebywającymi w Lublinie premierem Leszkiem Millerem i minister Krystyną Łybacką. Głównym tematem rozmów był nowy projekt ustawy o szkolnictwie wyższym i sprawy bieżące, m.in. propozycja ministra finansów likwidacji 50 proc. kosztów uzyskania przychodów dla uczonych, senacki projekt zmian w ustawie o zamówieniach publicznych, podnoszący obowiązujący dotychczas próg stosowania ustawy z 3 na 6 tys. euro, i kwestie związane z nowym systemem finansowania opieki medycznej dla studentów. W świetle obowiązujących od 1 kwietnia przepisów Narodowy Fundusz Ochrony Zdrowia nie finansuje takiej opieki w odniesieniu do studentów zamieszkałych na stałe poza województwem, na terenie którego położona jest uczelnia.

Prezydium Konferencji podjęło decyzję o przyjęciu do grona członków KRASP Wyższej Szkoły Psychologii Społecznej, a wcześniej Polsko-Japońskiej Szkoły Technik Komputerowych, które uzyskały uprawnienia akademickie, czyli prawo do nadawania stopnia doktora przynajmniej w jednej dziedzinie naukowej. Tym samym KRASP liczy już 101 członków, z tego 5 uczelni to szkoły niepubliczne. Członkiem stowarzyszonym KRASP została natomiast Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Warszawie.

Gośćmi konferencji byli: prof. Michał Kleiber, minister nauki, prof. Jan Strelau, wiceprezes PAN, prof. Jerzy Błażejowski, przewodniczący Rady Głównej, prof. Andrzej Jamiołkowski, przewodniczący Państwowej Komisji Akredytacyjnej, prof. Jerzy Woźnicki, przewodniczący prezydenckiego zespołu ds. projektu nowej ustawy. Minister Kleiber przedstawił stan i perspektywy polskiej nauki. Ten stan nie jest, niestety, najlepszy. Udział produkcji eksportowej wyrobów innowacyjnych, wynalazków, patentów, a także innych wskaźników, jest najniższy lub niemal najniższy wśród kandydatów i członków Unii. Była też dobra wiadomość. W Narodowym Planie Gospodarczym zapisano, że łączne nakłady na naukę wyniosą w 2006 roku 1,5 proc. PKB. Minister chciałby, aby w przyszłym roku nakłady budżetowe wzrosły z obecnych 0,34 do 0,5 proc. PKB. Dobre wiadomości miał też prof. Jamiołkowski – od września zostanie wprowadzona podwyżka płac. Ministerstwo Edukacji przekaże uczelniom na 142 tys. zatrudnionych kwotę 322 mln zł. Przyjęto, że na etat profesora będzie to 1000 zł, adiunkta – 800, asystenta i magistra – 280. Przy czym kwoty te obejmują całe wynagrodzenie, a więc np. nadgodziny, dodatki i nagrody, zatem nie należy ich traktować jako sum, które co miesiąc zasilą portfel każdego pracownika.

(as)

Idą zmiany

Posiedzenie Prezydium PAN, które odbyło się 11 czerwca w Pałacu Staszica w Warszawie, poświęcone było problemom placówek i wydawnictw Akademii.

Zmiany w sieci placówek objęły likwidację podległego IV Wydziałowi Nauk Medycznych łódzkiego Centrum Mikrobiologii i Wirusologii oraz, mającego swą siedzibę także w Łodzi, Zakładu Amin Biogennych. Na ich miejsce powstało Centrum Biologii Medycznej i Mikrobiologii PAN. Natomiast podległy II Wydziałowi Nauk Medycznych Zakład Biologii Wód został włączony do Instytutu Ochrony Przyrody. Podjęto też uchwałę w sprawie utworzenia Międzynarodowego Centrum Ekohydrologii na bazie Międzynarodowego Centrum Ekologii, które miałoby być placówką objętą patronatem UNESCO.

Zamierzenia związane z kwestiami wydawniczymi przedstawił odpowiedzialny za tę sferę działania Akademii prof. Jan Strelau, wiceprezes PAN. Akademia wydaje obecnie ponad 400 czasopism naukowych. Znaczna ich część ma nakłady poniżej 300 egzemplarzy. Kierownictwo PAN zapowiedziało, że większość z nich będzie musiało ulec likwidacji bądź przejść wyłącznie na wersję internetową. Nie jest ostatecznie przesądzona kwestia kwartalnika „Nauka”. Będzie się on ukazywał co najmniej do końca bieżącego roku. Zapowiedziano też powołanie do życia anglojęzycznego dwumiesięcznika, który będzie prezentował problemy Akademii i prowadzone w niej badania.

Sesja Plenarna

12 czerwca odbyła się w Warszawie, pod kierownictwem prof. Władysława Włosińskiego, przewodniczącego Wydziału IV Nauk Technicznych PAN, sesja plenarna Wydziału, poświęcona znaczeniu techniki we współczesnej medycynie. Przybyły na obrady prof. Andrzej Legocki, prezes PAN, wskazał m.in. na celowość wyselekcjonowania obszarów badawczych, wymagających specjalnych preferencji w sytuacji dramatycznego braku dostatecznych środków na badania naukowe, w tym badań interdyscyplinarnych, mających szczególne znaczenie poznawcze i społeczne.

Nawiązując do roli nauk interdyscyplinarnych prof. Maciej Nałęcz przedstawił historię i perspektywy rozwoju inżynierii biomedycznej, wskazując m.in. na wkład współczesnych technologii do biologii i medycyny. Z kolei prof. Roman Maniewski, prezentując nowe nieinwazyjne metody diagnostyki serca i układu krążenia, możliwe dzięki osiągnięciom współczesnej nauki i technologii, omówił m.in. najnowsze badania, w tym układ do pomiaru czasu przelotu fotonów.

Na technicznych metodach wspomagania lub zastępowania narządów wewnętrznych, m.in. sukcesie „sztucznej nerki”, i na wyzwaniach przyszłości skoncentrował swoje wystąpienie prof. Andrzej Weryński, dyrektor Instytutu Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN w Warszawie. Najważniejsze zaś osiągnięcia nauk technicznych, z punktu widzenia lekarza praktyka, przedstawił prof. Tadeusz Orłowski.

(as)

Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych

Debata nad stanem

Jubileusz 35-lecie Politechniki Koszalińskiej był okazją do zaproszenia do Koszalina rektorów polskich uczelni technicznych w dniach 13-14 czerwca. 

Politechnika Koszalińska powstała w roku 1968 jako Wyższa Szkoła Inżynierska. Kształcenie rozpoczynało wówczas 180 studentów. W 1996 roku uczelnia została przekształcona w Politechnikę Koszalińską. Dziś na 4 wydziałach, na 9 kierunkach studiów kształci się 17,5 tys. studentów. Jubileusz był okazją do oddania do użytku nowoczesnego, wielkokubaturowego budynku, będącego zalążkiem nowego kampusu uczelni. Koszty jego budowy to 18 mln zł. Budynek będzie siedzibą Wydziału Mechanicznego i rektoratu. – Mam nadzieję, że wykształcenie naszych studentów będzie tak nowoczesne, jak warunki pracy, które dziś otrzymujemy – mówił przecinając wstęgę prof. Krzysztof Wawryn, rektor PK. Obchody jubileuszu ożywiły miasto, przez które przeszedł barwny korowód. W uliczne parady i pokazy włączyły się różne instytucje, na co dzień odległe od uczelni: teatr, wojsko, kluby hobbystyczne. 

Głównym tematem konferencyjnej dyskusji były kwestie związane z projektem nowego prawa o szkolnictwie wyższym. – Skład zespołu ma wbudowany konsensus – podkreślał prof. Jerzy Woźnicki, przewodniczący prezydenckiego zespołu, który przygotował projekt ustawy. – Projekt nie jest zamknięty. Poddajemy go publicznej debacie po to, by wychwycić niedoskonałości i błędy oraz by przekonać się, czy wypracowany przez zespół kształt ustawy jest optymalny. W dyskusji, która przerodziła się w debatę nad stanem szkolnictwa wyższego, padały m.in. postulaty przywrócenia stanowiska docenta, jako tego, które wieńczy karierę dydaktyczną w uczelni lub wariantowo także jako jednego ze szczebli kariery naukowo-dydaktycznej, uelastycznienia pensum dla pracowników, zapisów zakazujących podejmowania działalności konkurencyjnej wobec macierzystej uczelni i zapewnienia większej elastyczności toku studiów np. poprzez tworzenie studium podstawowego. 

Obecny na konferencji prof. Jan Węglarz, przewodniczący Zespołu KBN T-11 Elektroniki, Automatyki i Robotyki, Informatyki i Telekomunikacji, przewodniczący oddziału PAN w Poznaniu, przedstawił rozwój Ogólnopolskiej Sieci Optycznej PIONIER, mającej zapewnić kilkakrotnie większą przepustowość Internetu dla potrzeb środowiska naukowego. Jej budowę finansuje Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. Gorącą dyskusję wywołała kwestia własności sieci po zakończeniu inwestycji. Spierano się, czy właścicielem uczynić jedną instytucję, czy przyjąć koncepcję tzw. własności cząstkowej, czy może powołać nową instytucję jako właściciela i operatora? Do zakończenia inwestycji sieć PIONIER ma być na stanie Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN, który jest obecnie głównym wykonawcą przedsięwzięcia. 

W podjętej uchwale rektorzy uczelni technicznych sprzeciwili się naciskom politycznym i administracyjnym na środowisko akademickie i skrytykowali ambicje polityków, którzy w kilku ośrodkach dążą do powołania uniwersytetów poprzez mechaniczne łączenie uczelni, w tym politechnik, bez liczenia się z głosem środowiska akademickiego. 

(as) 

FEP i SEM „Forum”

Uczelnie a praktyka

„Oczekiwania biznesu wobec wyższych studiów menedżerskich” to temat konferencji, jaką w corocznym cyklu spotkań zorganizowała w dniach 12-13 czerwca w Łodzi kierowana przez prof. Jerzego Dietla Fundacja Edukacyjna Przedsiębiorczości wspólnie ze Stowarzyszeniem Edukacji Menedżerskiej „Forum”. Problem wykształcenia, jakie powinien wynieść z uczelni kończący ją absolwent, jest stałym motywem konferencji FEP. 

Przedstawiciele praktyki gospodarczej podkreślali, że oczekują od uczelni większego nacisku na umiejętności zawodowe absolwenta, tak aby był on od razu po studiach lepiej przygotowany do swojej roli. Padały uwagi, że o ile, w związku ze zmianą systemu, przedsiębiorcy i kadra menedżerska byli zmuszeni zmienić swoją mentalność, to w uczelniach często jeszcze to nie nastąpiło. Krytykowano mały kontakt naukowców z praktyką (przeczytałem trzy książki na temat biznesplanu, więc prowadzę wykład) i brak udziału praktyków w kształceniu. Reprezentanci środowiska akademickiego nie do końca przyjmowali tę krytykę, argumentując, że rolą szkoły wyższej, zwłaszcza w związku z koniecznością elastyczności na rynku pracy, jest raczej wyposażyć w umiejętności, nauczyć rozwiązywać problemy niż przygotować do konkretnej roli czy zawodu. 

Jako obszary zacieśnienia współpracy między uczelniami a praktyką gospodarczą wymieniano badania stosowane realizowane dla potrzeb przemysłu, wprowadzenie do dydaktyki praktyków gospodarczych i opracowanie większej ilości opisów przypadków oraz wspólne organizowanie praktyk. 

Konferencja była też okazją do wręczenia kolejnych akredytacji SEM „Forum”. Wręczyła je prof. Janina Jóźwiak, przewodnicząca stowarzyszenia. Akredytacje otrzymały: studia magisterskie na kierunku zarządzanie i marketing – Szkoła Wyższa im. Pawła Włodkowica w Płocku, magisterskie studia uzupełniające na kierunku ekonomia – Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, studia licencjackie na kierunku zarządzanie i marketing – Bielska Wyższa Szkoła Biznesu i Informatyki im. J. Tyszkiewicza w Bielsku–Białej, studia licencjackie na kierunku ekonomia – Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, studia licencjackie na kierunku finanse i bankowość – Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku, studia licencjackie na kierunku informatyka i ekonometria – Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie. Akredytacje przyznano także programom Master of Business Administration, prowadzonym przez: Uniwersytet Viadrina we Frankfurcie nad Odrą, Gdańską Fundację Kształcenia Menedżerów i Wielkopolską Szkołę Biznesu w Poznaniu oraz rocznemu studium menedżerskiemu, prowadzonemu przez Fundację Rozwoju Przedsiębiorczości w Łodzi. 

(as) 

Sprostowanie

W numerze 6/2003 „Forum Akademickiego” na str. 39 podaliśmy nieprawdziwą informację, że Pani mgr Iwona Nowicka, autorka artykułu Szansa dla polskiej nauki, jest pracownikiem Uniwersytetu Warszawskiego. 

Autorkę i Czytelników serdecznie przepraszamy za pomyłkę

Redakcja

Nagroda Gospodarcza Prezydenta RP 2003

SUW 2000 nagrodzony

9 czerwca, podczas uroczystego koncertu z okazji „Dnia Polskiego” na 75. Targach Technologii Przemysłowych i Dóbr Inwestycyjnych, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski wręczył Nagrody Gospodarcze Prezydenta RP.

Nagrody przyznawane są od 1998 roku. Celem ich ustanowienia jest chęć wyróżnienia wszystkich tych, którzy przyczyniają się do rozwoju gospodarczego kraju, upowszechnianie pozytywnych wzorców i metod osiągania sukcesów w gospodarce wolnorynkowej, a także promocja i budowanie prestiżu polskiej gospodarki. Nagroda przyznawana jest w siedmiu kategoriach, a tryb wyłaniania laureatów podzielony na trzy etapy. Pierwszy to zgłaszanie kandydatów przez uprawnione instytucje i organizacje, drugi – wybór nominowanych przez Kapitułę Nagrody, trzeci – wybór laureatów przez Prezydenta RP.

W tegorocznej edycji uprawnione instytucje i organizacje zgłosiły 143 kandydatów. Kapituła wyłoniła 21 nominowanych w 7 kategoriach. Z grona nominowanych prezydent Kwaśniewski wybrał laureatów nagrody w 2003 roku.

W kategorii Najlepszy Wynalazek w dziedzinie produktu lub technologii nagrodę otrzymał dr inż. Ryszard Maria Suwalski z Zespołem, twórca „Systemu samoczynnej zmiany rozstawu kół w taborze kolejowym SUW 2000”. SUW 2000 jest jedynym znanym systemem pozwalającym na pokonanie trzech szerokości torów (1435 mm, 1520 mm, 1668 mm). Umożliwia to przejazd wagonów towarowych oraz osobowych bez potrzeby zmiany wózków, przeładowywania towarów oraz wykonywania innych, koniecznych do tej pory operacji, np. bezkonfliktowe pokonanie trasy pomiędzy Władywostokiem a Lizboną. Szczególne znaczenie systemu SUW 2000 dostrzega się przede wszystkim w zastosowaniu go w korytarzach międzynarodowych, tym bardziej że stanowi on element wpisujący się w politykę Unii Europejskiej w zakresie integracji różnych systemów kolejowych w Europie.

Szczegółowe informacje na temat Nagrody Gospodarczej Prezydenta RP dostępne są na stronach internetowych Prezydenta RP: www. prezydent. pl (pod hasłem „Nagrody”) oraz Międzynarodowych Targów Poznańskich: mtp.mtp.pl 

(mer)

Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauk

Instytuty humanistyczne PAN

Majowe spotkanie dyskusyjne Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk dotyczyło sytuacji i przyszłości instytutów humanistycznych PAN. Odbyło się 29 maja w Pałacu Staszica w Warszawie.

Prof. Halina Manikowska (Instytut Historii PAN) przedstawiła obraz nędzy finansowej swojej placówki. Zmiany opóźnia opór struktur – powiedziała. Komitety i korporacja są, z punktu widzenia instytutów, obciążeniem. H. Manikowska skrytykowała stabilitas loci, uznawaną za wartość, a wywołującą brak konkurencji. Mówiła o współpracy naukowej opartej na złych zasadach (prowadzenie przez historyków kwerend za granicą, które powinny być opłacane z grantów), napiętnowała brak zewnętrznych recenzji programów badawczych i brak ich obsługi (sekretarzy, którzy wykonują robotę papierkową). Zaproponowała wprowadzenie w instytutach statusu visiting professors. Przyzwyczajono się, mówiła, że humaniści pracują w domu. Dlaczego? Czemu nie mają gabinetów, szuflad, Internetu, czasopism?

Prof. Włodzimierz Bolecki (Instytut Badań Literackich) mówiąc o przyszłości humanistyki zauważył, że utrzymanie wyłącznie badawczego charakteru PAN odetnie nas od wielu programów UE nastawionych na edukację. Zaproponował sterowanie w kierunku zadaniowego charakteru instytutów, odrzucenie systemu etatowego. Umożliwiłoby to pracę u nas uczonym z zagranicy i pełnienie przez nich funkcji kierowniczych. Instytuty powinny rozdzielić zarządzanie i kierowanie, zatrudnić kompetentną kadrę zarządzającą do kontaktów ze światem, postarać się o dostępność w Internecie. Placówki humanistyczne – podkreślił – będą atrakcyjne dla UE. Twardej nauce potrzebne są laboratoria, uczeni migrują więc na zachód. Żeby studiować naszą kulturę, trzeba przyjechać do Polski.

Za otwarciem się PAN na dydaktykę optował prof. Edmund Wnuk-Lipiński (Instytut Studiów Politycznych). Obecna sytuacja to rozmienianie na drobne potencjału Akademii. Szkoły PAN są jednymi z wielu, giną w morzu uczelni niepaństwowych. Każda z takich inicjatyw, jak Szkoła Nauk Ścisłych, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej czy Collegium Civitas, ewoluuje w różnych kierunkach i nie da się już ich scalić.

Prof. Józef Niżnik (IFiS) zaprezentował optymizm: ustawa o PAN nie przeszkadza w rozwijaniu działalności instytutów, nadal istnieje popyt na badania humanistyczne, publikacje IBL czy IFiS dobrze się sprzedają, budżet nie musi być jedynym źródłem pieniędzy (Instytut Spraw Publicznych funkcjonuje bez dotacji). Barierą jest bezwładność zarządzania instytutami. Potrzeba wizji. Trzeba od uczonych więcej wymagać i lepiej ich wynagradzać. Reklamować usługi edukacyjne instytutów, by pozyskać studentów. W każdym instytucie powinna być jednostka zajmująca się technicznym przygotowaniem wniosków do UE.

(fig)

Walne Zgromadzenie

Podczas Walnego Zgromadzenia członków PAU, które odbyło się 14 czerwca, dokonano wyboru 21 nowych członków Akademii. Podsumowano działalność kończącego swą kadencję Zarządu. W wyniku wyborów skład Zarządu PAU pozostał bez zmian. Prezesem pozostał prof. Andrzej Białas z Instytutu Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wiceprezesem z Krakowa – prof. Jan Machnik z krakowskiego oddziału Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, a wiceprezesem z Warszawy – prof. Andrzej Trzebski z warszawskiej Akademii Medycznej. Sekretarzem generalnym pozostał prof. Jerzy Wyrozumski, emerytowany wykładowca UJ. Delegatem Walnego Zgromadzenia pozostał prof. Kazimierz Kowalski, były prezes PAU, emerytowany profesor Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN. W skład Komisji Rewizyjnej weszli profesorowie: Stanisław Grodziski, Józef Kałuża i Leszek Starkel.

Po Walnym Zgromadzeniu odbyło się otwarte posiedzenie, podczas którego prof. J. Wyrozumski, sekretarz generalny PAU, przedstawił roczne sprawozdanie z działalności Akademii. Wręczono także nagrody wydziałowe PAU.

Nagrodę im. Tadeusza Browicza w dziedzinie medycyny przyznaje każdego roku Wydział V. Laureatami nagrody indywidualnej za rok 2002 zostali: prof. Julian Świerczyński za cykl prac na temat regulacji ekspresji genów enzymów lipogennych i genu otyłości w tkance tłuszczowej szczura i człowieka oraz prof. Wiesław Jędrychowski za cykl prac na temat badań epidemiologicznych nad skutkami molekularnymi szkodliwych czynników pochodzenia środowiskowego i epidemiologii nowotworów. Nagrodę zespołową przyznano prof. Ewie Chojnackiej-Wójcik, dr Aleksandrze Kłodzińskiej i prof. Andrzejowi Pilcowi za cykl prac „Receptory metabotropowe dla kwasu glutaminowego jako punkt uchwytu działań potencjalnych leków psychotropowych i przeciwdrgawkowych”.

Nagroda im. Mariana Mięsowicza przyznawana jest co 2 lata przez wydział III za osiągnięcia w dziedzinie nauk ścisłych. W tym roku otrzymał ją prof. Stanisław Jadach za pracę O symulacji Monte Carlo rozproszenia elastycznego elektronów. Po raz pierwszy wręczono w tym roku Nagrodę im. Gen. Mariana Kukiela za osiągnięcia w dziedzinie historii wojskowości. Otrzymał ją dr Henryk Kotarski za całokształt badań w zakresie historii wojskowości, ze szczególnym uwzględnieniem opracowania Atlasu historyczno-wojskowego ziem wschodnich I Rzeczypospolitej. Komisja PAU do Oceny Podręczników Szkolnych przyznała wyróżnienie profesorom Halinie i Tadeuszowi Zgółkom za podręcznik Mówię, więc jestem. Podręcznik języka polskiego dla licealistów od klasy pierwszej do matury (Wydawnictwo OD NOWA spółka wydawnicza – Kraków).

(pik)

Stypendia zagraniczne FNP dla młodych 
doktorów

Stypendia zagraniczne FNP dla młodych doktorów przyznawane są od 1995 r. Umożliwiają młodym polskim uczonym odbycie staży podoktorskich (od 6 do 12 miesięcy) w najlepszych ośrodkach naukowych świata. Wysokość stypendiów odpowiada wysokości stypendiów typu postdoc, przyznawanych w placówkach zagranicznych. Obejmuje też koszty podróży i ubezpieczenia. W 14. edycji konkursu, który rozstrzygnięto w czerwcu 2003 r., wzięło udział 65 kandydatów. 16 z nich otrzymało stypendia. Laureaci wyjadą na staże do wiodących uczelni i instytutów naukowych w USA (7 stypendiów), w Niemczech (3 stypendia), w Wielkiej Brytanii i Francji (po 2 stypendia) oraz w Austrii i Belgii (po 1 stypendium). 18 czerwca stypendyści spotkali się w siedzibie FNP, gdzie otrzymali pamiątkowe dyplomy.

Po powrocie ze stażu za granicą stypendyści będą mogli ubiegać się o grant wspomagający w wysokości do 40 tys. zł, który ma im ułatwić pełne wykorzystanie wiedzy zdobytej podczas pobytu za granicą. Środki te mogą być przeznaczone na doposażenie lub unowocześnienie własnego warsztatu badawczego.

(rat)

Laureaci 14. edycji stypendiów 
dla młodych doktorów

Dr inż. Irena Fryc z Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej – roczny staż w Optical Technology Division, National Institute of Standards and Technology (NIST) w Maryland, USA; dr Przemysław Juszczyński z Kliniki Hematologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi – roczny staż w Dana-Farber/Harvard Cancer Center w Bostonie, USA; dr Paweł Kawalec z Wydziału Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego – 8-miesięczny staż w Center for Philosophy of Science (CPS), University of Pittsburgh, USA; dr Katarzyna Kijania-Placek z Instytutu Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego – roczny staż w Department of Philosophy, University of Pittsburgh, USA; dr inż. Mariusz Malinowski z Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej – roczny staż w Institut f?r Energie und Automatisierungstechnik, Technische Universit?t Berlin w Niemczech; dr Adam Opalski z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego – półroczny staż w Max-Planck-Institut f?r Auslandisches und Internationales Privatrecht w Hamburgu w Niemczech; dr Wojciech Piasecki z Instytutu Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN w Krakowie (Pracownia w Lublinie) – roczny staż w Department of Earth and Planetary Sciences, Johns Hopkins University w Baltimore, USA; dr inż. Bartosz Powałka z Wydziału Mechanicznego Politechniki Szczecińskiej – roczny staż w College of Engineering, University of Michigan, USA; dr Konrad Rejdak z Katedry i Kliniki Neurologii Akademii Medycznej w Lublinie – roczny staż w Institute of Neurology, University College London w Wielkiej Brytanii; dr Michał Rurek z Instytutu Biologii Molekularnej i Biotechnologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza – roczny staż w Institut de Biologie Mol?culaire des Plantes du CNRS w Strasburgu we Francji; dr Małgorzata Siger-Zajdel z Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi – roczny staż w Magnetic Resonance Unit, Veterans Affairs Medical Center w San Francisco, USA; dr Wojciech Sowa z Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego – roczny staż w Abteilung f?r Indogermanistik des Instituts f?r Sprachwissenschaft, Universit?t Wien w Austrii; dr Bartłomiej Szafran z Wydziału Fizyki i Techniki Jądrowej AGH – roczny staż w Department Natuurkunde, Universiteit Antwerpen w Belgii; dr Piotr Tryjanowski z Zakładu Biologii i Ekologii Ptaków Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza – półroczny staż w Center for Ecology & Hydrology (CEH) w Cambridgeshire w Wielkiej Brytanii; dr Justyna Wiśniewska z Instytutu Biologii Ogólnej i Molekularnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika – roczny staż w Center for Plant Molecular Biology, University of T?bingen w Niemczech; dr Robert Wiśniewski z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego – 8-miesięczny staż w Centre d’Histoire et Civilisation de Byzance (CNRS-College de France) w Paryżu.

Subsydia profesorskie

Każdego roku Fundacja na rzecz Nauki Polskiej ogłasza konkurs na trzyletnie subsydia profesorskie. W kolejnych latach dotyczył on nauk: humanistycznych i społecznych, ścisłych oraz przyrodniczych i medycznych. Celem programu jest pomoc uczonym w intensyfikowaniu już prowadzonych prac albo w podjęciu nowego kierunku badań. Laureaci wyłaniani są w konkursie zamkniętym spośród kandydatów zgłoszonych przez kapitułę konkursu. Kandydaci muszą prowadzić aktywną działalność badawczą i mieć liczący się dorobek oraz skutecznie łączyć pracę naukową z kształceniem młodej kadry.

W tym roku rozstrzygnięto szóstą edycję konkursu, tym razem w dziedzinie nauk ścisłych, a 14 czerwca laureaci otrzymali subsydia. W gronie zwycięzców znaleźli się reprezentanci 6 ośrodków akademickich (Warszawa – 7 laureatów, Poznań – 3, Kraków – 2, Lublin, Gdańsk i Gliwice – po 1).

Laureaci przez najbliższe 3 lata (a więc aż do roku 2005), począwszy od czerwca br., otrzymywać będą do dyspozycji po 80 tys. zł rocznie. Część subwencji (ok. 20 proc.) to imienne stypendium laureata. Pozostałym funduszem dysponuje on zgodnie ze swym uznaniem, przyznając stypendia swoim młodym współpracownikom, dokonując zakupów książek i czasopism, aparatury i materiałów, opłacając udział w konferencjach naukowych, czy też organizując seminaria i wyjazdy naukowe.

(mit)

Laureaci subsydiów 
profesorskich 2003:

Prof. dr hab. inż. Zbigniew Brzózka (Wydział Chemiczny PW – badania nad nowymi receptorami wybranych bioanalitów i ich zastosowania w miniaturowych systemach analitycznych), prof. dr hab. Jacek Dobaczewski (Wydział Fizyki UW – egzotyczne własności jąder atomowych dalekich od stabilności), prof. dr hab. Aleksander Jabłoński (Instytut Chemii Fizycznej PAN, Warszawa – badania składu i struktury pierwszych warstw atomowych powierzchni ciał stałych za pomocą spektroskopii elektronowych), prof. dr hab. Mariusz Jaskólski (Wydział Chemii UAM – badania krystalograficzne struktury białek), prof. dr hab. Bogumił Jeziorski (Wydział Chemii UW – teoria oddziaływań molekuł otwartopowłokowych i jej zastosowania do opisu procesów spektroskopowych i zderzeniowych w ultraniskich temperaturach), prof. dr hab. Jerzy Kaczorowski (Wydział Matematyki i Informatyki UAM – analityczna i algorytmiczna teoria liczb), prof. dr hab. Józef Korecki (Wydział Fizyki i Techniki Jądrowej AGH – funkcjonalne nanostruktury epitaksjalne w katalizie i magnetyzmie), prof. dr hab. Jacek Kossut (Instytut Fizyki PAN, Warszawa – zjawiska spinowe w niskowymiarowych strukturach z rozcieńczonych półprzewodników magnetycznych i strukturach hybrydowych), prof. dr hab. Roman Leboda (Wydział Chemii UMCS – preparatyka nowych adsorbentów oraz badania ich właściwości fizykochemicznych pod kątem optymalizacji procesów adsorpcji i analizy substancji niebezpiecznych dla zdrowia i życia ludzkiego), prof. dr hab. inż. Mieczysław Łapkowski (Wydział Chemiczny PŚ – elektrochemiczne i spektroelektrochemiczne badania oligomerów i polimerów skoniugowanych), prof. dr hab. Roman Micnas (Wydział Fizyki UAM – nadprzewodnictwo wysokotemperaturowe i uporządkowania elektronowe), prof. dr hab. Józef Spałek (Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UJ – nowa fizyka silnie skorelowanych fermionów w nanoukładach i nadprzewodnikach), prof. dr hab. Andrzej Udalski (Obserwatorium Astronomiczne UW – poszukiwanie pozasłonecznych układów planetarnych metodami fotometrycznymi), prof. dr hab. Przemysław Wojtaszczyk (Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW – aproksymacja nieliniowa pomiędzy analizą funkcjonalną a metodami numerycznymi), prof. dr hab. Marek Żukowski (Wydział Matematyki i Fizyki UG – interferometria splątanych fotonów i kwantowa informatyka).

Rozmowę z prof. J. Kossutem publikujemy na str. 62.

Placówki PAN:
50 lat Instytutu 
Archeologii i Etnologii PAN

Instytut Archeologii i Etnologii PAN został założony w 1953 r. jako Instytut Historii Kultury Materialnej, a od 1992 r. nosi obecną nazwę. Jest jedną z największych placówek Akademii, ma najpoważniejszy w kraju potencjał w zakresie swej głównej specjalności, archeologii, skupiając połowę samodzielnych pracowników w tej dziedzinie w Polsce. Ma też wyjątkowo rozbudowaną strukturę z oddziałami na terenie całego kraju.

Niezwykłe na pierwszy rzut oka połączenie etnologii i archeologii tłumaczy dyrektor placówki, prof. Romuald Schield (na fot.): – Od samych początków istnienia archeologia korzystała z osiągnięć etnografii i etnologii, wychodząc z założenia, że tzw. ludy prymitywne czy społeczeństwa proste w sensie struktur społecznych, przypominają społeczności, których ślady odnajdują archeologowie. Np. badanie kultury chłopskiej wnosi wiele do możliwości zrozumienia kultury średniowiecznej.

Strukturę instytutu tworzą, obok warszawskiej centrali, oddziały w Krakowie, Wrocławiu, Poznaniu i Łodzi, pracownie w Igołomi, Szczecinie i Wolinie oraz stacje badawcze w Gdańsku, Kruszwicy, Kaliszu, Sandomierzu i Kołobrzegu. W Warszawie instytut posiada niezwykle bogatą bibliotekę, liczącą ok. 70 tys. woluminów, oraz archiwum. Unikatową jednostką jest Zakład Nauk Pomocniczych, który przy pomocy najnowocześniejszej aparatury przeprowadza skomplikowane analizy, m.in. precyzyjnie określa skład metali. – Korzystamy z najnowszych osiągnięć fizyki, chemii, biologii molekularnej – mówi prof. Schield. Cały czas w strukturze instytutu jest silny Zakład Etnologii oraz Zakład Historii Kultury Materialnej Średniowiecza i Czasów Nowożytnych.

Kadrę instytutu stanowi obecnie blisko 200 osób, w tym 111 pracowników naukowych; 24 to profesorowie tytularni, 20 – docenci, 33 adiunkci, a 34 – asystenci. Dyrektor placówki zauważa, że w ostatnich latach przyjęto do pracy blisko 60 osób. Dzięki temu instytut ma stosunkowo młodą kadrę. Placówka ma uprawnienia do nadawania stopnia doktora oraz doktora habilitowanego, a także prawo wnioskowania o tytuł profesorski w zakresie historii, archeologii i etnologii. Obecnie na studium doktoranckim kształci się kilkanaście osób, które nie muszą płacić za naukę, ale też nie otrzymują stypendiów. Instytut pokrywa za to koszty doktoratu i habilitacji. W rankingach Komitetu Badań Naukowych placówka niezmiennie plasuje się w najwyższej kategorii. Uznana została za najlepszy instytut humanistyczny w Polsce.

Za najważniejsze z prowadzonych obecnie badań prof. Schield uważa badania ratownicze na autostradach i gazociągach. Badania te po raz pierwszy pozwoliły na odsłonięcie całych osad, a nie tylko ich fragmentów. Prof. Schield stwierdza: – Badania „na rurze” na Kujawach w ciągu jednego sezonu dały więcej niż 150 dotychczasowych lat badań archeologicznych w tym regionie. Przychody z prac ratowniczych stanowią połowę budżetu placówki. Bardzo ważne są też badania megalitycznego centrum kulturowego na wschodniej Saharze, prowadzone przez prof. Schielda z międzynarodowym zespołem. Właśnie dobiega końca największy grant KBN w dziedzinie badań humanistycznych, koordynowany przez instytut (więcej szczegółów na str. 65). Pracownicy IAiE PAN prowadzą badania na całym świecie, od Ameryki Północnej po Daleki Wschód.

(pik)

I Bałtycki Festiwal Nauki

Przejście przez falę

Od 30 maja do 1 czerwca trwał I Bałtycki Festiwal Nauki. Pomysł festiwalu, aczkolwiek nie rodzimy i nie nowy, zdołała już przejąć większość uczelni, nawet w niewielkich ośrodkach akademickich, popularyzując własne dokonania naukowe. Bałtycki Festiwal Nauki pojawił się późno, ale z dużym rozmachem. Na program festiwalu złożyło się 400 imprez. 23 jednostki z uczelni i instytutów Trójmiasta starały się pokazać naukę w atrakcyjny sposób. – Mam nadzieję, że liczba organizatorów w przyszłym roku wzrośnie z 23 do co najmniej 40 – powiedział dr Tadeusz Zaleski, rzecznik prasowy Uniwersytetu Gdańskiego, przewodniczący komitetu organizacyjnego I Bałtyckiego Festiwalu Nauki.

Organizatorzy festiwalu ze słowa „bałtycki” w nazwie starali się zrobić maksymalny użytek, kładąc szczególny nacisk na przedstawienie miejsca, jakie zajmuje morze w badaniach naukowych i wartości Bałtyku dla regionu. Świadczy o tym chociażby wystawa „Morze w nauce i sztuce”, zorganizowana w Muzeum Historycznym Miasta Gdańska w Ratuszu Głównym Miasta, na którą złożyły się eksponaty ze zbiorów Biblioteki Gdańskiej PAN i Biblioteki Głównej UG – niebagatelna, bo przeprowadzająca m.in. przez rozwój myśli morskiej, historię żeglugi, prawo morskie, badania morza. W scenerii map wybrzeża z XVII wieku można było zobaczyć prawdziwe perły: XVI-wieczną księgę ptaków, koralowce, kraby, sposoby przyprawiania dorsza z XVII i XVIII wieku.

W intencji organizatorów nauka miała wyjść na ulicę. W realiach Trójmiasta wyszła na plażę. Pod Klifem Orłowskim znalazła siedzibę ekspozycja Państwowego Instytutu Geologicznego, pozwalając zainteresowanym swobodnie poruszać się po obszarze minerałów, bez trudu odróżniać wyeksponowane na stoisku – i opisane w udostępnianych folderach – bazalty, granity i gnejsy spotykane na plażach. Statki badawcze, zacumowane w pełnej gali przy Skwerze Kościuszki, udostępniały pokład, gdzie opowieści badaczy morza pozwalały zanurzyć się zwiedzającym na 300 m i zgłębić tajemnice Bałtyku. A nieopodal dwa wielkie namioty z ponad 40 stoiskami placówek badawczych.
Był też Marian Mokwa, wybitny marynista, którego prace – w dużej części ze zbiorów prywatnych – udostępniono specjalnie na tę okazję na ekspozycji grafik, akwareli i olejów, zorganizowanej przez Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku.

Mawia się o festiwalach nauki, że popularyzując bagatelizują. Tego problemu udało się uniknąć podczas Bałtyckiego Festiwalu. Było poważnie i naukowo w debatach: „Ile jesteśmy warci? Z czym pomorska nauka wchodzi do Unii Europejskiej?” w Radiu Gdańsk, z udziałem głów uczelni Trójmiasta; „Czy o Bogu można mówić naukowo?”, zorganizowanej przez Gdańskie Seminarium Duchowne i Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Pelplińskiej, a także w dyskusji panelowej: „Teczki bezpieki. Szansa czy przekleństwo historyków?” – zorganizowanej przez Instytut Pamięci Narodowej.

Można było także wędrować po lesie szlakami nietoperzy. Pracownicy Katedry Ekologii i Zoologii Kręgowców Wydziału Biologii, Geografii i Oceanologii Uniwersytetu Gdańskiego zadbali, aby ultradźwięki przetworzyć na częstotliwości słyszalne dla ludzkiego ucha i dostarczyć niecodziennych wrażeń. Akademickie Centrum Kultury zorganizowało Plener 2003, na który składały się m.in. pokazy filmów pod gołym niebem. Pracownicy Zakładu Ornitologii PAN oprowadzali po Ptasim Raju na Wyspie Sobiczewskiej.

W organizację imprez festiwalowych bezpośrednio zaangażowanych było ponad 1140 osób. Według szacunków, w festiwalu uczestniczyło ponad 42 tys. zwiedzających, tj. ok. 40 proc. więcej niż się spodziewano. 

Elżbieta Rudzińska

Instytut Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku

Kulturze i nauce

W 60. rocznicę powołania Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku odbyła się 12 czerwca na Zamku Królewskim w Warszawie sesja naukowa poświęcona historii tej placówki. Spotkaniu towarzyszyła okolicznościowa wystawa.

– Instytut jest placówką ważną nie tylko dla Polonii amerykańskiej, ale odgrywa też wielką rolę w kulturze i nauce polskiej. Był w latach, gdy krajem rządzili komuniści, niezależną placówką naukową, gromadził cenne materiały archiwalne i prowadził badania historyczne – przypomniała Danuta Cisek, wiceprezes instytutu.

Instytut Piłsudskiego powstał 4 lipca 1943 r. z inicjatywy Wacława Jędrzejewicza, byłego ministra oświaty RP. Wśród założycieli instytutu, oprócz znanych działaczy polonijnych, takich jak: Franciszek Januszewski, Maksymilian Węgrzynek, Lucjusz Kupferwasser, znaleźli się polscy uchodźcy wojenni, którzy przed wybuchem wojny zajmowali odpowiedzialne stanowiska państwowe i polityczne: Henryk Floyar-Rajchman – były minister przemysłu i handlu, Ignacy Matuszewski – były poseł na Węgrzech i minister skarbu. Pierwszym przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego został Franciszek Januszewski – wydawca „Dziennika Polskiego” w Detroit, który zrezygnował z tej funkcji już 16 września 1943 r., a jego następcą został Ignacy Matuszewski. 

Nowojorski instytut miał być kontynuacją Instytutu Badania Najnowszej Historii Polski, założonego w 1923 r. w Warszawie i przekształconego w 1936 r. w Instytut Józefa Piłsudskiego. Początkowo nawet wśród jego zadań było wznowienie działalności warszawskiej placówki, potem wykreślono ten cel ze statutu. W 1947 r. powstała bliźniacza placówka – Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie.

Już 60 lat instytut prowadzi działalność naukową, wydawniczą i popularyzatorską. Gromadzi, bada i publikuje materiały do najnowszej historii Polski, ze szczególnym uwzględnieniem życia i działalności J. Piłsudskiego. Zgromadził bogate archiwum dotyczące dziejów Polski w XX w., w tym ponad 2 tys. tytułów konspiracyjnej prasy polskiej, wydawanej w PRL od końca II wojny światowej do 1989 r. Obecnie instytut liczy około 1000 członków i sympatyków, a jego zbiory dostępne są dla zainteresowanych od poniedziałku do środy w godz. 
10 - 17.

ert

Inwestycje – Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Rozwój bazy lokalowej

Od powstania Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w 1999 r. dynamicznie rozwija się jego baza lokalowa. W ciągu czterech minionych lat powierzchnia obiektów UWM powiększyła się o ponad 10,5 tys. m2.

W Kortowie inwestuje się najwięcej spośród dzielnic Olsztyna. Budowana jest tu np. Uniwersytecka Biblioteka Środowiskowa (z zapleczem konferencyjnym i kuchennym), której projekt powstał na Wydziale Nauk Technicznych UWM pod kierunkiem prof. Waleriana Wierzchowskiego. Obiekt finansują UWM i MENiS, a prace rozpoczęto w czerwcu 2002 r.

Uczelnia wzbogaci się też o Centrum Konferencyjno-Szkoleniowe (budynek dwukondygnacyjny, przeszklony, z salą widowiskową, restauracją, biurami, garażem). Kompleks został zaprojektowany przez zespół pracowników Zakładu Urbanistyki i Architektury UWM, kierowany przez prof. Romanę Cielątkowską. Jego budowa rozpoczęła się w lipcu 2002 r. Inwestycja w połowie finansowana jest z budżetu państwa, a w połowie ze środków samorządowych województwa i funduszy celowych uniwersytetu.

Do dyspozycji studentów będzie nowoczesne Centrum Nauk Humanistyczno-Społecznych (zaplanowano tu 6 sal wykładowych, 60 sal seminaryjnych, salę teatralną). Kamień węgielny wbudowano 30 września 2002 r. Centrum zaprojektował zespół pod kierunkiem prof. R. Cielątkowskiej, a finansują MENiS i UWM.

W sumie inwestycje uczelni sięgają 50 mln zł. W planach uczelni jest ponadto budowa nowych obiektów sportowych, domów studenckich oraz założenie ogrodu botanicznego.

Inwestycje, które już służą studentom i pracownikom uczelni, to np. Collegium Biologiae (trzykondygnacyjny budynek o powierzchni ponad 6 tys. 900 m2, oddany do użytku w roku ubiegłym). Ponadto rozbudowano obiekt Wydziału Geodezji i Gospodarki Przestrzennej. Wykorzystano też budynek dawnej stolarni, który po przebudowie służy do zajęć katedry Geodezji Satelitarnej i Nawigacji. Przykładem dobrego zagospodarowania jest modernizacja strychu w budynku przy ul. Oczapowskiego 4 na potrzeby Wydziału Zarządzania.
Na funkcjonalności po przebudowie zyskały także: obiekt Wydziału Medycyny Weterynaryjnej oraz najbardziej okazały budynek uniwersytecki – Gmach Zootechniki, który powstał jeszcze w latach 50. Uczelnia ma własną sieć komputerową i radio. Ponadto nowoczesny stadion z zapleczem, korty tenisowe oraz przystań żeglarską z restauracją i hotelikiem.

Ostatnia inwestycja uczelni to Centrum Biotechnologii. Uniwersytet otrzymał na jego budowę 10 mln zł z Komitetu Badań Naukowych. Resztę potrzebnej sumy, czyli 3 mln zł, uczelnia wyłoży z własnego budżetu. Centrum Biotechnologii powstanie w osiedlu Kortowo II. W trzykondygnacyjnym budynku, na powierzchni 2,5 tys. m2, znajdzie się kilkanaście sal dydaktycznych, laboratoria chemiczne, hydrobotaniczne i fermentacyjne oraz sale seminaryjne. Centrum będzie wyposażone m.in. w aparaturę do sekwencjonowania kodu DNA.
Wydział jest jednym z najpopularniejszych w uczelni. Studiuje tu, razem z doktorantami, prawie 1,5 tys. osób. Studenci mają nadzieję, że dzięki inwestycji poprawią się warunki i efekty kształcenia. Wkrótce ma być ogłoszony przetarg na prace budowlane. Budowa ma się zakończyć za 3 lata.

Anna Mioduszewska

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu

Staż w firmie europejskiej

Ponad 20 studentów Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Zamościu wyjedzie na praktyki zagraniczne do Niemiec i Belgii.
Dwie studentki jadą na praktyki do Brukseli. Ekonomistka będzie pracować w firmie produkującej portfele, torebki i plecaki, studentka informatyki będzie zatrudniona w jednej z największych firm europejskich, produkującej naczepy do tirów.

Od kilku lat WSZiA współpracuje z władzami miasta Schw?bisch Hall. Trzech studentów informatyki skorzystało z semestralnego stypendium ufundowanego przez nadburmistrza Hermana-Josefa Pelgrima i uczyło się w partnerskiej uczelni w tym mieście. W lipcu na 13-tygodniowe praktyki wyjedzie do Niemiec 20 studentów. Pięciu informatyków i ekonomista będą pracować w Deutsche Telekom. W Bausparkasse ekonomista pozna tajniki funkcjonowania jednej z największych firm finansowych w Niemczech. Dwójka studentów administracji będzie pracować w Urzędzie Miasta i starostwie w Schw?bisch Hall. Firma komputerowa Bechtle zatrudni dwóch informatyków. Natomiast w szpitalu i domu opieki społecznej będzie praktykować 8 studentów fizjoterapii, a dwie studentki rozpoczną zajęcia w szpitalu w Crailsheim.

– Za pośrednictwem uczelni, studenci, w ramach projektu Leonardo da Vinci „Staż w firmie europejskiej – szansą na polskim rynku pracy”, otrzymują środki na podróż, ubezpieczenie i utrzymanie za granicą. Najczęściej praktyki nie są opłacane przez pracodawców, ale zdarza się, że studenci otrzymują drobne kieszonkowe – informuje Marcin Marzęta, pełnomocnik rektora ds. współpracy z zagranicą.

Małgorzata Bzówka 

Uniwersytet Jagielloński

Amerykanizacja życia społecznego

Konferencja „Amerykanizacja życia społecznego w Polsce” odbyła się 13 maja w siedzibie Katedry Amerykanistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Zwieńczyła ona roczny projekt badawczy, realizowany w ramach programu JREX (The SYLFF Joint Research and Exchange Program) pod patronatem The Tokyo Foundation. Członkami zespołu badawczego byli doktoranci i studenci Katedry Amerykanistyki i Instytutu Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wydziału Filologiczno-Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Ankieterzy dotarli do ponad 3 tys. osób w całym kraju, pytając dwie grupy wiekowe – uczniów II klas gimnazjum i IV klas liceum/technikum – o wartości narodowe, patriotyzm, hybrydyzację języka, dziedzictwo kulturowe i tradycje, styl życia, kulturę masową.

Konferencję rozpoczął prof. Andrzej Mania, kierownik Katedry Amerykanistyki, a prezentacji projektu dokonała jego koordynator mgr Agnieszka Chochorowska-Maślanka. Następnie słowo wstępne o globalizacji i amerykanizacji wygłosiła mgr Marta Dębska, a zarys metodologii badawczej przedstawiła mgr Barbara Ostafińska. Wyniki badań zostały omówione podczas prezentacji multimedialnej, prowadzonej przez koordynatora projektu. Mgr Aleksandra Mochocka z Uniwersytetu Gdańskiego dokonała analizy czytelnictwa wśród młodzieży.

Dane z ankiet pokazały obraz polskiego młodego społeczeństwa, które z jednej strony zainteresowane jest własną kulturą i tradycją, z drugiej jednak zatraca je pod obcym wpływem. Proces amerykanizacji jest łatwo zauważalny w polskim życiu społecznym: od atrakcyjnych fast-foodów, poprzez modę odzieżową, język, na kulturze masowej kończąc. Młode pokolenie, pomimo iż wciąż dumne z bycia Polakami, zamiast czerpać z bogatej polskiej tradycji, sięga do uproszczonych wzorów amerykańskich. Pokolenie to jest pozbawione bohaterów i marzeń, a w przyszłości stanie się grupą profesjonalistów, będących częścią globalnego tygla kulturowego. Amerykanizacja, jako jeden z komponentów globalizacji, jest procesem nieuniknionym. Jednakże świadomość własnej przynależności narodowej i możliwość czerpania z narodowego zaplecza kulturowego są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania jednostki w nowym, globalnym społeczeństwie.
Badania nie miały na celu krytyki obcych wpływów, jednakże utrata tożsamości narodowej, wprowadzanie amerykańskich pierwiastków bez zastanowienia się nad ich dogłębnym znaczeniem, są niebezpieczne dla polskiej kultury. Wyniki badań mogą posłużyć tworzeniu programów edukacyjnych, podkreślających polskie dziedzictwo kulturowe i narodowe, szczególnie w sytuacji przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.
Agnieszka Chochorowska-Maślanka

Barbara Ostafińska

Uniwersytet Szczeciński

Studenci do boju!

W dniach 9-11 maja w Szczecinie odbyły się Trzecie Ogólnopolskie Zawody Sportowo-Obronne Młodzieży Akademickiej. To jedyna impreza proobronna w Polsce skierowana do studentów.

Od ponad czterech lat studenci i absolwenci Uniwersytetu Szczecińskiego realizują praktyczne działania, służące podnoszeniu umiejętności i świadomości proobronnych. Początek temu dała Szczecińska Legia Akademicka, której członkowie, jako jedyni w Polsce, odbywali szkolenie wojskowe w trakcie studiów.

W zawodach wystartowało 18 zespołów z różnych środowisk, m.in. Szczecina, Trójmiasta oraz Cieszyna, z kierunków humanistycznych, pedagogicznych i technicznych.

Zmagania odbywały się na obiektach szkoleniowych 12. Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej, pływalni Wyższej Szkoły Morskiej oraz na jeziorze Głębokie i w jego okolicach. Rywalizację rozpoczęły poranne konkurencje pływackie na basenie WSM. Było to zespołowe pływanie desantowe z atrapą karabinka kbk AK na dystansie 3 x 50 metrów. Tę konkurencję i puchar rektora Usz. wygrała drużyna Ratownictwo WSM, drugą pozycję zajął zespół Groteska Usz., a trzecią drużyna Wygibasy. Następnie realizowano konkurencje strzeleckie i uzupełniające je – bieg patrolowy, rzut granatem oraz pierwszą pomoc przedmedyczną. Szczególne uznanie uczestników i obserwatorów zawodów zyskał ostatni punkt. Bezkonkurencyjny okazał się zespół KPO ZHP Szczecin, drugą pozycję zajął INFOGRYF, trzecią – Piranie. Bieg patrolowy wygrał KPO ZHP Szczecin, a w rywalizacji w strzelaniu z kbks – Piraci.

Drugiego dnia odbył się bieg na orientację w okolicach jeziora Głębokie, który uzupełniła konkurencja pływanie łodzią desantową. Najlepszy okazał się zespół AZS Uniwersytetu Gdańskiego.

Zawody zakończono w 12. BZ. W klasyfikacji generalnej pierwsze miejsce zajął zespół KPO ZHP Szczecin, wyprzedzając Infogryf Kołobrzeg, a trzecie miejsce przypadło Pogromcom Skoków.

Należy mieć nadzieję, że impreza zostanie wreszcie wpisana do kalendarza MON i na stałe zagości w środowisku akademickim. Wdrażany obecnie program rządowy „Bezpieczna Polska” włączy szkolnictwo wyższe w propagowanie bezpieczeństwa publicznego i obronności. Szczecińskie zawody sportowo-obronne są jego praktyczną realizacją.

Mariusz Sikora
pełnomocnik 
Uczelnianej Rady 
Samorządu Studenckiego 
Uniwersytetu Szczecińskiego 
ds. szkolenia wojskowego

Politechnika Łódzka

Centrum międzywydziałowe

Centrum Diagnostyki i Terapii Laserowej PŁ powstało w 1994 roku. Jest pierwszą tego typu placówką w Polsce i jedną z nielicznych w Europie. W CDiTL PŁ pracują: fizycy (1), inżynierowie i technicy (2), lekarze medycyny wielu specjalności (7), lekarze stomatolodzy (2), pielęgniarki (6) oraz personel administracyjny i pracownicy obsługi.

Centrum współpracuje z wieloma wydziałami PŁ, m.in. z Wydziałem Elektrotechniki i Elektroniki w zakresie komputerowej analizy i przetwarzania obrazów uzyskiwanych z kamery termograficznej, z Instytutem Informatyki Wydziału Fizyki Technicznej, Informatyki i Matematyki Stosowanej w zakresie łączenia obrazów mammograficznych uzyskiwanych metodą radiologiczną z obrazami uzyskiwanymi przy pomocy kamery termograficznej, z Instytutem Fizyki. Od 2000 r. CDiTL wchodzi w skład Centrum Doskonałości Technik Laserowych i Biomateriałów w Medycynie.

Wiodącymi tematami i kierunkami badawczymi CDiTL są: badania oddziaływania światła laserowego z materią żywą oraz badania fizycznych i biologicznych mechanizmów rezonansu biochemicznego.

W ramach prac badawczo-wdrożeniowych w CDiTL realizowane są programy zlecone przez Ministerstwo Zdrowia, a także programy Środowiskowego Laboratorium Międzyuczelnianego oraz Centrum Doskonałości Technik Laserowych i Biomateriałów w Medycynie.
W CDiTL znajduje się kilka laboratoriów, w których prowadzone są prace zarówno badawcze, jak i usługowe. Są to: Niepubliczny ZOZ CDiTL, Laboratorium Laserowe, Laboratorium Badań Termograficznych w Medycynie. Laboratoria te wyposażone są w nowoczesną aparaturę, m.in. w lasery niskoenergetyczne, stosowane do biostymulacji (lasery helowo-neonowe, laser helowo-kadmowy, lasery półprzewodnikowe), lasery średnioenergetyczne, stosowane w laseroterapii nowotworów oraz lasery wysokoenergetyczne, służące do przeprowadzania różnych zabiegów dermatochirurgicznych bądź fotochirurgicznych (laser barwnikowy, lasery argonowe, laser CO2, laser depilacyjny). Ponadto w ramach CDiTL działa gabinet stomatologiczny, w którym używane są do zabiegów stomatologicznych, oprócz typowych laserów biostymulacyjnych, lasery: Er:YAG (do bezbolesnego opracowywania ubytków) i argonowy (do utwardzania wypełnień).
Centrum prowadzi także działalność dydaktyczną dla studentów PŁ, Uniwersytetu Medycznego oraz Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.

Działalność leczniczo-usługowa prowadzona jest w zakresie dermatologii, chirurgii, chirurgii plastycznej, ortopedii, ginekologii, onkologii, pneumologii, laryngologii i pediatrii. 

Prowadzone są także prace badawcze i wdrożeniowe realizowane przez zespoły naukowe i lekarskie Uniwersytetu Medycznego, Centrum Zdrowia Matki Polki oraz Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. M. Kopernika, m.in. w zakresie fotodynamicznej diagnostyki i laseroterapii nowotworów.

Marek Sopiński

Uczelnie w statystyce

ATH w Bielsku-Białej

Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej powstała w 2001 r. na bazie działającej od 1969 r. Filii Politechniki Łódzkiej w Bielsku-Białej. Strukturę ATH tworzą cztery wydziały: Budowy Maszyn i Informatyki, Inżynierii Włókienniczej i Ochrony Środowiska, Zarządzania i Informatyki oraz Humanistyczno-Społeczny. Strukturę Wydziału Inżynierii Włókienniczej i Ochrony Środowiska tworzą dwa instytuty: Inżynierii Tekstyliów i Materiałów Polimerowych oraz Ochrony i Inżynierii Środowiska.

Kadra naukowa ATH w 2001 r. liczyła 287 nauczycieli akademickich, w tym 35 profesorów tytularnych, 18 doktorów habilitowanych zatrudnionych na stanowisku profesora nadzwyczajnego, 7 doktorów habilitowanych i 89 pracowników ze stopniem doktora. W 2001 r. rozpoczęto kształcenie na specjalnościach socjologia i stosunki międzynarodowe, które następnie zostały przekształcone w samodzielne kierunki studiów.

1 października 2002 r. rozpoczęły się zajęcia na Wydziale Humanistyczno-Społecznym, na kierunkach humanistycznych: filologia (specjalność czeski język stosowany, chorwacki język stosowany, filologia angielska, kultura i literatura krajów angielskiego obszaru językowego, studia środkowoeuropejskie o profilu integracja europejska ze słoweńskim i słowackim jako pierwszym językiem kierunkowym), filologia polska, pedagogika.

W 2002 roku zatrudniono 335 nauczycieli akademickich, w tym 37 profesorów tytularnych, 25 doktorów habilitowanych zatrudnionych na stanowisku profesora nadzwyczajnego, 13 doktorów habilitowanych i 114 pracowników ze stopniem doktora.

Pod koniec 2002 r. w ATH kształciło się 6973 studentów, w tym 3931 na studiach dziennych, 2320 na studiach zaocznych, 722 na studiach wieczorowych. Uczelnia posiada pełne prawa akademickie. Na dwóch wydziałach (Budowy Maszyn i Informatyki, Inżynierii Włókienniczej i Ochrony Środowiska) nadawane są stopnie doktora nauk technicznych. Wydział Budowy Maszyn i Informatyki posiada też prawo nadawania stopnia doktora habilitowanego.

W roku 2000 ATH rozpoczęła budowę obiektu dydaktyczno-badawczego. Wartość inwestycji szacowana jest na ok. 30 mln zł. Będzie to największy obiekt uczelni na bielskich Błoniach (powierzchnia zabudowy 3670 m2, powierzchnia użytkowa 13 396,70 m2, kubatura 74 600 m3). W przyjętym założeniu budynek będzie głównym obiektem, zamykającym od południa kompleks budynków ATH. Wewnątrz znajdzie się zespół pomieszczeń dydaktyczno-badawczych – 2400 m2, blok asystencki – 1700 m2, 10 sal wykładowych dla 30 osób, 15 sal wykładowych dla 60 osób, 2 sale audytoryjne dla 130 osób, 1 sala audytoryjna dla 300 osób. Cały budynek będzie wyposażony w najnowszy system klimatyzacji.

Leszek Zaporowski

O insygniach rektorskich ATH czytaj na IV stronie okładki.

Olsztyńska Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania

„Kotarbiński” w nowej siedzibie

Koszary mogą być dobrym miejscem dla uczelni – do takiego wniosku doszły władze Olsztyńskiej Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania im. Prof. T. Kotarbińskiego, inwestując w nową siedzibę. Niedawno uczelnia podpisała umowę z olsztyńskim oddziałem Agencji Mienia Wojskowego w sprawie kupna budynku dawnego sztabu jednostki wojskowej przy ul. Artyleryjskiej 4, który przez kilka lat nie mógł znaleźć nowego właściciela. Już rozpoczęły się prace remontowe i adaptacyjne. Od początku swojego istnienia OWSIiZ prowadziła zajęcia w budynku przy ul. Pstrowskiego dzierżawionym do Spółdzielni Mieszkaniowej „Pojezierze”. – Zmiana adresu ma kilka przyczyn – mówi rektor uczelni. – Przede wszystkim dotychczasowa siedziba stała się dla nas za ciasna, a fakt, że budynek nie jest nasz, uniemożliwia nam inwestowanie w rozwój. Na obecnych i przyszłych studentów „Kotarbińskiego” czekać będzie ponad 4 tys. m2 powierzchni użytkowej (to dwukrotnie więcej niż obecnie). Dodatkowym atutem nowej lokalizacji jest bliskość akademika, w którym uczelnia ma zagwarantowane kilkadziesiąt tanich miejsc dla swoich studentów.

OWSIiZ powstała w 1996 r. i została wpisana do rejestru szkół wyższych MENiS pod numerem 92. Ma prawo prowadzić działalność do 2010 r. Obecnie kształci na kierunkach: informatyka (studia inżynierskie) oraz zarządzanie i marketing (studia magisterskie). Kadrę uczelni (zatrudnioną na pełnych etatach) stanowi 32 nauczycieli akademickich, w tym 11 profesorów, 5 doktorów habilitowanych, 12 doktorów i 4 magistrów. Obecnie uczelnia kształci blisko 1000 osób. 785 studentów na studiach licencjackich na marketingu i zarządzaniu, w tym 214 na dziennych i 571 na zaocznych, oraz 96 studentów na inżynierskich studiach z zakresu informatyki, w tym 35 na studiach dziennych, a 61 na zaocznych. 56 osób kontynuuje kształcenie na magisterskich studiach uzupełniających z zakresu marketingu i zarządzania. Dotychczas mury uczelni opuściło 936 absolwentów.

Wojciech K. Szalkiewicz