Zmiany w systemie

Z prac KRASP

Realizacja programów studiów wspólnie z uczelniami zagranicznymi wymaga zwiększonego wysiłku kadry i przeznaczenia 
na ten cel dodatkowych środków finansowych.

Andrzej Kraśniewski, sekretarz generalny KRASP

W dniach 24-25 października uczestniczyłem w odbywającej się w Uniwersytecie w Cluj-Napoca w Rumunii konferencji European University Association, poświęconej współpracy międzynarodowej w dziedzinie dydaktyki. Głównym tematem obrad były wspólne programy studiów, tzn. programy prowadzone wspólnie przez dwie lub większą liczbę uczelni z różnych krajów.
Cechami wspólnego programu studiów są m.in. wspólnie opracowane plany studiów i programy nauczania, porównywalne okresy pobytu studenta w uczelniach partnerskich, wspólnie prowadzone prace dyplomowe i egzaminy dyplomowe, wymiana wykładowców oraz „wspólny dyplom”. Właściwym dokumentem potwierdzającym ukończenie tego typu studiów byłby dyplom sygnowany przez przedstawicieli wszystkich uczelni zaangażowanych w realizację programu; regulacje prawne w wielu krajach nie przewidują jednak możliwości wydania takiego dyplomu. Dlatego w praktyce absolwent uzyskuje dwa dyplomy (w przypadku programu realizowanego przez dwie uczelnie) lub dyplom jednej z uczelni oraz dodatkowy dokument – certyfikat podpisany przez przedstawicieli wszystkich uczelni partnerskich.
Inne problemy o charakterze legislacyjnym związane ze wspólnymi programami studiów dotyczą m.in.: akredytacji, uznawalności dokumentów sygnowanych przez przedstawicieli uczelni z różnych krajów, nazewnictwa programów (w niektórych krajach, tak jak w Polsce, określona jest lista kierunków studiów) oraz statusu studenta (formalnie powinien on być jednocześnie studentem kilku uczelni). W celu przynajmniej częściowej likwidacji barier hamujących rozwój tej formy kształcenia ministrowie edukacji krajów uczestniczących w Procesie Bolońskim podjęli na Szczycie Berlińskim zobowiązanie wprowadzenia do 2005 r. odpowiednich regulacji prawnych dotyczących mechanizmów tworzenia, uznawalności i akredytacji programów studiów prowadzonych wspólnie z uczelniami zagranicznymi.

Wspólne programy studiów, będące często efektem inicjatywy małych zespołów lub nawet indywidualnych wykładowców, od wielu lat utrzymujących kontakty międzynarodowe, są już dziś trwałym elementem europejskiego systemu szkolnictwa wyższego. W niektórych uczelniach, w ramach centrów współpracy międzynarodowej, powstały wyspecjalizowane komórki organizacyjne, zajmujące się wyłącznie programami studiów realizowanymi wspólnie z partnerami zagranicznymi.

Mogłoby się wydawać, że wspólne programy studiów powinny być prowadzone przede wszystkim w dziedzinach, które z natury wymagają współpracy międzynarodowej, takich jak stosunki międzynarodowe czy pomoc humanitarna. Doświadczenia pokazują jednak, że dodatkowa wiedza i umiejętności ogólne, niezwiązane z konkretnym kierunkiem studiów, wynikające z przebywania studenta w środowisku międzynarodowym, przewyższają często korzyści związane z nabytą za granicą wiedzą i umiejętnościami o charakterze specjalistycznym. Stanowi to uzasadnienie prowadzenia tego typu studiów praktycznie w każdej dziedzinie.

Oferta wspólnych programów studiów znacznie podnosi atrakcyjność i konkurencyjność uczelni. Kandydaci na studia są na ogół w pełni świadomi korzyści wynikających z uzyskania wykształcenia o charakterze międzynarodowym. A są one całkiem wymierne. Wg badań przeprowadzonych na zlecenie DAAD przez Fachhochschule Kiel, absolwenci uczelni niemieckich, którzy ukończyli studia prowadzone wspólnie z uczelnią zagraniczną, zarabiają ok. 30 proc. więcej niż ich koledzy, którzy ukończyli „normalne” programy studiów.

Liczba programów studiów prowadzonych wspólnie z uczelniami zagranicznymi jest w międzynarodowym środowisku akademickim jedną z ważniejszych miar „europejskości” uczelni i jej pozycji w Europejskiej Przestrzeni Szkolnictwa Wyższego. Jeśli zostanie zrealizowana idea wprowadzenia znaku firmowego „uczelni europejskiej”, liczba wspólnych programów studiów będzie jednym z istotnych wskaźników branych pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku uczelni o przyznanie tego wyróżnienia.

Realizacja programów studiów wspólnie z uczelniami zagranicznymi wymaga zwiększonego wysiłku kadry i przeznaczenia na ten cel dodatkowych środków finansowych – są one niezbędne do przygotowania studiów, pokrycia zwiększonych kosztów prowadzenia zajęć i administrowania, a także dofinansowywania pobytu studentów w uczelniach partnerskich. Należy jednak przewidywać, że – ze względu na szczególne przywiązanie Komisji Europejskiej do idei wspólnych programów studiów – ich rozwój będzie silnie wspierany przez projekty międzynarodowe. Stwarza to perspektywy pozyskiwania środków z Unii Europejskiej. Przykładowo, w uniwersytecie goszczącym uczestników konferencji dodatkowe koszty realizacji programów studiów prowadzonych wspólnie z partnerami zagranicznymi są pokrywane mniej więcej w równych częściach ze środków uczelni, ministerstwa i Unii.
Wspólne programy studiów są przedmiotem zainteresowania środowiska akademickiego w naszym kraju – świadczy o tym choćby liczny udział przedstawicieli polskich uczelni w konferencji w Cluj-Napoca. Projekt porządku obrad najbliższego posiedzenia Prezydium KRASP przewiduje, że tematyka ta będzie przedmiotem dyskusji członków Prezydium. O jej wynikach poinformujemy w kolejnym numerze „Forum”. 
 

Komentarze