CO W PRASIE PISZCZY?

Kasa studentów

Państwowy Fundusz Kredytowy dla Studentów będzie instytucją non profit. Obok dotacji z budżetu państwa, określanych corocznie w ustawie budżetowej, zasilą go darowizny i wpłaty z ofiarności publicznej, dochody z oprocentowania lokat bankowych, z działalności gospodarczej, a po upływie okresu karencji - spłaty pożyczek. Z czasem, gdy Fundusz okrzepnie, przejmie również inne zadania socjalne, takie jak budowa i remonty domów studenckich, stołówek, obiektów kulturalnych, sportowych i służących ochronie zdrowia studentów. Fundusz będzie prowadził samodzielną gospodarkę finansową pod kontrolą rady nadzorczej, złożonej - obok przedstawicieli MEN, Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego i Konferencji Rektorów - również ze studentów, wybieranych przez ogólnopolskie przedstawicielstwo samorządów. To rada będzie ustalała w przyszłości szczegółowe zasady i kryteria udzielania oraz spłacania, oprocentowania, a także umarzania pożyczek.

Ustawa o kredytowaniu studiów będzie bodaj najważniejszym aktem legislacyjnym, modernizującym szkolnictwo wyższe. Powinna zwiększyć szanse edukacyjne zdolnej a niezamożnej młodzieży. Przyciągnąć do uczelni tych, którzy - wbrew możliwościom intelektualnym - rezygnują ze studiów, aby zarabiać na życie. (Ewa Nowakowska, Fundusz na głowę, "Polityka", 20.12.1997)

Kryzys literaturoznawstwa

Derrida funkcjonuje jako czołowy filozof współczesności, gdy tymczasem stosunek do niego środowiska filozoficznego jest nader chłodny. (...) Kult Derridy głoszą przede wszystkim literaturoznawcy. (...) Dlaczego (...) literaturoznawcy oddali się z takim zapałem głoszeniu chwały kogoś spoza własnego kręgu? (...) W ciągu ostatnich dziesięcioleci literaturoznawcy kilkakrotnie rozpętali rozmaite kulty filozoficzne; tak było z Sartre'em, niektórymi strukturalistami (Barthesem i Levi-Straussem) i paroma innymi; tak jest dzisiaj z postmodernistami i feministkami. Również literaturoznawcy do przesadnych rozmiarów rozdęli kult niektórych psychologów i antropologów. Wszystko to wskazuje, że współczesne literaturoznawstwo cierpi na głębokie problemy tożsamościowe. (...) Literaturoznawcy coraz mniej kochają literaturę, a coraz bardziej dzieła teoretyczne i ich twórców. (...) Brak własnej przenikliwości pragną zrekompensować jakąś formułą intelektualną, szkołą, metodą czy teorią. (Ryszard Legutko, Derrida i kompleksy literaturoznawców, "Nowe Państwo", 19-26.12.1997)

Częściej u ministra

Na początku roku akademickiego, minister edukacji tradycyjnie spotyka się z gronem rektorów szkół wyższych podległych MEN oraz przedstawicielami rektorów innych typów szkół. Kontynuując ten zwyczaj, 17 grudnia ub.r. minister Mirosław Handke zaprosił kierujących uczelniami do MEN. Rolę gospodarzy pełnili także: prof. Jerzy Zdrada, wiceminister odpowiedzialny za sprawy szkolnictwa wyższego, "trzymający" finanse wiceminister Andrzej Karwacki oraz Józef Lepiech, dyrektor Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Min. Handke poinformował o zmianach personalnych w resorcie i przedstawił swoich najbliższych współpracowników oraz doradców z gabinetu politycznego. Wicemin. Zdrada omówił bieżące działania resortu. Nowym władzom Ministerstwa Edukacji Narodowej udało się uzyskać z budżetu dodatkowe środki na funkcjonowanie resortu: 31,5 mln zł na stworzenia Funduszu Pożyczkowego dla Studentów, 10 mln zł na uruchomienie pierwszych wyższych szkół zawodowych oraz 5 mln zł na finansowanie Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. 10 listopada złożony został w Sejmie projekt zmiany ustawy o szkolnictwie wyższym, który przewiduje możliwość tworzenia filii i wydziałów zamiejscowych przez państwowe szkoły wyższe. Trwają także prace nad projektem ustawy o uznaniu stanowisk naukowych i dyplomów wydanych przez Polski Uniwersytet na Obczyźnie. Zdaniem prof. Zdrady, ustawa ta ma charakter moralnego zadośćuczynienia ludziom związanym z PUNO. Dobiegają końca prace nad składem Komisji Akredytacyjnej dla Wyższych Szkół Zawodowych. Przewiduje się, że od października uruchomione zostaną pierwsze uczelnie tego rodzaju.

Wicemin. Karwacki, w miarę przystępnie przybliżając skomplikowane kwestie finansowe i wskaźniki ekonomiczne, zapowiedział w nowym roku jedynie niewielkie modyfikacje algorytmu finansowania uczelni. Użyty w algorytmie współczynnik, związany z liczbą studentów zaocznych, dotyczyć będzie studentów wszystkich lat studiów a nie tylko pierwszego roku. W przyszłości należy się jednak spodziewać dalej idącej zmiany formuły algorytmu, tak aby wymuszał on także jakość.

Uczestniczący w spotkaniu prof. Andrzej Wiszniewski, przewodniczący Komitetu Badań Naukowych, przedstawiając zamierzenia swojego resortu zapowiedział konieczność restrukturyzacji systemu finansowania badań naukowych. Dokonane w Komitecie analizy pokazują, że system podziału środków na badania naukowe pomiędzy PAN, JBR i szkoły wyższe jest zdecydowanie niekorzystny dla tych ostatnich. Podobnie wygląda kwestia podziału pieniędzy pomiędzy Warszawę a inne ośrodki. To musi ulec zmianie. Będziemy dążyć do wyrównywania tych dysproporcji - powiedział prof. Wiszniewski.

W dyskusji prof. Aleksander Koj, rektor UJ i przewodniczący KRASP, wyraził radość, że po raz pierwszy resortami edukacji i nauki kierują tak kompetentni ministrowie. Środowisko obdarza ich olbrzymim kredytem zaufania i liczy, że kredyt ten nie zostanie zmarnowany. Aby tak się stało, należy dążyć do tego, by w kolejnych latach edukacja i nauka mogły być dużo lepiej potraktowanie niż w tegorocznym budżecie. Prof. Jerzy Woźnicki, rektor PW, wiceprzewodniczący KRASP, przekonywał, aby myśleć już o budżecie 1999 roku. Środowisko akademickie musi odpowiedzieć na pytanie: Co w ramach zwiększonych nakładów da szkolnictwo wyższe? Prof. Marcin Pliński, rektor UG, apelował o tworzenie proakademickiego sejmowego lobby i dawał przykład współpracy z parlamentarzystami w swoim regionie. Odpowiadając na wszystkie te głosy min. Handke stwierdził, że w dyskusji budżetowej walczył o większe środki i przyniosło to pewne efekty, ale teraz, jako członek Rady Ministrów, zobowiązany jest bronić zatwierdzonego budżetu. Instytucją, na którą należy wywierać naciski jest Sejm.

Minister radził się rektorów, jak przyspieszyć pracę nad projektem nowej ustawy regulującej sprawy szkolnictwa wyższego. Prof. Jerzy Osiowski, przewodniczący zespołu do spraw zmian ustawodawstwa o szkolnictwie wyższym, zapowiedział, że zespół zakończy prace do 15 lutego br. i przedstawi środowisku drugą część założeń, zwanych powszechnie "żółtą książeczką". Min. Handke zapowiedział, że w najbliższym czasie powoła pięcio-, najwyżej siedmioosobowy zespół, mający do końca roku opracować projekt ustawy.

Ponieważ dotychczas zmiany rządów przebiegały w rytmie zbliżonym do rocznego, grudniowe spotkania rektorów z ministrem były coroczne, ale "jednorazowe" - rektorzy co roku mieli okazję poznać zamierzenia innego już ministra. W przyszłości ma to ulec zmianie. Po pierwsze dlatego, że tworzące koalicję ugrupowania zamierzają stworzyć bardziej stabilny rząd, a po drugie min. Handke zapowiedział, że będzie zapraszał rektorów na takie środowiskowe spotkania częściej niż raz do roku.

(as) (pik)

Studenci pikietują

Duża część pozytywnych zmian w olsztyńskich uczelniach związana jest z protestami studenckimi. W czasie pierwszej "solidarnościowej wiosny" studenci WSP wystrajkowali budynek dla uczelni, zaś w kilka lat później, na gruzach PRL - budynek Wojewódzkiego Komitetu PZPR. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych studenci znów protestują, tym razem w ART.

Już rok temu doszło do studenckiego buntu, gdy rozeszły się pogłoski o przekształceniu Wydziału Ochrony Środowiska i Rybactwa. W grudniu 1997 r. protesty odżyły. W czasie srogiego mrozu 16 grudnia studenci ART w Olsztynie pikietowali przed swoim rektoratem. W ubiegłym roku było podobnie. Władze Akademii Rolniczo-Technicznej chcą zlikwidować Wydział Ochrony Środowiska i Rybactwa (dawniej Rybactwa i Ochrony Wód), studenci zaś nie chcą być "rolnikami" - absolwentami Wydziału Rolnego.

Gdy po 1989 r. upadły PGR-y, okazało się, że region nie potrzebuje kilku tysięcy studentów rolnictwa. Z naturalnych przyczyn zainteresowanie kierunkami rolnymi systematycznie spada. Gdyby ART miała pozostać typową uczelnią rolniczą, musiałaby się zadowolić znacznie mniejszą niż obecnie (i w przeszłości) liczbą studentów, a co za tym idzie - zwalniać pracowników, zaś znakomita baza lokalowa pozostałaby nie wykorzystana.

Wobec nasilającej się konkurencji uczelni wyższych, konieczne jest uatrakcyjnianie kierunków studiów. Od roku 1989 władze ART starają się więc rozwijać kierunki nierolnicze. Pojawiły się kierunki pedagogiczne. W roku 1997 otwarto nowy kierunek - biologię (utworzono także odpowiedni wydział). Modna jest też ochrona środowiska, odmieniana przez wszystkie przypadki. Pojawiają się jednak różnorodne przeszkody. Jedną z nich jest mentalność pracowników, którzy przywykli do nazwy i kierunków rolniczych. Każda zmiana traktowana jest jako zamach na dobre tradycje. Jednakże, jeśli patrzeć na rankingi uczelni, pozycja ART w Olsztynie jest coraz niższa.

Drugą przeszkodą jest formalny brak kadr na kierunkach potencjalnie rozwojowych. W ART jest dużo profesorów, lecz głównie o specjalnościach rolniczych. Władze ART namawiają od kilku lat swoich pracowników, aby "robili" swoje doktoraty i habilitacje w uniwersytetach, w specjalnościach innych niż rolnicze. Lecz na efekty trzeba będzie długo czekać. Natomiast tam, gdzie kadry jest w nadmiarze - zaczyna brakować studentów. I tu tkwi przyczyna konfliktów.

Obecnie ochronę środowiska można studiować na Wydziale Ochrony Środowiska i Rybactwa (dawniej Rybactwa, przejściowo Rybactwa i Ochrony Wód) oraz na Wydziale Rolnictwa i Kształtowania Środowiska. Nie wiedzieć czemu, studenci wolą ten pierwszy.

Studencka pikieta przed rektoratem odbyła się w najodpowiedniejszym momencie - obradował senat ART. Prorektor ds. studiów, prof. Maciej Gajęcki, rozmawiał z delegacją wydziałowego samorządu studenckiego, lecz po zakończeniu obrad studenci nie chcieli "uchylić rąbka tajemnicy" przedstawicielom prasy. Władze ART argumentują, że uczelnia nie może stać w miejscu i musi się rozwijać. Otrzymywane fundusze przydzielane są według kategorii. Będący kością niezgody wydział jest zbyt słaby, stąd potrzeba reorganizacji, aby stworzyć silniejszą jednostkę, otrzymującą większe dotacje. Innym powodem są zmiany podyktowane koniecznością przystosowania się do wymogów przyszłego uniwersytetu.

Nieco inne przyczyny krążą w formie pogłosek (swoista olsztyńska "tajemnica poliszynela") - profesorowie z "rolnego", mający większość w senacie, chcą "zagarnąć" brakujących studentów. Byłby więc to swoisty "rozbiór".

Stanisław Czachorowski

Sprostowanie

W zamieszczonej w numerze 12 "Forum Akademickiego", z grudnia 1997 r., na str. 3 informacji o konferencji Instytutu Spraw Publicznych, zrelacjonowany został fragment podsumowującej obrady mojej wypowiedzi, w brzmieniu: (...) Polskie szkolnictwo wyższe jest zbyt roszczeniowe i zbyt kosztowne, jak na efekty, które daje (...).

Pragnę poinformować, iż treść zacytowanego zdania nie odzwierciedla ani tez, które przedstawiłem na konferencji, ani moich poglądów. Uważam bowiem, że to sytuacja, w jakiej zmuszone są działać polskie uczelnie państwowe, spycha je na pozycje roszczeniowe. Uważam, że szkolnictwo wyższe cierpi na znaczące niedofinansowanie i jeśli zdarzają się przypadki, że w tej lub innej uczelni występuje przerost kosztów, to co najwyżej w ujęciu rzeczowym, ale nie finansowym.

Gratulując poziomu redagowania miesięcznika "Forum Akademickie", którego ukazywanie się uważam za bardzo ważne dla szkolnictwa wyższego w Polsce, zwracam się o zamieszczenie tego sprostowania.

Jerzy Woźnicki

Śladem Warszawy

Promocja nauki zaczyna być doceniana i znajduje wciąż nowych orędowników. Wzorując się na zeszłorocznych doświadczeniach warszawskich, środowisko naukowe Wrocławia podjęło się organizacji Festiwalu Nauki w ostatni weekend września ubiegłego roku. Ma to być - podobnie jak w Warszawie - różnorodna oferta wykładów, dyskusji panelowych, pokazów, filmów, warsztatów i prezentacji. Ich adresatem będzie przede wszystkim młodzież ze szkół średnich. Koordynatorem Środowiskowym Festiwalu Nauki we Wrocławiu została inicjatorka tego przedsięwzięcia, prof. Aleksandra Kubiczowa z Instytutu Biochemii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Wrocławskiego, a udział w imprezie zadeklarowały wszystkie wrocławskie wyższe uczelnie oraz niektóre placówki PAN (do tej pory Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej oraz Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych). Patronat nad festiwalem sprawować będzie Kolegium Rektorów, prezydent miasta Wrocławia sen. Bogdan Zdrojewski, przewodniczący KBN prof. Andrzej Wiszniewski oraz prasa, radio i telewizja. Festiwal zorganizowany będzie w głównej mierze siłami społecznymi. O sponsorowanie wystąpiono do Komitetu Badań Naukowych. Organizatorzy zamierzają też wystąpić o pomoc finansową do Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, a także do różnych instytucji, przedsiębiorstw i banków.
W pierwszym posiedzeniu zespołu koordynatorów, które odbyło się w 11 grudnia w sali senatu Uniwersytetu Wrocławskiego, wzięli udział przedstawiciele wszystkich wrocławskich uczelni, Urzędu Miasta, Kuratorium Oświaty. Zebrani mieli okazję zapoznać się z ideą festiwalu, a także zgłaszać różnorodne propozycje. Uznano, że tak ogromna liczba imprez, jaka odbyła się podczas festiwalu w Warszawie, nie jest potrzebna - lepiej zaplanować mniej, ale za to dobrze i atrakcyjnie je przygotować. Padały pierwsze propozycje festiwalowych imprez: dyskusje panelowe na temat klonowania, powodzi, prionów itp. Zwracano uwagę na to, że większym zainteresowaniem cieszą się zazwyczaj tematy interdyscyplinarne, a także kwestie etyki badań naukowych. Ustalono, iż do końca lutego wszystkie instytucje deklarujące udział w festiwalu przygotują swoją ofertę, a koordynatorzy prześlą ją na adres sekretarza festiwalu, dr. Jacka Leluka (e-mail: festiwal@bf.uni. wroc.pl). Festiwal Nauki będzie reklamowany już podczas Targów Edukacyjnych TARED'98 oraz w trakcie Wrocławskich Targów Książki Naukowej. Jednak główna akcja promocyjna będzie prowadzona we wrześniu.

Internetową stronę Festiwalu Nauki Środowiska Wrocławskiego można znaleźć pod adresem: http://www.festiwal.uni.wroc.pl.

(mwj)

Toruń na liście UNESCO

Na początku grudnia ub. r. zapadła decyzja o wpisaniu Torunia na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wymaganą dokumentację, która przekonała decydentów o tym, że miasto zasługuje na takie wyróżnienie, przygotowali pracownicy Wydziału Sztuk Pięknych UMK.

Dokumentacja składała się z trzech części: tekstowej, kartograficznej i fotograficznej. Część opisową, najważniejszą, przygotował prof. Marian Arszyński z Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Jego zadaniem było przekonanie ekspertów UNESCO, że najstarsza część Torunia jest zabytkiem o ponadregionalnym znaczeniu. Opis uwzględniał prezentację miasta, jego historię, analizę jako zabytku, wyjątkowość rozwiązań architektonicznych i planistycznych, historyczne znaczenie poszczególnych zabytków oraz powiązanych z nimi ludzi, m.in. Mikołaja Kopernika.

Materiały kartograficzne ukazywały Toruń w różnych skalach wielkości i w kolejnych przybliżeniach - od ogólnego planu miasta z pasem fortów, po centrum, ze szczególnym wyeksponowaniem obszarów, które mają być przedmiotem wpisu: Starego i Nowego Torunia oraz zamku krzyżackiego i strefy przedmiejskiej.

Dokumentacja fotograficzna składała się z 39 zdjęć ukazujących panoramę miasta (zza Wisły i z lotu ptaka) oraz poszczególne zabytki (z zewnątrz i od środka). Odbitkom prezentowanym w formie albumu towarzyszyły przeźrocza, "Atlas Historyczny Torunia" oraz przyjęty przez Radę Miejską tekst generalnych założeń przyszłości miasta.

Wniosek przygotowany w trzech wersjach językowych powędrował do międzynarodowego Komitetu Dziedzictwa Kulturowego przy UNESCO, gdzie - po wizycie ekspertów w Toruniu - zapadły pomyślne dla miasta decyzje.

Wpisanie na Listę oznacza korzyści różnego rodzaju - od prestiżu do pomocy finansowej w przypadkach nagłych zagrożeń. Państwo zobowiązane będzie interesować się stanem Torunia, co w praktyce oznacza zwykle pewne preferencje przy podziale środków z budżetu (zabytki z Listy UNESCO są nadzorowane pod kątem odpowiedniej konserwacji). Zyskiem bezpośrednim jest reklama - dzięki umieszczeniu na Liście Toruń pojawi się w przewodnikach, na mapach i planach, co spowoduje napływ turystów z całego świata. Wpis na Listę ściąga też inwestorów, którzy liczą na korzyści z tłumów turystów.

Na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, oprócz Torunia, dołączył w grudniu również zamek krzyżacki w Malborku. W opracowaniu dotyczącej go dokumentacji swój udział mieli także pracownicy UMK. Wcześniej na tę Listę trafiły: Białowieski Park Narodowy, obóz koncentracyjny w Oświęcimiu, starówki Krakowa, Warszawy i Zamościa oraz Kopalnia Soli w Wieliczce.

Kinga Nemere-Czachowska

Instytut Spraw Publicznych

Jakość w kraju i za granicą

17 grudnia ub. r. Instytut Spraw Publicznych wznowił działalność seminarium, poświęconego zagadnieniu oceny jakości kształcenia. Tym razem w ramach projektu "Standardy w aspekcie jakości kształcenia - wymiar krajowy i międzynarodowy". Koordynator projektu, prof. Maria Wójcicka, zaprezentowała rozwiązania przyjęte na szczeblu Unii Europejskiej oraz w krajach ubiegających się o przyjęcie do niej. Pojawienie się w krajach europejskich zewnętrznych wobec szkolnictwa wyższego instytucji oceniających jakość kształcenia powoduje, że standardem stał się podwójny system oceny jakości - do tradycyjnego, wewnętrznego, dołączył zewnętrzny. Nacisk wywierany na uczelnie przez ich otoczenie w kwestii jakości oferty edukacyjnej (np. kredyty dla uczelni, ilościowe kryterium przyjęć na studia), wymusza poszukiwanie takiej formuły działania, która pozwoli zarówno sprostać wymogom tzw. rynku pracy, jak i zachować akademicką tożsamość. Z kolei, uczestnictwo w europejskich programach edukacyjnych jest warunkowane poziomem własnego szkolnictwa wyższego.

Uczestnicy seminarium stwierdzili, że rychłe wprowadzenie oceny jakości zewnętrznej jest niezbędne. Po pierwsze, jakiś jej model jest lepszy od żadnego, a po wtóre, akredytacja to tylko rodzaj licencji, która w dodatku petryfikuje stan istniejący - a więc, nie sprzyja samodoskonaleniu. Postanowiono, że seminarium rozważy w przyszłości problem dysfunkcji pojawiających się przy wdrażaniu akredytacji oraz związek sprawnego zarządzania uczelnią z procesem oceny jakości, jak również zastanowi się, jak spowodować rozruch mechanizmów akredytacji i oceny. Padł pomysł, by przekształcić seminarium w grono doradców, specjalistów w zakresie akredytacji i oceny dla wszystkich, którzy chcą i próbują je wprowadzać w swoich uczelniach.

(mer)

Związkowcy obradują

W dniach 6-7 grudnia ub. r. w Dąbrowicy k/Lublina odbyło się walne zgromadzenie delegatów KSN. Uczestnicy spotkania wyrazili zaniepokojenie budżetem nauki i szkolnictwa wyższego na 1998 r. W kolejnej uchwale delegaci zwrócili się do Rady Ministrów o stworzenie warunków prawnych zapewniających wyraźne preferencje ekonomiczne, w postaci kredytów i ulg podatkowych, podmiotom gospodarczym zamawiającym prace badawcze i rozwojowe w polskich placówkach naukowych. Miałoby to uruchomić dodatkowy strumień finansowania badań naukowych w Polsce. Możliwości dofinansowania badań związkowcy upatrują także w zaniechaniu prac nad wprowadzeniem w 1998 r. powiatów i przekazaniu zaoszczędzonych środków na rzecz nauki i szkolnictwa wyższego.

Związkowcy uważają też, że podobnie jak pracownicy naukowo-dydaktyczni, także pracownicy administracyjni i techniczni powinni otrzymywać za czas zwolnień lekarskich 100 proc. wynagrodzenia. Niektóre uczelnie i instytuty zagwarantowały to prawo swoim pracownikom w umowach zbiorowych.

Uczestnicy zjazdu przypomnieli, że wzrost wynagrodzeń w szkolnictwie wyższym nie nadąża za wzrostem liczby studentów, a tym samym za wzrostem obciążenia pracowników szkół wyższych. Domagali się nie tylko zwiększenia wynagrodzeń w tej dziedzinie, ale także wprowadzenia mechanizmu gwarantującego odpowiedni wzrost płac w instytutach resortowych oraz Polskiej Akademii Nauk. W kolejnym stanowisku wyrażono nadzieję, że zobowiązania AWS dotyczące nauki i szkolnictwa wyższego zostaną przez obecny rząd i Klub Parlamentarny AWS dotrzymane. Postulowano przygotowanie terminarza wdrażania programu AWS w tym zakresie.

(pik)

Akademicki Związek Sportowy

AZS Pany

Akademicki Związek Sportowy to jedna z najstarszych i największych (ok. 35 tys. członków) organizacji studenckich. 14 grudnia ub. r., podczas XVII Zjazdu AZS w Krakowie, wybrano 23-osobowy Zarząd Główny. Prezesem ponownie został prof. Aleksander Ronikier, a wiceprezesami: ds. sportu - Zbigniew Sikora, ds. upowszechniania kultury fizycznej - Tomasz Szponder, ds. organizacyjnych - Przemysław Strach, ds. kontaktów zagranicznych - Marcin Dymalski. Funkcję skarbnika powierzono Janowi Walków. Wśród najważniejszych osiągnięć organizacji w ostatnich latach uczestnicy zjazdu wymieniali utworzenie ponad 30 nowych klubów uczelnianych, głównie w kolegiach nauczycielskich i wyższych uczelniach niepaństwowych oraz powstanie ok. 400 nowych sekcji sportowych, rekreacyjnych i turystycznych - tak w starych, jak nowych klubach AZS. W XIX edycji Mistrzostw Szkół Wyższych w siedmiu typach szkół wyższych startują reprezentanci ponad stu uczelni - ponad tysiąc zespołów w trzydziestu dyscyplinach. Upowszechniono system lig międzyuczelnianych we wszystkich środowiskach akademickich, a systemem szkoleń Akademickich Organizatorów Sportu, sędziów i instruktorów, w samym 1997 r., objęto niemal 2,5 tys. osób.

Niemal 20 proc. ekipy olimpijskiej w Atlancie stanowili reprezentanci AZS. Oprócz dwóch medali olimpijskich, zdobyli oni 6 medali mistrzostw świata i 23 mistrzostw Europy. W wielu dyscyplinach reprezentanci AZS stanowią ścisłą czołówkę, np. Nastula i Kubacki w judo, Krzesiński i Sobczak w szermierce, a Kucharski w wioślarstwie.

W przyszłości AZS podejmie próbę stworzenia ogólnopolskiej ligi akademickiej, niezależnej od rozgrywek państwowych. Organizacja liczy też na możliwość realizacji "Programu rozwoju sportu akademickiego" w kolejnych latach. Ma on umożliwić złagodzenie strat, jakie poniosła studencka kultura fizyczna po ograniczeniu zajęć wychowania fizycznego.

(pik)

Ranga korozji

W dniach 26-28 listopada w Poraju k/Częstochowy odbyło się IV Ogólnopolskie Sympozjum "Nowe osiągnięcia w badaniach i inżynierii korozyjnej". Organizatorem spotkania, które zgromadziło 170 osób z całej Polski oraz fachowców z Danii, Niemiec, Szwajcarii, Rosji i Ukrainy, była Katedra Chemii Politechniki Częstochowskiej. Tegoroczne sympozjum zadedykowano prof. Józefowi Kubickiemu - wybitnemu specjaliście od korozji z Politechniki Wrocławskiej, który w tym roku obchodzi jubileusz 45-lecia pracy naukowo-dydaktycznej.

W 7 sekcjach tematycznych przedstawiono 50 referatów, a podczas sesji posterowej - 20 kolejnych prac ze wszystkich dziedzin inżynierii korozyjnej. Podczas inauguracyjnej sesji plenarnej referaty wygłosili: prof. A. Zybura (Politechnika Śląska), prof. J. Flis (Instytut Chemii Przemysłowej, Warszawa) i prof. W. Milewski (Instytut Maszyn Przemysłowych, Warszawa).

Uczestnicy zwrócili uwagę na konieczność opracowania w Polsce systemu walki z korozją. W Polsce co minutę w wyniku korozji tracimy bezpowrotnie 10 ton stali w postaci wyrobów przemysłowych. Wielu strat korozyjnych, wywołujących klęski ekologiczne (np. katastrofy tankowców i awarie rurociągów) czy niszczenie dzieł sztuki wskutek wzrostu agresywności środowiska (kwaśne deszcze), nie można w sposób wymierny ocenić. Korozjoniści są wprawdzie bezradni wobec nieubłaganych praw termodynamiki, ale mogą jeszcze sporo zrobić w obszarze kinetyki korozyjnej. Nie zawsze zresztą powinno nam zależeć na zahamowaniu korozji - to dzięki niej po naszych szosach nie jeżdżą dotąd "syrenki". Na ogół jednak ważne konstrukcje i obiekty wymagają niezawodnego zabezpieczenia antykorozyjnego. W tym obszarze nadal najtańszym sposobem jest malowanie. Aby jednak skutecznie chroniło ono metal przed korozją, musi być spełniony szereg warunków, z odpowiednim przygotowaniem powierzchni przed nałożeniem powłoki włącznie. W Polsce zużywa się rocznie 250 tys. ton farb i lakierów, wytwarzanych przez 600 producentów. Nadal dużo jest do zrobienia w zakresie edukacji korozyjnej wśród inżynierów i technologów. Współczesne programy nauczania na wyższych studiach technicznych zdają się nie dostrzegać rangi problemu. Tymczasem korozja pochłania rocznie 3-5 proc. dochodu narodowego brutto. Więcej niż wynoszą łączne nakłady budżetowe na naukę i szkolnictwo wyższe.

Danuta Kulesza

Pałace w piachu

Ruiny pałacu królewskiego sprzed 4,5 tys. lat odkryli polscy archeolodzy w Tell Arbid (Wzgórze Żmij) w dolinie rzeki Habur w północno-wschodniej Syrii. Piaszczyste wzgórze o powierzchni 40 ha kryje pozostałości starożytnego miasta. W ubiegłym roku rozpoczęła tam prace wykopaliskowe polsko-syryjska ekspedycja archeologiczna, zorganizowana przez Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego i syryjski Departament Starożytności.

Tell Arbid, choć znane już wcześniej archeologom, nie było dotąd badane. Jedynie w latach 30. brytyjski archeolog Max Mallowen, mąż Agaty Christie, przez kilka dni oglądał wzgórze i wystające z piachu ruiny.

W ub. r. polsko-syryjska ekipa przeprowadziła wstępne rozpoznanie terenu oraz odsłoniła fragmenty murów cytadeli i zabudowy miejskiej. - Dopiero tegoroczna jesienna kampania przyniosła ważne odkrycia - mówi prof. Piotr Bieliński z UW, który kieruje badaniami. - W pobliżu cytadeli odsłoniliśmy fragmenty murów z ozdobnymi elewacjami. Są to pozostałości wielkiej budowli pałacowej z około 2500-2300 lat p.n.e. Poniżej zachowały się resztki podobnej, ale starszej o 200 lat budowli. Znaleziono też ślady osadnictwa z czasów asyryjskich z IX-VIII wieku p.n.e. oraz z okresu hellenistycznego.

Miasto, znajdujące się na terenie mało jeszcze zbadanej, starożytnej północnej Mezopotamii, należy do nieznanej dotąd kultury (jej chronologicznym odpowiednikiem jest kultura sumeryjska w południowej Mezopotamii). Nie ma o nim żadnych wzmianek historycznych, nie wiadomo jak się nazywało, kto je zbudował i zamieszkiwał. Ze względu na bogactwo śladów dawnych kultur i rozległość terenu do zbadania, polsko-syryjskie wykopaliska przewidziane są na 10-15 lat.

(mar)

POLSKA FUNDACJA UPOWSZECHNIANIA NAUKI

Powołana do życia w lipcu 1990 r. Polska Fundacja Upowszechniania Nauki najbardziej znana jest z przyznawanych corocznie nagród im. Hugona Steinhausa. Zakres działalności PFUN jest jednak znacznie szerszy. Obecnie jest to jedna z nielicznych instytucji pozarządowych zajmująca się upowszechnianiem nauki. Założycielami PFUN są: Polska Akademia Nauk, Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauki, Towarzystwo Wolnej Wszechnicy Polskiej, ORPAN oraz Polskie Stowarzyszenie Filmu Naukowego. Radzie Fundacji przewodniczy prof. Witold Karczewski, prezesem jest prof. Janusz Haman, a dyrektorem - Wojciech Wiśniewski. Gdy tworzono PFUN, jej obecny prezes i dyrektor pracowali w Centrum Upowszechniania Nauki PAN. W pewnym momencie doszliśmy z profesorem Hamanem do wniosku, że normalne struktury budżetowe nie pozwalają na realizację tego, co chcielibyśmy robić w dziedzinie upowszechniania nauki - mówi dyr. Wiśniewski. - Nie chodzi tylko o rygory wynikające z prawa budżetowego, ale przede wszystkim o możliwość podejmowania szybkich, elastycznych decyzji.

Założyciele wnieśli stosunkowo niewielki wkład finansowy. Środki na działalność statutową Fundacja zdobywa sama. Jednym ze źródeł jej finansowania jest działalność spółki UN-O, która zajmuje się m.in. organizacją kursów językowych, np. dla Sejmu i Senatu RP, PZU, Coca Cola Co., Urzędu Antymonopolowego. Spółka prowadzi także działalność wydawniczą. Zyski przynosi sprzedaż stworzonego w ramach działalności PFUN multimedialnego kursu języka polskiego dla obcokrajowców, zatytułowanego Uczymy się polskiego. Składa się nań 15-godzinny film video, 800-stronicowy podręcznik, 2-tomowy słownik polsko-angielski i kasety audio z piosenkami.

PFUN prowadzi też działalność wydawniczą oraz wspomaga w tym zakresie inne instytucje. Wśród kilkudziesięciu książek wydanych staraniem Fundacji są m.in.: Nauka i szkolnictwo wyższe. Zbiór przepisów prawnych, Polska Partia Socjalistyczna w latach wojny i okupacji 1939-1945, Powszechne rozumienie nauki - tłumaczenie raportu, opracowanego na zlecenie Królewskiego Towarzystwa w Londynie.

Najpoważniejszym źródłem dochodów bez wątpienia pozostaje import czasopism naukowych i innych nośników informacji naukowej, zlecany Fundacji przez Komitet Badań Naukowych od 1991 r. Wartość tego przedsięwzięcia w tym roku wynosi ok. 20 mln dolarów (część płaci KBN, część stanowią odsetki od wkładów zgromadzonych na koncie Fundacji). Za tę sumę PFUN sprowadza 10 tys. tytułów czasopism w 30 tys. egz. oraz ponad 280 baz danych w blisko 700 egz. Zdaniem prof. Hamana, koordynacja tego przedsięwzięcia przez jedną instytucję przynosi znaczne oszczędności. Optymalizacja importu czasopism stała się możliwa dzięki opracowaniu przez Fundację bazy danych WYKAZ. Jest ona dostępna w Internecie pod adresem http://wwwtech.net.pl/PFUN (w ciągu 1996 r. korzystano z niej 45 612 razy) oraz w 3-tomowym wydawnictwie Wykaz czasopism naukowych i innych nośników informacji naukowej importowanych do Polski (468 egz. rozesłano bezpłatnie do szkół wyższych i instytutów naukowych).

Także na zlecenie KBN Fundacja opracowała bazę danych na temat polskich towarzystw naukowych. Umożliwia ona racjonalizację finansowania społecznego ruchu naukowego z budżetu państwa.

Ważnym elementem działalności PFUN jest współpraca z Telewizją Polską. Wspólnie zrealizowano serial archeologiczny Testament wieków oraz kilkanaście filmów popularnonaukowych. Realizowany jest cykl programów "Jajko Kolumba", emitowany raz w miesiącu w Programie 1 TVP.

Od 1994 r. PFUN, wraz z TPKN, przyznaje Nagrodę im. prof. H. Steinhausa. Jest to druga, obok Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, nagroda zwolniona przez ministra finansów z podatku dochodowego. Jej laureatami zostali m.in.: prof. Andrzej Jerzmanowski za książkę Geny i ludzie oraz Jan Walencik za cykl filmów o Puszczy Białowieskiej. W listopadzie 1997 r., podczas IV Targów Książki Akademickiej ATENA'97, Fundacja po raz pierwszy przyznała nagrodę za najlepszą książkę popularnonaukową.

Niedawno ukazał się obszerny raport z badań przeprowadzonych przez Fundację w ramach projektu badawczego zamawianego przez KBN, zatytułowany Upowszechnianie nauki w Polsce - rozwiązania strukturalne. Wskazano w nim, co w tej dziedzinie może zrobić parlament, rząd, PAN, KBN, MEN, towarzystwa naukowe, przedsiębiorstwa i osoby prywatne. Zdaniem autorów raportu, konieczne jest jednoznaczne zdefiniowanie struktury decyzyjnej i zakresu odpowiedzialności za stan upowszechniania nauki w naszym kraju.

W ciągu pierwszych sześciu lat działalności PFUN przeznaczyła 1,1 mln zł na realizację celów statutowych, udzielając dotacji ponad 100 podmiotom. Za najbardziej spektakularne sukcesy Fundacji dyr. Wiśniewski uważa uporządkowanie sprawy importu czasopism naukowych, stworzenie kursu języka polskiego oraz współdziałanie z telewizją edukacyjną.

(pik)

Znaczenie edukacji

Komitet Prognoz "Polska w XXI wieku" przy Prezydium PAN w raporcie poświęconym edukacji stwierdza, że należy podjąć radykalne działania dla zmiany jej roli i podniesienia znaczenia. Edukacja jest czynnikiem warunkującym przyszłość Polski, dlatego raport został przedstawiony prezydentowi i innym organom władzy kraju.

Uczeni uważają, że w związku z ogromnym tempem rozwoju technicznego trzeba zrezygnować z obecnych form kształcenia zawodowego. Nie wiadomo bowiem, w jakich warunkach i zawodach będą pracować absolwenci i jaka wiedza będzie im przydatna. Należy natomiast upowszechniać wykształcenie ogólne, które otwiera dostęp do wyższych uczelni. W przyszłości wykształcenie ogólne (maturę) powinno mieć 75 proc. społeczeństwa polskiego, natomiast 40 proc. powinno legitymować się wykształceniem wyższym. Członkowie Komitetu z niepokojem sygnalizują obniżanie się w ostatnich latach jakości i poziomu szkolnictwa wyższego.

Choć w polskich szkołach generalnie nie jest źle, jednak występują negatywne zjawiska, które znacząco mogą rzutować na przyszłość. Obecna sytuacja nauczycieli jest niepokojąca. Ma ona wpływ na powstawanie zjawisk patogennych wśród młodzieży. W szkołach i uczelniach powinni pracować ludzie odpowiednio przygotowani i dobrze wynagradzani.

Obecnie tylko co czwarty uczeń ma dostęp do komputera. Tymczasem, biorąc pod uwagę wymagania rynku pracy, każdy powinien już w szkole nauczyć się pracy z komputerem. Wciąż zbyt niski jest poziom nauki języków obcych. Zdaniem uczonych, każdy powinien uczyć się dwóch języków, co w przyszłości umożliwi nawiązywanie kontaktów w globalizującym się coraz bardziej świecie. Więcej osób powinno podejmować studia za granicą, a polskie uczelnie powinny kształcić większą liczbę obcokrajowców - stwierdzają uczeni z PAN w memoriale poświęconym roli edukacji w kształtowaniu przyszłości Polski.

Przeciw klonowaniu człowieka

Komitet Biotechnologii przy Prezydium PAN stanowi reprezentację polskich uczonych, która za cel działalności stawia sobie promocję i rozwój inżynierii genetycznej dla rozwiązania istotnych problemów cywilizacji. W uchwale z 2 grudnia członkowie Komitetu poparli deklarację dotyczącą genomu ludzkiego, przyjętą przez 29. Konferencję UNESCO, w której stwierdzono, że badania z materiałem ludzkim zawsze powinny być zgodne z etycznymi, prawnymi i społecznymi wymogami zabezpieczającymi prawa człowieka i swobody obywatelskie oraz nie naruszającymi godności osoby ludzkiej. Polscy biotechnolodzy są zdania, że badania zmierzające do reprodukcji człowieka metodami klonowania i inżynierii genetycznej są nieetyczne i nie powinny uzyskiwać moralnego i finansowego wsparcia.

ELE

PROCEDURY W ZGROMADZENIU

88. Sesja Zgromadzenia Ogólnego PAN, która odbyła się w dniach 18-19 grudnia, poświęcona była niemal całkowicie sprawom organizacyjnym Akademii. Nowa ustawa o PAN, która weszła w życie 15 października ub.r., wymagała uchwalenia szeregu aktów wykonawczych. Najważniejszym był nowy Statut Polskiej Akademii Nauk, który po długich dyskusjach został przyjęty podczas Sesji ZO. Przyjęto także regulaminy zwoływania sesji Zgromadzenia Ogólnego, zgłaszania i wybierania nowych członków PAN, prac Prezydium. Pierwszego dnia na obrady przybyli: prof. Jerzy Buzek, premier RP i prof. Andrzej Wiszniewski, przewodniczący Komitetu Badań Naukowych.

Uczestnicy dyskusji wskazywali na to, iż zbyt duża liczba placówek PAN ma kategorię B i C w rankingach KBN. Postulowano zwiększenie mobilności kadry naukowej poprzez redukcję etatów dla pracowników instytutów Akademii. Wyrażono też opinię, iż zbyt wielu uczonych angażuje się w dydaktykę, odchodząc od prawdziwej nauki.

(pik)

FILIE I ODDZIAŁY

Posłowie przedstawili projekt nowelizacji ustawy o szkolnictwie wyższym. Pozwoli ona uczelniom państwowym tworzyć filie i oddziały zamiejscowe. Projekt ustawy został - po burzliwej debacie - pozytywnie zaopiniowany przez Radę Główną Szkolnictwa Wyższego. Poprawka ma umożliwić mieszkańcom mniejszych ośrodków dostęp do kształcenia w renomowanych uczelniach.

... i w Senacie

Przewodniczącym Senackiej Komisji Nauki i Edukacji Narodowej został prof. August Chełkowski, nauczyciel akademicki o bardzo dużym autorytecie oraz doświadczeniu naukowym i dydaktycznym. Jako organizator życia naukowego i akademickiego sprawdził się, pełniąc m.in. funkcje rektora Uniwersytetu Śląskiego oraz uczestnicząc w pracach Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. W skład Komisji weszli też inni przedstawiciele szkół wyższych, m.in.: prof. Edmund Wittbrodt, były rektor Politechniki Gdańskiej i członek RG, oraz sen. Zbigniew Kruszewski, który pełni funkcję kanclerza Szkoły Wyższej im. Pawła Włodkowica w Płocku. Dobrze się stało, że znalazł się w tym gronie przedstawiciel uczelni niepaństwowych, których udział w kształceniu studentów jest coraz większy.

(pik)

NOMINACJE PROFESORSKIE

2 grudnia 1997 r. Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 129 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki.

NAUKI BIOLOGICZNE: Andrzej Gaździcki (Instytut Paleobiologii PAN, Warszawa), Wiesław Kaca (Centrum Mikrobiologii i Wirusologii PAN, Łódź), Jan Kępczyński (USz.), Zbigniew Antoni Krupa (UMCS, Lublin), Eugeniusz Kuźniewski (AM Wrocław), Jerzy Marian Rogalski (UMCS, Lublin), Ryszard Russa (UMCS, Lublin), Piotr Paweł Stępień (UW).

NAUKI CHEMICZNE: Tadeusz Jan Bartczak (PŁ), Zbigniew Jan Grzywna (PŚ, Gliwice), Maria Nowakowska (UJ, Kraków), Marek Pawlikowski (UJ, Kraków), Janusz Marian Rosiak (PŁ), Stefan Tadeusz Sokołowski (UMCS, Lublin), Włodzimierz Andrzej Stańczyk (Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN, Łódź).

NAUKI EKONOMICZNE: Paweł Dittmann (AE, Wrocław), Bogdan Klepacki (SGGW, Warszawa), Krystyna Kowalska (AE, Katowice), Roman Niestrój (AE, Kraków), Józef Pociecha (AE, Kraków), Henryk Jan Runowski (SGGW, Warszawa), Jerzy Węcławski (UMCS, Lublin).

NAUKI FIZYCZNE: Katarzyna Józefa Chałasińska-Macukow (UW), Mirosław Andrzej Dakowski (WSRP, Siedlce), Jacek Dobaczewski (UW), Włodzisław Duch (UMK, Toruń), Wojciech Kopczyński (UW), Bogdan Lesyng (UW), Czesław Józef Lewa (UG), Andrzej Maziewski (UwB), Piotr Erazm Rozmej (UMCS, Lublin), Jacek Turnau (Instytut Fizyki Jądrowej, Kraków).

NAUKI HUMANISTYCZNE: Artur Blaim (UMCS, Lublin), Barbara Maria Czapik-Lityńska ((UŚ, Katowice), Kazimierz Dopierała (WSP, Bydgoszcz), Aniela Dylus (ATK, Warszawa), Maciej Dymkowski ((UWr.), Antoni Giza (USz.), Joachim Edward Glensk (UO), Henryk Aleksander Gmiterek (UMCS, Lublin), Teresa Grzybkowska (UG), Zygmunt Kaczmarek (AR, Poznań), Jerzy Wojciech Kaliszan (UAM, Poznań), Andrzej Kastory (WSP, Kraków), Jan Kofman (UwB), Wojciech Kunicki (UWr.), Andrzej Dymitr de Lazari (UMK, Toruń), Józef Łaptos (WSP, Kraków), ks. Józef Mandziuk (ATK, Warszawa), Jerzy Kazimierz Pietrzak (UWr.), Janina Maria Pudełek (AMuz., Warszawa), Zofia Rosińska-Zielińska (UW), ks. Henryk Skorowski (ATK, Warszawa), Marian Skrzypek (IFiS PAN, Warszawa), Janusz Strutyński (UJ, Kraków), Jerzy Styka (UJ, Kraków), Wojciech Suchoń (UJ, Kraków), Bronisław Urban (UJ, Kraków), Jan Walczak (WSP, Częstochowa), Zdzisław Wąsik (UWr.), Stefan Zawadzki (UAM, Poznań), Anna Zeidler-Janiszewska (UAM, Poznań).

NAUKI MATEMATYCZNE: Piotr Pragacz (Instytut Matematyczny PAN, Oddział w Toruniu).

NAUKI MEDYCZNE: Ryszard Walenty Andrzejak (AM, Wrocław), Andrzej Marian Bętkowski (Wojewódzki Szpital Zespolony nr 1, Rzeszów), Marian Brocki (WAM, Łódź), Andrzej Adam Chilarski (AM, Łódź), Hanna Dziatkowiak (UJ, Kraków), Adam Janusz Dziki (WAM, Łódź), Franciszek Faustyn Furmanik (AM, Lublin), Irma Zofia Kacprzak-Bergman (AM, Wrocław), Waldemar Karnafel (AM, Warszawa), Piotr Kurnatowski (AM, Łódź), Alicja Halina Macke-Nauman (Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, Warszawa), Grzegorz Namysłowski (ŚAM, Katowice), Roman Jerzy Pawlicki (UJ, Kraków), Bogumił Płonka (AM, Wrocław), Mariusz Zdzisław Ratajczak (PAM, Szczecin), Tadeusz Rychlewski (AWF, Poznań), Jana Maria Skrzypczak (AM, Poznań), Piotr Paweł Szyber (AM, Wrocław), Stanisław Woś (ŚAM, Katowice), Zbigniew Leszek Wronkowski (Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie, Warszawa).

NAUKI O KULTURZE FIZYCZNEJ: Lechosław Bogdan Dworak (AWF, Poznań).

NAUKI O ZIEMI: Jan Kazimierz Buraczyński (UMCS, Lublin), Alfred Kaniecki (UAM, Poznań), Stefan Skiba (UJ, Kraków), Władysława Julianna Stola (Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa), Anna Szaniawska (UG).

NAUKI PRAWNE: Barbara Grażyna Adamiak (UWr.), Bogumił Brzeziński (UMK, Toruń), Jolanta Elżbieta Jabłońska-Bonca (UG), Henryk Mądrzak (UWr.), Wojciech Pyzioł (UJ, Kraków), Piotr Henryk Winczorek (UW), Wanda Janina Wójtowicz (UMCS, Lublin), Jan Zimmermann (UJ, Kraków).

NAUKI ROLNICZE: Szczepan Ludwik Dąbkowski (SGGW, Warszawa), Magdalena Jaworska (AR, Kraków), Edmund Szymon Kamiński (Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa, Warszawa), Franciszek Kluza (AR, Lublin), Zdzisław Kazimierz Koszański (AR, Szczecin), Hanna Kunachowicz (Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa), Wiesław Aleksander Oleszek (Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa, Puławy), Tadeusz Olszewski (IBMiER, Warszawa), Edward Bronisław Pawlina (AR, Wrocław), Wiktor Józef Pietrzyk (PL), Józef Franciszek Starczewski (WSRP, Siedlce), Jan Węgrzyn (Instytut Zootechniki, Kraków).

NAUKI TECHNICZNE: Henryk Bala (PCz.), Bronisław Jan Barchański (AGH, Kraków), Roman Bolesław Barlik (PW), Andrzej Basista (ASP, Kraków), Jan Biliszczuk (PWr.), Wacław Borkowski (WAT, Warszawa), Marek Darowski (Instytut Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN, Warszawa), Monika Hardygóra (PWr.), Antoni Augustyn Iskra (PP), Maria Ewa Klonowska-Prosnak (Instytut Maszyn Przepływowych PAN, Gdańsk), Tomasz Łętowski (Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa), Józef Mizeraczyk (IMP PAN, Gdańsk), Janusz Ryszard Mysłowski (PSz.), Wojciech Nowak (PCz.), Władysław Grzegorz Pawlicki (PW), Jerzy Zbigniew Skubis (PO), Józef Wojtas (emerytowany profesor Szkoły Głównej Służby Pożarniczej, Warszawa).

NAUKI WETERYNARYJNE: Andrzej Edward Lachowski (Państwowy Instytut Weterynaryjny, Oddział w Bydgoszczy), Elżbieta Samorek-Salamonowicz (Państwowy Instytut Weterynaryjny, Puławy).

SZTUKI PLASTYCZNE: Tadeusz Wiktor (WSP, Rzeszów).