Z prac KRASP

Rysuje się pilna potrzeba podjęcia dyskusji nad przyjęciem 
rozwiązań systemowych w zakresie finansowania 
wyższego szkolnictwa publicznego.

Jerzy Woźnicki

Pisząc wielokrotnie na łamach „Forum” o finansach szkół wyższych, miałem zwykle do przekazania wieści niezbyt optymistyczne. Tym razem wypada stwierdzić, że szkolnictwo wyższe odniosło w ostatnich tygodniach pewne drobne sukcesy w sferze finansowej. Stało się to w wyniku inicjatyw i działań wielu osób i gremiów, wśród których KRASP odegrał istotną rolę.

W IMIENIU REKTORÓW

16 stycznia br. doszło do spotkania przewodniczącego KRASP oraz przewodniczącego Komisji ds. Finansowania Szkolnictwa Wyższego KRASP, prof. Piotra Węgleńskiego, rektora UW, z prezesem Rady Ministrów Jerzym Buzkiem. Poinformowaliśmy premiera w imieniu rektorów o dramatycznej sytuacji, w jakiej znalazły się uczelnie publiczne w wyniku nieprzekazania przez MEN pełnej kwoty dotacji za rok 2000, a także o działaniach, które będą one zmuszone podjąć pod presją istniejących uwarunkowań oraz pod naciskiem zdesperowanych pracowników i studentów.

Premier przyjął nasz postulat zwiększenia nakładów na szkolnictwo wyższe w roku 2001 i zapowiedział wprowadzenie odpowiedniej poprawki do projektu budżetu państwa. W efekcie Sejm – przyjmując 3 lutego budżet na rok 2001 – wprowadził do rezerw celowych, wskazanych w ustawie w pozycji „środki na zwiększenie dotacji dla szkół wyższych”, dodatkową kwotę 177 mln zł. Ponieważ kwota ta nie rekompensuje w pełni utraty dotacji przez uczelnie w roku ubiegłym, KRASP podjął starania o korektę wysokości tej kwoty w trybie poprawki Senatu. W wyniku tych działań Senat przyjął poprawkę do budżetu, zwiększającą środki przyznane szkołom wyższym przez Sejm o dodatkowe 30 mln zł.

Należy podkreślić, że sprzyjający klimat w staraniach o skorygowanie skutków nieprzekazania uczelniom w roku 2000 deklarowanych dotacji stworzyła postawa związków zawodowych, w tym zwłaszcza Krajowej Sekcji Nauki NSZZ „Solidarność”, ale także Krajowej Rady Nauki ZNP. O zwiększenie dotacji dla uczelni apelowała także Rada Główna Szkolnictwa Wyższego.

Sprawa zmniejszenia dotacji w roku 2000 oraz sposób wykorzystania dodatkowych środków budżetowych w roku 2001, w szerszym kontekście toczących się prac legislacyjnych w obszarze szkolnictwa wyższego, wywołały żywe reakcje i dyskusję w środowisku rektorów. Stanowisko w tych sprawach zajęły działające w ramach KRASP: Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich, Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych, Konferencja Rektorów Uczelni Ekonomicznych, Konferencja Rektorów Uczelni Rolniczych, Konferencja Rektorów Uczelni Medycznych oraz Konferencja Rektorów Uczelni Pedagogicznych. Wypowiadały się w tych kwestiach także senaty wielu uczelni.

POPARCIE DLA NOWELIZACJI

Sprawy te były również głównym tematem posiedzenia Prezydium KRASP 28 lutego 2001 r., które obradowało z udziałem prof. Edmunda Wittbrodta, ministra edukacji narodowej.

W swojej uchwale Prezydium podtrzymało wielokrotnie wcześniej wyrażane stanowisko KRASP o niezbędności całościowego nowego uregulowania ustawowego spraw szkolnictwa wyższego. Biorąc jednakże pod uwagę informację ministra, zgodnie z którą jedyną realistyczną drogą wprowadzenia najpilniejszych nowych regulacji prawnych jest obecnie nowelizacja ustawy o szkolnictwie wyższym, Prezydium udzieliło poparcia zamiarowi ministerstwa przeprowadzenia takiej nowelizacji. Przedmiotem nowych uregulowań musiałyby być wówczas następujące kwestie: systemowe uregulowanie wynagrodzeń zasadniczych w szkolnictwie wyższym, powołanie przy ministrze niezależnego organu akredytacyjnego, ustawowe umocowanie Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich oraz wprowadzenie zasady uzależnienia od zgody rektora, udzielanej na zasadach i w trybie określonych przez Senat, możliwości podejmowania dodatkowego zatrudnienia przez pracownika szkoły wyższej.

Biorąc pod uwagę stwierdzenie ministra, że możliwość ustawowego uregulowania wzrostu wynagrodzeń w szkolnictwie wyższym jest uwarunkowana skierowaniem na ten cel w roku bieżącym środków z kwoty zwiększającej – zgodnie z decyzją Sejmu – budżet szkolnictwa wyższego w 2001 roku, Prezydium udzieliło swego poparcia inicjatywie ministra w sprawie podwyżek wynagrodzeń zasadniczych, zgodnie z przygotowanym przez MEN projektem ustawy z 20 grudnia 2000 r. Rektorzy oczekują jednak, że środki z tej kwoty, niewykorzystane na podwyżki płac w roku bieżącym, zostaną przekazane uczelniom, w formie dotacji uzupełniającej, niezwłocznie po wejściu w życie ustawy budżetowej.

Rektorzy podkreślili, że pomimo nieprzekazania szkołom wyższym pełnej kwoty dotacji w roku 2000 uczelnie wykonały wszystkie zaplanowane zadania. Należy zatem oczekiwać, że w roku 2001 uczelnie otrzymają z rezerwy ministra edukacji narodowej odpowiednie środki, zgodnie z zasadą stosowaną w ubiegłych latach, a wysokość uzyskanych środków choć w części zrekompensuje uczelniom straty poniesione w roku 2000.

Prezydium zajęło się również niepokojącą kwestią stopniowego narastania obciążeń podatkowych i innych obciążeń znacznie zmniejszających realne środki pozostające w dyspozycji uczelni. W istocie – w ocenie Prezydium – następuje proces dezintegracji systemu finansowego wyższego szkolnictwa publicznego. Rysuje się zatem pilna potrzeba podjęcia dyskusji nad przyjęciem rozwiązań systemowych w tym zakresie.

Komentarze