Notatki Ministra Edukacji

Zapewnienie nowoczesnego wykształcenia pokoleniu Europejczyków wymaga wymiany doświadczeń, w którą wpisane jest także dziedzictwo kulturowe polskiej nauki.

Krystyna Łybacka

Integracja z Unią Europejską od zarania zmian ustrojowych i społecznych w naszym kraju postrzegana jest jako ogromna szansa, zwłaszcza dla młodego pokolenia. W sferze szkolnictwa wyższego w znacznym stopniu przyczynia się ona do zwiększenia mobilności studentów i pracowników nauki, a w perspektywie – mobilności zawodowej. Już dzisiaj stwarza możliwość „studiowania bez granic”, pracy naukowej w międzynarodowych zespołach badawczych oraz propagowania osiągnięć i dorobku polskich uczonych.

EUROPEJSKIE STANDARDY

Traktat z Maastricht pozostawił krajom członkowskim UE swobodę w kształtowaniu polityki edukacyjnej i systemów edukacyjnych, co oznacza respektowanie krajowych rozwiązań, często uwarunkowanych tradycjami narodowymi. Nie oznacza to jednak, iż nie ma wspólnej polityki edukacyjnej, wręcz przeciwnie – edukacja postrzegana jest jako kluczowy element decydujący o powodzeniu integrowania się Europy. Zalecenia w tym zakresie dotyczyły właśnie zniesienia barier utrudniających swobodny przepływ studentów i nauczycieli akademickich.

Istnieją jednak pewne rozwiązania i tendencje, których upowszechnienie uznawane jest za powszechnie obowiązujące standardy. Jakkolwiek brak uregulowań unijnych pozostawił swobodę w zakresie organizacji kształcenia na poziomie wyższym, to jednak największą wagę – nie tylko w Europie – przywiązuje się do oceny jakości kształcenia, tym większą, im bardziej jest ono upowszechnione. Działalność Państwowej Komisji Akredytacyjnej czyni zadość oczekiwaniom krajowego środowiska akademickiego i partnerów zagranicznych. Stworzenie ogólnokrajowego systemu oceny jakości kształcenia to jeden z kroków zbliżenia naszego systemu szkolnictwa wyższego do prawie powszechnie obowiązujących uregulowań unijnych.

WARUNKI MOBILNOŚCI

Z perspektywy 10 lat wydaje się oczywiste, że trudnym do przecenienia dobrodziejstwem był fakt uczestnictwa polskiej młodzieży i nauczycieli akademickich w programie pomocowym Tempus, który m.in. umożliwił podejmowanie okresowych studiów w uczelniach zagranicznych, zmiany, korekty i adaptację najlepszych rozwiązań w programie i strukturze studiów, a także modernizację zarządzania i administracji uczelni, a szczególnie doskonalenie działania biur współpracy z zagranicą, działów finansowych, bibliotek. Obecnie realizowane programy Sokrates, Leonardo Da Vinci i Młodzież umożliwiają naszym studentom podejmowanie okresowych studiów w europejskich uczelniach, doskonalenie nauczycieli, szczególnie w zakresie ich kompetencji językowych oraz wykorzystywania w nauczaniu nowoczesnych technologii informacyjnych.

Warunkiem mobilności polskich studentów było również wprowadzenie w polskich uczelniach europejskiego kredytowego systemu rozliczeń ECTS, stanowiącego istotny element wymiaru europejskiego w szkolnictwie wyższym. Przyspieszyło także wejście polskich uczelni do programu SOKRATES–ERASMUS, bowiem jego stosowanie przez uczelnie jest warunkiem uczestnictwa w programie.

Konieczność dostarczenia społeczeństwu niezbędnej wiedzy o UE zaowocowała powstaniem w uczelniach jednostek o charakterze dydaktycznym i badawczym, których celem jest przygotowanie specjalistów wyposażonych w wiedzę o UE i upowszechnianie o niej informacji. Obecnie wiele uczelni prowadzi specjalność europeistyka na takich kierunkach studiów, jak kulturoznawstwo, politologia, stosunki międzynarodowe, socjologia, należących do najbardziej obleganych przez młodzież. Aktualnie niektóre środowiska akademickie postulują utworzenie odrębnego kierunku studiów europeistyka.

SUPLEMENT DO DYPLOMU

Mimo pełnej autonomii państw członkowskich, w sferze edukacji istnieją uregulowania prawne odnoszące się nie do treści kształcenia a do zapewnienia obywatelom państw członkowskich UE jednakowego dostępu do edukacji na wszystkich jej szczeblach oraz stosowania tych samych mechanizmów uznawania kwalifikacji dla celów zawodowych. Zasada niedyskryminacji została uwzględniona w nowelizacji ustaw o szkolnictwie wyższym oraz o wyższych szkołach zawodowych, zasady uznawania nabytych w państwach członkowskich UE kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych zostały uwzględnione w osobnej ustawie.

MENiS finalizuje prace nad wprowadzeniem suplementu do dyplomu ukończenia studiów wyższych, opartego na modelu wypracowanym przez Komisję Europejską, Radę Europy oraz ONZ, który ma dostarczyć informacji o odbytych studiach, uzyskanych kwalifikacjach, zarówno do celów dalszego kształcenia, jak i potrzeb potencjalnego pracodawcy. Suplement ten ma stanowić podstawę do ułatwienia międzynarodowego uznawania wykształcenia oraz kwalifikacji zawodowych i akademickich oraz umożliwić swobodny przepływ osób.

To ważny krok w realizacji „procesu bolońskiego”, czyli budowania wspólnego europejskiego obszaru w szkolnictwie wyższym. Niemniej przy tworzeniu nowych rozwiązań w polskim systemie edukacji i realizacji zadań wynikających z integracji z UE trzeba mieć na uwadze fakt, iż stworzenie dobrego systemu wymaga ciągłej aktualizacji i weryfikacji uwzględniającej realia gospodarcze i społeczne. Idealny system nie istnieje, zapewnienie nowoczesnego wykształcenia pokoleniu Europejczyków wymaga wymiany doświadczeń, w którą wpisane jest także dziedzictwo kulturowe polskiej nauki, zgodnie ze wspólnotowym hasłem: jedność w różnorodności.
 

Komentarze