Kronika

Doktorat h.c.
- prof. prof. Zbigniew Osiński i John Brindley

Łódź 18 listopada Senat Politechniki Łódzkiej przyznał tytuły doktora honoris causa prof. prof. Z. Osińskiemu z Politechniki Warszawskiej i J.U. Brindley'owi z Uniwersytetu w Leeds. Prof. Osiński jest wybitnym specjalistą w dziedzinie drgań mechanicznych oraz teorii konstrukcji i optymalnego projektowania maszyn. Prof. Brindley jest specjalistą w zakresie stosowanych układów dynamicznych, zwłaszcza układów nieliniowych, i ich zastosowań. Jest on m.in. współtwórcą modelu matematycznego, opisującego zjawisko El Nino, który to model umożliwia prognozowanie czasu pojawiania się tego zjawiska. Obaj naukowcy współpracują z Politechniką Łódzką.

Historyk niewoli

Kraków W dniach 18-19 listopada Instytut Historii UJ zorganizował konferencję poświęconą życiu i działalności prof. Henryka Wereszyckiego. Poszczególne sesje poświęcone były życiu, działalności naukowej uczonego oraz problemom historii XIX i XX wieku. Konferencji towarzyszyły dwie wystawy: pierwsza poświęcona była Henrykowi Wereszyckiemu w 100-lecie urodzin, druga - "W kręgu Polskiego Słownika Biograficznego. Helena Wereszycka 1907-1995" - żonie profesora, Helenie z Waniczków Wereszyckiej.

Rozszerzanie 2000

Toruń Od roku akademickiego 1999/2000 w UMK można będzie studiować nowe kierunki: informatykę, politologię, stosunki międzynarodowe i etnologię. W ten sposób liczba kierunków studiów w UMK wzrośnie do 31. Jednocześnie rozszerzy się oferta dydaktyczna w naukach neofilologicznych - rozpoczną się studia z italianistyki oraz filologii słowiańskiej w zakresie języka bułgarskiego. Uniwersytet przygotował 8 tys. miejsc na I roku studiów.

Doktoraty h.c.
- prof. Stanisław Wellisz i prof. Sante Graciotti

Warszawa Prof. S. Wellisz, ekonomista z USA i prof. S. Graciotti, włoski slawista, otrzymali 19 listopada - w dniu święta Uniwersytetu Warszawskiego - doktoraty honoris causa tej uczelni. Prof. Wellisz z Columbia University w Nowym Jorku zajmuje się badaniem współczesnych systemów ekonomicznych i społecznych. Współpracuje z Katedrą Mikroekonomii Wydziału Nauk Ekonomicznych UW. Przyczynił się do modernizacji nauczania ekonomii w Polsce. Z jego inicjatywy powstało Centrum Badań Ekonomicznych Europy Środkowej i Wschodniej w UW. Prof. S. Graciotti, wieloletni dyrektor Instytutu Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu "La Sapienza" jest jednym z najwybitniejszych włoskich polonistów i slawistów. Ma w swym dorobku ponad 100 publikacji naukowych nt. literatur słowiańskich, a szczególnie polskiej. Zajmował się m.in. badaniem związków polsko-włoskich w dobie oświecenia. Zasiada we władzach najważniejszych międzynarodowych towarzystw slawistycznych.

Jubileusz prof. Znoski

Warszawa Otwarciem okolicznościowej wystawy i sesją naukową uczcił 19 listopada Państwowy Instytut Geologiczny jubileusz 50-lecia pracy naukowej prof. Jerzego Znoski, odkrywcy złóż rudy żelaza na Suwalszczyźnie. Uczony związany był z PAIG oraz Instytutem Nauk Geologicznych PAN. W 1962 r. odkrył złoża rud żelaznych w pólnocno-wschodniej Polsce. Prowadził też badania z zakresu tektoniki, uczestnicząc w międzynarodowych programach naukowych. Opublikował w kraju i za granicą 220 prac, w tym ponad 40 map geologicznych i tektonicznych. Prof. Znosko jest członkiem rzeczywistym PAN oraz wiceprezesem PAU.

Doktorat h.c.
- prof. Tadeusz Wolski

Lublin 20 listopada doktorat honoris causa Akademii Rolniczej w Lublinie otrzymał prof. T. Wolski, światowy autorytet w dziedzinie hodowli żyta, pszenicy i pszenżyta. Uczony wyhodował wiele wartościowych odmian żyta, w tym uprawianą także poza granicami naszego kraju (m.in. w Kanadzie i Korei Płd.), pierwszą chlebową odmianę pszenicy - Begra oraz opracował program hodowli pszenżyta i stworzył wiele wartościowych odmian tej rośliny, w tym odmianę karłową. Oprócz pracy naukowej, uczony związany jest z rodzinną firmą, która obecnie nosi nazwę DANKO Hodowla Roślin. Prof. Wolski od lat współpracuje z lubelską AR, m.in. w hodowli pszenżyta. Jest członkiem korespondentem PAN, członkiem Królewskiej Szwedzkiej Akademii Rolnictwa i Leśnictwa oraz Francuskiej Akademii Rolnictwa. Doktorat honoris causa przyznała mu wcześniej SGGW.

Architektura krajobrazu

Kraków 20 listopada w Politechnice Krakowskiej odbyło się I Forum Dydaktyczne Architektury Krajobrazu. Specjaliści z tej dyscypliny prezentowali programy stosowane w polskich uczelniach w nauce przedmiotów związanych z architekturą krajobrazu. Dr Maria Baster z Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego przedstawiła stan prac związanych z przyznaniem architekturze krajobrazu statusu kierunku. W związku z tym dyskutowano wiele o minimum programowym dla tego kierunku. Atmosfera dyskusji sprawiła, że postanowiono spotkać się po raz drugi za rok w Warszawie, a ciężar organizacji spotkania wzięli na siebie uczeni z SGGW.

Doktorat h.c. - prof. Bogdan Ney

Olsztyn 21 listopada wręczono doktorat honorowy Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie prof. B. Neyowi. Jest on wybitnym specjalistą w dziedzinie geodezji. Ma ogromne zasługi w organizacji krajowego centrum teledetekcji - Ośrodka Przetwarzania Obrazów Lotniczych i Satelitarnych. Zajmował się też gospodarką gruntami, nieruchomościami oraz innymi elementami środowiska. Interesował się systemami informacji przestrzennej. Od 1984 r. przez trzy kadencje był członkiem Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych. Jest zastępcą przewodniczącego Wydziału VII PAN i dyrektorem Centrum Upowszechniania Nauki przy Prezydium PAN. Przewodniczy Komitetowi Geodezji PAN. Jest członkiem KBN.

Doktorat h.c.
- prof. Ian Philip Williamson

Olsztyn 21 listopada Senat Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie wręczył doktorat honoris causa prof. I.P. Williamsonowi z Uniwersytetu w Melbourne. Australijski uczony jest autorem ponad 200 publikacji z zakresu geodezji, systemów katastralnych i systemów informacji przestrzennej. Zajmował się m.in. związkiem katastru z administrowaniem i zarządzaniem ziemią. Jest działaczem Międzynarodowej Federacji Geodetów. Współpracuje z Wydziałem Geodezji i Gospodarki Przestrzennej ART.

Złota płyta

Cieszyn Wydana w 1997 r. płyta O Gwiazdo Betlejemska. Kolędy, w której nagraniu uczestniczył chór Instytutu Pedagogiki Muzycznej Filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie, uzyskała tytuł "złotej płyty". W nagraniu uczestniczyło wielu wybitnych solistów, m.in. tenor Kałudi Kałudow. Chórem cieszyńskiej filii UŚ dyryguje Aleksandra Paszek-Trefon. Zespół, założony 20 lat temu, osiągnął już kilka sukcesów, m.in. nagrodę na X Międzynarodowym Konkursie "Praskie Dni Śpiewu Chóralnego" oraz I miejsce na festiwalu "Legnica Cantat".

Profesor prezesem

Warszawa Prof. Krzysztof Żmijewski z Politechniki Warszawskiej został prezesem zarządu Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA. Uczony zajmuje się efektywnym wykorzystaniem energii. Był prezesem Krajowej Agencji Poszanowania Energii SA. Jest przewodniczącym Rady Konsultacyjnej przy prezesie Urzędu Regulacji Energetyki.

Handel integruje

Łódź W dniach 23-25 listopada Katedra Badań Wschodu Instytutu Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Łódzkiego zorganizowała miedzynarodową konferencje "Drogi handlowe i szlaki pielgrzymie jako czynnik integracji". Bdania nad przenoszeniem się idei i wytworów kultury materialnej dzięki kontaktom handlowym i pielgrzymkom prowadzone są w UŁ jako kontynuacja programu "Peregrinatio Gothica". Spotkanie odbyło się pod egidą Compostella Group of Universities, zrzeszającą ponad 100 uniwersytetów z 85 krajów. Z Polski należą do tej grupy UŁ, UAM i UWr. Referaty dotyczyły m.in. recepcji Biblii na terytorium Słowiańszczyzny i działalności misjonarzy chrześcijańskich w Gruzji.

Balzan dla Walickiego

Warszawa Prof. Andrzej Walicki, polski hitoryk idei, pracujący w Stanach Zjednoczonych został laureatem tegorocznej edycji włoskiej Nagrody Balzana. Uhonorowano w ten sposób jego prace nt. dziejów Rosji i Polski. Po odebraniu nagrody w Kwirynale, prof. Walicki wziął udział w sympozjum "Słowiańszczyzna między rewolucją i ewolucją", które zorganizowano specjalnie z tej okazji.

Kopernik wyszedł

Kraków 24 listopada, w zamian za kradziony dowód osobisty, Biblioteka PAN w Krakowie pożyczyła zupełnie nieznanej osobie pierwodruk O obrotach sfer niebieskich Mikołaja Kopernika. Mężczyzna zapisał się do biblioteki kilka dni wcześniej. W czytelni wyjął strodruk z okładek, schował pod sweter i bez problemu wyniósł z biblioteki dzieło warte co najmniej 250 tys. marek, nie troszcząc się o dowód ani o płaszcz pozostawiony w szatni. Fachowcy uważają, że była to kradzież na indywidualne zamówienie, gdyż w Polsce i Europie nie będzie można sprzedać go na aukcji. Dwa lata temu z Biblioteki PAN w Gdańsku osobnik podający się za pracownika naukowego i legitymujący się skradzionymi dokumentami ukradł dzieło Tycho de Brache.

Doktorat h.c.
- prof. Bolesław Semczuk

Lublin 24 listopada w lubelskiej Akademii Medycznej odbyła się uroczystość wręczenia tytułu doktora honoris causa prof. B. Semczukowi. Od ponad 20 lat zajmuje się on schorzeniami laryngologicznymi o podłożu nowotworowym. Jest autorem 231 prac naukowych. Opracował nowe metody diagnostyczne i operacyjne, które mają dziś kluczowe znaczenie dla wczesnego wykrywania i leczenia schorzeń uszu, nosa i gardła, w szczególności raka krtani. Uczony ma ogromne zasługi w leczeniu operacyjnym raka krtani. Przez wiele lat pełnił funkcję kierownika Katedry i Kliniki Otolaryngologii AM w Lublinie. Był dziekanem Wydziału Lekarskiego. Przez trzy kadencje był rektorem AM.

Strefa Specjalna

Kraków Udziałowcy Specjalnej Strefy Ekonomicznej, powołanej m.in. przez kilka krakowskich szkół wyższych, nie mogą dojść do porozumienia. W listopadzie odbyły się spotkania rektorów UJ, AGH i PK poświęcone strategicznym uzgodnieniom dotyczącym zarządzania SSE. Z funkcji prezesa firmy zrezygnował prof. J. Stelmach. Wkrótce potem, podczas walnego zgromadzenia wspólników, które odbyło się 26 listopada, wybrano nowego prezesa spółki. Został nim K. Krzysztofiak. Dokonano także zmian w składzie Rady Nadzorczej SSE. Drugim problemem, który od dłuższego czasu budzi kontrowersje wśród rektorów krakowskich szkół wyższych jest sposób funkcjonowania Akademickiego Centrum Komputerowego CYFRONET. M.in. temu problemowi poświęcone było spotkanie Kolegium Rektorów Szkół Wyższych Krakowa w dniu 25 listopada.

Papież z uczonymi

Toruń Podczas tegorocznej pielgrzymki do Polski papież Jan Paweł II spotka się 7 czerwca w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika ze światem polskiej nauki. Gospodarzami spotkania, w którym wezmą udział rektorzy wszystkich szkół wyższych, będą: prof. Andrzej Jamiołkowski, rektor UMK i prof. Aleksander Koj, rektor UJ i przewodniczący Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich.

50 lat Deklaracji

Lublin W roku 1998 większość konferencji z dziedziny prawa odbywała się w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim pod znakiem 50. rocznicy Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Podobnie z tradycyjnymi, XVI Dniami Praw Człowieka, zorganizowanymi w dniach 26-27 listopada przez Katedrę Filozofii Prawa i Praw Człowieka. Podobnie konferencja "Medycyna i prawo: za czy przeciw życiu?", 30 listopada - 5 grudnia, podporządkowana była tej rocznicy. Spotkanie to zorganizowały: Instytut Studiów nad Rodziną ATK, Instytut Teologii Rodziny PAT, Instytut Jana Pawła II KUL i Papieska Akademia Życia w Rzymie. Kolejne sesje odbywały się w Warszawie, Lublinie i Krakowie. Podstawowy wniosek z tej konferencji był taki, że prawo dopóty jest prawem, dopóki służy życiu człowieka. Podobnie medycyna jedynie wtedy pozostaje sobą, gdy służy życiu człowieka.

CESAER

Poznań W dniach 26-28 listopada odbyła się w Poznaniu doroczna IX konferencja prestiżowego stowarzyszenia CESAER (Conference of European Schools for Advanced Engineering Education and Research). Obrady dotyczyły realizacji drugiej rundy programu SOCRATES/ERASMUS oraz Deklaracji Sorbońskiej. Członkami stowarzyszenia są najlepsze europejskie politechniki, uniwersytety i wyższe szkoły techniczne kształcące inżynierów. Stowarzyszenie CESAER powstało w 1990 r., a jego siedzibą jest Leuven w Belgii. Celem jest zapewnienie wysokiej jakości kształcenia inżynierskiego w Europie i współpraca członków stowarzyszenia w zakresie badań oraz kształcenia podyplomowego i ustawicznego. W Poznaniu wybrano nowe władze, tzw. Radę Dyrektorów. W jej skład weszła Politechnika Poznańska. Nowym przewodniczącym Rady został prof. Konrad Osterwalder z Zurichu. Doroczne spotkanie CESAER po raz pierwszy odbywało się w Polsce.

120 lat

Kraków 120 lat temu, 28 listopada 1878 r., podczas Wieczorku Mickiewiczowskiego odbył się pierwszy publiczny występ Chóru Akademickiego UJ. Z tej okazji 26 listopada w Auli Collegium Nowodworskiego zorganizowano uroczysty koncert jubileuszowy najstarszego polskiego chóru akademickiego. Część muzyczną poprzedziła krótka sesja, podczas której m.in. przypomniano dzieje zespołu (Wiesław Kudzia) i początki jego artystycznej działalności (ks. prof. Tadeusz Przybylski), a wojewoda krakowski wręczył odznaczenia najbardziej zasłużonym chórzystom.

KLIO ‘98

Warszawa 26 listopada, w dniu otwarcia VII Targów Książki Historycznej, wręczono nagrodę KLIO za najlepszą książkę historyczną. Nagrodę I stopnia w kategorii autorskiej otrzymał prof. Jacek Banaszkiewicz z Instytutu Historii PAN za książkę Polskie dzieje bajeczne mistrza Wincentego Kadłubka. W kategorii monografii naukowych nagrodzono Huberta Orłowskiego za Polnische Wirtschaft. Nowoczesny niemiecki dyskurs o Polsce. W katergorii edytorskiej - Wydawnictwo Kluszczyński za Kronikę Polski, a w kategorii varsavianów - Israel Gutman za Walkę bez cienia nadziei. Powstanie w getcie warszawskim.

Terroryzm

Łódź W dniach 26-28 listopada Europejskie Stowarzyszenie Studentów Prawa (ELSA) Oddział w Łodzi zorganizowało ogólnopolskie seminarium "Terroryzm - aspekty społeczne i środki przeciwdziałania". Wykłady prezentowali zarówno teoretycy, reprezentujący uniwersyteckie katedry prawa i kryminalistyki, jak też praktycy z policji. Część referatowa została uzupełniona o interesujące pokazy umiejętności brygad antyterrorystycznych oraz konkurs strzelecki.

Architekci na Ukrainie

Łódź Już po raz trzeci łódzcy studenci architektury pojechali w Karpaty na Ukrainę. Tym razem tematem obozu były pomiary inwentaryzacyjne słynnego od końca XIX w. sanatorium doktora Tarnawskiego w Kosowie. Zinwentaryzowano jadalnię letnia i łazienki, dwa najstarsze budynki. Druga grupa uczestników wyprawy prowadziła prace w dolinach Białego i Czarnego Czeremoszu. Szukano najstarszych chat i grażd, mierzono huculskie cerkwie. Plonem tej wyprawy jest m.in. wystawa retrospektywna "Huculszczyzna ’98", prezentowana w Sali Wystawowej im. J. Samujłło na Wydziale Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Łódzkiej. Jej otwarcie odbyło się 25 listopada.

SGH w CEMS

Warszawa 28 listopada Zebranie Plenarne Członków CEMS zatwierdziło wniosek Executive Committee z maja 1998 r. o przyjeciu Szkoły Głównej Handlowej w poczet stałych członków CEMS (Commumity of European Management Schools).

Autyzm

Kraków Wiedza naukowców o autyźmie jest zbyt skąpa, by na jej podstawie można było opracować skuteczne metody terapii. Tymczasem w Polsce na tysiąc urodzeń mamy do czynienia z jednym do dwóch przypadków tego zaburzenia. Ocenia się, że jest u nas ok. 40 tys. osób dotkniętych tą chorobą. Wymagają one stałej specjalistycznej opieki. Istnieje potrzeba opracowania międzynarodowego programu badań nad tą chorobą i jak najszerszej wymiany doświadczeń naukowych i praktycznych dotyczących leczenia i opieki nad osobami z autyzmem. Z tego powodu Katedra Psychologii WSP w Krakowie zorganizowała w dniach 1-3 grudnia międzynarodową konferencję "Autyzm - wyzwaniem naszych czasów". Oprócz programu naukowego, w ramach konferencji odbyły się szkolenia dla polskich psychologów oraz opiekunów osób z autyzmem, prowadzone przez terapeutów z Norwegii: J. Sk?ra i A. Karlsena.

Ruszyli do Antarktyki

Warszawa W grudniu na Wyspę Króla Jerzego przybyła XXIII Wyprawa Antarktyczna PAN. 16-osobowa ekipa, w skład której wchodzą też uczeni z Czech i Wielkiej Brytanii, obok tradycyjnych badań biologicznych i ekologicznych przewiduje prowadzenie prac geodezyjnych i kartograficznych, w tym opracowanie map okolic polskiej stacji polarnej. Wykorzystane zostaną do tego najnowocześniejsze techniki geodezji satelitarnej. Kontynuowany będzie polsko-brytyjski projekt o wpływie turystyki na polarne ekosystemy na przykładzie Wyspy Króla Jerzego. Ze wględu na atrakcyjne położenie jest ona coraz częściej odwiedzana przez wycieczki - rocznie pojawia się tam ok. 5 tys. osób. Członkowie obecnej ekspedycji dokończą także prace remontowe w polskiej stacji naukowej.

Współpraca z Chorwacją

Gliwice Wydział Organizacji i Zarządzania Politechniki Śląskiej wspólpracuje z instytucjami chorwackimi, m.in. z Instytutem Poszukiwania Ropy Naftowej i Stowarzyszeniem GIS, w zakresie restrukturyzacji terenów uprzemysłowionych. Na miedzynarodowej konferencji, poświęconej przetwarzaniu i ochronie danych, w dniach 2-4 grudnia, uzgodniono formę porozumienia o współpracy instytucji i uczelni polskich oraz chorwackich. Współpraca ta ma dotyczyć m.in. systemów informacji przestrzennej i ich projektowania, restrukturyzacji regionów i przemysłu, zarzadzania transferem technologii, zarządzania procesami oddziaływania środowiska i wykorzystania zasobów naturalnych.

Klasyka stalinizmu

Toruń W grudniu w UMK odbyła się konferencja naukowa "Lata klasycznego stalinizmu w Polsce 1948-1956". Omawiano problematykę związaną m.in. z postawami inteligencji wobec stalinizmu, początkami nomenklatury i polityki kadrowej PZPR, kształtowaniem się nowego ustroju w Polsce, stalinizacją polskiej gospodarki, propagandą kolektywizacyjną (wycieczki chłopów polskich do ZSRR), charakterem polskiej polityki zagranicznej, sztuką w służbie propagandy stalinowskiej, represjami wobec episkopatu katolickiego, wojskową służbą kleryków, a także uniwersytetami w okresie stalinizmu. Konferencję zorganizował Instytut Historii i Archiwistyki UMK oraz redakcja "Czasów Nowożytnych", na łamach których ukażą się materiały ze spotkania.

Internet i prawo

Lublin 2 grudnia w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim odbyła się konferencja "Internet - problemy prawne". Prawnicy i informatycy zastanawiali się nad zagadnieniami funkcjonowania prawa autorskiego, reklamy, podpisu cyfrowego, manipulacji i nadużyć w Internecie.

Opracował Piotr Kieraciński

Współpraca:
Gliwice - Marian Mikrut,
Katowice - Dariusz Rott,
Kraków - Elżbieta Barowa,
Leszek Śliwa,
Lublin - Włodzimierz Matysiak,
Jadwiga Michalczyk,
Łódź - Ewa Chojnacka,
Barbara Napieraj,
Olsztyn - Jerzy Kozdroń,
Poznań - Andrzej Gogulski,
Toruń - Kinga Nemere-Czachowska,
Warszawa - Andrzej Markert,
Barbara Minkiewicz.

Co w prasie piszczy?
Osobista odpowiedzialność

Nasza nauka z pewnością stoi wyżej niż nasza reprezentacja w piłce nożnej. (...) Nauka nie znosi demokracji. Nie znosi! Powiem wprost, choć wyjdę na kacyka: jeśli chodzi o priorytety w nauce, decyzja i odpowiedzialność powinny być jednoosobowe. Powinien je podejmować przewodniczący KBN i przedkładać rządowi. (prof. Andrzej Wiszniewski, przewodniczący KBN, w rozmowie z Ewą Nowakowską, "Polityka", 12.12.1998)

Kraina związków

To nie przez przypadek geografia sukcesów naukowych odpowiada geografii "starego" kapitalizmu. Socjalizm trzymał naukę w gorsecie ideologicznej i politycznej cenzury, zlikwidował środowiskową demokrację i odciął naukę "socjalistyczną" od światowych oraz jej historycznych, "burżuazyjnych" korzeni (w ten sposób doszło np. do faktycznej likwidacji szkoły lwowsko-warszawskiej, o której wspomina każdy liczący się podręcznik metodologii nauk na świecie). Z drugiej strony, gospodarka planowa i cechująca ją praktyka miękkiego finansowania umożliwiły rozwój nauki w oderwaniu od realiów socjalistycznego kraju pozbawionego mechanizmów, które w systemie kapitalistycznym generują zapotrzebowanie na innowacje, w tym innowacje naukowe. (...) Na razie polski kapitał nie wykazuje najmniejszego zainteresowania nauką, o sektorze państwowym zaś lepiej w tym kontekście nie mówić. Przekonania niektórych polityków, że w tej sytuacji nauka sama powinna zabiegać o zamówienia, są sprzeczne z naturą badań naukowych i z naturą rynku. Nauka nie może uzyskać zamówień, jeśli gospodarka ich nie generuje. (...) Polska jest krajem silnych związków zawodowych stojących na straży partykularnych interesów, silnych układów gospodarczo -polityczno -korupcyjnych i słabego społeczeństwa obywatelskiego, jedynego w warunkach demokratycznych skutecznego obrońcy interesu ogólnego. W takiej sytuacji nauka nie ma żadnych szans. (...) Spośród wszystkich produktów PRL najbardziej udane okazały się wytwory myśli: nauka, sztuka, kultura. (...) Obecny kryzys tych dziedzin jest kolejnym dowodem na to, że elity intelektualne i inteligencja w ogóle mają w Polsce znacznie słabszą pozycję polityczną, niż kiedykolwiek nam się wydawało. (prof. Edmund Mokrzycki, Iloraz rodzinny i iloraz inteligencji, "Gazeta Wyborcza", 12-13.12.1998)

Zwycięstwo pozytywizmu?

Wiemy coraz więcej na temat genetycznego podłoża naszych zachowań, funkcjonowania mózgu, ewolucji naszego gatunku, jego prehistorii itd. (...) Ta wiedza pozwala nam znacznie lepiej wniknąć w tajniki natury ludzkiej niż czyniły to nauki społeczne i humanistyczne, które, niestety, nie mają na tym polu zbyt imponujących osiągnięć. (...) Nauki społeczne i humanistyczne przez wiele lat ostentacyjnie lekceważyły dorobek nauk przyrodniczych. Dlatego wciąż brak im solidnej, teoretycznej podbudowy, a ich adepci tracą energię na jałowe, ideologiczne spory i odwołują się w kółko do tych samych, zużytych metafor. (...) Socjologia, ekonomia, antropologia kulturowa, nawet estetyka i teoria sztuki coraz częściej sięgają po narzędzia i zdobycze nauk przyrodniczych - neurofizjologii mózgu, genetyki czy teorii ewolucji. (...) Postęp w naukach przyrodniczych, które wnikają w kolejne, mistyczne sfery - życie, dziedziczność, umysł - pozwala żywić nadzieję na dalsze sukcesy, o ile tylko badacze z różnych dziedzin będą w stanie znaleźć wspólny język i podjąć współpracę w duchu, o jakim marzyli myśliciele Oświecenia. (Edward Osborne Wilson w rozmowie z Andrzejem Łodyńskim, "Magazyn Gazety Wyborczej", 11-12.12.1998)

Autorytety

Eks-rewizjoniści zawsze byli tymi, którzy innym wskazywali drogę, mówili co dobre i złe oraz uzyskiwali pozycję sędziów właściwych interpretacji. Znajdowali się w awangardzie budowania ustroju sprawiedliwości społecznej, później w awangardzie jego reformy, wreszcie stali się ojcami duchowymi jego krytyków i wrogów. Nigdy nie było momentu autorefleksji ani wycofania się z powodu poczucia wstydu za to, co mówili i pisali. (...) Jest w Polsce niemała grupa naukowców starszego pokolenia, którzy (...) nie mają dobrych wspomnień o dawnych marksistach i późniejszych rewizjonistach, a wspomnienia złe są na tyle mocne, że nadal wpływają na ich oceny. Dla tych ludzi pozycja eks-rewizjonistów jako moralnych autorytetów kłóci się ze sprawiedliwością, gdyż wynika bardziej z okoliczności historycznych niż z rzeczywistego wymierzenia zasług. (...) Musi budzić zdumienie fakt, iż za wzorce postępowania promuje się intelektualistów uwikłanych niezmiernie głęboko w stalinizm i wychodzących z tego uwikłania drogą długą i krętą, a nie raczej tych, którzy temu uwikłaniu dzielnie i skutecznie się opierali. (prof. Ryszard Legutko, Profesorowie i prokuratorzy, "Życie", 19-20.12.1998)

Fundacja na rzecz Nauki Polskiej

Doroczne nagrody

5 grudnia w Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się uroczystość wręczenia dorocznych Nagród Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Poniżej przedstawiamy krótkie wypowiedzi laureatów na temat ich osiągnięć naukowych.

Prof. Leszek Stoch z Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Akademii Górniczo-Hutniczej otrzymał Nagrodę FNP za 1998 r. w dziedzinie nauk technicznych. Uhonorowany został za wyjaśnienie wielostadiowej krystalizacji materiałów szklistych i opracowanie na tej podstawie niekonwencjonalnych szkieł do zastosowań proekologicznych.

- Szkło może być materiałem, który pozwala zmniejszyć skutki degradacji środowiska. Pierwszym pomysłem było wykorzystanie szkła jako ekologicznego nawozu, zastępującego tradycyjne nawozy mineralne, które mają jeden istotny mankament - są krótkotrwałe. Składniki odżywcze zgromadzone w szkle, m.in. fosfor, potas, azot, magnez, mają tę właściwość, że w wodach bieżących, które przepłukują glebę, nie rozpuszczają się. Są uwalniane dopiero pod wpływem działania związków chemicznych, wydzielanych przez korzenie roślin. Inne zastosowanie mają szkła przekrystalizowane, które pod wieloma względami przypominają ceramikę. Mają one interesujące własności, np. mogą być odporne na wstrząsy cieplne i wtedy robi się z nich zwierciadła do teleskopów astronomicznych, ale także przeszklenia do kuchenek gazowych. Kuchenki z tzw. płytą ceramiczną wytwarza się poprzez odpowiednio zaprogramowaną krystalizację szkła - tam gdzie szkło zostało skrystalizowane przewodzi ciepło, a obok nie ma przewodnictwa.

W AGH zrobiliśmy szkła porowate, nie nasiąkliwe. Ich zaletą jest to, że są lekkie i pływają po wodzie. Mają formę granulek. Najprostsze zastosowanie - jako lekkie kruszywa do betonów. Robimy to ze stłuczki szklanej, popiołów lotnych i żużli wielkopiecowych, materiałów odpadowych, a więc tanich. Takiego materiału poszukuje się na drogi i autostrady przebiegające przez tereny podmokłe - jest to bowiem materiał lekki, samowynurzający się. Może też służyć jako wypełniacz lekkich betonów na stropy w zabytkowym budownictwie. Opracowaliśmy szkła, które mogą być nośnikami kultur bakteryjnych do biokatalizatorów. Próby robią biolodzy z UJ. Pomysł jest nowy. Specjalistyczne szkła pomogły w ochronie ulegających korozji witraży. Opracowaliśmy szkła, które są wrażliwe na działanie czynników powodujących korozję (np. ulokowane były przez pewien czas na Wawelu). Absorbują szkodliwe działanie środowiska.

Prof. Andrzej Szczeklik z II Katedry Chorób Wewnętrznych Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego otrzymał Nagrodę FNP w dziedzinie nauk przyrodniczych i medycznych, za wykrycie mechanizmu przeciwzakrzepowego działania aspiryny oraz badania nad patogenezą i metodami leczenia astmy oskrzelowej indukowanej aspiryną.

- Aspiryna jest najpopularniejszym lekiem na świecie, dlatego każde zrozumienie mechanizmów jej działania ma znaczenie. W naszych badaniach aspiryna służyła jako sonda m.in. w układzie krążenia, sercu, płucach. Na podstawie jej interakcji ze zjawiskami tam zachodzącymi, wnosiliśmy o ich przebiegu. Okazało się, że aspiryna ma bardzo pozytywne działanie przeciwzakrzepowe oraz negatywne w astmie oskrzelowej. Stwierdziliśmy, że aspiryna hamuje powstawanie najsilniejszego enzymu krzepnięcia krwi - trombiny. Rzutuje to na rozumienie zawału serca, udaru mózgu (zwłaszcza zatorowego), miażdżycy tętnic obwodowych, czyli chorób bardzo częstych. Ale z drugiej strony, ok. 10 proc. chorych na astmę ma specjalną jej postać, w której po zażyciu aspiryny rozpoczyna się gwałtowny atak duszności. Przedstawiliśmy teorię - przyjętą już powszechnie na świecie - dlaczego tak się dzieje. Określiliśmy, że wbrew temu, co do niedawna sądzono, nie to ma nic wspólnego z alergią, nie jest związane z występowaniem we krwi przeciwciał aspiryny, ale wiąże się z zahamowaniem przez aspirynę jednego, jedynego enzymu - cykloxygenazy. Ten enzym odpowiada za przekształcenie kwasu arachidonowego, najpospolitszego składnika naszych błon komórkowych, do prostaglandyn i innych metabolitów. Z tym jest skojarzona generacja innych substancji, które kurczą oskrzela, leukotienów. Zauważyliśmy, że między jedną a drugą ścieżką metaboliczną występują pewne zależności, jednak nie wiemy, jakie są powiązania między zahamowaniem cyklu oxygenazy a nadprodukcją leukotienów. Astmatycy muszą być bardzo ostrożni w przyjmowaniu aspiryny. Opracowaliśmy metody diagnozowania tych zjawisk, a więc ustalenia, czy chory może zażywać aspirynę, czy też nie.

Prof. Janusz Sondel z Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, laureat Nagrody FNP w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych, uhonorowany został za Słownik łacińsko-polski dla prawników i historyków - dzieło, które w istotny sposób pomnaża wiedze o łacińskich źródłach kultury duchowej Polaków.

- Zajmuję się profesjonalnie prawem rzymskim. Pracując w oparciu o teksty łacińskie musiałem poznać terminologię prawniczą. Brakowało mi fachowego i nowoczesnego słownika. Posługiwałem się słownikiem z XIX wieku, ale był on przestarzały i niedostępny. Postanowiłem stworzyć jego nowoczesną wersję, obejmującą tylko terminologię prawną z okresu antyku. Później zająłem się także znaczeniem prawa w kulturze polskiej i w związku z tym rozszerzyłem swoje zainteresowania na okres średniowiecza. Przekonałem się, że łacina średniowieczna różni się w sposób zasadniczy od łaciny antycznej. Wtedy postanowiłem przygotować również słownik terminów prawnych z okresu średniowiecza, które znajdowały u nas zastosowanie. Później uległem namowom kolegów sugerujących poszerzenie słownika o terminologię pozaprawną. Źródła praw obejmują bowiem różne dziedziny życia i ograniczenie się do terminologii prawnej byłoby dużym zubożeniem tej publikacji. Wydaje mi się, że w tej chwili następuje renesans zainteresowania łaciną, które towarzyszy zainteresowaniu antykiem. Słownik nie jest publikacją przeznaczoną jedynie dla wąskiego grona specjalistów. Niektóre hasła ująłem w sposób encyklopedyczny - prócz tłumaczenia zasadniczego terminu, dodałem pewien komentarz. To zapewne spowoduje, że słownik będzie miał wzięcie u studentów. Liczy on 100 tys. haseł. Pracowałem nad nim 17 lat i 5 godzin. Zacząłem w 1980 r. 12 listopada o godz. 1-ej, a skończyłem 12 listopada 1997 r. o godzinie 6-tej. Wtedy oddałem ostatnią korektę i powiedziałem "dość".

Prof. Lechosław Latos-Grażyński z Wydziału Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego, laureat Nagrody FNP w dziedzinie nauk ścisłych, uhonorowany został za badania nad porfirynami i metaloporfirynami o szczególnej strukturze molekularnej i elektronowej.

- Skrzyżowanie spektroskopii - a więc fizyki, chemii i biochemii - otworzyło przede mną świat fascynujący i niezwykle barwny: świat porfiryn i metaloporfiryn. Substancje te pełnią bardzo ważne funkcje w procesach życiowych. Wynika to z ich niezwykłej zdolności wiązania jonów żelaza. Kiedyś badałem związek czerwony - taka jest jego fachowa nazwa, zawdzięcza mu swoją barwę krew. Umieliśmy go zrobić w laboratorium. Ktoś inny umiał wtedy zrobić związek zielony - jemu zawdzięczają barwę liście. W chrzanie jest taki enzym - koroksydaza chrzanu - który sprawia, że sok tego warzywa szczypie: to jest białko, które przechodzi zarówno przez stan zielony, jak i czerwony. Jesteśmy dziś bardzo blisko dokonania takiej zmiany na stole laboratoryjnym. Ten enzym m.in. przenosi atom tlenu z atmosfery do związków organicznych, robi to sprytnie w temperaturze 36,6 st. C. A chemik, aby to zrobić, musi mieć 500 atmosfer i wysoką temperaturę. Niektóre leki powodują wydzielanie się w wątrobie zielonych barwników. Okazało się, że to także są porfiryny, które ulegają przemianom: jeden z atomów azotu zostaje zastąpiony nieco innym - jeżeli chodzi o sposób wiązania - typem azotu i powstaje związek o zupełnie odmiennych właściwościach. Od tego jest już bardzo blisko do eksperymentów, które prowadziliśmy z kolegami: zamiast atomu azotu możemy wstawić tlen, siarkę, węgiel. Teraz pracujemy nad węglem. Jeżeli mamy matrycę porfirynową, która wiąże metal w otoczeniu czterech azotów, to okazuje się również, że wiąże ona metal w otoczeniu trzech azotów i jednego węgla. To bywa rzadkością w chemii, a w naturze nie występuje w ogóle. Chodzi o to, aby wykorzystać ten układ do "upolowania" szeregu połączeń, które utworzą wiązanie metal-węgiel. Nikt w świecie jeszcze tego nie zrobił. Jest nadzieja, że to się uda. Ze swoich osiągnięć wysoko oceniam: odwróconą porfirynę - węgiel w środku, azot na zewnątrz, tzw. trójkąt porfirynowy - poznaliśmy mechanizmy tworzenia tych układów oraz formy o wysokim stopniu utlenienia. Udało nam się pokazać, że istnieją nie tylko związki zielone i czerwone, ale także parę innych, które nazwaliśmy asymetrycznymi.

(rat)

Uczelnie w statystyce

Akademia Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte w Gdyni

Akademia Marynarki Wojennej kontynuuje tradycje polskiego morskiego szkolnictwa wojskowego, sięgające 1922 r., kiedy w Toruniu utworzono Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej. Następnie przemianowana ona została na Szkołę Podchorążych MW, a w 1946 r. ponownie stała się Oficerską Szkołą MW. Po 9 latach uzyskała status Wyższej Szkoły Marynarki Wojennej z uprawnieniami akademickimi, a w 1987 r. została przemianowana na Akademię Marynarki Wojennej. W ciągu 75 lat swego istnienia szkoła wykształciła 4,6 tys. absolwentów.

Strukturę AMW tworzą: Wydział Nawigacji i Uzbrojenia Okrętowego, Wydział Mechaniczno-Elektryczny oraz Instytut Dowódczo-Sztabowy na prawach wydziału. Wszystkie wymienione jednostki mają uprawnienia do nadawania stopni doktora: WNiUO w zakresie nawigacji, WMiE w zakresie budowy i eksploatacji maszyn, a IDS w zakresie nauk wojskowych. Jednostkami poza wydziałowymi są: Szkoła Chorążych Marynarki Wojennej i Ośrodek Doskonalenia Językowego MW. W Akademii przyszli oficerowie Marynarki Wojennej mogą studiować na kierunkach: nawigacja i uzbrojenie okrętowe (specjalność: eksploatacja okrętowych systemów pokładowych), mechanicznym (specjalność: maszyny i siłownie okrętowe) i elektrycznym (okrętowe urządzenia elektryczne i elektroniczne). Integralną częścią studiów są praktyki, które w sensie merytorycznym dzielą się na żeglarsko-łodziowe, żeglarskie, specjalistyczne, technologiczno-remontowe i dowódcze. Przyszli nawigatorzy mają też praktyki ze swojej dziedziny. Część praktyk odbywa się na okrętach, część w zakładach przemysłowych. Obecnie w AMW kształci się ponad 300 podchorążych - taki jest status studentów-żołnierzy - którzy po studiach otrzymają stopnie oficerskie. W Instytucie Dowódczo-Sztabowym kształcą się na studiach podyplomowych oficerowie. Oprócz tego, od 1996 r. intensywnie rozwijają się płatne studia zawodowe (inżynierskie) i podyplomowe oraz kursy specjalistyczne dla cywilów, głównie specjalistów gospodarki morskiej. Ogółem w AMW studiuje ok. 1,5 tys. osób.

AMW dysponuje zwartym, ładnie położonym kampusem o powierzchni około 21 ha. 24 obiekty mają łączną powierzchnię ponad 53 tys. m2. Działalność dydaktyczna i naukowa realizowana jest w 122 pomieszczeniach, w tym 51 salach wykładowych, pracowniach przedmiotowych i audytoriach oraz 21 laboratoriach. Uczelniana biblioteka zgromadziła ponad 160 tys. woluminów. Prenumeruje 350 tytułów czasopism, w tym 59 obcojęzycznych. Obsługuje 2 tys. czytelników.

Kadrę naukowo-dydaktyczną AMW stanowi 110 pracowników, z których 15 posiada tytuł naukowy profesora, 26 to doktorzy habilitowani, a 69 - doktorzy. W 1998 r. w AMW wypromowano 15 doktorów. 3 wykładowców uzyskało habilitacje, a 1 - nominację profesorską. Wartość prac naukowo-badawczych, zrealizowanych w 1997 r. wyniosła prawie 8,5 mln zł. W ciągu ostatnich 5 lat w AMW zrealizowano 21 projektów badawczych, w tym 7 promotorskich oraz 36 projektów celowych.

(pik)

O systemie kształcenia i badaniach naukowych w AMW.

Uczelnie w statystyce

Wyższa Szkoła Morska w Gdyni

Gdyńska WSM, najstarsza i największa polska uczelnia morska, kontynuuje tradycje Państwowej Szkoły Morskiej w Tczewie (1920) oraz Państwowej Szkoły Rybołówstwa Morskiego, z którą tczewska uczelnia połączyła się w 1968 roku.

WSM kształci dziś na czterech wydziałach: Nawigacyjnym, Mechanicznym, Elektrycznym i Administracyjnym (wszystkie posiadają kategorię B w rankingu KBN). Można na nich studiować siedem kierunków: nawigację, transport, mechanikę i budowę maszyn, elektronikę i telekomunikację, elektrotechnikę, towaroznawstwo oraz zarządzanie i marketing.

W roku akademickim 1998/99 nauki w WSM pobiera 5343 studentów, w tej liczbie 2234 na studiach dziennych, 3000 na studiach zaocznych, a 109 na studiach wieczorowych. Doliczając słuchaczy (oficerów i marynarzy) kursów prowadzonych przez Studium Doskonalenia Kadr, Ośrodek Szkolenia Ratownictwa Morskiego oraz Ośrodek Manewrowania Statkiem w Iławie (szkoli kapitanów żeglugi wielkiej na modelach różnych typów statków), WSM kształci każdego roku ok. 12 tys. osób.

Kadrę dydaktyczną Szkoły tworzy 310 nauczycieli akademickich, wśród których jest 16 profesorów zwyczajnych, 40 nadzwyczajnych i 80 adiunktów. 75 wykładowców posiada dyplomy oficerskie.

W skład bazy dydaktycznej WSM, prócz budynków, jakimi uczelnia dysponuje, wchodzą liczne specjalistyczne laboratoria, np. satelitarnych systemów nawigacyjnych GPS i systemów radiokomunikacyjnych GMDSS, planetarium, symulator siłowni okrętowych, symulator radarowy ARPA. Uczelnia, połączona siecią komputerową, jest częścią Trójmiejskiej Akademickiej Sieci Komputerowej.

WSM jest także armatorem trzech statków szkolnych: "Zenit", "Horyzont" i "Dar Młodzieży", służących jako praktyczny poligon przygotowujący studentów do pracy na morzu. Aktualnie trwa budowa nowego statku motorowego, który przeznaczony będzie nie tylko do celów dydaktycznych, ale również badawczych.

Badania naukowe w uczelni, oprócz realizowanych w ramach działalności statutowej i badań własnych, to 29 grantów KBN - w tym kilka "o istotnej składowej aplikacyjnej i dużym ładunku innowacyjności", co podkreśla dr hab. inż. Janusz Mindykowski, prof. ndzw., prorektor WSM ds. nauki - oraz programy współpracy międzynarodowej, zarówno bilateralne (z poszczególnymi uczelniami lub instytutami), jak i wielostronne (m.in. udział w projektach tempus, ceepus i socrates/erasmus). Rozwój naukowy WSM uzyskał 30 listopada ub.r. potwierdzeniem w postaci uzyskania przez Wydział Administracyjny uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych w zakresie towaroznawstwa.

WSM podlega, prócz MEN i MTiGM, również Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO), co zobowiązuje ją do przestrzegania postanowień organizacji dotyczących bezpieczeństwa żeglugi i szkolenia kadr morskich. W ramach międzynarodowej konwencji STCW (dotyczącej standardów szkolenia, kwalifikacji i dyplomów dla załóg pływających), której Polska jest stroną, wydziały Nawigacyjny i Mechaniczny uzyskały, jako pierwsze jednostki w kraju, certyfikaty jakości ISO 9000.

(mer)

O badaniach i inwestycjach prowadzonych przez WSM.

Polska Akademia Nauk

Nowe władze

Program 90. sesji Zgromadzenia Ogólnego Polskiej Akademii Nauk nie przewidywał części naukowej. O fotel prezesa PAN walczyło dwóch kandydatów: prof. Mirosław Mossakowski i prof. Andrzej K. Wróblewski. W drugim głosowaniu prezesem wybrano prof. Mirosława Mossakowskiego (na fot.), neuropatologa, który od 1996 r. pełnił funkcję wiceprezesa PAN i był ostatnim sekretarzem naukowym Akademii.

Wiceprezesami zostali prof. prof.: Jerzy Kołodziejczak, Włodzimierz Ostrowski i Janusz Tazbir. Wobec rozbieżności zdań nie udało się wybrać pełnego składu Prezydium PAN. Z pewnością wejdą do tego grona przewodniczący poszczególnych wydziałów Akademii: prof. Jerzy Z. Holzer (Wydz. I Nauk Społecznych), prof. Tadeusz Bielicki (Wydz. II Nauk Biologicznych), prof. Henryk Szymczak (Wydz. III Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych), prof. Kazimierz Thiel (Wydz. IV Nauk Technicznych), prof. Marian Truszczyński (Wydz. V Nauk Rolniczych, Leśnych i Weterynaryjnych), prof. Janusz Komender (Wydz. VI Nauk Medycznych), prof. Michał Sulczewski (Wydz. VII Nauk o Ziemi i Nauk Górniczych). Członkami Prezydium są też przewodniczący oddziałów PAN: prof. Edmund Małachowicz (Wrocław), prof. Andrzej B. Legocki (Poznań), prof. Zbigniew Bojarski (Katowice), prof. Marian Mikołajczyk (Łódź), prof. Piotr Wilde (Gdańsk) i prof. Zbigniew Lorkiewicz (Lublin). Prof. W. Ostrowski, wiceprezes, został ponownie przewodniczącym Oddziału PAN w Krakowie. Skład Prezydium zostanie uzupełniony dopiero w czasie majowej sesji Zgromadzenia Ogólnego PAN.

ELE

Konferencja lubuskich rektorów

Obszary współpracy

16 grudnia w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Zielonej Górze odbyła się I Konferencja Rektorów Wyższych Uczelni Województwa Lubuskiego. Wzięli w niej udział prof. Hieronim Szczegóła i prof. Maria Fic (WSP Zielona Góra), prof. Michał Kisielewicz (PZ), prof. Bernard Woltmann (Instytut Wychowania Fizycznego w Gorzowie Wlkp. - AWF Poznań), prof. Stanisław Lorenc (Collegium Polonicum w Słubicach - UAM), prof. Marian Miłek (Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Sulechowie), dr Maria Wójtowicz i mgr Alfred Piątek (Wyższa Szkoła Biznesu w Gorzowie Wlkp.), ks. dr Ryszard Tomczak (Zielonogórsko-Gorzowskie Wyższe Seminarium Duchowne Paradyż w Gościkowie). Ideę zorganizowania Konferencji poparli także prof. Zenon Głodek (Gorzowska Wyższa Szkoła Zawodowa) i ks. dr Eligiusz Piotrowski (Wydział Teologiczny UAM, Sekcja w Gorzowie Wlkp.), którzy nie mogli uczestniczyć w spotkaniu.

Celem pierwszego spotkania rektorów wszystkich szkół wyższych nowego województwa lubuskiego było nawiązanie współpracy w ramach nowych struktur administracyjnych państwa. Rektorzy zauważyli, że istnieje wiele możliwych obszarów współpracy uczelni. Szkoły wyższe mogą ujednolicić zasady rekrutacji na takie same lub podobne kierunki studiów. Trzeba będzie dążyć do ujednolicenia systemów informatycznych w bibliotekach i stworzyć wspólną sieć komputerową. Mówiono też o możliwości utworzenia funduszu grantów międzyuczelnianych, które mogłyby służyć rozwojowi współpracy naukowej i prowadzeniu wspólnych projektów badawczych. Podjęto decyzję o publikacji wspólnego informatora promującego szkoły wyższe regionu lubuskiego.

Konferencja Rektorów ma także być ciałem reprezentującym szkoły wyższe regionu wobec wojewódzkich władz państwowych i samorządowych. Przewodniczącym Konferencji został prof. Hieronim Szczegóła, rektor WSP im. T. Kotarbińskiego w Zielonej Górze.

Dariusz Dolański

Konferencja w Sztokholmie

EaIE ma już dziesięć lat

Dziesiąta doroczna konferencja Europejskiego Stowarzyszenia Edukacji Międzynarodowej (EaIE) odbyła się w dniach 22-24 listopada ub.r. w Sztokholmie. EaIE, utworzone w 1989 r., ma na celu rozszerzanie, pogłębianie i ujednolicanie standardów studiów uniwersyteckich i ich pochodnych w Europie i na świecie. W działaniach EaIE odżywa więc dawna misja cywilizacyjna Europy. Ze względu na zainteresowanie organizacji wykształceniem wyższym, skupia ona głównie pracowników wyższych uczelni, organizatorów życia akademickiego od ministrów do kierowników toków studiów oraz przedstawicieli samorządów i organizacji pozarządowych zaangażowanych we wspieranie szkolnictwa wyższego.

EaIE jedynie z nazwy jest organizacją "europejską". Faktycznie należą do niej przedstawiciele 55 państw z całego świata. Na jubileuszowej konferencji pojawiło się ponad 900 członków stowarzyszenia, w tym 42 z Polski. Przyjechało wielu gości spoza Europy: Amerykanie, Australijczycy, Argentyńczycy, reprezentanci krajów afrykańskich i - bardzo licznie - Japończycy. Ci ostatni odegrali dużą rolę w przebiegu konferencji, gdyż jedna z sesji poświęcona była ujednolicaniu kształcenia akademickiego w Japonii ze standardami europejskimi. Podobne sesje poświęcono unifikacji szkolnictwa wyższego w Chinach i Ameryce Łacińskiej.

W czasie trzydniowych obrad w 13 grupach tematycznych wygłoszono 104 referaty. Największą popularnością - sądząc po liczbie uczestników, referujących i dyskutantów - cieszyły się sekcje: Upowszechnianie wyższego wykształcenia w perspektywie międzynarodowej, Przygotowanie organizacyjne uczelni do współpracy międzynarodowej, Ujednolicanie sposobów przepływu studentów, Wprowadzenie jednolitego języka komunikacji między uczelniami z różnych krajów oraz Metody kształcenia na odległość.

Oprócz obrad w sekcjach, odbyły się cztery sesje plenarne. Prof. Gustaf Lindermeron, prezydent Uniwersytetu w Sztokholmie, który otworzył obrady konferencji, stwierdził, że wybór Sztokholmu na miejsce spotkania jest dowodem uznania wkładu Szwecji w rozwój cywilizacji. Inauguracja konferencji w nowej Wielkiej Auli Uniwersytetu w Sztokholmie była zarazem pierwszą uroczystością, która odbywała się w tym miejscu. - To dobra prognoza - stwierdził prof. Lindermeron - dla przyszłości tej sali. Aula jest imponującym pomieszczeniem, w którym może obradować 1,5 tys. osób. Amfiteatralna sala o znakomitej akustyce i bardzo bogatym - aczkolwiek na skandynawski sposób dyskretnym - wyposażeniu należy do najciekawszych budowli uniwersyteckich.

Kolejnym elementem, przygotowującym uczestników spotkania do zasadniczych obrad był cykl szesnastu warsztatów, które odbyły się w ciągu dwóch dni bezpośrednio poprzedzających konferencję. Dotyczyły one ustalenia możliwości przepływu profesorów i studentów między szkołami wyższymi oraz szybkiego pozyskiwania informacji o reformach i doskonaleniu szkół wyższych w różnych krajach.

Organizatorzy zapewnili uczestnikom także okazję do bezpośredniego, osobistego nawiązania kontaktów nieformalnych. Służyły temu bankiety i spotkania towarzyskie.

Kazimierz Pospiszyl

PS. Ponieważ EaIE jest prężną i ważną dla rozwoju szkolnictwa wyższego organizacją, wielu przedstawicieli środowisk akademickich może wyrazić zainteresowanie jego działalnością. Podajemy adres sekretariatu stowarzyszenia: European Association for International Education, PO Box 11189, 1001 GD Amsterdam. E-mail: eaie@eaie.nl, http://www.eaie.nl, tel. 31 20 525 49 99, fax 31 20 525 49 98.

Seminarium polsko-ukraińskie

Białe plamy

Dlaczego historia wciąż dzieli? - zastanawiali się historycy polscy i ukraińscy podczas seminarium "Polska-Ukraina: Wspólne losy, wspólne podziały", zorganizowanym przez Forum Europy Środkowo-Wschodniej przy Fundacji im. S. Batorego, w dniach 1-3 grudnia. Przedmiotem obrad były badania nad dziejami obu krajów w XX wieku. Podkreślano, że ideologizacja nauki, a przede wszystkim dominacja aktualnej polityki nad badaniami utrudnia zajmowanie się problematyką polsko-ukraińską. Historycy, zaniepokojeni możliwością wykorzystania swoich badań przez polityków, nie podejmują drażliwych tematów ze stosunków polsko-ukraińskich w XX w. Stąd, stwierdził Heorhij Kasjanov, pojawiają się ciągle nowe białe plamy. Część spotkania poświęcona była polskiej i ukraińskiej publicystyce historycznej. Kazimierskie spotkanie pokazało, że mimo różnic można i należy rozmawiać. Prof. Andrzej Paczkowski podsumowując dyskusję zauważył, że historia dzieli, ale prawda historyczna dzieli ładnie. W bieżącym roku Fundacja im. S. Batorego, wspólnie z Fundacją Odrodzenie z Kijowa, przygotowuje konkurs na prace poświęcone historii stosunków polsko-ukraińskich w XX w.

(mag)

Ekspozycja w Politechnice Warszawskiej

Szybujemy

Przez cztery dni, od 23 do 26 listopada, Duża Aula Politechniki Warszawskiej wyglądała jak szybowisko. Stało się to za sprawą wystawy konstrukcji szybowcowych zbudowanych przez 20 lat (1978-1998) na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa PW. Szybowce wykonywane są w ramach programu edukacyjnego ULS - ultralekkie szybowce i motoszybowce. W Politechnice wykonuje się wszystkie prace związane ze stworzeniem maszyny. Pełny cykl obejmuje: projekt, konstrukcję i technologię, budowę prototypu, badania, certyfikację oraz użytkowanie. Maszyny produkowane są w PZL Świdnik.

Pierwszą konstrukcją stworzoną na WMEiL PW był jednomiejscowy ULS, eksploatowany tylko w Polsce. Kolejna konstrukcja, PW-2 "Gapa", została sprzedana za granicę, m.in. do USA i Japonii. PW-3 "Bakcyl", trzeci twór inżynierów z Warszawy, był najlżejszym szybowcem dwumiejscowym na świecie. Kolejna konstrukcja, PW-4 "Pelikan", posiadała napęd. Największym przebojem okazał się jednak PW-5 "Smyk". Wygrał on konkurs ogłoszony przez Międzynarodową Federację Lotniczą. Podczas Światowych Igrzysk Lotniczych, rozgrywanych w 1997 r. w Turcji, na "Smyku" rozgrywano wszystkie konkurencje szybowcowe. Podobnie będzie w tym roku podczas mistrzostw świata, które zostaną rozegrane w Centrum Szybowcowym w Lesznie. "Smyk" odniósł też sukces handlowy, który wyraża się jedenastoma sprzedanymi licencjami, kilkunastoma certyfikatami (m.in. amerykańskim, niemieckim i francuskim), trzystoma wyprodukowanymi w Świdniku egzemplarzami szybowca.

Obecnie zakłady w Świdniku przygotowują się do uruchomienia seryjnej produkcji PW-6, który jest dwumiejscową wersją "Smyka". Warto dodać, że budowanie PW-5 uzyskało wsparcie finansowe Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, natomiast PW-6 uzyskał wsparcie Komitetu Badań Naukowych. W otwarciu wystawy, obok prof. Jerzego Woźnickiego, rektora PW, i prof. Tadeusza Rychtera, dziekana WMEiL, uczestniczyli prof. Maciej Grabski z FNP i prof. Andrzej Wiszniewski z KBN.

Program edukacyjny ULS ma na celu nie tylko budowę maszyn latających, ale także stworzenie warunków umożliwiających kształtowanie cech umysłowości inżyniera już podczas studiów. Uczestniczący w nim studenci uczą się postrzegania i rozwiązywania problemów technicznych w sposób kompleksowy oraz nabierają przekonania, że w technice nie ma rzeczy, których nie dałoby się zrobić lepiej. W ciągu 20 lat w realizacji ULS uczestniczyło ponad 100 studentów. W jego ramach wykonano 48 prac przejściowych i 12 prac dyplomowych.

Elżbieta Misiak

Wystawy we Wrocławiu i Krakowie

Judaica i biblie

Pod koniec listopada w Bibliotece Głównej Uniwersyteckiej we Wrocławiu otwarto dwie wystawy: "Judaica w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej" oraz "Biblia w Polsce". Eksponaty zaprezentowane na drugiej z wymienionych wystaw pochodzą ze zbiorów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu. Wernisaż uświetnił występ skrzypka, Andrzeja Łachomirskiego, a nastroju dodawały ekspozycjom świeczniki hanukowe udostępnione przez Muzeum Historyczne we Wrocławiu. Podczas wernisażu zaprezentowano dwie zachowane karty XV-wiecznej Biblii Królowej Zofii, zwanej Szaroszpatacką. Na co dzień to bezcenne dzieło przechowywane jest w sejfie zbiorów specjalnych Biblioteki Uniwersyteckiej na Piasku. Ze zbiorów Zakładu Ossolińskich w ekspozycji znalazły się m.in. pierwodruk polskiego przekładu Jakuba Wujka, Biblia Nieświeska, pierwsze katolickie wydanie Biblii przetłumaczone na język polski w latach 1560-1561 w Krakowie, zawierające Księgę Machabejską, uznawaną za apokryficzną, czyli nie należącą do kanonu ksiąg Pisma Świętego. Z Biblii wydanych poza naszym krajem można było zobaczyć Biblię sacra Vulgatae editionis (Wenecja 1616), Biblię sacra polyglotta z tłumaczeniami w kilku językach (Londyn 1656-57) i Vetus Graecum (Lipsk 1697).

Wystawa "Judaica..." zgromadziła ekspozycję związaną z działalnością Żydów śląskich. Zwiedzający zobaczyli rzadko eksponowane rękopisy, wśród nich "Birkat hahodoat" - księgę dla wrocławskich kantorów z 1746 r. Udostępniono także pergaminowy zwój Tory i wybrane faksymile machzorów - modlitewników. Wśród cennych starych druków znalazła się pochwalna oda na cześć cesarza Leopolda I, napisana przez wrocławskiego rabina Daniela Springera, wydana w 1705 r. w wersjach aramejskiej, hebrajskiej i niemieckiej. Zbiory uniwersyteckie i Zakładu Ossolińskich zostały uzupełnione o różne wydania Talmudu, machzorów i Starego Testamentu, udostępnione przez Gminę Wyznaniową Żydowską we Wrocławiu. Wśród nich na uwagę zasługuje druk Jakuba Aszkenazego Ceena - U - reena, Biblia z dodatkiem historii legendarnych, przeznaczona wyłącznie dla kobiet.

Na wystawie zaprezentowano także stare kalendarze, np. "Juden - Kalender 1810" i wrocławskie czasopisma: "Judisches Volksblatt", "Judisch - Liberale Zeitung", "Judisches Gemeinden blatt fur die Synagogen - Gemeinde Breslau" i "Niderszlezje".

Zaprezentowano także historię Żydów na Śląsku, twórczą rolę Żydów w literaturze i sztuce, m.in. dorobek muzyczny kompozytorów żydowskich. Pokazano mapę Palestyny z 1744 r. i kopię pierwszej mapy rękopiśmiennej, opisanej w języku hebrajskim.

Kazimiera Dąbrowska

Minerały i skamieniałości

W dniach 5-6 grudnia Muzeum Geologiczne Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH zorganizowało XIII Międzynarodową Wystawę i Giełdę Minerałów, Skał i Skamieniałości. Wśród ponad 80 wystawców byli kolekcjonerzy z Polski, Rosji i Ukrainy. Zaprezentowano bogate kolekcje minerałów, skamieniałości oraz biżuterii z kamieni ozdobnych i szlachetnych. Zwiedzający mogli kupić zwierzątka z Argonitu, biżuterię z hematytu, kryształy górskie polecane jako odpromienniki neutralizujące szkodliwe działanie ekranów telewizorów i monitorów komputerów. Sprzedawcy zachwalali bursztyny jako środek, który łagodzi bóle serca, mięśni, zębów, niedyspozycje psychiczne i chandry. Przy okazji można było nabyć literaturę, sprzęt i narzędzia do obróbki kamieni. Wydział Geologii AGH zaprezentował kolekcje Zakładu Mineralogii, Petrografii i Geochemii. Panie odwiedzające wystawę najbardziej interesowały się biżuterią, zwłaszcza diamentami. W czerwcu, z okazji 80-lecia uczelni, Muzeum Geologiczne AGH planuje zorganizować okolicznościową giełdę minerałów.

Małgorzata Krokoszyńska

Leśny Zakład Doświadczalny w Rogowie

W Rogowie uczą

Edukacja leśna ma na celu przede wszystkim upowszechnianie w społeczeństwie wiedzy na temat funkcjonowania lasu jako złożonego ekosystemu. Równie ważne jest objaśnianie roli i miejsca człowieka w pozytywnym i negatywnym kształtowaniu współczesnego lasu, tłumaczenie dlaczego i w jaki sposób prowadzona jest w lasach gospodarka leśna, dlaczego, mimo nasilających się zagrożeń, nasze lasy są w stanie spełniać różnorodne funkcje - zarówno surowcowe, jak i pozaprodukcyjne, np. ochronne, ekologiczne, społeczne. Wiele uwagi w edukacji poświęca się kształtowaniu w społeczeństwie pozytywnego wizerunku leśnictwa i ludzi z lasem związanych: leśników, pracowników leśnych, naukowców. Edukacja leśna jest częścią edukacji ekologicznej, a objęte jest nią całe społeczeństwo. Przedsięwzięcia edukacyjne są skierowane jednak przede wszystkim do dzieci i młodzieży.

Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie, wspólnie z Wydziałem Leśnym SGGW, zorganizowało w Rogowie, w dniach 3-4 grudnia 1998 r., trzecią już konferencję poświęconą zagadnieniom edukacji leśnej społeczeństwa. Jej celem była wymiana doświadczeń ośrodków, zajmujących się taką działalnością. Omawiano również treści i formy, w jakich jest i może być prowadzona edukacja leśna. Zwrócono uwagę na miejsce i rolę edukacji leśnej w systemie formalnej i nieformalnej edukacji środowiskowej.

W konferencji uczestniczyło 75 osób. Byli wśród nich leśnicy, nauczyciele i pracownicy ośrodków muzealno-dydaktycznych, parków narodowych, parków krajobrazowych, izb edukacyjnych w leśnych kompleksach promocyjnych, a także osoby z różnych jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych, stowarzyszeń, fundacji itp. Środowisko naukowe reprezentowali pracownicy uczelni z Częstochowy, Lublina, Poznania, Szczecina i Warszawy.

W trakcie obrad wygłoszono 14 referatów, które, podobnie jak w poprzednich latach, zostaną opublikowane w materiałach pokonferencyjnych. Materiały te, rozprowadzane przez CEPL w Rogowie, cieszą się zawsze dużym zainteresowaniem leśników i nauczycieli. Konferencja była także okazją do prezentacji firm zajmujących się działalnością wydawniczą i produkcją różnorodnych pomocy dydaktycznych, przydatnych w edukacji.

Drugi dzień konferencji poświęcono na sesję terenową, w czasie której zapoznano uczestników z walorami oraz działalnością jednostek organizacyjnych Leśnego Zakładu Doświadczalnego w Rogowie: Arboretum, Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej oraz należącego doń Muzeum Lasu i Drewna. W czasie wycieczki odwiedzono także Ogród Botaniczny w Łodzi, którego pracownicy przedstawili interesujący program realizowanej tu bogatej działalności edukacyjnej. Na zakończenie uczestnicy konferencji byli gośćmi Stowarzyszenia "Zielona Szkoła" w Łodzi. Szczególnym zainteresowaniem cieszyła się tu przygotowana przez Wiktora Majaka wystawa "Owady - bogactwo życia". Najlepszym na to dowodem jest, że wiele osób deklarowało chęć czasowego wynajęcia tej ekspozycji do swoich ośrodków edukacyjnych.

W tym roku konferencję po raz pierwszy zorganizowano w Rogowie. Była to jednocześnie pierwsza konferencja, jaka odbyła się tu po zakończeniu remontu i oddaniu na potrzeby działalności edukacyjnej budynku bursy. W niedalekiej przyszłości, po wyremontowaniu i modernizacji budynku muzealno-wystawienniczego, warunki działalności Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie ulegną dalszej poprawie.

Zgodnie z wolą uczestników konferencji, doroczne spotkania poświęcone problematyce edukacji leśnej społeczeństwa będą kontynuowane w podobnej formule.

Krzysztof Będkowski

Badania naukowe

Tajemnice Jaskini Komarowej

Kilka tysięcy odłamków kości - szczątki zwierząt z epoki lodowej - znaleziono w Jaskini Komarowej koło Częstochowy. Rozpoczęte w 1998 r. systematyczne badania jaskini przez ekipę z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, Muzeum Ziemi PAN i Państwowego Instytutu Geologicznego przyniosły już znaczące odkrycia. W osadach jaskiniowych znaleziono skupisko kości zwierząt sprzed 20-30 tys. lat. Rozpoznano wśród nich kości niedźwiedzia jaskiniowego, nosorożca włochatego, hieny, wilka, prażubra, konia, polarnego lisa, północnego jelenia.

Prawdziwą rewelacją było znalezienie ludzkich kości fragmentów czaszki dwóch osobników, starszego i młodocianego, datowane wstępnie na 20-30 tys. lat. Czaszki zachowane w niewielkich fragmentach wymagają jeszcze długich badań i precyzyjnego określenia wieku. Można stwierdzić jedynie, że należały one do homo sapiens. Są to najstarsze szczątki ludzkie pochodzące z ziem polskich.

W głębszej części jaskini natrafiono na poroże jelenia z nacięciami wykonanymi ludzką ręką. Znaleziono też narzędzia kamienne wykonane i używane przez neandertalczyków. Wiek tych znalezisk szacowany jest na 40-120 tys. lat.

Obecnie prowadzone są prace nad segregacją znalezisk. W Muzeum Ziemi PAN obejmują one porządkowanie i rozpoznawanie kości. Prawdopodobnie wśród znalezionych w Jaskini szczątków są także rzadkie w Polsce kości lwa jaskiniowego.

(mar)

Nominacje profesorskie

17 grudnia Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 62 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki.

Nauki chemiczne: Jolanta Borucka-Bukowska (UW), Jerzy Ciarkowski (UG), Ryszard Jakubas (UWr.), Czesław Wawrzeńczyk (AR, Wrocław).
Nauki ekonomiczne: Andrzej Czyżewski (AE, Poznań), Lechosław Garbarski (SGH, Warszawa).
Nauki farmaceutyczne: Małgorzata Zofia Zdzienicka (Leiden University, Holandia).
nauki fizyczne: Jan Paweł Błocki (Instytut Problemów Jądrowych, Otwock-Świerk), Janusz Zbigniew Kałużny (UW), Józef Emanuel Korecki (AGH, Kraków), Ziemowit Stanisław Popowicz (UWr.), Jerzy Andrzej Przystawa (UWr.), Ireneusz Strzałkowski (PW), Czesław Szmytkowski (PG).
Nauki humanistyczne: Urszula Justyna Aszyk-Bangs (UŚ, Katowice), Stefan Kruk (UMCS, Lublin), Alicja Barbara Lasota-Moskalewska (UW), Anna Teresa Leciejewicz (Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Warszawa), Alina Motycka (Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa), Jerzy Marian Przybylski (WSP, Słupsk), Włodzimierz Stefan Suleja (WSP, ZielonaGóra), Marek Bernard Żmigrodzki (UMCS, Lublin).
Nauki medyczne: Lucyna Róża Antkiewicz-Michaluk (Instytut Farmakologii PAN, Kraków), Mieczysław Wacław Chmielik (AM, Warszawa), Zdzisław Tadeusz Krywczyk (Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie, Oddział w Gliwicach), Jan Kuś (Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Warszawa), Michał Paweł Pirożyński (IGiCP, Warszawa), Danuta Pupek-Musialik (AM, Poznań), Andrzej Franciszek Steciwko (AM, Wrocław).
Nauki o ziemi: Wojciech Kazimierz Górecki (AGH, Kraków).
Nauki prawne: Marek Maciejewski (UWr.), Andrzej Paweł Szumański (UJ, Kraków).
Nauki rolnicze: Tadeusz Bednarczyk (AR, Kraków), Tomasz Józef Brandyk (SGGW, Warszawa), Jerzy Falandysz (UG), Krzysztof Formicki (AR, Szczecin), Tomasz Maria Gruszecki (AR, Lublin), Antoni Jan Jarczyk (ART, Olsztyn), Bogumił Leszczyński (WSRP, Siedlce), Marian Ormian (AR, Kraków), Leszek Pływaczyk (AR, Kraków), Jan Grzegorz Raczyński (Instytut Sportu, Warszawa), Marian Stanisław Rojek (AR, Wrocław).
Nauki techniczne: Zygmunt Biernacki (Pcz.), Stanisław Błażewicz (AGH, Kraków), Andrzej Demenko (PP), Bogusław Filipowicz (AGH, Kraków), Janusz Henryk Lewandowski (PW), Zbigniew Łucki (AGH, Kraków), Jerzy Stanisław Tyszler (PP).
Nauki teologiczne: ks. Józef Krasiński (ATK, Warszawa).
Nauki wojskowe: Czesław Jarecki (AON, Warszawa).
Sztuki muzyczne: Bartosz Bryła (AMuz., Poznań), Ryszard Karczykowski (AMuz., Kraków), Irena Marciniak (WSP, Zielona Góra), Paweł Radziński (AMuz., Bydgoszcz), Brygida Skiba (AMuz., Bydgoszcz).
Sztuki plastyczne: Krystyna Filipowska (UŚ, Katowice), Janusz Kuchejda (ASP, Kraków), Maria Skowrońska (ASP, Gdańsk), Andrzej Smoczyński (ASP, Łódź), Grzegorz Sztabiński (ASP, Łódź).

Nagrody Wydziału II Nauk Biologicznych

W dziedzinie biologii molekularnej: dr Michał Dadlez za cykl prac dotyczących molekularnego mechanizmu zwijania się modelowego białka BPTI - inhibitora trypsyny z trzustki wołu.

W dziedzinie zoologii: dr hab. Wanda Weiner za publikację Generic revision of Onychiurianae (Collembola Onychiuridae) with a cladistic annalis.

W dziedzinie biologii molekularnej nagrodę zespołową przyznano dwóm zespołom: z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN w składzie: prof. Tadeusz Kulikowski, dr Maria Bretner, dr Krzysztof Felczak, doc. dr hab. Alicja Drabikowska, prof. David Shugar (czł. zagraniczny PAN) oraz z Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN w składzie: prof. Wojciech Rode, dr Joanna Cieśla, dr Jolanta Dzik, dr Barbara Gołos, mgr Adam Jarmuła. Zespoły naukowe nagrodzono za prace nad projektem dotyczącym poszukiwania nowych, selektywnych środków przeciwwirusowych i przeciwnowotworowych z klasy analogów składników kwasów nukleinowych.

Przyznano także wyróżnienie parazytologom z Instytutu Parazytologii PAN: doc. dr. hab. Zdzisławowi Świderskiemu i dr. Vasiliowi Tkachowi (Instytutu Zoologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy) za serie prac nad ultrastrukturą inwazyjnych onkosfer oraz chroniących je otoczek, kapsuł i narządów przymacicznych u tasiemca Nematotaenia dispar.

Nagrody Wydziału IV Nauk Technicznych

W dziedzinie mechaniki: dr hab. inż. Anatol Jaworek z IMP w Gdańsku za pracę habilitacyjną Mechanika aerozoli w polu elektrycznym; dr hab. inż. Tomasz Łodygowski z Politechniki Poznańskiej za pracę habilitacyjną theoretical and numerical aspects of plastic strain localisation.

W dziedzinie nauki o materiałach: dr hab. inż. Jacek Kaczmar z Politechniki Wrocławskiej za pracę habilitacyjną Spiekane materiały kompozytowe uzyskiwane w procesie mechanicznego wytwarzania stopów i wyciskania.

W dziedzinie budowy maszyn: dr hab. inż. Maciej Kupczyk z Politechniki Poznańskiej za pracę habilitacyjną Jakość technologiczna i użytkowa ostrzy skrawających z powłokami przeciwzużyciowymi.

W dziedzinie elektroniki: dr hab. Wojciech Nasalski z IPPT PAN w Warszawie za cykl prac z dziedziny nieliniowej optyki: Nieliniowa optyka pierwszego rzędu na granicy dielektryków.

W dziedzinie inżynierii chemicznej: dr inż. Marek Tańczyk z Instytutu Inżynierii Chemicznej PAN w Gliwicach za pracę doktorską Modelowanie i analiza typowych procesów separacji mieszanin gazowych metodą adsorpcji zmiennociśnieniowej.

W dziedzinie inżynierii biomedycznej: dr hab. inż. Jan Maria Wójcicki z Instytutu Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN za cykl prac związanych z tematyką technicznego wspomagania leczenia cukrzycy.

W dziedzinie elektroenergetyki: dr hab. inż. Ryszard Zajczyk z Politechniki Gdańskiej za pracę habilitacyjną Sterowanie pracą elektroenergetycznego węzła wytwórczego w stanach nieustalonych.

W dziedzinie nauki o materiałach: dr hab. inż. Paweł Zięba z Instytutu Inżynierii Materiałowej PAN za pracę habilitacyjną Rola składu chemicznego w przemianach fazowych typu nieciągłego.

Nagrody Wydziału V Nauk Rolniczych, Leśnych i Weterynaryjnych

Nagrody indywidualne: w zakresie nauki o żywności otrzymał prof. Jan Oszmiański z Akademii Rolniczej we Wrocławiu za prace nad przemianami flawanoidów w żywności; w zakresie nauk leśnych - dr hab. Stanisław Miścicki z SGGW za pracę Sposób kontroli i oceny uszkodzeń młodych drzewostanów i odnowień podokapowych przez ssaki roślinożerne.

Nagrody zespołowe przyznano: w zakresie nauk weterynaryjnych - prof. Barbarze Przybylskiej-Gornowicz i dr. Bohdanowi Lewczukowi z ART w Olsztynie za prace nad sympatyczną regulacją procesów sekrecyjnych w szyszynce świni; w zakresie fizjologii zwierząt - prof. Bernardowi Barcikowskiemu, dr Katarzynie Romanowicz i dr. Tomaszowi Misztalowi z Instytutu Fizjologii i Żywienia PAN za prace nad sekrecją melatoniny i wpływem stresu na status endokrynologiczny owiec.

Nagrody Wydziału VI Nauk Medycznych

Medal im. Jędrzeja Śniadeckiego przyznano prof. Kornelowi Gibińskiemu, czł. rzeczywistemu PAN, za wybitne osiągnięcia w rozwoju gastroenterologii jako samodzielnej dyscypliny naukowej, za wieloletnie upowszechnianie zasad etyki w środowisku akademickim, zwł. za książkę Dobre obyczaje w nauce.

Indywidualną nagrodę naukową przyznano dr hab. Barbarze Malinowskiej z Akademii Medycznej w Białymstoku za pracę Odkrycie nowego typu receptora B-adrenergicznego w sercu.

Nagrody zespołowe przyznano: prof. Sławomirowi Majewskiemu i prof. Stefanii Jabłońskiej z AM w Warszawie za cykl prac Wirusy brodawczaka (HPV) w kancerogenezie skórnej i ich udział w patogenezie łuszczycy oraz dr. hab. Maciejowi Ugorskiemu, dr. Arkadiuszowi Klapockiemu, mgr Annie Laskowskiej i dr. Adamowi Opolskiemu z Instytutu Immunologii i terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławiu za cykl prac, w których potwierdzono hipotezę, zgodnie z którą antygen cukrowy "Lewis", poprzez wiązanie się z adhezyną z grupy selektyn, uczestniczy w procesie adhezji komórek do podłoża. Ta właściwość, typowa dla komórek nowotworowych, może okazać się istotna w poznaniu mechanizmów tworzenia przerzutów raka.

Nagrody Wydziału VII Nauk o Ziemi i Nauk Górniczych

Nagrodę im. Stanisława Staszica otrzymał prof. Jakub Bodziony z Instytutu Mechaniki Górotworu PAN za książkę Outburst of Gas, Coal and rock in Underground Coal Mines.

Nagrodę im Maurycego Piusa Rudzkiego przyznano mgr. Sławomirowi B. Woźniakowi z Instytutu Oceanologii PAN za pracę Teoria przenikania światła przez sfalowaną i spienioną powierzchnię morza.

Nagrodę im. Eugeniusza Romera przyznano dr. Piotrowi Migoniowi z Instytutu Geograficznego Uniwersytetu Wrocławskiego za pracę Crystalline Rock Inselbergs in Southwestern Poland. Origin and Palaeoenvironmental Significance.

Nagrodę im Wawrzyńca Teisseure’a otrzymał dr Antoni Muszer z Instytutu Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego za pracę Charakterystyka okruszcowania skał północnej i środkowej części Gór Złotych na tle budowy geologicznej.

Nagrodę im. Ignacego Domeyki otrzymał dr Jan Parafiniuk z Instytutu Geochemii, Mineralogii i Petrografii Uniwersytetu Warszawskiego za pracę Sulfate Minerals and their Origin in the Weathering Zone of the Piryte-bearing Schists at Wieściszowice (Rudawy Janowickie Mts, Western Sudetes).

Nagrodę Wydziałową przyznano dr. Radosławowi Dobrowolskiemu z Instytutu nauk o Ziemi UMCS w Lublinie za pracę Strukturalne uwarunkowania rozwoju współczesnej rzeźby krasowej na międzyrzeczu środkowego Wieprza i Bugu.

Medal Kopernika

Podczas grudniowego posiedzenia Prezydium PAN prof. Leszek Kuźnicki wręczył Medal im. Mikołaja Kopernika prof. Antoniemu Wróblewskiemu. Uczony jest wybitnym specjalistą w zakresie chemii i technologii żywności. Szczególnie interesuje się wpływem procesów technologicznych na jakość produktów tłuszczowych i białkowych. Dorobek naukowy prof. Rutowskiego obejmuje 16 podręczników akademickich i skryptów, 425 rozpraw naukowych, w tym 161 w czasopismach zagranicznych, oraz 9 patentów. Prof. Rutkowski był organizatorem Instytutu Przemysłu Tłuszczowego w Warszawie, pełnił funkcję zastępcy dyrektora Instytutu Chemii Organicznej i Instytutu Żywności i Żywienia. Był też organizatorem Centrum Agrotechnologii i Weterynarii PAN w Olsztynie (obecnie Instytut Rozrodu Zwierząt i Badania Żywności PAN), w którym pełni funkcję przewodniczącego Rady Naukowej. Uczony był przewodniczącym Komitetu Technologii i Chemii Żywności PAN oraz Komitetu Badań Krajów Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej przy Prezydium PAN. Pracował jako ekspert FAO, jest członkiem wielu organizacji międzynarodowych. Otrzymał doktoraty honorowe AR w Poznaniu, SGGW i ART w Olsztynie. Jest członkiem honorowym Rosyjskiej Akademii Nauk Rolniczych, Węgierskiego Towarzystwa Naukowego Przemysłu Spożywczego. Prof. Rutkowski jest honorowym prezesem Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności.

MAR

Uwagi.

Doktorat h.c. - prof. prof. Zbigniew Osiński i John Brindley