Notatki Ministra Edukacji

Koniec kadencji obecnego rządu jest okazją do przypomnienia jego najistotniejszych osiągnięć.

Edmund Wittbrodt

Rok akademicki 2001/02 rozpocznie ok. 1685 tys. studentów, a więc o prawie 7 proc. więcej niż w roku ubiegłym. Wskaźnik skolaryzacji wzrośnie więc z 40,8 do 43,5 proc. Wielkości te świadczą o osiągnięciu przez nasz kraj standardów charakteryzujących kraje wysoko rozwinięte. Mniej niż połowa studentów kształcić się będzie w systemie studiów dziennych (w tym w uczelniach państwowych – 53 proc.). Spośród 1685 tys. studentów ogółem, ok. 1196 tys. (71 proc.) kształcić się będzie w uczelniach państwowych.

Rok zainaugurują nowe uczelnie państwowe: Uniwersytet Zielonogórski, Uniwersytet Rzeszowski, Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach oraz 7 państwowych wyższych szkół zawodowych (w Tarnobrzegu, Przemyślu, Sanoku, Nysie, Chełmie, Nowym Targu i Ciechanowie). A także 29 nowych niepaństwowych wyższych szkół zawodowych.
W roku 2001 po raz pierwszy przyznana została dotacja uczelniom niepaństwowym z przeznaczeniem na stypendia socjalne dla studentów studiów dziennych. Otrzymało ją 177 uczelni, w tym 44 to wyższe szkoły zawodowe.

USTAWA

Ważnym wydarzeniem dla reformy szkolnictwa wyższego jest wejście w życie ustawy z 20 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tą ustawą w bieżącym roku, z mocą od 1 września, rozpocznie się pierwszy etap rozłożonej na 3 lata poprawy poziomu przeciętnych wynagrodzeń pracowników szkolnictwa wyższego. Spodziewamy się, iż spowoduje to uatrakcyjnienie kariery akademickiej i zahamuje odpływ młodych, najzdolniejszych kadr do sfer oferujących bardziej błyskotliwe kariery zawodowe, zwłaszcza w ich ekonomicznym wymiarze.

Ustawa pozwoli na stworzenie powszechnego, z dawna oczekiwanego systemu oceny jakości kształcenia w szkołach wyższych. 1 stycznia 2002 r. rozpocznie działalność Państwowa Komisja Akredytacyjna, która będzie dokonywać ocen kształcenia na poszczególnych kierunkach studiów, a także przedstawiać ministrowi edukacji opinie w sprawach tworzenia uczelni, przyznawania im uprawnień do prowadzenia studiów wyższych na określonym kierunku i poziomie kształcenia oraz tworzenia przez uczelnię filii lub wydziału zamiejscowego. Opinie PKA będą stanowiły podstawę decyzji ministra.

Ustawa zobowiązuje ministra do określenia standardów kształcenia nauczycieli, jest to zapis szczególnie ważny w związku z procesem reformowania systemu oświaty.

Nowością jest również wprowadzenie regulacji dotyczących nadzoru nad uczelniami niepaństwowymi, umożliwiających skuteczne reagowanie na przypadki łamania prawa i prowadzenia działalności dydaktycznej niezgodnie z przepisami ustawy, statutu albo pozwoleniem.

NAJISTOTNIEJSZE OSIĄGNIĘCIA

Rozpoczęcie nowego roku akademickiego zbiega się z końcem kadencji obecnego rządu. Jest więc okazją do przypomnienia jego najistotniejszych osiągnięć od końca 1997 r. Obok zmian w ustawach, zaliczyć można do nich systematyczne zwiększanie liczby studentów. Pod koniec 1997 r. we wszystkich cywilnych uczelniach kształciło się ich 1082 tys., podczas gdy w roku akademickim 2001/02 liczba ta wynosi już 1685 tys., co odpowiada wzrostowi wskaźnika skolaryzacji z 29,4 do 43,5 proc.

Ważnym wydarzeniem jest również utworzenie i rozwój nowego segmentu szkolnictwa wyższego, jakim są wyższe szkoły zawodowe. Od 1998 r., na podstawie ustawy z 27 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych, utworzono już 23 takie szkoły. Na koniec 2000 r. w państwowych wyższych szkołach zawodowych studiowało prawie 26 tys. studentów. Oczekujemy na wynik rekrutacji w 7 nowych uczelniach.
Na podstawie ustawy o wyższych szkołach zawodowych utworzono ponadto 80 niepaństwowych wyższych szkół zawodowych.

Realizując koncepcję tworzenia silnych ośrodków akademickich utworzono 4 nowe uniwersytety: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Uniwersytet Zielonogórski i Uniwersytet Rzeszowski.

Sześć wyższych szkół pedagogicznych uzyskało status akademii.

Wprowadzono system pożyczek i kredytów studenckich, który – obok funkcjonującego systemu bezzwrotnej pomocy materialnej dla studentów – miał na celu rozszerzenie dostępności do studiów wyższych. Od roku 1998/99 z kredytów skorzystało 152 tys. studentów uczelni państwowych i niepaństwowych, studiujących we wszystkich systemach studiów. Dla osób, które nie mogą sprostać wymaganiom banków dotyczącym zabezpieczeń kredytów, wprowadzono możliwość poręczenia spłaty przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Początkowo poręczenie dotyczyło 50 proc. kredytu, a obecnie 70, a nawet 100 proc. w przypadku sierot.

Ważnym i godnym podkreślenia przedsięwzięciem było uzgodnienie przepisów dotyczących szkolnictwa z wymaganiami Unii Europejskiej. Nowelizacja ustawy o szkolnictwie wyższym oraz o wyższych szkołach zawodowych, dokonana ustawą z 20 grudnia 2000, stworzyła warunki swobodnej mobilności studentów i nauczycieli akademickich, zgodnie z oczekiwaniami Unii, oraz umożliwiła otwieranie filii zagranicznych uczelni w Polsce i filii polskich uczelni poza granicami naszego kraju.

Komentarze