Strona główna

Archiwum z roku 2002

Spis treści numeru 7-8/2002

Kronika
Poprzedni Następny

Monitorowanie wody

WARSZAWA W Politechnice Warszawskiej, w ramach europejskiego projektu SEWING, skonstruowano pierwsze elementy aparatury pomiarowej i membrany jonoselektywne do kontroli jakości wód. Projekt SEWING – Europejski System Monitorowania Wody – ma na celu stworzenie niezawodnego systemu kontrolowania jakości wody i wczesnego ostrzegania o zanieczyszczeniach, szczególnie w wielkich miastach i na terenach przemysłowych, gdzie występują największe zagrożenia. W projekcie uczestniczy kilkanaście instytucji naukowych i firm z różnych krajów europejskich, w tym z Polski. Politechnika Warszawska ma za zadanie m.in. określenie warunków pomiarów, przygotowanie czujników i membran jonoselektywnych, Politechnika Łódzka zajmuje się cyfrową częścią systemu, a Instytut Technologii Elektronowej – specjalnymi tranzystorami.

Archeozaur z Czatkowic

WARSZAWA Nowy gatunek archeozaura, pierwotnego gada sprzed 230 mln lat, odkryła prof. Magdalena Borsuk-
-Białynicka z Instytutu Paleobiologii PAN. Wieloletnie badania szczątków kostnych z utworów krasowych kamieniołomu w Czatkowicach pod Krakowem ujawniły bogaty zestaw fauny triasowej. Okazało się, że obok szkieletów najstarszych płazów bezogonowych są tam jeszcze kości archaicznych gadów, m.in. małych roślionożernych prokolofonów i prajaszczurek oraz gadów z grupy tekodontów, uważanych za przodków późniejszych dinozaurów. Ostatnio z wypreparowanych kości udało się zrekonstruować częściowy szkielet archeozaura, drapieżnego gada przypominającego małego warana. Jest to nowy, nieznany dotąd gatunek z grupy archeozaurów.

DIS 2002

KRAKÓW W dniach 30 kwietnia – 4 maja odbyła się międzynarodowa konferencja z dziedziny fizyki cząstek elementarnych – X International Workshop on Deep Inelastic Scattering (DIS 2002). Organizatorami spotkania były cztery krakowskie instytucje naukowe: AGH, Instytut Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego, PAU i UJ. Uczestnicy omawiali najważniejsze koncepcje teoretyczne i najnowsze wyniki doświadczalne dotyczące najbardziej elementarnych składników materii oraz oddziaływań fundamentalnych. Zaprezentowano wyniki uzyskane w ostatnim czasie w takich ośrodkach, jak CERN (Europejski Ośrodek Badań Jądrowych) w Genewie, DESY (Deutsches Elektronen Synchrotron) w Hamburgu i FERMILAB w Batavii. Dyskutowano też nad perspektywami rozwoju tej gałęzi nauk podstawowych, który wymaga budowy niezwykle kosztownych urządzeń, m.in. akceleratorów i aparatury rejestrującej.

Medal ASP 
dla prof. Paczyńskiego

WARSZAWA Prof. Bohdan Paczyński, polski astrofizyk pracujący obecnie w Princeton University w USA, otrzymał medal Astronomical Society of Pacific – jednego z największych i najstarszych towarzystw astronomicznych na świecie. Przyznając to wyróżnienie towarzystwo podkreśliło wielkie zasługi naukowe prof. Paczyńskiego i szeroki zakres prowadzonych przez niego badań. Prof. Paczyński zajmował się m.in. ewolucją gwiazd i teorią tzw. dysków akreacyjnych. Prowadził pionierskie badania soczewek grawitacyjnych i wykorzystania ich do poszukiwania ciemnej materii we wszechświecie. Jest współautorem teorii wyjaśniającej pochodzenie silnych rozbłysków promieniowania gamma we wszechświecie.

O edukacji w AMW

GDYNIA W dniach 7-8 maja Katedra Nauk Humanistycznych Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni zorganizowała VII Ogólnopolską Konferencję Naukową Wychowanie dla przyszłości. Tegoroczne spotkanie zatytułowano Edukacja wobec wyzwań kulturowo-cywilizacyjnych. Zaprezentowane referaty dotyczyły m.in. nieuchronności zjawiska globalizacji i konsekwencji, jakie niesie ono dla istnienia człowieka i komunikacji międzykulturowej. Poruszone zostały problemy wspólnotowości istnienia człowieka w dawnym oraz obecnym znaczeniu tego pojęcia. Mówiono o tym, że dominującym fenomenem teraźniejszości stało się rozpowszechnianie zunifikowanych standardów cywilizacyjnych, stylów egzystencji, wzorów kultury masowej. Ogromną rolę w tej totalizacji odgrywają media, które umiejscawiają człowieka w sytuacjach przestrzennie odległych. Nie sposób bezkolizyjnie i owocnie nawiązać kontakt z innymi kulturami, jeśli nie ma się poczucia własnej tożsamości kulturowej.

Kolejne uprawnienia

RZESZÓW Decyzją minister edukacji narodowej i sportu z 8 maja Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie otrzymała zgodę na prowadzenie studiów magisterskich na kierunku informatyka i ekonometria. WSIiZ jest jedyną uczelnią niepaństwową na Podkarpaciu, która posiada uprawnienia magisterskie na więcej niż jednym kierunku kształcenia; uprawnienia do prowadzenia studiów magisterskich na kierunku ekonomia WSIiZ uzyskała w 1999 r. – Uzyskanie zgody na prowadzenie studiów magisterskich na kierunku informatyka i ekonometria to potwierdzenie, że nasza współpraca z największymi światowymi firmami komputerowymi, profesjonalna kadra naukowo-dydaktyczna oraz infrastruktura, również ta informatyczna, spełnia wysokie wymagania MENiS – mówi Tadeusz Pomianek, kanclerz WSIiZ. Studia na kierunku informatyka i ekonometria będą trwały 9 semestrów.

Doktorat h.c. – prof. Bernhard Aribo Schrefler

ŁÓDŹ 8 maja godność doktora honoris causa Politechniki Łódzkiej otrzymał prof. B.A. Schrefler z Uniwersytetu Padewskiego. Jego zainteresowania naukowe dotyczą głównie fizycznego, matematycznego i numerycznego modelowania procesów higro-termomechanicznych w ośrodkach z mikrostrukturą. Inną dziedziną nauki, której prof. Schrefler poświęcił swoje prace, jest mechanika konstrukcji – duże znaczenie mają jego osiągnięcia w teorii konstrukcji urządzeń do syntezy nuklearnej. Dorobek naukowy uczonego to 5 książek i ponad 290 artykułów. Prof. Schrefler jest doktorem honoris causa Państwowego Uniwersytetu w St. Petersburgu.

Mistrzowska szkoła

WARSZAWA 9 maja w budynku Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych pierwszych 12 studentów rozpoczęło naukę w Mistrzowskiej Szkole Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy. Nauka w szkole trwać będzie rok, a jej program obejmuje proces realizacji filmu od pomysłu do gotowego dzieła. W skład kadry szkoły wchodzą: Andrzej wajda, Wojciech Marczewski, Edward Żebrowski i Marcel Łoziński, a zajęcia mają prowadzić także: Krzysztof Zanussi, Agnieszka Holland, Krzysztof Krauze. Sponsorem szkoły w ciągu pierwszych 5 lat będzie Fundacja Ryszarda Krauzego.

Nagroda Archiwum Emigracji

TORUŃ W dniach 9-10 maja w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika odbyła się konferencja Tymon Terlecki – etos emigranta, zorganizowana przez Instytut Literatury Polskiej oraz Archiwum Emigracji UMK. Otwarciu konferencji towarzyszyła uroczystość wręczenia Nagród Archiwum Emigracji UMK, przyznawanych za pracę magisterską i doktorską na temat emigracji polskiej po 1939 r. W tym roku jury nagrodziło trzy prace – dwie doktorskie i jedną magisterską: dr. Piotra Millatiego z Uniwersytetu Gdańskiego Witold Gombrowicz wobec sztuki (nagroda), mgr Magdaleny Kozioł z Uniwersytetu Śląskiego Muzyczność poezji Stanisława Balińskiego (nagroda) oraz dr. Artura Pruszyńskiego z Uniwersytetu Gdańskiego Gry intersemiotyczne w dziele Stefana Themersona (wyróżnienie).

Doktorat h.c. 
– prof. Rudolf Michałek

SZCZECIN 10 maja tytuł doktora honoris causa Akademii rolniczej w Szczecinie otrzymał prof. R. Michałek. Uczony pracuje w krakowskiej AR, jest twórcą polskiej szkoły inżynierii rolniczej. Opublikował 184 prace naukowe i 48 artykułów popularnonaukowych. Jest autorem 9 książek oraz 94 patentów i projektów. Wypromował 12 doktorów, z których 2 uzyskali habilitacje. Jest członkiem PAN i doktorem honorowym lubelskiej AR.

66. Pielgrzymka Akademicka

CZĘSTOCHOWA W dniach 11-12 maja po raz 66. na Jasną Górę pielgrzymowali przedstawiciele środowisk akademickich całej Polski. W pielgrzymce wzięło udział ok. 3 tys. osób, w tym 150 przedstawicieli senatów szkół wyższych. Po wieczornym Apelu Jasnogórskim odbyła się msza św. z nauką Poznawanie Chrystusa we współczesnym świecie. Pod koniec mszy uczestnicy pielgrzymki odnowili ślubowanie akademickie. Miały też miejsca spotkania z prof. Wiktorem Zinem Chrystus obecny w kulturze i z Markiem Kotańskim Poznaję Chrystusa w człowieku potrzebującym. Teatr A z Gliwic przedstawił Pasje. Po spotkaniach chętni wzięli udział w czuwaniu w Kaplicy Jasnogórskiej prowadzonym przez brata Marka z Taiz?.

Laury Jagiellońskie

KRAKÓW Od 1995 r. podczas święta Uniwersytetu Jagiellońskiego przyznawane są Laury Jagiellońskie za wybitne osiągnięcia w zakresie nauk humanistycznych i prawnych, nauk ścisłych i przyrodniczych oraz nauk medycznych. W tym roku 13 maja Laury Jagiellońskie otrzymali: w dziedzinie nauk humanistycznych i prawnych prof. prof. Stanisław Płaza za pracę Historia prawa w Polsce na tle porównawczym oraz Jan Ostrowski za serię wydawniczą Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. W dziedzinie nauk ścisłych wyróżniono prof. Włodzimierza Korohodę za zorganizowanie zespołu, który jako pierwszy w Polsce opanował metodę masowej hodowli skóry ludzkiej. W dziedzinie nauk medycznych uhonorowano prof. Jerzego Stachurę za prace dotyczące immunohistochemii i biologii molekularnej nowotworów.

Honorowy profesor 
– Ryszard Tadeusiewicz

KRAKÓW 13 maja prof. Ryszard Tadeusiewicz, rektor AGH, otrzymał tytuł honorowego profesora Narodowej Akademii Górniczej Ukrainy w Dniepropietrowsku. Tytuł ten jest odpowiednikiem naszego doktora honorowego. Tytuł honorowego profesora nadano polskiemu uczonemu za stworzenie atmosfery dla współpracy między Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie a Narodową Akademią Górniczą Ukrainy i osobiste uczestniczenie w tej współpracy. Doceniono także imponujący dorobek naukowy prof. Tadeusiewicza w zakresie informatyki, z którego korzystają ukraińskie uczelnie. Należy podkreślić fakt, iż już od 1986 r. obie uczelnie ściśle ze sobą współpracują, przede wszystkim w zakresie wiertnictwa, geologii, górnictwa i geodezji.

Honorowy profesor 
– Kazimierz Flaga

KRAKÓW/MOSKWA 14 maja prof. Kazimierz Flaga otrzymał tytuł honorowego profesora Moskiewskiego Państwowego Uniwersytetu Inżynierii i Ekologii (MGUIE) za wybitne osiągnięcia w zakresie konstrukcji mostowych oraz aktywną pomoc w nawiązywaniu kontaktów między uczonymi i studentami PK i MGUIE. Prof. K. Flaga jest rektorem Politechniki Krakowskiej. Jego dorobek naukowy obejmuje m.in. ponad 200 publikacji, w tym 6 monografii, 2 patenty, ok. 230 opracowań dla przemysłu oraz 90 projektów konstrukcyjnych, architektonicznych i technologicznych. Wypromował 9 doktorów nauk technicznych. W inauguracyjnym wykładzie (wygłoszonym po rosyjsku) prof. K. Flaga omówił rolę mostów w kształtowaniu pejzażu miejskiego.

Chińczycy

ZIELONA GÓRA 14 maja rektorzy Uniwersytetu Zielonogórskiego i Uniwersytetu Technologii Elektronicznej w Guilin w Chinach podpisali umowę o współpracy bilateralnej pomiędzy uczelniami. Dotyczy ona wymiany pracowników naukowych i dydaktycznych, wspólnych publikacji, programów badawczych, recenzowania prac naukowych. Podstawą obecnej umowy jest rozpoczęta w maju 2000 r. współpraca między Instytutem Sterowania i Systemów Informatycznych UZ i Instytutem Technologii Informatycznych Uniwersytetu w Guilin. Uczelnia w Guilin kształci 13 tys. studentów, zatrudnia 1,2 tys. pracowników naukowych.

Algorytmy

OPOLE W dniach 14-18 maja odbyła się XVI Ogólnopolska Szkoła Historii Matematyki Algorytmy w dziejach matematyki. Organizatorem konferencji był Instytut Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Opolskiego przy współpracy Oddziału Opolskiego Polskiego Towarzystwa Matematycznego. Na konferencji wygłoszono 23 odczyty, w których znani matematycy polscy przybliżyli uczestnikom algorytmy w różnych działach matematyki od starożytności (Egipt, Mezopotamia) do czasów obecnych (algorytmy w informatyce). Na sesjach popołudniowych odbywały się odczyty poświęcone setnej rocznicy urodzin matematyków polskich: Kazimierza Zarankiewicza, Stanisława Gołąba i Witolda Wolibnera oraz 350-lecia śmierci Jana Brosciusa.

Doktorat h.c. 
– prof. Zbigniew Brzeziński

WARSZAWA 15 maja tytuł doktora honoris causa Akademii Obrony Narodowej otrzymał prof. Z. Brzeziński, politolog, doradca ds. bezpieczeństwa narodowego podczas prezydentury Jimmy’ego Cartera w latach 1977-81. Urodzony w Warszawie, przez całe życie związany z Ameryką, nie zapomniał o swych polskich korzeniach. Zrobił doktorat w Uniwersytecie Harvarda, gdzie potem był wykładowcą. Jest doktorem honoris causa uniwersytetów w Dublinie i Wilnie, a w polsce: Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Doktorat h.c. 
– prof. Reiner Kopp

KRAKÓW 15 maja prof. R. Kopp otrzymał tytuł doktora honoris causa Akademii Górniczo Hutniczej. Niemiecki uczony, dyrektor Instytutu Przeróbki Plastycznej RWTH w Aachen, jest specjalistą w zakresie matematycznego i fizycznego modelowania procesów przeróbki plastycznej, badania plastyczności materiałów i ich własności po przeróbce, numerycznej symulacji procesów przeróbki plastycznej, niskoenergetycznych metod kształtowania wyrobów z udziałem fazy ciekłej, kształtowania wyrobów ze stanu ciekłego i z materiałów sproszkowanych, wytwarzania lekkich, hybrydowych materiałów konstrukcyjnych metodami przeróbki plastycznej. Prof. Kopp jest autorem blisko 300 publikacji naukowych. Otrzymał doktoraty honorowe Universade Federal do Rio Grande do Sul w Brazylii i Technicznego Uniwersytetu Akademii Górniczej we Fryburgu. Jest honorowym profesorem Uniwersytetu Nauki i Technologii w Pekinie.

Doktorat h.c. – prof. Emil Oczoś

RZESZÓW 16 maja tytuł doktora honorowego Politechniki rzeszowskiej otrzymał prof. E. Oczoś, rektor tej uczelni w latach 1983-87 oraz 1993-96. Uczony jest specjalistą w zakresie kształtowania ceramicznych materiałów technicznych w stanie niewypalonym i wypalonym, podstaw i techniki obróbki ściernej, konstrukcji półautomatycznych urządzeń do obróbki materiałów ceramicznych i budowy szlifierek specjalnych, w tym do kształtowania powierzchni kulistych. Opublikował ok. 250 prac naukowych. Wypromował 7 doktorów. Brał udział w pracach Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. Prof. Oczoś jest członkiem Akademii Transportu Ukrainy i Rady Naukowej Uniwersytetu Technicznego w Koszycach (Słowacja). Podczas swej kadencji rektorskiej w latach 90. stanowczo sprzeciwił się pomysłowi włączenia PRz. w struktury planowanego wówczas uniwersytetu w Rzeszowie.

Bariery w biznesie

LUBLIN W dniach 16-17 maja Koło Naukowe Menedżerów Politechniki Lubelskiej, pod patronatem Towarzystwa Naukowego Organizacji i Kierownictwa, zorganizowało X Międzynarodowe Sympozjum Naukowe Problemy zarządzania strategicznego przedsiębiorstw i ekorozwoju w warunkach gospodarki rynkowej. W trakcie spotkania rozstrzygnięto konkurs na najlepszy referat dotyczący przekraczania barier w biznesie. Pierwsze miejsce zajęła praca Moniki Buchty i Sławomira Bartoszcze Przełamywanie barier w wejściu absolwentów na rynek pracy. Autorzy podkreślili, że w obecnej chwili najważniejsze jest nauczyć się poszukiwania pracy. Bardzo interesujący okazał się referat Joanny Bobruk Etyka biznesu - wyzwanie XXI wieku (II miejsce). Głównym przedmiotem etyki biznesu jest problem społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw oraz tworzenie zasad etycznego postępowania. Etyczne i odpowiedzialne postępowanie wobec konsumentów przynosi wymierne korzyści.

Order Wschodzącego Słońca

WARSZAWA Henryk Lipszyc, starszy wykładowca w Zakładzie Japonistyki Instytutu Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego, były ambasador RP w Japonii, otrzymał 17 maja Order Wschodzącego Słońca, przyznany przez władze japońskie. Przyznano mu go w uznaniu wybitnych zasług w promocji wymiany kulturalnej i naukowej między obu krajami. H. Lipszyc wykłada język i literaturę japońską w Uniwersytecie Warszawskim. Jest też znawcą teatru japońskiego.

Primus Inter Pares

WARSZAWA/KRAKÓW 17 maja 15 laureatów, najlepszych studentów wyłonionych spośród ponad 1,2 tys. kandydatów z 93 szkół wyższych, odebrało z rąk premiera Leszka Millera statuetki i dyplomy w konkursie Primus inter Pares. Zwycięzcą tegorocznej edycji konkursu został Radosław Pach, student Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ, który poza dyplomem i statuetką otrzymał także samochód. Średnia ocen laureata wynosi 4,94 i 4,91. R. Pach działa intensywnie w Kole Naukowym przy I Katedrze Chirurgii Ogólnej, jest też członkiem Mensy Polskiej, interesuje się m.in. tańcem towarzyskim i lekkoatletyką.

Doktorat h.c. 
– prof. Aleksander Rejman

WARSZAWA 17 maja tytuł doktora honoris causa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego otrzymał prof. A. Rejman. Był on związany z SGGW od 1938 r., pełniąc m.in. funkcję prorektora uczelni. Pracował też w Instytucie Sadownictwa w Skierniewicach. Zainteresowania naukowe uczonego koncentrowały się na hodowli jabłoni. Jest on autorem takich odmian, jak: Fantazja, Alwa, Marwit, Witos i Sawa. Opublikował 33 artykuły naukowe, 17 książek, w tym dwa cenione podręczniki akademickie: Pomologia i Szkółkarstwo roślin sadowniczych. Napisał też 284 teksty popularnonaukowe. 10 uczniów prof. Rejmana uzyskało stopnie naukowe doktora.

Romantyk nauki

KRAKÓW 17 maja odbyła się sesja naukowa Marian Smoluchowski. Od teorii atomistycznej do fizyki współczesnej, zorganizowana przez Polską Akademię Umiejętności i Uniwersytet Jagielloński. Sesję zorganizowano z okazji 130. rocznicy urodzin i 85. rocznicy śmierci wybitnego fizyka. Przedstawiono na niej nie tylko osiągnięcia naukowe Smoluchowskiego, ale także horyzont historyczny jego działalności naukowej i jego poglądy na nauczanie fizyki. Jeden z referatów poświęcony był pasjom taternickiej i narciarskiej Smoluchowskiego. Tego samego dnia otwarto wystawę poświęconą uczonemu, a zatytułowaną Marian Smoluchowski. Fizyk – romantyk nauki.

Nowy szef KRUP

LUBLIN/WARSZAWA Na ostatnim przedwakacyjnym posiedzeniu Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich na stanowisko nowego przewodniczącego wybrano prof. Mariana Harasimiuka, rektora Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Kadencja szefa KRUP trwa 3 lata. Przewodniczący wchodzi z urzędu w skład Prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich. W ramach KRUP rozpoczęto m.in. prace nad utworzeniem systemu akredytacji kierunków wykładanych w polskich uniwersytetach, a także prowadzono akredytację wielu kierunków w ramach działalności Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej. Prof. Harasimiuk został po raz drugi wybrany na stanowisko rektora UMCS. Wcześniej przez dwie kadencje był prorektorem tej uczelni. Jest geomorfologiem, pracuje na Wydziale Nauk o Ziemi UMCS.

Polskie planetoidy

WARSZAWA Planetoidy nr 26205 i 27975, odkryte w 1997 r. przez amerykańskich astronomów, otrzymały imiona polskich uczonych, matematyków: prof. Kazimierza Kuratowskiego (1896-1980) i prof. Stefana Mazurkiewicza (1888-1945). K. Kuratowski – profesor Politechniki Lwowskiej i Uniwersytetu Warszawskiego, członek PAU i PAN, wieloletni dyrektor Instytutu Matematyki PAN, był autorem licznych prac z zakresu topologii, teorii mnogości i logiki matematycznej. S. Mazurkiewicz – profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek PAU, zajmujący się analizą matematyczną i rachunkiem prawdopodobieństwa, był jednym z twórców warszawskiej szkoły matematycznej. Wcześniej Międzynarodowa Unia Astronomiczna nadała planetoidom imiona innych polskich matematyków: Alfreda Tarskiego, Stefana Banacha i Jana Łukasiewicza.

Legalne wydziały zamiejscowe

RZESZÓW Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie otrzymała 20 maja pozwolenie na utworzenie wydziałów zamiejscowych w Krośnie i Dębicy. Już od najbliższego roku akademickiego będą tam prowadzone wyższe studia zawodowe na kierunku ekonomia. W każdej z tych miejscowości zaplanowano po 300 miejsc na studiach dziennych i zaocznych. Ich absolwenci, zainteresowani dalszym kształceniem, będą mogli podjąć uzupełniające studia magisterskie w macierzystej uczelni w Rzeszowie.

Fizyka statystyczna

BYDGOSZCZ W dniach 21-23 maja odbyło się w ATR międzynarodowe sympozjum z fizyki statystycznej poświęcone zastosowaniu procesów stochastycznych w zagadnieniach fizykochemicznych, biofizycznych i pokrewnych, w których główną rolę odgrywają takie cechy, jak: złożoność, nieliniowość czy też losowy charakter analizowanego procesu. Rozwiązania zagadnień ujętych w tematyce sympozjum znaleźć można w takich dziedzinach praktycznych, jak: nanotechnologia, mikroelektronika, inżynieria materiałowa czy biotechnologia molekularna. W sympozjum uczestniczyło grono uznanych i kompetentnych badaczy z wymienionych subdyscyplin fizyki statystycznej z Niemiec, Szwajcarii, Włoch, Hiszpanii, Belgii, Stanów Zjednoczonych i Polski.

Doktorat h.c. 
– ks. kard. Marian Jaworski

WARSZAWA 28 maja tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego otrzymał ks. bp M. Jaworski, metropolita lwowski. Najwyższą godność akademicką nadano biskupowi Lwowa za osiągnięcia w zakresie filozofii religii i teologii – jego dorobek naukowy to ponad 140 artykułów – oraz zasługi dla kościoła polskiego i ukraińskiego. Podkreślono związki ks. biskupa z Akademią Teologii Katolickiej, poprzedniczką UKSW, gdzie był profesorem i pełnił funkcję prodziekana Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej. Ks. bp Jaworski wykładał także w KUL. Był pierwszym rektorem Papieskiej Akademii teologicznej w Krakowie. Wcześniej tytuł doktora honoris causa nadał mu Uniwersytet Ruhr w Bochum (Niemcy).

Mistrzowie Mowy Polskiej

WARSZAWA/KRAKÓW Wśród laureatów rozstrzygniętej 28 maja II edycji konkursu Mistrz Mowy Polskiej znaleźli się dwaj krakowscy uczeni: prof. Ryszard Tadeusiewicz, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej, oraz prof. Wiktor Zin z Politechniki Krakowskiej, który uhonorowany został specjalną nagrodą – „Wawrzynem” za całokształt działalności na rzecz popularyzacji pięknego i poprawnego języka. Rozstrzygnięcie konkursu miało bardzo uroczystą oprawę. Podczas finału nominowani po raz kolejny zaprezentowali publiczności swoje umiejętności.

Karta chipowa zamiast indeksu

RZESZÓW/LUBLIN/KRAKÓW Coraz więcej uczelni zamierza zastąpić tradycyjny indeks elektroniczną legitymacją studencką. Miałaby ona postać karty chipowej, która spełniałaby rolę legitymacji studenckiej, indeksu, karty wstępu do różnych uczelnianych agend, np. stołówki studenckiej, akademika, sali komputerowej itp. Już kilka lat temu takie posunięcie zapowiedział Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej. Przygotowuje się do tego także Uniwersytet Jagielloński. Studenci Wyższej Szkoły Informacji i Zarządzania w Rzeszowie od 2 lat korzystają z kart chipowych, które funkcjonują równolegle z tradycyjnymi indeksami. Aby tradycyjne indeksy mogły być zastąpione kartami chipowymi, potrzebne są odpowiednie uregulowania prawne.

Doktorat h.c. 
– prof. Gottfried Naumann

LUBLIN 31 maja tytuł doktora honoris causa Akademii Medycznej w Lublinie otrzymał prof. G. Naumann z uniwersytetu w Erlangen (Niemcy). Jest on wybitnym okulistą, specjalistą od operacji rogówki, do których jako pierwszy zastosował laser ekscimerowy. Przeprowadził pionierskie badania nad morfologią tarczy nerwu wzrokowego. Jest autorem ponad 500 publikacji naukowych, w tym 14 wspólnie z okulistami z lubelskiej AM. Podręcznik Patologia oka, którego Naumann jest głównym autorem i redaktorem, należy do najwybitniejszych tego rodzaju prac na świecie. Prof. Naumann przewodniczy Niemieckiemu Stowarzyszeniu Profesorów Okulistyki, Europejskiemu Towarzystwu Patologii Oka oraz Światowej Federacji Towarzystw Okulistycznych.

Doktorat h.c. 
– prof. Helena Oberman

WROCŁAW 5 czerwca wrocławska Akademia Rolnicza nadała tytuł doktora honoris causa prof. H. Oberman, emerytowanej profesor Politechniki Łódzkiej. Jest ona wybitną specjalistką z zakresu mikrobiologii technicznej i biotechnologii, współtwórcą krajowej szkoły mikrobiologii i biotechnologii. Do najważniejszych osiągnięć naukowych prof. Oberman należą: otrzymanie ulepszonych hybrydów i mutantów drożdży przemysłowych, mutantów bakterii fermentacji mlekowej oraz opracowanie warunków ich przechowywania i stosowania, a także otrzymanie wysoko produkcyjnych mutantów szczepów lizynotwórczych i mutantów stabilnych – producentów lizyny. Prof. Oberman jest autorką 294 publikacji oraz 10 książek i skryptów.

Doktorat h.c. 
– prof. Zbigniew Górny

KRAKÓW 5 czerwca prof. Z. Górny otrzymał doktorat honoris causa Akademii Górniczo-Hutniczej. Ten wybitny specjalista w dziedzinie odlewnictwa metali nieżelaznych, specjalnych metod odlewania, aparatury do materiałów formierskich, kompozytów oraz komputerowej symulacji procesu krzepnięcia i krystalizacji, związany był przez 52 lata z Instytutem Odlewnictwa w Krakowie, pełniąc przez 21 lat funkcję dyrektora tej placówki. Wykładał także w AGH oraz politechnikach krakowskiej, Poznańskiej, Opolskiej i Wrocławskiej. Na jego dorobek składa się 56 monografii, 75 innych prac naukowych, ok. 500 publikacji technicznych i popularyzatorskich, ponad 250 niepublikowanych ekspertyz, projektów, analiz. Prof. Górny jest doktorem honorowym Politechniki Poznańskiej. 

Opracował Piotr Kieraciński

Współpraca: Bydgoszcz – Elżbieta Rudzińska, Częstochowa – Anna Pietrzyk, Gdynia – Agnieszka Suchocka-Mieszkuniec, Kraków – Elżbieta Barowa, Małgorzata Krokoszyńska, Maciej Rogala, Leszek Śliwa, Lublin – Iwona Czajkowska-Deneka, Elżbieta Mulawa-Pachoł, Łódź – Ewa Chojnacka, Opole – Zyta Dziechcińska-Halamoda, Rzeszów – Magdalena Hendzel, Toruń – Kinga Nemere-Czachowska, Warszawa – Andrzej Markert, Wrocław – Małgorzata Wanke-Jakubowska, Maria Wanke-Jerie, Zielona Góra – Ewa Sapeńko.

   
Co w prasie piszczy?

Japoński Nobel

Ekscytujemy się dziś klonowaniem zwierząt (...). Jednak w licznych artykułach, programach telewizyjnych i radiowych poświęconych tym epokowym dokonaniom nie pojawia się nazwisko Tarkowskiego. Tymczasem bez jego badań rozwój eksperymentalnej embriologii ssaków byłby opóźniony o wiele lat i dlatego prawdopodobnie nie byłoby jeszcze dziś ani owieczki Dolly, ani kotka CC (...). Niezwykle wysoka ocena osiągnięć Tarkowskiego bierze się m.in. stąd, że na samym początku naukowej kariery (...) wkroczył na niemal całkowicie niezbadane tereny. Były nimi na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych badania nad rozwojem zarodków ssaków. (...) Wykazał on, że zarodek myszy (...) może rozwijać się bez problemów nawet wtedy, jeśli we wczesnym stadium pozbawi się go połowy komórek albo doda mu sporo nadliczbowych. Przede wszystkim za to odkrycie profesor otrzymał Japan Prize (...). Dzięki temu odkryciu można było myśleć o zastosowaniu diagnostyki prenatalnej, czyli wykrywaniu wad wrodzonych u zarodków ludzkich pochodzących z zapłodnienia in vitro, bowiem pobranie jednej czy kilku komórek do badań genetycznych nie uszkadza zarodka. (...) odkrycia Tarkowskiego powinny znaleźć szeroki oddźwięk np. w teologii i filozofii. Przecież stwierdzenie, że dwa różne zarodki mogą utworzyć jedną osobę, albo że można podzielić embrion na dwie części i uzyskać dwie różne, choć genetycznie identyczne istoty, to nie lada problem dla teologów i filozofów, w szczególności etyków. (Marcin Rotkiewicz, Mysi rycerze, „Polityka”, 27.04.2002)

Wirtualny doktor

Przy 15-procentowym bezrobociu wśród absolwentów szkół wyższych doktorat może wyróżniać jego posiadacza z tłumu ubiegających się o pracę. W ostatnich siedmiu latach liczba doktorantów wzrosła przeszło trzykrotnie – z 8 do 25 tys. W tym czasie liczba nowych magistrów zwiększyła się trochę ponad 2,5 raza (z 90 do 250 tys.). (...) Doktorat uczy analitycznego myślenia, a to przydaje się w biznesie. (...) Wielu profesorów uczelni biznesowych zasiada w radach nadzorczych firm (...) Nic więc dziwnego, że doktoranci płacą 5-6 tys. zł rocznie za komercyjne studia na najmodniejszych kierunkach: ekonomii, zarządzaniu oraz tych związanych z Unią Europejską. (...) Odkąd wzrósł popyt na tytuły doktorskie, uczelnie zwietrzyły możliwość zarobienia dodatkowych pieniędzy, niewiele w zamian oferując. Pojawiły się studia komercyjne, na które zapisać się może każdy, kto opłaci czesne, a zajęcia odbywają się jedynie w weekendy. (...) Ale najprostszą drogę do tytułu wymyślili autorzy strony www.studia-internet.pl. Wystarczy zapłacić 2000 dolarów i można przez Internet robić doktorat z zarządzania, medycyny albo psychologii na University of galaxis z Florydy. Trzeba odebrać kilka e-maili z materiałami od promotora, a po 18 miesiącach wysłać e-mailem pracę. Potem odpowiedzieć na pytania i można odbierać dyplom. (Aleksandra więcka, Pogoń za tytułem, „Newsweek Polska”, 19.05.2002)

Sami swoi

W USA pracuje kilka tysięcy polskich inżynierów, a kilkuset z nich to wybitni specjaliści w swoich dziedzinach – mówi prof. Targowski, dziś wykładowca Western Michigan University. – To niezwykły potencjał intelektualny. Dzięki niemu poprzez taką organizację jak Polonia Technica można rozwijać kontakty między polskimi i amerykańskimi uczelniami (...). Ale inżynierowie z emigracji nie są w Polsce mile widziani – dodaje z goryczą. – Do władzy doszło zbyt wielu nieprofesjonalnych ludzi, którzy prowadzą prowincjonalną politykę. (...) Polskie środki przekazu rzadko przedstawiają tych, którzy odnieśli prawdziwy amerykański sukces. Częściej o osiągnięciach polskich specjalistów informują Amerykanie. Legendą amerykańskiego podboju kosmosu jest choćby nieżyjący już inżynier Mieczysław Bekker, który stworzył teorię pojazdu kosmicznego i zbudował trzy statki kosmiczne Apollo 15, 16 i 17, które wylądowały na Księżycu. Czy polska prasa kiedykolwiek o nim pisała? (...) w 1999 roku, podczas wizyty w Nowym Jorku marszałka Płażyńskiego, prezes Polonii Technica, inż. Janusz Zastocki, pytał, czy Polska zamierza korzystać z dorobku emigracyjnych inżynierów i naukowców, podobnie jak zrobiono to po I wojnie światowej. – Teraz sytuacja jest inna niż po I wojnie. Przez 10 lat kapitalizmu Polska wykształciła już dobrą kadrę zawodowców i nie musimy sprowadzać ich z zagranicy – odpowiedział marszałek Płażyński. (Małgorzata Kałuża, Polonia Technica, „Magazyn Życie”, 17.05.2002)


 

Zgromadzenie plenarne KRASP

5 lat, a jaka pozycja

W dniach 28-29 czerwca, w obchodzącej swoje 80-lecie Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni, odbyło się posiedzenie plenarne Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich. Uczestniczyli w nim rektorzy sprawujący funkcje w kadencji 1999-2002, a także rektorzy elekci wybrani na kadencję 2002-05. Dzień wcześniej w poczet członków Konferencji przyjęta została 99. uczelnia: niepaństwowa (już trzecia) Wyższa Szkoła Ubezpieczeń i Bankowości rektora Mirosława Zdanowskiego. Na zgromadzeniu 82 uczelnie reprezentowane były przez rektorów lub upoważnionych prorektorów mijającej kadencji, a 78 przez rektorów lub prorektorów elektów. W obradach uczestniczyło także 11 z 25 rektorów stowarzyszonej z KRASP Konferencji Rektorów Uczelni Zawodowych oraz liczne grono gości reprezentujących najważniejsze instytucje akademickie i naukowe.

Prof. Woźnicki, ustępujący przewodniczący KRASP, przedstawił sprawozdanie z 3-letniej kadencji. Przypomniał, że mija dopiero 5 lat od powstania Konferencji, a ma ona już znaczącą pozycję i pokaźny dorobek. Główną formą aktywności KRASP są działania 9 branżowych konferencji rektorów, środowiskowych komisji akredytacyjnych oraz systematyczne posiedzenia prezydium. Konferencja, zdaniem rektora Woźnickiego, działa bardzo oszczędnie – jej biuro to tylko 1,5 etatu. Za najważniejsze zadanie na przyszłość uznał on umocowanie KRASP w nowej ustawie o szkolnictwie wyższym. Prof. Woźnicki przypomniał też, że KRASP jest narodową konferencją rektorów w rozumieniu europejskim i w takim charakterze jest partnerem władz kraju oraz reprezentuje Polskę na arenie międzynarodowej.

Wśród wielu tematów poruszanych podczas obrad znalazła się sprawa raportu Najwyższej Izby Kontroli zawierającego wyniki kontroli przestrzegania ustawy o zamówieniach publicznych. Rektorzy we wcześniejszym liście do prezesa NIK wskazywali, że ustawa w niektórych swych regulacjach nie przystaje do zadań, sposobu oraz skali funkcjonowania uczelni i zmusza je do działań nieracjonalnych ekonomicznie i organizacyjnie. Podczas kontroli inspektorzy NIK często całkowicie pomijali racjonalność zachowania uczelni i kontekst podejmowanych działań, a wiele zapisów ustawy interpretowali niekorzystnie dla uczelni. Obecny na posiedzeniu Mirosław Sekuła, prezes NIK, przeprosił rektorów za niewłaściwe i uogólniające wypowiedzi niektórych przedstawicieli NIK i obiecał współpracę przy zmianie nieodpowiednich rozwiązań prawnych. Podczas obrad wiele emocji wzbudziła kwestia pisma skierowanego do senatu jednej z uczelni przez rzecznika dyscypliny finansowej przy ministrze edukacji narodowej i sportu, w którym rzecznik wzywa senat uczelni do wydania w terminie 7 dni opinii o pracy rektora. Rektorzy zdecydowanie podkreślali zasadę autonomii uczelni i konieczność przestrzegania „podstawowych zasad obowiązujących w życiu publicznym”. Wśród innych ważnych tematów znalazły się: zmiany w systemie szkolnictwa wyższego i systemie badań naukowych, zasady rozdziału środków pomiędzy uczelnie publiczne, kształcenie nauczycieli, polityka i gospodarka morska, poparcie postulatu prezesa PAN regulującego status profesorów, którzy osiągnęli wiek emerytalny.

Fot. Andrzej Świć

Rektorzy wybrali nowe władze Konferencji. Jej przewodniczącym został prof. Franciszek Ziejka, rektor UJ. Na jego wniosek wiceprzewodniczącymi wybrani zostali: prof. Jerzy Dembczyński, rektor Politechniki Poznańskiej, przewodniczący Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Technicznych oraz prof. Piotr Węgleński, rektor UW. W skład prezydium wchodzą też nowo wybrani przewodniczący pozostałych konferencji rektorów: prof. Marian Harasimiuk, rektor UMCS, przewodniczący Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich; prof. dr hab. Marek Rocki, rektor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, przewodniczący Konferencji Rektorów Uczelni Ekonomicznych; prof. Tomasz Borecki, rektor SGGW, przewodniczący Konferencji Rektorów Uczelni Rolniczych; prof. Michał Śliwa, rektor AP w Krakowie, przewodniczący Konferencji Rektorów Uczelni Pedagogicznych; prof. Maciej Latalski, rektor AM w Lublinie, przewodniczący Konferencji Rektorów Uczelni Medycznych; prof. Ryszard Zimak, rektor AMuz. w Warszawie, przewodniczący Konferencji Rektorów Uczelni Artystycznych; prof. Tadeusz Koszczyc, rektor AWF we Wrocławiu, przewodniczący Konferencji Rektorów Akademii Wychowania Fizycznego; kontradmirał prof. Antoni Komorowski, rektor AMW w Gdyni, przewodniczący Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Wojskowych oraz prof. Jan Kopcewicz, rektor UMK, przewodniczący Komisji ds. Legislacyjnych; prof. Jan Krysiński, rektor PŁ, przewodniczący Komisji ds. Dydaktyki i Kontaktów ze Szkolnictwem Średnim; prof. dr hab. Stefan Jurga, przewodniczący Komisji Akredytacyjnej KRASP. Na wniosek prof. Franciszka Ziejki, w uznaniu zasług dla Konferencji, rektorzy nadali prof. Jerzemu Woźnickiemu tytuł honorowego przewodniczącego KRASP – członka prezydium.

W trakcie trwania zgromadzenia miały też miejsce wydarzenia związane z „Forum Akademickim”. Prof. Marek Bartosik, sekretarz stanu w KBN, przedstawił zarys porozumienia pomiędzy MENiS, KBN i PAN w sprawie wznowienia wydawania i dalszego finansowania „Forum Akademickiego”. Nowy przewodniczący KRASP, przypominając, że dalsze funkcjonowanie pisma zależy także od wysokości sprzedaży, zaapelował do rektorów wszystkich uczelni członkowskich o zaprenumerowanie co najmniej 50 egzemplarzy „Forum”. Rektorzy w głosowaniu przyjęli apel przewodniczącego.

(as)

Konferencja „Nauka 2002” 

Nowe kierunki

W dniach 16-17 maja br. w Warszawie, w gmachu Ministerstwa Gospodarki, odbyła się konferencja „Nauka 2002”. Jak co roku, konferencja zgromadziła bardzo liczne grono osób, m.in. dyrektorów instytutów naukowych i jednostek badawczo-rozwojowych oraz prorektorów wyższych uczelni ds. nauki, i umożliwiła wymianę poglądów na temat finansowania i organizacji badań naukowych. W tym roku była też okazją do zaprezentowania przez nowe kierownictwo KBN założeń polityki naukowej.

Prof. Michał Kleiber, minister nauki, analizował zmiany, jakie zaszły w nauce w latach 90. Mimo spadku finansowania budżetowego, udział Polski w światowej puli publikacji naukowych notowanych na liście filadelfijskiej wzrósł z 0,98 proc. w roku 1990 do 1,17 w 2000. Nasze nakłady na naukę, mierzone udziałem w nakładach krajów OECD, są niestety ponad 3-krotnie niższe od udziału naszego produktu krajowego w PKB krajów OECD. Jak znacząca może być rola nauki i badań naukowych oraz rozwoju firm wykorzystujących wysokie technologie minister pokazywał na przykładzie Irlandii. 25 lat temu PKB tego kraju stanowił ok. 56 proc. średniego poziomu w Unii i był porównywalny z Grecją i Portugalią. Dziś, dzięki postawieniu na naukę, PKB Irlandii kształtuje się na poziomie 106 proc. średniej Unii, podczas gdy dwóch pozostałych krajów – jedynie 60. – Krytyka Komitetu odgrywa pozytywną rolę w ewolucji systemu. Odpowiedzialność musi się jednak wiązać z możliwościami podejmowania decyzji – powiedział minister, zapowiadając zmiany w funkcjonowaniu Komitetu i przekształcenie go w ministerstwo nauki.

Prof. Marek Bartosik, sekretarz stanu w Komitecie, przedstawił starania o zwiększenie finansowania budżetowego, ale przede wszystkim wskazał na szanse finansowania pozabudżetowego w ramach VI Programu Ramowego i środków akcesyjnych UE. Zapowiedział też działania zmierzające do zdefiniowania polityki naukowej, ograniczenie finansowania podmiotowego na rzecz przedmiotowego, obiektywizację systemu ocen wyników jednostek i preferencje dla dużych, międzydyscyplinarnych projektów badawczych.

Większość dyskutantów zgadzała się z koniecznością zmian, choć nie wszyscy popierali w pełni przedstawione kierunki przekształceń, wskazując trudną sytuację swoich jednostek i konieczność ewolucyjnego charakteru przemian. Zebrani wysłuchali także dwu krótkich wykładów. Prof. J. Strzelczyk nakreślił historyczną perspektywę naszego jednoczenia się z Europą przed 1000 lat, a prof. T. Popiela przedstawiał osiągnięcia medycyny klinicznej u progu trzeciego milenium.

(as)

Nauka i gospodarka

Transfer pilnie potrzebny

W ramach 74. Targów Technologii Przemysłowych i Dóbr Inwestycyjnych, jednej z imprez Międzynarodowych Targów Poznańskich, w dniach 17-20 czerwca zorganizowano salon „Nauka dla gospodarki”. Jego organizatorami były MTP i Poznański Park Naukowo-Techniczny Fundacji UAM. Salon przygotowano przy współpracy i pod patronatem Ministerstwa Gospodarki i Komitetu Badań Naukowych. 

– Nie ma dziś sprawy ważniejszej niż gospodarka. Są różne recepty na jej uzdrowienie, a jedną z nich stanowi ścisła współpraca naukowców z przedsiębiorcami – mówił Jacek Piechota, minister gospodarki, podczas otwarcia targów. – Chciałbym jednak, abyśmy w toku targowych prezentacji i seminariów potrafili nadać praktyczny wymiar spotkaniu świata gospodarki ze światem wynalazców, innowatorów i naukowców – dodał minister.

„Nauka dla gospodarki” to przedsięwzięcie pomyślane jako miejsce spotkania instytutów naukowych, jednostek badawczych i instytucji pośredniczących w transferze technologii i innowacji oraz przedsiębiorstw zainteresowanych ich wdrożeniem. W pierwszym dniu targów prezydent Kwaśniewski wręczył wyróżnienia w tegorocznej edycji Nagrody Gospodarczej Prezydenta (więcej poniżej).

„Nauka dla gospodarki” to także liczne prezentacje, seminaria, dyskusje oraz spotkania biznesowe w ramach Dni Transferu Technologii. W specjalnie wydzielonych miejscach, w asyście dyżurującego prawnika, rzecznika patentowego i tłumacza, odbywały się spotkania oferentów technologii z zainteresowanymi odbiorcami. Tegoroczne dyskusje, z udziałem przedstawicieli KBN, Ministerstwa Gospodarki, Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości NOT, Rady Głównej Jednostek Badawczo-Rozwojowych, Stowarzyszenia Organizatorów Ośrodków Innowacyjności i Przedsiębiorczości, grupy „Przedsiębiorczość Akademicka”, poświęcone były m.in. 6. Programowi Ramowemu UE, projektom celowym, ochronie i obrotowi gospodarczemu innowacjami, zbliżaniu świata nauki i gospodarki.

Jednym z ważnych wydarzeń towarzyszących targom była sesja zamykająca XXIII Kongres Techników Polskich. Hasło przewodnie kongresu brzmiało „Technicy bliżej rynku”. Inżynierowie i technicy to rzesza kilkuset tysięcy osób. Największą działającą w tym środowisku organizacją jest Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych Naczelnej Organizacji Naukowo-Technicznej, licząca blisko 135 tys. członków zrzeszonych w 36 branżowych stowarzyszeniach naukowo-technicznych. Tegoroczna tematyka obrad kongresu koncentrowała się wokół udziału środowisk technicznych w ożywieniu gospodarki, konsekwencji wejścia do UE, statusu prawnego inżynierów i techników. W sesji wzięło udział blisko 1000 osób, reprezentujących m.in. uczelnie techniczne, jbr-y, stowarzyszenia naukowe, przedsiębiorstwa.

(as)

Nagroda Gospodarcza Prezydenta RP

Niebieski laser nagrodzony

17 czerwca, podczas uroczystego koncertu z okazji Dnia Polskiego na 74. Targach Technologii Przemysłowych i Dóbr Inwestycyjnych, Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski wręczył Nagrody Gospodarcze Prezydenta RP. Z grona 21 nominowanych w 7 kategoriach, wybranych przez Kapitułę Nagrody (pisaliśmy o tym w „FA” nr 5-6/02 na str. 10) Prezydent przyznał po 1 nagrodzie w każdej kategorii za rok 2002. Za „Najlepszy Wynalazek w dziedzinie produktu lub technologii” nagrodę otrzymał prof. Sylwester Porowski z Centrum Badań Wysokociśnieniowych „Unipress” PAN w Warszawie za projekt Niebieski laser.

Fot. S. Ciechan

Wynalazek polega na skonstruowaniu pierwszego na świecie bezdyslokacyjnego lasera półprzewodnikowego emitującego światło niebieskie w zakresie 410-430 nm. Podstawą tego wynalazku jest opracowana w całości w CBW UNIPRESS PAN technologia uzyskiwania kryształów azotku galu (GaN). Niebieskie lasery pozwolą na kilkakrotne zwiększenie ilości informacji na dyskach optycznych (DVD), zostaną wykorzystane w drukarkach laserowych ultrawysokiej rozdzielczości, pojawią się w wielu zastosowaniach wojskowych, ochronie środowiska, a także w diagnostyce medycznej.

Ocenia się, że wdrożenie do produkcji przyrządów i urządzeń opartych na bazie niebieskiego lasera powinno zagwarantować w Polsce produkcje na poziomie 1-2 miliarda dolarów rocznie, a także w dużym stopniu wzbogacić polską ofertę eksportową (o pracach nad niebieskim laserem pisaliśmy w „FA” nr 1/02 na str. 52-56).

Szczegółowe informacje na temat Nagrody Gospodarczej Prezydenta RP (cele, tryb, kryteria przyznawania, skład kapituły, nominowani i laureaci w latach 1998-2001, nominowani w 2002 roku) dostępne są na stronach internetowych Prezydenta RP: www. prezydent. pl (pod hasłem „Nagrody”) i Międzynarodowych Targów Poznańskich: mtp.mtp.com.pl.

(mer)

Reforma tak, ale jaka?

W dniach 23-24 maja br. w Międzynarodowym Centrum Biocybernetyki w Warszawie toczyły się obrady 97. sesji Zgromadzenia Ogólnego Polskiej Akademii Nauk. Otwierając obrady prof. Jerzy Kołodziejczak, p.o. prezesa PAN, podkreślał konieczność wypracowania nowej koncepcji Akademii, lepiej dostosowanej do wymogów współczesności. Jednym z ważnych powodów tych zmian są trudności finansowe jednostek naukowych. – Reguły gospodarki rynkowej zaczęły przenosić się na obszar nauki i proces ten będzie się pogłębiał. Pożegnaliśmy się z epoką bezpieczeństwa finansowego. Już w ubiegłym roku nasze placówki naukowe działały na granicy płynności finansowej. Rok bieżący przyniósł rzeczywisty dramat, stawiający wiele placówek w obliczu bankructwa finansowego, głównie z powodu skokowej, blisko 20-proc. redukcji wydatków państwa na naukę – mówił prof. Kołodziejczak. Innym powodem zmian jest konieczność połączenia odpowiedzialności władz Akademii z realnym wpływem na działanie jej jednostek oraz chęć stworzenia silnego centrum badawczego, mającego skupić instytuty badawcze.

Podczas obrad szeroko dyskutowano nad propozycjami zawartymi w opracowaniu Założenia reformy Polskiej Akademii Nauk, przygotowanym przez zespół pod przewodnictwem prof. Henryka Samsonowicza. Większość dyskutantów zgadzała się, że zmiany, i to głębokie, są konieczne, występowała jednak rozbieżność głosów, co do konkretnych rozwiązań dotyczących np. etapów tworzenia centrum, ilości i roli wydziałów, kwestii jednego lub dwóch rodzajów członkostwa w korporacji, ewentualnych ograniczeń wiekowych.

W pierwszym dniu obrad na sesji obecny był premier Leszek Miller. – Ma Pan przed sobą elitę naukową kraju. Reprezentujemy wszystkie dyscypliny naukowe oraz wszystkie sektory nauki. Są wśród nas pracownicy naukowi wyższych uczelni, instytutów Polskiej Akademii Nauk i Jednostek Badawczo-Rozwojowych. To grono z wielką troską i niepokojem obserwuje pogarszającą się systematycznie kondycję polskiej nauki w związku z malejącymi od wielu lat środkami finansowymi przeznaczanymi z budżetu państwa na tę sferę – mówił prof. Kołodziejczak. – Nauka najgorsze ma za sobą – odpowiadał Leszek Miller, ale poprawę jej sytuacji wiązał ze wzrostem gospodarczym. Przypominał też o założonym ponad 3-proc. wzroście na rok przyszły i 5-proc. na kolejny oraz podkreślał, że siłą napędową rozwoju nauki powinna być jej społeczna przydatność.

W drugim dniu obrad dyskusja toczyła się wokół wystąpień prof. Michała Kleibera, ministra nauki, który przedstawił założenia reformy systemu organizacji i finansowania nauki oraz prof. Jerzego Woźnickiego, rektora PW, przewodniczącego KRASP, który mówił o roli uczelni wyższych w polityce naukowej państwa.

Zgromadzenie wybrało 21 nowych członków rzeczywistych i 31 członków korespondentów PAN. Wybrano także komisję wyborczą, która ma nadzorować wybory władz Akademii, mające się odbyć na kolejnym, zaplanowanym na grudzień Zgromadzeniu Ogólnym.

(as)

TECHNE 2002

Program TECHNE realizowany jest od ubiegłego roku. Ma na celu wsparcie przedkomercyjnych prac związanych z zastosowaniem nowych technologii i produktów. W edycji 2002 r. współzawodniczyło 26 wniosków na sumę 6,7 mln zł. Wiele z nich nie spełniało warunków regulaminu, który wyklucza finansowanie przez FNP honorariów, wstępnych i projektowych etapów prac, kosztów uzyskiwania patentów, rozbudowę bazy laboratoryjnej.

Laureatami tegorocznej edycji TECHNE zostały 4 zespoły, które łącznie otrzymały 467 tys. zł. Prof. Andrzej Czyżewski z Katedry Inżynierii Dźwięku i Obrazu Wydziału Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej otrzymał 109 tys. zł na wyprodukowanie i wprowadzenie do badań klinicznych prototypowej serii cyfrowej protezy mowy. Prof. Wojciech Froncisz z Instytutu Biologii Molekularnej i Biotechnologii Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego dostał 28 tys. zł na wykonanie prototypu odbiornika cyfrowego z szybkim uśrednianiem do odbioru bardzo słabych sygnałów. Prof. E. Jagusztyn-Krynicka z Instytutu Mikrobiologii Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego otrzymała 150 tys. zł na prace badawczo-adaptacyjne nad prototypem doustnej szczepionki przeciwko salmonelli dla kurcząt. Dr Teodor Paweł Gotszalk z Wydziału Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej otrzymał 180 tys. zł na dokończenie budowy i uruchomienie prototypowego systemu do pomiaru i wytwarzania nanostruktur metodami mikroskopii bliskich oddziaływań.

(rat)

Nauka polska dla 
integracji europejskiej

Unia Europejska uruchamia nowy fundusz strukturalny dla wyrównania poziomów poszczególnych regionów. Polska może w latach 2003-06 otrzymać z tej puli 13 mld euro na rozbudowę infrastruktury społecznej i technicznej. Część tych pieniędzy może zasilić naukę. Potrzebny jest tylko dobrze przygotowany program wykorzystania nakładów. O możliwości wykorzystania funduszy unijnych mówiono 10 czerwca na konferencji Nauka polska dla integracji europejskiej, zorganizowanej przez Komitet Badań Naukowych.

Fundusze na podniesienie poziomu społeczno-gospodarczego regionów – na rozwój rolnictwa, transportu, łączności, ochronę środowiska, podnoszenie konkurencyjności przedsiębiorstw – mogą być wykorzystane przy wsparciu nauki – powiedziała Krystyna Gurbiel z Komitetu Integracji Europejskiej.

Nauka polska stoi przed ogromną szansą uzyskania i wykorzystania funduszy unijnych. Zdobyliśmy już spore doświadczenia organizacyjne: wygrane w V Programie Ramowym UE konkursy na projekty badawcze na sumę 100 mln euro, najwięcej wśród krajów kandydujących do UE zatwierdzonych centrów doskonałości, zaawansowane przygotowania do VI PR UE w postaci 36 regionalnych i 200 lokalnych punktów kontaktowych. Nasz potencjał badawczy to 1000 jednostek naukowych – wydziałów i instytutów szkół wyższych, placówek PAN i jednostek badawczo-rozwojowych – oraz 50 tys. pracowników nauki – przypomniał prof. Michał Kleiber, minister nauki, przewodniczący KBN. Przedstawił on program Nauka polska dla integracji europejskiej, obejmujący wsparcie rozwoju regionalnego przez KBN. Program ma na celu przyspieszenie rozwoju regionalnego poprzez wspieranie rozwoju gospodarczego opartego na wiedzy, infrastrukturze informacyjnej, badaniach naukowych i nowych technologiach z szerokim wykorzystaniem współpracy europejskiej. Obejmuje on pomoc w przygotowaniu regionalnych planów i programów strategii innowacyjnych, zgłaszanych przez władze wojewódzkie. Następnie określanie w ich ramach zadań i programów wspomagających wzrost innowacyjności regionalnej gospodarki, upowszechniania informacji i wskazań dotyczących wykorzystania funduszy strukturalnych UE, rozwój infrastruktury badawczej i innowacyjnej w regionach. Duże znaczenie będzie miała pomoc w przygotowaniu skutecznych wniosków o dofinansowanie tych prac ze źródeł krajowych i zagranicznych – w tym KBN i UE – a także pozyskiwaniu środków offsetowych udostępnianych przy okazji zawieranych przez polskie władze dużych kontraktów w przemyśle zbrojeniowym.

Obecnie w 5 województwach powstają pierwsze struktury regionalnych strategii innowacyjnych (RIS) dla wykorzystania unijnych funduszy. KBN ma wspierać organizacyjnie i finansowo tworzenie takich struktur we wszystkich województwach.

W najbliższych latach Unia Europejska, powiększona o kolejne kraje, zamierza być najbardziej konkurencyjnym i dynamicznym obszarem na świecie i chce przeznaczyć na badania naukowe 3 proc. PKB. W Polsce nakłady na naukę wynoszą obecnie ok. 0,6 proc. PKB. Aby dorównać do średniej europejskiej, będziemy musieli 5-krotnie zwiększyć nakłady na tę dziedzinę – stwierdził prof. Kleiber.

(ert)

Matematyczny „Nobel” ustanowiony!

Nagroda Abela

Do kanonu wiedzy matematycznej weszło twierdzenie Nielsa Henrika Abela (1802-29), genialnego matematyka norweskiego, mówiące, że ogólnych równań, w których przyrównuje się do zera wielomiany stopnia n, nie można rozwiązać ograniczając się jedynie do elementarnych operacji algebraicznych (dodawania, odejmowania, mnożenia i dzielenia) oraz wyciągania pierwiastków, w przypadku n większego od 4. krótko mówiąc: nie ma ogólnej metody posługującej się tylko wspomnianymi operacjami, pozwalającej na znalezienie rozwiązań równania algebraicznego stopnia większego niż cztery. Wynik ten pochodzi z roku 1824. Później Abel zajmował się m.in. tzw. całkami eliptycznymi oraz zagadnieniami związanymi z teorią szeregów potęgowych; kilka jego wyników z tych działów wchodzi do kanonu wiedzy matematycznej. Nazwisko Abela związane jest w terminologii matematycznej z takimi pojęciami, jak, przede wszystkim: grupa abelowa (grupa, w której działanie jest przemienne), równanie Abela, całka Abela, zbieżność (szeregu) w sensie Abela, transformacja Abela.

Dla uczczenia 200. rocznicy urodzin N.H. Abela zorganizowano w Oslo dużą międzynarodową konferencję, której obrady odbywały się w ramach posiedzeń plenarnych z referatami wybitnych prelegentów oraz sesji w sekcjach: historii matematyki, geometrii algebraicznej, analizy zespolonej, równań różniczkowych i tzw. geometrii nieprzemiennej. Konferencję zorganizowano z inicjatywy Norweskiej Akademii Nauk i Sztuk, Norweskiego Towarzystwa Matematycznego i Norweskiej Rady Matematycznej (Norwegian Mathematical Council) przy wsparciu i pod patronatem Międzynarodowej Unii Matematycznej i Europejskiego Towarzystwa Matematycznego, a techniczną część organizacji przejął na siebie Departament Matematyki Uniwersytetu w Oslo.

W trakcie konferencji ogłoszono decyzję rządu Norwegii o utworzeniu specjalnego funduszu w wysokości 200 mln koron norweskich (tj. ok. 25 mln dolarów), z którego zyski – uzyskiwane przez stosowne jego wykorzystywanie – mają być przeznaczane na dorocznie przyznawaną nagrodę im. Abela za najwybitniejsze osiągnięcia w matematyce. Ma być ona „równoległa” – i na pewno porównywalna prestiżowo – do nagród Nobla z innych dziedzin nauki. W ten sposób usunięta zostanie luka – brak matematyki na liście dziedzin, z zakresu których najwybitniejsze osiągnięcia naukowe są honorowane najbardziej prestiżowymi nagrodami.

Konferencja miała bardzo uroczystą oprawę, a jej otwarcia dokonał Harald V, król Norwegii. Poczta norweska wydała dwa znaczki upamiętniające 200-lecie urodzin Abela. Dokładnie w rocznicę urodzin Abela, 5 sierpnia b.r., wprowadzona zostanie do obiegu pamiątkowa moneta norweska.

Andrzej Pelczar

Połączenie WAM i łódzkiej AM

Uniwersytet Medyczny?

Przeznaczona do likwidacji w ramach reformy szkolnictwa wojskowego Wojskowa Akademia Medyczna nie zaprzepaści swojego dorobku. Większa jej część wejdzie w skład nowej uczelni medycznej, która ma powstać w Łodzi z połączenia WAM i łódzkiej Akademii Medycznej. Zgodę na utworzenie Uniwersytetu Medycznego wyraziły już obie zainteresowane uczelnie podpisując stosowne porozumienie. Do propozycji przychylnie odniosły się resorty zdrowia oraz obrony narodowej. Ten pierwszy przygotował projekt ustawy, który skierowany został do uzgodnień międzyresortowych. Przygotowano także projekt statutu Uniwersytetu Medycznego. Prof. Henryk Stępień, rektor Akademii Medycznej w Łodzi ma nadzieję na szybki postęp prac parlamentarnych nad ustawą i uruchomienie uczelni z początkiem nowego roku akademickiego 2002/03, tj. z dniem 1 października 2002 r.

Łódzki Uniwersytet Medyczny będzie miał w swej strukturze 6 wydziałów. Cztery z nich – lekarski, farmaceutyczny, stomatologiczny i nauk o zdrowiu – pochodzić będą z Akademii Medycznej. Wojskowa Akademia Medyczna wniesie w wianie 2 kolejne wydziały: wojskowo-lekarski oraz fizjoterapii. Nowa uczelnia będzie zatrudniać ponad 250 samodzielnych pracowników naukowych. Liczba studentów sięgnie 5,5 tys.

Gdyby wszystkie prace – obok prac legislacyjnych związanych z ustawą, także porządkowanie stanu majątkowego uczelni – zmierzające do utworzenia uczelni poszły pomyślnie, 1 października powstałaby największa polska uczelnia medyczna.

(pik)

Wybory władz uczelni

Rektorzy wybrani wiosną (cd.)

Uniwersytety: UwB – prof. Marek Gębczyński; UG – dr hab. Andrzej Ceynowa, prof. UG; UŚ – prof. Janusz Janeczek; UJ – prof. Franciszek Ziejka; UŁ – prof. Wiesław Puś; UWM – prof. Ryszard J. Górecki; UO – dr hab. Józef Musielok, prof. UO; UAM – prof. Stanisław Lorenc; Urz. – prof. Włodzimierz Bonusiak; USz. – prof. Zdzisław Chmielewski; UMK – prof. Jan Kopcewicz; UW – prof. Piotr Węgleński; UKSW – ks. prof. Roman Bartnicki; UWr. – prof. Zdzisław Latajka; UZ – prof. Michał Kisielewicz; ChAT – ks. prof. Wiktor Wysoczański.

Uczelnie techniczne: PB – prof. Michał Bołtryk; PCz. – prof. Henryk Dyja; PG – prof. Janusz Rachoń; AM w Gdyni – prof. Józef Lisowski; PŚ – prof. Wojciech Zieliński; PŚw. – prof. Wiesław Trąmpczyński; Pkosz. – prof. Krzysztof Wawryn; AGH – prof. Ryszard Tadeusiewicz; PK – prof. Marcin Chrzanowski; PL – prof. Józef Kuczmaszewski; PŁ – prof. Jan Krysiński; PO – prof. Piotr Wach; PP – prof. Jerzy Dembczyński; PR – prof. Wincenty Lotko; PRz. – prof. Tadeusz Markowski; PSz. – prof. Mieczysław Wysiecki; PW – prof. Stanisław Mańkowski; PWr. – prof. Tadeusz Luty; ATR – dr hab. inż. Zbigniew Skinder, prof. ATR.

Uczelnie rolnicze: AR w Krakowie – prof. Zbigniew Ślipek; AR w Lublinie – prof. Zdzisław Targoński; AR w Poznaniu – prof. Erwin Wąsowicz; AR w Szczecinie – prof. Andrzej Nowak; SGGW w Warszawie – prof. Tomasz Borecki; AR we Wrocławiu – prof. Michał Mazurkiewicz.

Uczelnie ekonomiczne: AE w Katowicach – prof. Florian Kuźnik; AE w Krakowie – prof. Ryszard Borowiecki; AE w Poznaniu – prof. Witold Jurek; SGH w Warszawie – prof. Marek Rocki; AE we Wrocławiu – prof. Marian Noga.
Uczelnie Pedagogiczne: Akademia Bydgoska – prof. Adam Marcinkowski; Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Częstochowie – dr hab. Janusz Berdowski, prof. WSP; Akademia Świętokrzyska – prof. Adam Massalski; Akademia Pedagogiczna w Krakowie – prof. Michał Śliwa; Akademia Podlaska w Siedlcach – prof. Antoni Jówko; Pomorska Akademia Pedagogiczna w Słupsku – dr hab. Danuta Gierczyńska, prof. PAP; Akademia Pedagogiki Specjalnej w Warszawie – prof. Adam Frączek.

Akademie Wychowania Fizycznego: AWF w Gdańsku – dr hab. Wojciech Przybylski, prof. AWF; AWF w Katowicach – prof. Wiesław Pilis; AWF w Krakowie – prof. Marian Bukowiec; AWF w Poznaniu – prof. Tadeusz Rychlewski; AWF w Warszawie – prof. Andrzej Wit; AWF we Wrocławiu – prof. Tadeusz Koszczyc.

Uczelnie medyczne: AM w Białymstoku – prof. Jan Górski; AM w Bydgoszczy – prof. Danuta Miścicka-Śliwka; AM w Gdańsku – prof. Wiesław Makarewicz; AM w Lublinie – prof. Maciej Latalski; ŚAM w Katowicach – prof. Tadeusz Wilczok; AM w Warszawie – prof. Janusz Piekarczyk; AM we Wrocławiu – dr hab. n. med. Leszek Paradowski, prof. AM.

Uczelnie Artystyczne: Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku – prof. Tomasz Bogusławski; ASP w Katowicach – prof. Michał Kuliś; ASP w Krakowie – prof. Jan Pamuła; ASP w Łodzi – prof. Stanisław Łabędzki; ASP w Poznaniu – prof. Wojciech Muller; ASP w Warszawie – prof. Adam Myjak; ASP we Wrocławiu – prof. Zbigniew Horbowy; Akademia Teatralna w Warszawie – Lech Śliwonik; Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna w Krakowie – prof. Jerzy Stuhr; Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna w Łodzi – prof. Jerzy Woźniak; Akademia Muzyczna w Bydgoszczy – prof. Jerzy Kaszuba; AMuz. w Gdańsku – prof. Antoni Poszowski; AMuz. w Katowicach – prof. Eugeniusz Knapik; AMuz. w Krakowie – prof. Marek Stachowski; AMuz. w Łodzi – prof. Anna Wesołowska-Firlej; AMuz. w Poznaniu – prof. Stanisław Pokorski; AMuz. w Warszawie – prof. Ryszard Zimak; AMuz. we Wrocławiu – prof. Grzegorz Kurzyński.

Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie

40-lecie Wydziału Metali Nieżelaznych

W tym roku mija 40 lat od powołania Wydziału Metali Nieżelaznych w Akademii Górniczo-Hutniczej. Głównym powodem utworzenia wydziału była potrzeba kształcenia specjalistów oraz prowadzenia badań w związku z odkryciem złóż miedzi w Polsce oraz znacznym rozwojem przemysłu metali nieżelaznych. Obecnie wydział kształci oraz prowadzi działalność naukową w obszarze metalurgii i inżynierii materiałowej, począwszy od przetwórstwa rud metali, a skończywszy na opracowywaniu technologii wysoko uszlachetnionych wyrobów z tworzyw metalicznych o rozmaitych zastosowaniach.

Strukturę wydziału tworzy 6 jednostek: Zakład Chemii Fizycznej i Elektrochemii; Katedra Teorii i Inżynierii Procesów Metalurgicznych; Zakład Metalurgii Metali Nieżelaznych; Katedra Struktury i Mechaniki Ciała Stałego; Katedra Stopów Metali Nieżelaznych oraz Katedra Przeróbki Plastycznej i Metaloznawstwa Metali Nieżelaznych.

Wydział zatrudnia 120 osób, w tym 70 nauczycieli akademickich. 24 z nich to profesorowie i doktorzy habilitowani. 
Obecnie na WMN kształci się 988 osób, w tym 603 na studiach dziennych i 385 na zaocznych. W ciągu 40 lat mury wydziału opuściło około 2,1 tys. absolwentów z tytułem magistra inżyniera oraz ponad 100 inżynierów. 171 osób, w tym 9 obcokrajowców, uzyskało na wydziale stopień naukowy doktora, a 36 – doktora habilitowanego.

Dorobek naukowy kadry akademickiej wydziału w ostatnich 4 latach to 70 publikacji w czasopismach indeksowanych na liście filadelfijskiej, 119 artykułów opublikowanych w innych recenzowanych czasopismach naukowych, 38 zgłoszeń patentowych i 24 – w tym 3 zagraniczne – uzyskane patenty. W tym okresie pracownicy wydziału wykonali 64 prace badawcze wykorzystane w przemyśle z udokumentowanymi efektami ekonomicznymi oraz 82 prace na rzecz gospodarki bez udziału środków budżetowych. Brali udział w 3 projektach w programach UE. Współpraca zagraniczna zaowocowała m.in. powstaniem kilku unikatowych laboratoriów badawczych. jednostka uzyskała I kategorię w rankingu KBN.

Wydział prowadzi trzystopniowe studia – inżynierskie, magisterskie i doktoranckie na kierunkach metalurgia i inżynieria materiałowa, w pięciu specjalnościach: metalurgia metali nieżelaznych, przeróbka plastyczna, komputerowa inżynieria procesowa, ochrona metali przed korozją oraz recykling i ochrona środowiska. Od października WMN rozpoczął kształcenie na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji.

(mit)

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

FAMO

W maju w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika otwarto Krajowe Laboratorium Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej. Będą w nim pracować najzdolniejsi fizycy z Polski. Do dyspozycji będą mieli najnowocześniejszą aparaturę światowej klasy.

Supernowoczesne laboratorium stworzono dzięki decyzji środowiska fizyków o skupieniu niezbędnej aparatury w jednym ośrodku w Polsce, co ma umożliwić szybkie podejmowanie najbardziej aktualnych w skali światowej tematów badawczych. Wybrano Toruń, gdzie UMK przygotował pomieszczenia o powierzchni 300 mkw. w piwnicach Instytutu Fizyki (takie usytuowanie stwarza dobre warunki: niski poziom drgań, odpowiednia wilgotność i temperatura). Adaptacja pomieszczeń kosztowała 500 tys. zł (200 tys. przekazała Fundacja na rzecz Nauki Polskiej), imponujące środki – 6 mln zł na aparaturę – przekazał KBN. Na szczególną uwagę zasługują dwa zestawy laserowe o wartości 1,5 mln zł każdy – o ultrawysokiej zdolności rozdzielczej oraz do generacji impulsów femtosekundowych.

W ciągu najbliższych 3 lat w KL FAMO realizowane będą badania prowadzone w ramach projektu zamawianego KBN Nowoczesne metody fizyki zimnej materii i inżynierii kwantowej, na który uzyskano 2,5 mln zł. Trzy główne zadania badawcze realizować będą przedstawiciele kilku ośrodków: Inżynieria stanów kwantowych – sterowanie kwantowe i generacja stanów splątanych fotonów i atomów – pod kier. prof. Cz. Radzewicza (UW), Badania małych zespołów jonów w pułapkach oraz detekcja i spektroskopia pojedynczych atomów i molekuł – pod kier. dr hab. E. Stachowskiej (Politechnika Poznańska), Optyczne badania atomów i molekuł w zakresie nK-mK, stowrzenie warunków do wytwarzania i badania kondensatów Bodego-Einsteina – pod kierunkiem prof. W. Gawlika (UJ). Łącznie w realizacji tych tematów uczestniczyć będzie ok. 50 osób. Nad pracami KL FAMO czuwa 14-osobowa Rada Naukowa pod przewodnictwem prof. Tomasza Dohnalika (UJ). Dyrektorem laboratorium jest prof. Stanisław Chwirot (UMK). 

(knc)

Politechnika Warszawska

Firma dla inżyniera

Fot. S. Ciechan

W dniach 9-10 maja odbyły się 9. Targi Pracy Politechniki Warszawskiej, zorganizowane przez Stowarzyszenie Studentów BEST. Odwiedziło je ponad 10 tys. osób. Na przybyłych czekało 27 wystawców oferujących ponad 600 ofert pracy i praktyk. Firmy preferowały studentów z wykształceniem w zakresie informatyki i telekomunikacji. Poszukiwani byli także studenci chemii, elektroniki, budownictwa, transportu i ekonomii. Targom Pracy towarzyszyły „spotkania przy okrągłym stole”. Dla odwiedzających stały się one okazją do porozmawiania z przedstawicielami różnych firm na temat zakresu ich działalności, planów rozwojowych, perspektyw oraz warunków podjęcia pracy. Targi umożliwiły studentom wyrobienie sobie opinii na temat firm, jako ich potencjalnych przyszłych pracodawców.

Impreza zakończyła się ogłoszeniem wyników plebiscytu „Firma dla inżyniera”. W plebiscycie głosowało 652 studentów. Główne kwestie, na które zwracali uwagę, to: liczba ofert pracy, ich różnorodność, możliwości rozwoju dla początkującego pracownika, przejrzysty system rekrutacyjny, perspektywy awansu, przyjazne nastawienie pracowników firmy do studenta.

„Firmą dla inżyniera” zostało w tym roku przedsiębiorstwo Siemens Sp. z o.o, które otrzymało 18 proc. głosów. Na dalszych miejscach uplasowały się firmy: Polkomtel SA – 16 proc. oraz Shell – 8 proc. głosów. Stowarzyszenie Studentów BEST planuje przeprowadzić podobny plebiscyt w przyszłym roku.

Magdalena Czarnecka
Stowarzyszenie Studentów BEST

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu

Certyfikat zobowiązuje

WSZiA w Zamościu otrzymała certyfikat zarządzania jakością ISO 9001: 2000 w zakresie kształcenia w systemie studiów wyższych zawodowych, studiów podyplomowych oraz prowadzenia badań naukowych. Certyfikat został wydany 1 kwietnia 2002 roku na okres 3 lat. Uroczyste wręczenie dokumentów nastąpiło 5 czerwca.

Do niedawna certyfikacji poddawały się wyłącznie przedsiębiorstwa produkcyjne. Obecnie nikt nie ma wątpliwości, że usługa jest również produktem. – Uczelnia, zwłaszcza niepaństwowa, jest firmą działającą wg wymogów rynkowych. Student jest klientem uczelni, a kształcenie jest usługą dydaktyczną. Władze WSZiA, szukając formuły realizowania tej usługi na najwyższym poziomie, postanowiły wdrożyć system zarządzania jakością. Celem systemu jest właśnie dostarczanie klientowi – studentowi usługi dydaktycznej o możliwie najwyższej jakości zarówno pod względem organizacyjnym, jak i dydaktycznym – tłumaczy prorektor dr Mieczysław Kowerski, pełnomocnik ds. systemu zarządzania jakością.

Firma certyfikująca Kema Quality przez 1,5 roku pracy nad wdrożeniem systemu nie tworzyła nowych procedur dla uczelni, ale pomogła uporządkować istniejący system. W procesie przygotowań do uzyskania certyfikacji jednoznacznie określono zarówno zakres obowiązków, jak i uprawnień pracowników odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie szkoły w każdej dziedzinie jej działalności. Każdy proces jest realizowany metodą PDCA (z ang.: zaplanuj, wykonaj, skontroluj, działaj). Wszystkie procesy i procedury zostały opisane w Księdze Jakości.

Certyfikat zobowiązuje uczelnię do takiej organizacji procesu dydaktycznego, aby student odpowiednio wcześniej wiedział, w jakich warunkach będzie się kształcił, jakie zasady i terminy go obowiązują. Chodzi zatem m.in. o dobry dostęp do informacji. Pod względem merytorycznym uczelnia musi zapewnić studentowi możliwość zdobycia najbardziej nowoczesnej wiedzy przy użyciu możliwie najlepszych środków, narzędzi i, oczywiście, przy pomocy odpowiednio wykwalifikowanej kadry dydaktycznej.

W praktyce oznaczało to m.in. rozbudowę systemu informacji dla studenta poprzez stronę internetową uczelni oraz kioski informatyczne, w których np. uzyskać można informacje na temat swoich ocen, płatności czy rozkładu zajęć. Wprowadzono system permanentnego monitoringu wykładów, ćwiczeń itd. Studenci, wykorzystując stworzone przez uczelnię oprogramowania, oceniają jakość prowadzonych zajęć, np. ich terminowość, zakres i przydatność w praktyce – na rynku pracy i w życiu zawodowym. Dostęp do Internetu jest możliwy z każdego stanowiska komputerowego w uczelni. Każdy student ma konto poczty elektronicznej oraz stronę www. WSZiA posiada własny system komputerowego wspomagania egzaminów zapewniający obiektywne ocenianie pracy studentów. Opinie na temat uczelni są także zbierane od absolwentów (ankiety).

Małgorzata Bzówka

Placówki PAN: Stacja 
Naukowa PAN w Berlinie

Stacja Naukowa w Berlinie jest jedną z pięciu i zarazem najmłodszą placówką zagraniczną Polskiej Akademii Nauk. Została powołana na mocy decyzji rządów RP i RFN, a działalność rozpoczęła w lutym 2001 r. Pierwszym dyrektorem placówki został prof. Franciszek Grucza. Od lutego 2002 r. funkcję tę pełni dr hab. Cezary Król.

Siedzibą stacji jest dawna rezydencja ambasadora PRL w NRD, mieszcząca się w dzielnicy Pankov przy Majakowskiring 47. Budynek, należący do MSZ, przez 2 lata nie był użytkowany. Na potrzeby stacji PAN został gruntownie wyremontowany. Obecnie, oprócz mieszkań personelu placówki, znajdują się w nim 4 pokoje biurowe do pracy, 3 pokoje gościnne i sala konferencyjna na 80 miejsc. Obiekt wyposażony jest w nowoczesne instalacje, m.in. telekomunikacyjną, a sala konferencyjna w sprzęt audiowizualny. Personel stacji to obecnie 3 pracowników i 2 osoby obsługi administracyjno-technicznej.

Do zadań stacji PAN w Berlinie należy pomoc w nawiązywaniu kontaktów między polskimi i niemieckimi placówkami badawczymi, pomoc polskim uczonym zamierzającym odbywać staże i prowadzić badania w Niemczech, a także uczonym niemieckim wybierającym się do Polski. Stacja zamierza też propagować osiągnięcia nauki polskiej w Niemczech, a niemieckiej – w Polsce. Stacja utrzymuje także kontakty z niemieckimi instytucjami badawczymi, m.in.: DFG, Fundacjami Humboldta i Boscha, Towarzystwem Maxa Plancka. Przy organizacji imprez współpracuje z Polskim Instytutem Kulturalnym.

Jednym ze sposobów realizacji zadań placówki jest organizacja na jej terenie konferencji oraz spotkań polskich i niemieckich uczonych. W czerwcu odbyła się tam konferencja dotycząca przygotowań do VI Programu Ramowego Badań, Rozwoju Technicznego i Prezentacji UE. Podpisano wówczas porozumienie o współpracy między Stacją Naukową PAN w Berlinie a Placówką Koordynacyjną UE ds. Niemieckich Organizacji Naukowych. W najbliższym czasie w berlińskiej stacji PAN odbędą się spotkania związane z 50-leciem Akademii.

21 maja br. dr hab. E.C. Król, dyr. Stacji Naukowej PAN w Berlinie, otrzymał Krzyż Zasługi ze Wstęgą Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec. Dyr. Król zajmuje się historią najnowszą Niemiec i stosunkami polsko-niemieckimi. Tłumaczy na język polski niemiecką literaturę historyczną. Jego publikacje uzyskały nagrodę KLIO w 1999 r. oraz Nagrodę im. J. Długosza w 2000 r.

Elżbieta Elbe

Politechnika Krakowska

Modele analityczne

W dniach 5-7 czerwca odbyła się w Politechnice Krakowskiej IV Międzynarodowa Konferencja Naukowa Analytical Models and New Concepts in Conxrete and Masonry Structures. W tym roku zakres konferencji został poszerzony o zagadnienia związane z konstrukcjami murowymi. Organizatorami spotkania były: Sekcja Konstrukcji Betonowych KILiW PAN, Instytut Materiałów i Konstrukcji Budowlanych PK, Krakowski Oddział PZITB oraz KILiW PAN w Krakowie. Prezentowane referaty obejmowały następujące grupy tematyczne: normowe uwarunkowania dla konstrukcji żelbetowych i sprężonych, analiza numeryczna i modelowanie konstrukcji żelbetowych i sprężonych, badania konstrukcji żelbetowych i sprężonych, zachowanie się betonów zwykłych i BWW w złożonym stanie naprężenia, zastosowanie materiałów kompozytowych HPC, materiały RFP i ich zastosowania do wzmocnień konstrukcji żelbetowych, projektowanie mostów, zagadnienia materiałowe i konstrukcyjne w konstrukcjach murowych, analiza numeryczna i modelowanie konstrukcji murowych. W ostatnim dniu obrad dodatkowo został wygłoszony niezwykle interesujący wykład prof. Jamesa K. Wighta Collapse of the World Trade Center Towers; Semtember 11, 2001.

Podczas uroczystego bankietu konferencyjnego Medale Rektora PK otrzymali: prof. Joost Walraven (medal z podobizną Tadeusza Kościuszki), prof. James K. Wight, prof. Piotr Noakowski, prof. Andrzej S. Nowak, prof. Antoine E. Naaman, dr Mikael W. Braestrup oraz prof. Tadeusz Dodycki-Ćwirko.

(eb)

Politechnika Lubelska

Jaka restrukturyzacja energetyki?

Fot. S. Ciechan

Już po raz dziewiąty Katedra Elektrowni i Gospodarki Energetycznej Politechniki Lubelskiej zorganizowała w dniach 13-15 maja w Kazimierzu konferencję poświęconą rynkowi energii elektrycznej w Polsce. Spotkanie odbyło się pod hasłem: Rynek energii elektrycznej: osiągnięcia, doświadczenia, wyzwania. W obradach można było zauważyć dwa wyraźne nurty. Pierwszy dotyczył funkcjonowania w Polsce bilansującego rynku energii elektrycznej – formy handlu energią zamykającej kilkuletni proces budowy rynku. Uczestnicy konferencji byli zgodni, że pomimo pewnych niedociągnięć funkcjonuje on prawidłowo i nie powinien zostać popsuty kolejnymi, ich zdaniem zbędnymi, zmianami. Dobowo-godzinowy rynek bilansujący energii elektrycznej w Polsce uruchomiony został 1 września 2001 r. Podstawowym celem jego funkcjonowania jest bieżące bilansowanie zapotrzebowania na energię z produkcją energii oraz zapewnienie wymaganych parametrów jakościowych dostaw energii.

Drugi wątek obrad dotyczył ogólnej sytuacji w sektorze energetycznym w kontekście procesów prywatyzacyjnych i restrukturyzacji branży energetycznej. Żywe zainteresowanie uczestników budziły wypowiedzi przedstawicieli Ministerstwa Gospodarki i urzędów centralnych. Reprezentujący przedsiębiorstwa branży energetycznej pozostawali w opozycji do poglądów wyrażanych przez reprezentantów władz. Z przebiegu dyskusji i rozmów kuluarowych wynika, że uczestnicy konferencji z rezerwą patrzą na koncepcje prywatyzacyjne, dotyczące sektora dystrybucji oraz na koncepcje demontowania go na podsektor obrotu energią i podsektor ściśle dystrybucyjny. Istnieje uzasadniona obawa, że po wykupieniu dostępu do polskich odbiorców, zagraniczne giganty, takie, jak RWE czy Vattenfal, „zrestrukturyzują” krajowych wytwórców, minimalizując ich znaczenie w celu otwarcia pola dla własnych mocy, których mają nadmiar.

Piotr Kacejko

Akademia Techniczno-Rolnicza w Bydgoszczy

Biblioteki akademickie 
a społeczeństwo informacyjne

Fot. S. Ciechan

W dniach 15-17 maja odbyła się w Akademii Techniczno-Rolniczej ogólnopolska konferencja naukowa Udział bibliotek akademickich w kształtowaniu społeczeństwa informacyjnego w Polsce: potencjał, możliwości, potrzeby, zorganizowana przez Bibliotekę Główną ATR. Przedmiot obrad bibliotekarzy stanowiły m.in.: zagadnienia społeczeństwa informacyjnego – oficjalne dokumenty Polski i UE dotyczące jego rozwoju; polskie zasoby elektroniczne; współpraca i komunikacja między środowiskiem bibliotekarzy szkół wyższych a innymi grupami społeczności akademickich w zakresie wspomagania badań i dydaktyki; potrzeby rynku a potencjał bibliotek akademickich; współpraca bibliotek w zakresie promocji i wspomagania badań naukowych.

Środowisko bibliotekarzy czuje się pomijane w publikowanych projektach i podejmowanych inicjatywach rządowych dotyczących społeczeństwa informacyjnego. Uczestnicy starali się określić miejsce i rolę bibliotek akademickich w tworzeniu polskiego społeczeństwa informacyjnego.

Elżbieta Rudzińska

Akademia Rolnicza we Wrocławiu

25-lecie Wydziału Nauk o Żywności

Dzieje dzisiejszego Wydziału Nauk o Żywności, najmłodszego z wydziałów wrocławskiej AR, wywodzą się z dorobku i tradycji Katedry Technologii Rolniczej Wydziału Rolno-Lasowego Politechniki Lwowskiej z siedzibą w Dublanach. Pierwszą rekrutację na nowo powołany kierunek technologia żywności przeprowadzono w 1972 roku, a dzięki rozwojowi kadry naukowej oraz zatrudnieniu specjalistów z innych uczelni zaistniały warunki do powołania w październiku 1977 roku samodzielnego Wydziału Technologii Żywności. W ciągu 25 lat na wydziale nadano 64 stopnie doktora i przeprowadzono 13 habilitacji, a 14 pracowników wydziału uzyskało tytuł profesora. Obecnie na wydziale pracuje 75 nauczycieli akademickich, w tym 22 profesorów i doktorów habilitowanych. Prowadzone są badania z zakresu technologii żywności, żywienia człowieka i toksykologii, biotechnologii, a także chemii organicznej. Pracownicy jednostki opublikowali blisko 1,5 tys. prac naukowych, 30 skryptów i kilkanaście książek. W minionym ćwierćwieczu dyplomy uzyskało 1736 magistrów inżynierów i 120 inżynierów. Młodzież kształci się na trzech kierunkach: technologia żywności i żywienie człowieka, biotechnologia oraz towaroznawstwo. Uroczystości z okazji srebrnego jubileuszu Wydziału Technologii Żywności wrocławskiej AR odbyły się 5 czerwca.

(mwj)

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Wyprzedzanie nowotworów

18 maja otwarto Centrum Biologii Molekularnej i Genetyki Nowotworów. Centrum współtworzone jest w oparciu o kadrę naukową i zaplecze techniczne Instytutu Biologii Ogólnej i Molekularnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej i Onkologicznej Akademii Medycznej w Bydgoszczy z siedzibą w Toruniu. Zadaniem Centrum jest prowadzenie badań dotyczących molekularnych i genetycznych uwarunkowań powstawania chorób nowotworowych, zwłaszcza raka przewodu pokarmowego. Naukowcy i lekarze wybrali do badań ten typ nowotworu, ponieważ w latach 90. w byłym województwie toruńskim notowano wyjątkowo dużo zachorowań na raka żołądka wśród mężczyzn. Dzięki podjętym badaniom uzyska się możliwość ujawnienia groźby choroby nawet na kilkanaście lat przed pojawieniem się objawów klinicznych. Regularna kontrola stanu zdrowia zagrożonego chorobą pacjenta da mu znacznie większą szansę na całkowite wyleczenie.

Finanse na zakup odpowiedniej aparatury inicjatorzy chcą pozyskać m.in. z Komitetu Badań Naukowych, od władz samorządowych, UMK oraz sponsorów. Stroną techniczną oraz wyposażeniem Centrum zajmuje się firma Bio-Chip Diagnostyka Molekularna, która przeprowadza również ankietowe badania wszystkich mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego pod kątem wykrywania zagrożenia dziedziczeniem nowotworów wszystkich typów. Kierownikiem Centrum został prof. Andrzej Tretyn, dziekan Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi UMK.

(knc)

Uniwersytet Śląski w Katowicach

Wulkaniczna zima

Niedawno na Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego wyodrębniono Katedrę Stratygrafii Ekosystemowej. Grupa badaczy zatrudniona w tej jednostce zajmuje się badaniem śladów jednego z 5 wielkich wymierań w dziejach Ziemi: katastrofy dewońskiej sprzed ok. 365 mln lat. – Okazuje się, że możemy włączyć się w ten modny obecnie na świecie nurt badań, gdyż w naszym kraju mamy nieźle zachowane warstwy skalne, stanowiące pozostałość tego okresu – mówi prof. Grzegorz Racki, szef katedry. Tereny obecnej Polski stanowiły w dewonie płytką lagunę ciepłego morza. W pewnym momencie organizmy związane z rafami koralowymi wyginęły. Miejsce osadów organicznych zajęły nieorganiczne osady ilaste, miejsce organizmów rozwijających się wśród raf koralowych zajęły organizmy żyjące w głębinach. Mogło to być spowodowane rozprzestrzenieniem się warunków beztlenowych. Gwałtowność wymierania organizmów morskich u schyłku dewonu kazała podejrzewać, że spowodować je mogła katastrofa kosmiczna. Pozostałości takiej katastrofy są zazwyczaj do dziś widoczne w postaci koncentracji w warstwach skalnych pierwiastków związanych z obecnością ciał kosmicznych (np. irydu) oraz zwiększonej zawartości tzw. minerałów przekształconych uderzeniowo. W badanych przez śląskich paleontologów odkrywkach skalnych ze schyłkowego okresu dewonu w kamieniołomach Kowala na Kielecczyźnie i Dębniki koło Krakowa, m.in. metodami geochemicznymi, nie stwierdzono obecności takich substancji. – Ta prawidłowość odkrywana jest dziś na całym świecie – mówi prof. Racki. – Każe to przypuszczać, że wymieranie dewońskie związane było ze zmianami klimatycznymi. Znaleziono natomiast przesłanki pozwalające za gwałtowne zmiany klimatu obwiniać wzmożenie aktywności wulkanicznej. W warstwach, o których mowa, znaleziono bowiem zwiększone ilości cyrkonu i innych minerałów związanych z działalnością wulkaniczną i obecnością popiołów wulkanicznych. Przesłanki wskazujące na taką przyczynę dewońskiego wymierania organizmów żyjących w szelfach ciepłych mórz znaleziono także w profilach geologicznych z okolic Brna na Morawach. Wulkany, które spowodowały katastrofę na terenach obecnej Polski leżały gdzieś na południowym wschodzie. – W wyniku ich działalności zapanowała zima wulkaniczna, która zmieniła obraz życia na Ziemi – komentuje prof. Racki.

(pik)

Nominacje profesorskie

23 maja Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 72 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki. 

Nauki chemiczne: Zbigniew Krzysztof Hubicki (UMCS), Maria Jolanta Kurzawa (PSz.), Zofia Maria Michalska (PŁ), Krzysztof Woźniak (UW), Jacek Witold Zaleski (UO).

Nauki ekonomiczne: Małgorzata Joanna Bednarczyk (AE, Kraków), Tomasz Stanisław Domański (UŁ), Janina Ickiewicz (SGH), Leszek Jerzy Jasiński (Instytut Nauk Ekonomicznych PAN, Warszawa), Jan Władysław Wiktor (AE, Kraków), Janusz Jerzy Żmija (AR, Kraków).

Nauki fizyczne: Michał Jaroszyński (UW), Antoni Kocot (UŚ), Edward Janusz Malec (UJ), Aleksander Schwarzenberg-Czerny (UAM).

Nauki humanistyczne: Barbara Izabella Dąb-Kalinowska (UW), Paweł Jan Dybel (IFiS PAN, Warszawa), Dzierżymir Jankowski (UAM), Jerzy Podracki (UW), Mirosław Skarżyński (UJ), Barbara Marta Stefaniak (UŚ), Damian Jerzy Tomczyk (WSP, Częstochowa).

Nauki leśne: Jerzy Antoni Mozgawa (SGGW), Edward Stępień (SGGW).

Nauki matematyczne: Jan Okniński (UW).

Nauki medyczne: Jacek Brązert (AM, Poznań), Sławomir Michał Czerczak (Instytut Medycyny Pracy, Łódź), Ewa Małgorzata Helwich (Instytut Matki i Dziecka, Warszawa), Piotr Jerzy Kaliciński (Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa), Maria Małgorzata Sąsiadek (AM, Wrocław).

Nauki o ziemi: Bogdan Woźniak (Instytut Oceanologii PAN, Sopot).

Nauki prawne: Andrzej Roman Kidyba (UMCS), Elżbieta Ura (Urz.), Eleonora Zielińska (UW).

Nauki rolnicze: Krystyna Zofia Chmiel (AR, Lublin), Barbara Małgorzata Filipek-Mazur (AR, Kraków), Czesław Józef Lipski (AR, Kraków), Elżbieta katarzyna Pisulewska (AR, Kraków), Leon Rembeza (AR, Poznań), Andrzej Eugeniusz Stasiak (AR, Lublin).

Nauki techniczne: Marian Andrzej Adamski (UZ), Piotr Furmański (PW), Zbigniew Jerzy Gawron-Gawrzyński (AE, Wrocław), Mieczysław Jurczyk (PP), Romuald Kaczyński (Instytut Geodezji i Kartografii, Warszawa), Adam Władysław Kowalewski (AGH), Krzysztof Bolesław Krauze (AGH), Roman Kulesza (WAT), Janusz Stanisław Szafran (PWr.), Jacek Wojciechowski (PW), Jerzy Zielnica (PP), Wojciech Żółtowski (PW).

Nauki teologiczne: ks. Romuald Niparko (UAM), ks. Czesław Rychlicki (UMK).

Nauki weterynaryjnE: Marcin Józef Świtała (AR, Wrocław).

Sztuki muzycznE: Lucjan Kaszycki (AMuz., Warszawa), Andrzej Pikul (AMuz., Kraków), Bogusław Stankowiak (UZ), Izabela Targońska (AMuz., Warszawa), Andrzej Trybuła (AMuz., Warszawa), Michał Żarnecki (AMuz., Warszawa).

Sztuki plastycznE: Krystyna Jaguczańska-Śliwińska (ASP, Łódź), Wojciech Kaniowski (ASP, Wrocław), Hieronim Neumann (ASP, Poznań), Ludmiła Ostrogórska (ASP, Gdańsk), Władysław Pluta (ASP, Kraków), Andrzej Pniewski (ASP, Gdańsk), Władysław Szczepański (AŚ), Jacek Szewczyk (ASP, Wrocław).

Sztuki teatralne: Henryk Jan Peszek (PWST, Kraków), Jacek Roman Radomski (PWST, Kraków – Wydziały Zamiejscowe we Wrocławiu).

Sztuki filmowE: Wojciech Marczewski (PWSFTviT, Łódź).

28 czerwca Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 58 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki.

Nauki biologiczne: Ewa Kula-Świeżewska (Instytut Biochemii i Biofizyki PAN, Warszawa), Anna Okulewicz (UWr.).

Nauki chemiczne: Stanisław Chibowski (UMCS), Jacek Koput (UAM), Ewa Serwicka-Bahranowska (Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN, Kraków), Władysław Grzegorz Wieczorek (PW).

Nauki fizyczne: Roman Stanisław Dygdała (UMK), Antoni Tadeusz Pędziwiatr (UJ), Edwin Ludwik Wnuk (UAM).

Nauki humanistyczne: Jolanta Elżbieta Ługowska (UWr.), Joanna Irena Mianowska (AB), Włodzimierz Mokry (UJ), Lech Jacek Mróz (UW), Wiesław Aleksander Olkusz (UO), Liliana Sikorska (Uam), Marek Maria styczyński (UŁ), Bazyli Tichoniuk (UZ), Edward wiśniewski (UŁ).

Nauki medyczne: Janusz Czesław Andres (UJ), Kazimierz Ciechanowski (PAM, Szczecin), Krystyna Czyżewska (AM, Poznań), Zygmunt Dobrowolski (UJ), Ryszard Grucza (Instytut Sportu, Warszawa), Marek Harat (10. Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką, Bydgoszcz), Jolanta Małyszko (AM, Białystok), Ewa Otto-Buczkowska (em. prac. Szpital nr 1, Gliwice), Krystyna Pilarska (PAM, Szczecin), Joanna Stanisława Rzeszowska (Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie, Warszawa, Oddział w Gliwicach), Janusz Aleksander Siedlecki (CO – IMSC, Warszawa), Czesława teresa tarnowska (PAM, szczecin).

Nauki o ziemi: Jerzy Olszewski (IO PAN, Sopot), Halina Piekarek-Jankowska (UG).

Nauki prawne: Michał Wojciech Płachta (UG).

Nauki rolnicze: Barbara Zofia Kamińska (Instytut Zootechniki, Kraków), Irena Krystyna Kiecana (AR, Lublin), Andrzej Komosa (AR, Poznań), Janusz Ignacy Kościelniak (AR, Kraków), Maria Helena Kowalik (AR, Kraków), Halina Maria Kurzawińska (AR, Kraków), Krystian Zbigniew Ledwoń (UO), Zenon Pijanowski (AR, Kraków), Piotr Józef Sobiczewski (ISiK, Skierniewice).

Nauki techniczne: Mikołaj Busłowicz (PB), Tadeusz Ryszard Fodemski (PŁ), Edward guzik (AGH), Leszek Roman Jaroszewicz (WAT), Zdzisław Kowalczyk (PG), Zbigniew wojciech Kowalski (PWr.), Bogdan Wojciech Kruszyński (PŁ), Włodzimierz Andrzej Kwiatkowski (WAT), Marian Jacek Łączny (Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych, Katowice), Janusz Kazimierz Mindykowski (Akademia Morska, Gdynia), Lech Nowak (PP), Zdzisław Franciszek Papir (AGH), Włodzimierz Roszczynialski (AGH), Jacek Wojciechowski (PW).

Nauki weterynaryjne: Adam Marian Stec (AR, Lublin).

Sztuki plastycznE: Stanisław Baj (ASP, Warszawa).

Akademia Rolnicza w Krakowie

Dni Owada 2002

W dniach 25-26 maja na Wydziale Ogrodniczym Akademii Rolniczej w Krakowie odbyły się kolejne „Dni Owada” – impreza popularnonaukowa, zorganizowana przez pracowników i studentów AR, a poświęcona „sześcionogom” – najliczniejszej gromadzie zwierząt.

Fot. Arch

W trakcie imprezy w specjalnych terrariach prezentowano żywe okazy znanych i nieznanych, pożytecznych i szkodliwych krajowych owadów oraz ponad 20 gatunków owadów tropikalnych. W budynku Wydziału Ogrodniczego prezentowano wystawę fotografii entomologicznej autorstwa pracowników i studentów AR. Prof. Jerzy Achremowicz pokazał własną kolekcję rzeźb przedstawiających owady i kwiaty. Imprezie towarzyszył kiermasz literatury o tematyce entomologicznej, sprzętu do odławiania owadów, jak również specjalnie spreparowanych egzotycznych owadów. Była możliwość kupienia miodu i innych produktów pszczelich oraz preparatów ziołowych. „Wróżka” przedstawiała chętnym entomologiczny horoskop, a każdy mógł się sfotografować w przebraniu owada.

Pracownicy Katedry Ochrony Roślin zaprezentowali zasady preparowania owadów. Odbył się też konkurs owadzich „skoków na odległość” oraz zawody w prędkości biegania niektórych chrząszczy. Właściciele najlepiej skaczących owadów otrzymali nagrody.

Pracownicy Wydziału Ogrodniczego i Leśnego (prof. Jerzy Starzyk, dr hab. Kazimierz Wiech, dr Krystyna Czekońska) przedstawili wykłady o tematyce entomologicznej. Całość zakończył wieczór kabaretowy Na sześciu nogach, w którym wystąpił m.in. dr hab. Kazimierz Wiech z AR – inicjator i główny organizator „Dni Owada”.

Małgorzata Przybyło-Micek

Inwestycje: Politechnika Lubelska

Ogrody BUW

4 czerwca w Politechnice Lubelskiej miało miejsce wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę nowego gmachu Wydziału Zarządzania i Podstaw Techniki. Dotychczasowa baza lokalowa tego wydziału jest niewystarczająca dla ponad 3,5 tys. studentów. Prace budowlane rozpoczęły się w marcu br. Budynek będzie obiektem 3-częściowym, składającym się z: auli dla 250 osób, łącznika z pokojami administracyjnymi oraz części dla Wydziału Zarządzania i Podstaw Techniki, w której znajdą się m.in.: sale dydaktyczne, sala rady wydziału, sala rekreacyjna. Łączna powierzchnia obiektu to ponad 2 tys. m2, a kubatura – 11 101 m3. Elewacja gmachu wykonana będzie ze szkła refleksyjnego w ślusarce aluminiowej koloru brązowego. Autorami projektu są arch. Ewa i Józef Kołodziejczykowie. Wykonawcą generalnym jest WARBUD SA w Warszawie. Zakończenie prac budowlanych planowane jest na koniec przyszłego roku. Koszt inwestycji to 6,8 mln zł.

Także w czerwcu otwarto budynek zwany potocznie Politechnika-Forum. W wydzierżawionym przez Lubelskie Forum Pracodawców obiekcie znajdować się będzie klub biznesu z salą konferencyjną, zapleczem gastronomicznym oraz pomieszczeniami biurowymi. Całkowity koszt remontu pokrywa LFP. Obiekt służyć będzie zarówno pracownikom, studentom i absolwentom uczelni, jak również członkom Forum.

W drugiej połowie lat 90. Politechnika Lubelska zrealizowała także dwie inne duże inwestycje. Budynek inżynierii środowiska Wydziału Inżynierii Budowlanej i Sanitarnej oddano do użytku w 2001 r. Zaprojektowany został przez zespół pod kierownictwem mgr. inż. arch. Józefa Kołodziejczyka. Powierzchnia użytkowa budynku wynosi 3495 m2, a kubatura 19 106 m3. Gmach składa się z 7 kondygnacji (w tym 5 nadziemnych), na których znajdują się m.in.: sale dydaktyczne, sale seminaryjne, audytoria, laboratoria, biblioteka z czytelnią, gabinety pracowników naukowych. Koszt budowy 1 m2 powierzchni użytkowej wyniósł ok. 2500 zł.

Także w 2001 r. oddano do użytku nową siedzibę rektoratu PL. Jest to zabytkowy dworek o powierzchni użytkowej 628 m2, a kubaturze 3 691,46 m3.

Iwona Czajkowska-Deneka

Uniwersytet Warszawski

Doradcy ds. szkolnictwa wyższego

Oczekiwane, przewidziane w projekcie ogrody Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego wreszcie zostały otwarte. Nad projektem pracował sztab ludzi kierowany przez Marka Budzyńskiego i Zbigniewa Badowskiego. Projekt dotyczył ogrodu wokół biblioteki, tzw. Ogrodu Dolnego, oraz Ogrodu Górnego na dachu obiektu. Powierzchnia obu ogrodów wynosi prawie 2,5 ha.

Fot. Arch

Ogród Dolny zajmuje powierzchnię ponad 15 tys. m2, z czego tereny zielone – 12,65 tys. m2, a woda – ponad 500 m2. Rośliny w tej części ogrodu mają łączyć budynek z terenem poprzez pnącza, które rozrastają się na specjalnym stelażu będącym integralną częścią elewacji budynku BUW. Część ogrodu stanowi łąka z zarybionym stawem i spadającym kaskadami strumieniem. Na terenie zielonym posadzono ok. 4 tys. krzewów i ponad 300 pnączy. Stare drzewa, które rosną od strony Wybrzeża Kościuszkowskiego i ul. Dobrej, zostały tam przesadzone w 1998 i 1999 r. z terenów przeznaczonych pod zabudowę.

Ogród Górny, położony na dachu BUW, ma prawie 1 ha powierzchni. Ponad połowę stanowią tereny zielone. Ogród składa się z kilku części, różniących się kolorem i formą posadzonych w nich roślin. Ogród złoty to kompozycja kwitnących żółto-pomarańczowo krzewów pięciornika, forsycji i złocistych liści tawuły japońskiej na tle trawnika i płożących jałowców. W ogrodzie srebrnym dominują krzewy o białych kwiatach i srebrzystych liściach, a jego centrum stanowi rabata traw ozdobnych. Na ciemnozielonym tle irg i kosówki wyraźnie odznaczają się kwitnące krzewy ogrodu karminowo-różowego: karłowe bzy, krzewuszki, róże oraz byliny – rozchodniki i macierzanki. Ogród zielony tworzą irgi, trawniki i obsypany białymi kwiatami pięciornik. Pochylnia ze schodami prowadzącymi do ogrodu na dachu obsadzona jest niebiesko kwitnącym barwinkiem. Na dachu BUW posadzono ponad 7 tys. krzewów i drzewek liściastych, 2 tys. iglaków i ok. 1 tys. pnączy. Do automatycznego nawadniania ogrodu służy 329 zraszaczy. Ogród Górny BUW jest największym dachowym ogrodem w naszym kraju.

(Artur Lompart, mit)

 

Komentarze