| Przy ul. Harcerskiej w Starachowicach stoi pomnik Stanisława Staszica (1755-1826), geologa, organizatora życia gospodarczego, założyciela kilku uczelni wyższych.
Starachowice położone są na terenie noszącym ślady działalności gospodarczej z czasów starożytności. Na początku naszej ery wytapiane tu w licznych dymarkach żelazo było uznanym towarem wymiennym. Przewożono je szlakiem handlowym przebiegającym tędy z północnych prowincji rzymskich. W średniowieczu część terenów położona na południe od Starachowic przeszła we władanie benedyktynów na Świętym Krzyżu. Natomiast obszar na północ od miasta stał się własnością klasztoru Cystersów w Wąchocku. Cystersi rozwinęli tu przemysł górniczy i dali początek osadzie zwanej Minerą Starzechowską, stąd późniejsza nazwa Starachowice.
Już w czasach Księstwa Warszawskiego Staszic planował reformy umożliwiające rozwój polskiego hutnictwa. Bolało go, że surowa polska ruda żelaza eksportowana jest do hut pruskich na Śląsku, skąd potem importujemy gotowe żelazo. Potrzebna była ustawa górnicza, oddająca kopaliny państwu (istniejące prawo oddawało je właścicielowi ziemi) oraz protekcyjna polityka przeciwdziałania importowi metali. Doszło do tego już po śmierci autora O ziemiorództwie Karpatów. Po powstaniu listopadowym, zgodnie z ideą Staszica i dzięki inwestycjom Banku Polskiego, dolina rzeki Kamiennej stała się ośrodkiem przemysłu górniczo-hutniczego. Powstało tu Staropolskie Zagłębie Przemysłowe, a Starachowice stały się największym w Królestwie ośrodkiem przemysłu metalowego.
Starachowickie popiersie jest jednym z wielu odlewów wykonanych według powstałego wkrótce po śmierci Staszica projektu Pawła Malińskiego. Podobiznę tę znamy z pomników w Kielcach, Częstochowie i nagrobka na warszawskich Bielanach.
(fig) |
