Kłopot z poziomami

Agora

O maturze z biologii w roku 2005 i następnych.

Agnieszka Mostowska

Opublikowany przez Centralną Komisję Egzaminacyjną Informator maturalny po roku 2005 z biologii stanowi schemat wymagań egzaminacyjnych z biologii, oczekiwany przez uczniów i nauczycieli szykujących się do matury 2005 r.

Egzamin maturalny składać się ma z dwóch części: egzaminu na poziomie podstawowym oraz egzaminu na poziomie rozszerzonym. Wyboru poziomu dokonywać ma uczeń w dowolnej chwili, nawet podczas samego egzaminu. Idea takiego dwuczęściowego egzaminu wydaje mi się słuszna. Również decyzja, że uczeń ma do ostatniej chwili prawo wyboru poziomu wydaje się właściwa.

Wspólny egzamin jest jednak trudny w realizacji. I tu powstaje problem znacznie poważniejszy. Można się domyślać, że maturę na poziomie podstawowym zdawać będą ci uczniowie, którzy uczyli się biologii w szkole na poziomie podstawowym. Od uczniów, którzy uczyli się biologii na poziomie rozszerzonym, oczekiwać się będzie egzaminu na poziomie rozszerzonym. Jednak podstawa programowa kształcenia w zakresie podstawowym jest inna niż w zakresie rozszerzonym. Cele edukacyjne podstawy programowej poziomu podstawowego to m.in.: pogłębianie rozumienia podstaw działania własnego organizmu, a w poziomie rozszerzonym to: poznanie zależności w funkcjonowaniu organizmów żywych na różnych poziomach organizacji. Również zadania szkoły w podstawie programowej poziomu podstawowego, m.in.: umożliwienie uczniom zrozumienia zasad funkcjonowania własnego organizmu, są zupełnie inne niż zadania z poziomu rozszerzonego. Z tych ogólnych zapisów podstawy programowej wynika zupełnie inny zakres treści w programach nauczania na tych dwóch poziomach. Nie można traktować materiału w wersji rozszerzonej jako sumy wersji podstawowej i dodatkowych elementów.

Uczeń zdający egzamin maturalny na poziomie rozszerzonym nie będzie miał w swoim zakresie materiału pogłębiania rozumienia podstaw działania własnego organizmu ani innych zagadnień związanych z funkcjonowaniem człowieka. O ile elementy genetyki oraz różnorodności biologicznej z programu podstawowego mają wiele wspólnego z programem rozszerzonym, o tyle funkcjonowanie organizmu człowieka nie wchodzi w zakres kształcenia rozszerzonego. Ponieważ jednak wymagania egzaminacyjne poziomu podstawowego są bardzo elementarne, uczeń, który kształcił się w zakresie rozszerzonym, zapewne rozwiąże arkusz egzaminacyjny poziomu podstawowego. Trudno jednak będzie uznać, że sprawdzone zostały wiadomości z genetyki i różnorodności biologicznej w zakresie poziomu rozszerzonego. Sformułowane w informatorze wymagania egzaminacyjne nie są więc zgodne z podstawami programowymi ani z realizowanymi od ponad roku programami nauczania, nie mówiąc już o obowiązujących podręcznikach.

Nawet jeśli przyjąć wariant wspólnego egzaminu maturalnego na poziomie podstawowym i rozszerzonym, to niewłaściwa jest proporcja punktów, które można będzie uzyskać na obu poziomach. Zakres materiału, wymagania egzaminacyjne oraz czas przeznaczony na realizację programu rozszerzonego jest nie dwukrotnie, ale raczej trzykrotnie większy w stosunku do wymagań programu podstawowego i czasu na realizację tego programu. Tak więc wydaje mi się niewłaściwe, że za rozwiązanie arkusza na poziomie rozszerzonym można otrzymać maksymalnie 50 punktów i za rozwiązanie arkusza na poziomie podstawowym także 50 punktów.

Największy problem stanowi jednak forma egzaminu maturalnego. Jak już pisałam, zupełnie inny jest zakres materiału opisany w podstawie programowej poziomu podstawowego i rozszerzonego. Natomiast sformułowane w informatorze standardy nauczania i wymagania egzaminacyjne poziomu rozszerzonego są sumą wymagań poziomu podstawowego i dodatkowych elementów. Arkusz I, właściwy dla uczniów, którzy uczyli się na poziomie podstawowym, jest niedopasowany zarówno pod względem treści, jak i ogólnego poziomu dla uczniów, którzy uczyli się na poziomie rozszerzonym. Stawia to pod poważnym znakiem zapytania sensowność opisanego w informatorze egzaminu maturalnego.

Dr hab. Agnieszka Mostowska, prof. UW, specjalistka w zakresie cytofizjologii roślin, jest prodziekanem Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Komentarze