Strona główna „Forum Akademickiego”

Archiwum z roku 2004

Spis treści numeru 2/2004

Projekt wymaga modyfikacji

Poprzedni Następny

Notatki Przewodniczącego KRUN

Niektóre zapisy ustawy będą prowadziły do swobodnej interpretacji ważnych rozwiązań społecznych i mogą burzyć istniejący system.

Józef Szabłowski

28 stycznia prezydent otrzymał projekt ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 22 stycznia 2004. Najprawdopodobniej zostanie on skierowany na drogę legislacyjną. Prezydium KRUN zgłaszało uwagi i propozycje przewodniczącemu Zespołu Prezydenckiego ds. opracowania projektu ustawy. Sam projekt był też przedmiotem obrad Nadzwyczajnego Plenarnego Zgromadzenia KRUN 12 grudnia 2003 r. Uwagi i propozycje KRUN zostały rozpatrzone przez Zespół i w dużym stopniu uwzględnione, jednak nie do końca. Niektóre istotne zapisy zostały sformułowane inaczej niż proponowali rektorzy uczelni niepaństwowych, w tym m.in. w sprawie dodatkowego zatrudniania nauczycieli akademickich. Ustawa stwarza pewne możliwości, ale wyraźnie nie wyrównuje szans dostępu do studiów, zwłaszcza młodzieży z małych miast i wsi. Według opinii wielu rektorów, to właśnie uczelnie niepaństwowe stały się szansą zdobycia wykształcenia przez młodzież spoza wielkich ośrodków miejskich. Niektóre zapisy ustawy będą prowadziły do swobodnej interpretacji ważnych rozwiązań społecznych i mogą burzyć istniejący system.

W ustawie zachowany jest podział uczelni na publiczne i niepubliczne, choć szkoły niepaństwowe w zakresie dydaktycznym podlegają wszystkim rygorom na równi z uczelniami państwowymi, wydają dyplomy państwowe, pełnią funkcje publiczne. Zespół uzasadnił to zapisem art. 70 Konstytucji RP. Artykuł ten wymaga jednak zasadnych zmian i dostosowania go do procesów zachodzących w świecie i Europie.

W zakresie uprawnień do prowadzenia studiów podyplomowych zapisy zostały zmodyfikowane, ale nadal art. 8 ust. 6 stanowi ograniczenia możliwości prowadzenia studiów podyplomowych, gdyż uniemożliwia dużej grupie uczelni prowadzenie tzw. studiów kwalifikacyjnych. 

W sprawie dodatkowego zatrudniania nauczycieli akademickich KRUN postulowała, aby istniała ustawowa możliwość pracy nauczycieli na dwóch etatach, z obowiązkiem zawiadomienia rektora o podjęciu dodatkowego zatrudnienia. Byłoby to spójne z art. 10 p. 4, w którym mamy zapis, że jeden nauczyciel akademicki może być zaliczony do minimum kadrowego niezależnie na jednym kierunku studiów magisterskich i licencjackich lub równorzędnych w podstawowym miejscu pracy i na jednym kierunku studiów licencjackich lub równorzędnych w dodatkowym miejscu pracy. Zatrudnienie na więcej niż dwóch etatach wymagałoby zgody rektora. KRUN wychodzi z założenia, że nie należy administracyjnie rozwiązywać problemu dodatkowego zatrudnienia. Problem ten, w związku ze wzrostem kształcenia kadr, rozwiąże się sam. Brak kadr zawsze stwarza konieczność i okazję do dodatkowej pracy, bez względu na zawód i specjalność. Obecnie na studiach doktoranckich kształci się ok. 30 tys. osób. Miejmy nadzieję, że w niedługim czasie zniknie deficyt kadr w szkolnictwie wyższym. Administracyjne regulacje, obok pozornych korzyści, mogą w indywidualnych przypadkach wyrządzić wiele szkód. Tymczasem regulacje dotyczące zatrudniania nauczycieli akademickich są przesadne, niespójne i wprowadzają możliwość różnych regulacji, zależnych od uczelni i różnej interpretacji słowa „konkurencja” w odniesieniu do szkolnictwa wyższego. Proces decyzyjny dotyczący dodatkowego zatrudniania nauczyciela akademickiego wydłużyłby się przynajmniej do 3,5 miesiąca, co jest okresem zbyt długim, zwłaszcza gdy pojawi się pilna potrzeba prowadzenia zajęć (np. brak minimum kadrowego, choroba lub śmierć nauczyciela akademickiego).

Problem wieloetatowości był i jest wyolbrzymiony. Według danych z UJ, tylko 15 proc. nauczycieli pracuje na dodatkowym etacie poza uczelnią, a większą liczbę etatów ma 2 proc. nauczycieli akademickich. Podobno zatrudnienie nauczyciela na 17 etatach było wyssane z palca, a według miarodajnych źródeł rekordzistów można policzyć na palcach jednej ręki. Wprowadzenie proponowanych regulacji może spowodować likwidację uczelni lub kierunków studiów w najmłodszych uczelniach. Będzie to oznaczało dramat dla dziesiątków a nawet setek tysięcy studentów, do czego nie można dopuścić w i tak już sfrustrowanym społeczeństwie.

Mimo pewnego postępu w obecnym projekcie ustawy, polegającego na wycofaniu się z obowiązku uzyskiwania zgody, proponowane rozwiązanie jest dwuetapowe: powiadomienie przez nauczyciela o dodatkowym zatrudnieniu oraz wydanie przez rektora zakazu. Jest to nie do przyjęcia, ponieważ nie zostało sprecyzowane pojęcie działalności konkurencyjnej w warunkach szkolnictwa wyższego. Do wątpliwych rozwiązań należy też drugie kryterium odmowy zgody na dodatkowe zatrudnienie w następującym sformułowaniu: wykonywanie dodatkowego zatrudnienia lub świadczenie dodatkowej pracy prowadziłoby do nienależytego wykonywania obowiązków. Taka ocena dotycząca przyszłości będzie zawsze subiektywna. O wiele lepszym kryterium byłby fakt należytego wywiązywania się nauczyciela akademickiego z obowiązków, potwierdzony ustawową oceną.

W projekcie ustawy z 22 stycznia 2004 dokonano zmian istotnych i kosmetycznych. Jednakże nie wprowadzono konsekwentnie propozycji KRUN dotyczących studiów podyplomowych oraz dwuetatowego zatrudnienia, bardzo ważnych dla naszego środowiska. 25 lutego br. Prezydium KRUN oceni zakres wprowadzonych poprawek w projekcie ustawy.


 

Komentarze