Strona główna „Forum Akademickiego”

Archiwum z roku 1999

Spis treści numeru 4/1999

Kronika
Poprzedni Następny

Płynie Wisła, płynie...

Fot. Stefan CiechanKraków 17 lutego w Politechnice Krakowskiej odbyła się konferencja „Strategia rozwoju gospodarki wodnej w dorzeczu górnej Wisły”, inaugurująca pierwszy etap „Programu dla Wisły”. Stwierdzono, że dorzecze górnej Wisły wyróżnia się złożonością problemów gospodarki wodnej. Mówiono o roli samorządów i rządu oraz zaplecza naukowo-badawczego w procesie opracowania i realizacji strategii gospodarki wodnej na szczeblu regionalnym. Wskazywano na uwarunkowania organizacyjne i finansowe takiej strategii (samorządy regionów położonych w dorzeczu górnego biegu rzeki nie mogą ponosić pełnego ciężaru inwestycji, które mają znaczenie dla całego biegu rzeki). Próbowano wpisać strategię rozwoju gospodarki wodnej w plany zagospodarowania przestrzennego województw.

Uczelnia otwarta

Poznań Wyższa Szkoła Bankowa jest pierwszą uczelnią Poznania, w której wszystkie pomieszczenia przystosowano do potrzeb osób niepełnosprawnych. W auli na 300 osób mogą poruszać się osoby na wózkach inwalidzkich. Niepełnosprawni mogą korzystać ze specjalnej windy, łączącej trzy poziomy budynku. Usunięcie barier architektoniczych jest jednym z punktów programu „Uczelnia otwarta”, który ma umożliwić zdobycie wyższego wykształcenia osobom niepełnosprawnym oraz niezamożnym. W ramach programu WSB ufundowała stypendia socjalne osobom, które mają kłopoty z pokryciem kosztów kształcenia. Likwidację barier architektonicznych sfinansowała uczelnia, natomiast specjalne windy ufundowali sponsorzy.

Moskwa, Moskwa...

Koszalin Podczas pobytu w Moskwie delegacja Politechniki Koszalińskiej podpisała umowę o współpracy z Moskiewskim Państwowym Uniwersytetem Socjalnym. Dotyczy ona m.in. wymiany studentów – po III roku studiów będą mogli kontynuować naukę w partnerskiej uczelni oraz ewentualnie uzyskać podwójny dyplom. Przy okazji dyskutowano nt. programów dydaktycznych i naukowych. Odbyło się też spotkanie kierownictw kierunków ekonomia i politologia, podczas którego uzgodniono tematy prac doktorskich i habilitacyjnych osób, które podejmą staże w Moskwie. Podczas spotkania w Rosyjskiej Akademii Służby Państwowej zaproponowano przyjazd dwóch profesorów do PK na odbycie stażu w maju lub czerwcu br.

Docenieni przez MTŁ

Łódź Międzynarodowe Targi Łódzkie z okazji 10-lecia swojego istnienia wyróżniły sześć instytucji, w tym Politechnikę Łódzką, pamiątkową statuetką zaprojektowaną przez artystę plastyka Włodzimierza Rudnickiego. Na uroczystym Wieczorze Jubileuszowym w Teatrze Jaracza podkreślano długoletnią współpracę uczelni i MTŁ w zakresie promocji polskiej myśli naukowo-technicznej, która ostatnio przybrała formę wspólnie organizowanych Targów Intertechnology. Poza Politechniką statuetkę wręczono: Radzie Miasta Łodzi, Urzędowi Wojewódzkiemu, Zarządowi Miasta, Ministerstwu Łączności i Międzynarodowym Targom Poznańskim.

Wyróżnieni konserwatorzy

Fot. Stefan CiechanToruń Podczas V Targów Koserwacji Zabytków i Renowacji Miast CONSERVATIO ’99 specjalnym wyróżnieniem uhonorowani zostali organizatorzy I Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Studentów Konserwacji Zabytków. Bardzo owocne spotkanie studentów konserwacji z UMK, ASP w Krakowie i Warszawie oraz architektury Politechnik Świętokrzyskiej i Gdańskiej towarzyszyło Targom w dniach 25-27 lutego. Tematyka konferencji obejmowała różne specjalności konserwatorskie, a swym zasięgiem terytorialnym, oprócz Polski, także Litwę, Ukrainę, starożytną Grecję i Rzym, świat Islamu, sięgając aż do Kambodży.

Kolejne odkrycia w Dongoli

Warszawa Podczas zimowej kampanii archeologicznej, trwającej od końca stycznia do 6 marca, polscy archeolodzy z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego pod kierunkiem prof. Włodzimierza Godlewskiego odkryli ślady dzielnicy pałacowej w ruinach Dongoli w Sudanie. Ustalono granice reprezentacyjnej dzielnicy z VIII--IX wieku n.e., która zajmowała prawie trzecią część miasta. Rozległa rezydencja królewska, złożona z kilku obiektów, ulokowana była na wysokim brzegu Nilu. Podczas ostatniego sezonu wykopaliskowego odkryto główne wejście do pałacu z bramą i dziedzińcem. Prowadzono też badania najstarszych części fortyfikacji miasta – murów obronnych i wież z V wieku n.e.

„Edukacja” po raz szósty

Fot. Stefan CiechanWarszawa W dniach 4-7 marca w PKiN odbyły się VI Targi Książki Szkolnej „Edukacja”. Przez cztery dni 184 wydawców z Polski oraz Niemiec, Rosji, Ukrainy, Litwy, Anglii i Francji na 6 tys. m2 prezentowało swoje publikacje: podręczniki, encyklopedie, mapy, atlasy. Targi odwiedziło ponad 35 tys. gości. Dla uczniów impreza miała szczególnie duże znaczenie w związku ze zmianami programów szkolnych i wejściem do użytku nowych podręczników. Coraz mniejsze znaczenie ma ta impreza dla wydawców książki naukowej oraz akademickiej.

Doktoraty h.c. -
Wojciech Kilar i Tadeusz Różewicz

Opole Podczas obchodów piatej rocznicy powołania Uniwersytetu Opolskiego nadano godność doktora honoris causa tej uczelni dwóm wybitnym twórcom śląskim: Wojciechowi Kilarowi i Tadeuszowi Różewiczowi. Przy okazji odbyła się wystawa prac studentów Instytutu Sztuki UO, inspirowanych twórczością Kilara i Różewicza. Podczas sesji naukowej mówiono o światowej recepcji twórczości Różewicza i o muzyce Kilara. Częścią obchodów jubileuszowych Uniwersytetu była sesja naukowa „Miejsce świeckich w Kościele”.

Międzyuczelniana
inżynieria biomedyczna

Gliwice Senat Politechniki Śląskiej podjął uchwałę w sprawie utworzenia Centrum Inżynierii Biomedycznej. W ramach tej placówki naukowcy z PŚ, Uniwersytetu Śląskiego i Śląskiej Akademii Medycznej będą realizowali programy badawcze i zadania dydaktyczne w zakresie inżynierii biomedycznej. Centrum ma także promować wyniki działalności interdyscyplinarnych zespołów naukowych oraz występować o środki na realizację interdyscyplinarnych programów badawczych.

Doktorat h.c. - prof. Marian Truszczyński

Olsztyn 6 marca Akademia Rolniczo-Techniczna nadała tytuł doktora honorowego prof. M. Truszczyńskiemu, dyrektorowi Państwowego Instytutu Weterynaryjnego w Puławach, wiceprezesowi Polskiej Akademii Nauk. Badania naukowe prof. Truszczyńskiego koncentrują się wokół problemów zależności między strukturą antygenową zarazków i ich chorobotwórczością oraz wykorzystaniem tej wiedzy do produkcji szczepionek i doskonalenia metod diagnostyki zakażeń. Dorobek naukowy uczonego to niemal 500 publikacji. 17 uczniów prof. Truszczyńskiego uzyskało stopień naukowy doktora, a 6 doktora habilitowanego. Uczony pełni funkcję wiceprzewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych. Jest członkiem Niemieckiej Akademii Nauk Przyrodniczych Leopoldina i Królewskiej Szwedzkiej Akademii Rolnictwa i Leśnictwa. Doktoraty honorowe przyznały mu wcześniej Akademie Rolnicze we Wrocławiu i Lublinie.

Przyroda w nowej szkole

Lublin W dniach 11-12 marca w Nałęczowie odbyła się konferencja naukowo-metodyczna „Nauczyciel przyrody”, zorganizowana przez Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej. Przedmiotem obrad było kształcenie nauczycieli bloku przedmiotów przyrodniczych w zreformowanej szkole. Lubelski ośrodek prowadzi obecnie aż trzy kursy przygotowujące nauczycieli do nowego sposobu nauczania tego przedmiotu: w UMCS „Nauczanie przyrody na drugim etapie kształcenia”, w KUL „Studia podyplomowe dla nauczycieli bloku przyrodniczego w zreformowanej szkole podstawowej” oraz w WOM „Kształcenie blokowe w edukacji przyrodniczej”. Właśnie doświadczeniem ośrodka kierowano się, wybierając miejsce organizacji spotkania.

Tutanchamon ukraińskich stepów

Kraków 12 marca w krakowskim Muzeum Archeologicznym otwarto przygotowywaną od dawna wystawę przedstawiającą wyniki wykopalisk, prowadzonych w latach 1995-98 w Wielkim Kurhanie Ryżanowskim przez ekspedycję z Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierowaną przez prof. Jana Chochorowskiego. Odkryto wówczas nienaruszony przez rabusiów grobowiec scytyjskiego władcy z III stulecia przed naszą erą. Rekonstrukcję grobowca można oglądać w Krakowie do września. O odkryciach krakowskich archeologów informowaliśmy szczegółowo w „FA” nr 10/1996.

Doktorat h.c. - prof. Witold Podkówka

Szczecin 12 marca odbyła się uroczystość wręczenia tytułu doktora honorowego Akademii Rolniczej w Szczecinie prof. W. Podkówce. Uczony jest pracownikiem Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy. Jest specjalistą w zakresie żywienia zwierząt i gospodarki paszowej. Jego badania koncentrują się wokół produkcji kiszonek oraz oceny przydatności różnych dodatków do przechowywania i konserwowania surowców paszowych. Prof. Podkówka jest autorem ok. 600 publikacji. Wykształcił 180 magistrów, 11 doktorów i 2 profesorów tytularnych. Od 20 lat współpracuje ze szczecińską Akademią Rolniczą. Jest dwudziestym doktorem honorowym tej uczelni.

Tydzień Mózgu

Fot. Jerzy SawiczKraków Pod patronatem prof. Stanisława Konturka, prorektora UJ ds. Collegium Medicum, 16 marca odbyła się sesja popularno-naukowa „Co wiemy o funkcjonowaniu mózgu przed końcem naszego wieku”. Była to jedna z wielu imprez organizowanych w ramach obchodzonego na całym świecie „Tygodnia Mózgu”. Spotkanie zorganizowały: Polskie Towarzystwo Przyrodników im. M. Kopernika, Polskie Towarzystwo Fizjologiczne i Polskie Towarzystwo Badań Układu Nerwowego.

Skanska Ab z AGH

Kraków 17 marca Akademia Górniczo-Hutnicza podpisała list intencyjny ze szwedzkim koncernem budowlanym i inżynieryjnym Skanska AB. Porozumienie dotyczy wspólnych inwestycji budowlanych na terenie kampusu AGH, realizowanych przy finansowym i wykonawczym zaangażowaniu koncernu. Umowa ma na celu poprawienie bazy dydaktycznej Akademii. Wobec rosnącej z roku na rok liczby studentów istnieje potrzeba budowy nowych obiektów dydaktycznych oraz laboratoriów.

W mieście Alzheimera

Wrocław W dniach 18-20 marca odbyła się konferencja poświęcona starzeniu się mózgu. Nie przypadkiem zorganizowano ją we Wrocławiu – to w tym mieście urodził się znakomity neurolog Alois Alzheimer, którego imieniem nazwano jedną z głównych chorób spowodowanych starzeniem się tkanki mózgowej. Obecnie na chorobę Alzheimera choruje na całym świecie 15 mln osób. W Polsce – 250 tys. Ze starzeniem się mózgu związane są także choroba Parkinsona, miażdżyca, arterioskleroza. Zdaniem uczestników konferencji, aby mózg dłużej zachował sprawność, należy go ćwiczyć, podobnie jak inne organy. Także bogata w warzywa, niskotłuszczowa dieta pomaga unikać tego rodzaju schorzeń.

Doktorat h.c. - abp Józef Kowalczyk

Fot. Jerzy SawiczKraków 19 marca odbyła się uroczystość wręczenia tytułu doktora honoris causa krakowskiej Akademii Rolniczej abp. J. Kowalczykowi, nuncjuszowi papieskiemu w Polsce. Prof. Kazimierz Kosiniak-Kamysz, rektor AR przypomniał, że pomysł uhonorowania abpa Kowalczyka zrodził się już dziesięć lat temu. W laudacji prof. Jerzy Niedziółka powiedział, że abp. Kowalczyk z dużym zaangażowaniem wielokrotnie na forum międzynarodowym i krajowym występował, mediował i negocjował w sprawach dotyczących konieczności poprawy warunków ekonomicznych i życiowych rolników, a także w trosce o poziom intelektualny i ochronę zdrowia mieszkańców wsi. Nuncjusz w swoim wystąpieniu zaznaczył, że nie ma szans na powodzenie nawet najlepszy program reform, jeśli nie zostanie zbudowany na trwałym fundamencie etyki pracy.

Teologia na UWr.

Fot. S. CiechanWrocław Senat Uniwersytetu Wrocławskiego postanowił powołać z początkiem nowego roku akademickiego Wydział Teologiczny. Kadrę nowej jednostki organizacyjnej stanowiliby dotychczasowi pracownicy Papieskiego Fakultetu Teologicznego we Wrocławiu. Oprócz teologii katolickiej, w UWr. wykładana byłaby także teologia prawosławna i protestancka. Przewidziano utworzenie 15 katedr. Budynki na działalność nowego wydziału miałby nieodpłatnie udostępnić Uniwersytetowi Kościół. Powstanie Wydziału Teologicznego UWr. uwarunkowane jest podpisaniem stosownej umowy między Konferencją Episkopatu Polski i Rządem RP.

Pakt ze Szwedami

Katowice Akademia Ekonomiczna im. Karola Adamieckiego zawarła 22 marca umowę o współpracy międzynarodowej z S?dert?rns H?gskola w Sztokholmie. Uniwersytet w Sztokholmie jest nowoczesnym ośrodkiem akademickim. Program nauczania, dostosowany do najnowocześniejszych standardów europejskich, obejmuje w zakresie studiów nauki ekonomiczne, przyrodnicze, społeczne i humanistyczne, a w zakresie przygotowania zawodowego kursy przedmiotowe oraz kursy dla studentów, którzy chcą doskonalić swoje umiejętności zawodowe. Umowa podpisana pomiędzy uczelniami dotyczy współpracy w zakresie wymiany kadry naukowej, studentów, informacji i publikacji oraz współpracy w ramach wspólnie prowadzonych projektów.

Nagrody „Przeglądu Wschodniego”

Warszawa 23 marca w Pałacu Kazimierzowskim w Uniwersytecie Warszawskim wręczono doroczne nagrody „Przeglądu Wschodniego”. W kategorii Autorów Krajowych nagrody otrzymali: Barbara Stoczewska z Uniwersytetu Jagiellońskiego za książkę Litwa, Białoruś, Ukraina w myśli politycznej Leona Wasilewskiego oraz Leon Popek z Archiwum Państwowego w Lublinie za prace autorskie i wydawnicze poświęcone historii, kulturze i sztuce Wołynia. W kategorii publicystyki i badań nad współczesnością nagrodzono Andrzeja Grajewskiego za książkę Tarcza i miecz. Rosyjskie służby specjalne 1991-1998. Specjalną nagrodą wyróżniono prof. Jerzego Kłoczowskiego z KUL, dyrektora Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie, za całokształt pracy naukowej i działalności publicznej poświęconej „sprawom wschodnim”. Nie przyznano w tym roku nagrody w kategorii autorów zagrnicznych.

Korytarz ekologiczny

Fot. S. CiechanLublin W dniach 25-26 marca w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim odbyła się konferencja naukowa pt. „Bug – europejski korytarz ekologiczny”. Przedmiotem spotkania były m.in. doświadczenia różnych krajów w ochronie granicznych dolin rzecznych państw europejskich oraz współpraca polsko-ukraińska i polsko-białoruska w Euroregionie Bug. Część obrad poświęcono uwarunkowaniom przyrodniczym ochrony Bugu. Uczestnicy podkreślali znaczenie przyrodnicze tej nieuregulowanej do końca, dużej europejskiej rzeki granicznej.

Rocznica Malinowskiego

Fot. S. CiechanWarszawa 25 marca odbyła się w Uniwersyetcie Warszawskim uroczysta sesja z okazji 100 rocznicy śmierci Ernesta Malinowskiego (1818-1899), polskiego inżyniera zasłużonego dla Peru. Sesja, zorganizowana przez Centrum Studiów Latynoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego, przypomniała osiągnięcia Malinowskiego, twórcy Kolei Transandyjskiej, najwyżej położonej linii kolejowej na świecie. Budowa liczącej 346 km linii kolejowej przez Andy, która w najwyższym punkcie osiąga 4816 m n.p.m., była jednym z największych osiągnięć sztuki inżynierskiej XIX stulecia. Malinowski wprowadził wiele nowatorskich rozwiązań w zakresie technologii budowy mostów i tuneli. Uważany jest w Peru za bohatera narodowego, gdyż w czasie wojny z Hiszpanią w 1866 r. ufortyfikował i obronił peruwiański port Callae. Odegrał też znaczącą rolę w rozwoju życia naukowego w Peru. Był wykładowcą Politechniki w Limie, organizatorem służby topograficznej i geologicznej kraju, założycielem Towarzystwa Geograficznego.

Niepełnosprawni na studiach

Siedlce W dniach 24-26 marca prof. Lesław Szczerba, rektor Wyższej Szkoły Rolniczo-Pedagogicznej uczestniczył w międzynarodowej konferencji poświęconej kształceniu studentów niepełnosprawnych w Europie. Oprócz przedstawicieli państw europejskich, uczestniczyli w niej reprezentanci Stanów Zjednoczonych, Kanady, Nowej Zelandii i Autralii. Na naszym kontynencie najwięcej studentów niepełnosprawnych kształci się w Szwajcarii, Francji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i państwach skandynawskich. W Polsce obecnie studiuje 1,2 tys. studentów niepełnosprawnych, z czego 200 w WSRP, gdzie stanowią oni 2,5 proc. W SGGW kształci się 182 niepełnosprawnych, co stanowi 1,5 proc. studentów, w WSPS – 105 (1,9 proc.), w Uniwersytecie Warszawskim 103 (0,03 proc.).

Nagroda Radziszewskiego

Fot. S. CiechanLublin 25 marca w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim odbyła sie uroczystość wręczenia Nagrody im. Ks. Idziego Radziszewskiego. Tegoroczną laureatką została prof. Zenomena Płużek (na fot.) z Katedry Psychologii Klinicznej i Osobowości KUL, która podczas uroczystości wygłosiła referat „C.G. Junga koncepcja kształtowania osobowości człowieka dorosłego”. Nagroda im. Radziszewskiego przyznawana jest rokrocznie od 1974 r. przez Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego za wybitne osiągnięcia naukowe w duchu humanizmu chrześcijańskiego. Wśród jej laureatów byli m.in. Władysław Tatarkiewicz, Marian Plezia, Konrad Górski, Karol Górski, Stefan Swieżawski, Irena Sławińska, Czesław Strzeszewski i Mieczysław Krąpiec.

10 biuro karier

Fot. S. CiechanKraków 31 marca otwarto Centrum Karier Akademii Górniczo-Hutniczej. Jest to dziesiąty w Polsce ośrodek służący studentom i absolwentom pomocą w kontaktach z przyszłym pracodawcą. Dzięki danym z biur karier uczelnie mogą modernizować swoje programy kształcenia dostosowując je do aktualnych oczekiwań pracodawców. Biura gromadzą dane o rynku pracy, organizują szkolenia i kursy przygotowujące do kontaktów z potencjalnymi pracodawcami oraz targi pracy. Lokalizacja Centrum karier AGH w akademiku „Promyk” ma przybliżyć tę placówkę do jej głównego klienta – studenta myślącego o zdobyciu pracy.

Bibliotekarze on line

Wrocław 1 kwietnia na stronie
http://www.oss.wroc.pl./biuletyn pojawił się pierwszy numer Elektronicznego Biuletynu Informacyjnego Bibliotekarzy (EBIB). Pomysł stworzenia elektronicznego czasopisma o tematyce bibliotekarskiej zrodził się jesienią ub. r. na jednej z list dyskusyjnych. W styczniu odbyło się zebranie założycielskie redakcji. EBIB składa się z dwóch części: stałych działów (konferencje, prawo, edukacja, czasopisma, linki) oraz comiesięcznego czasopisma, którego każdy numer ma swój temat przewodni. Założenia redakcji to zaktywizowanie i zintegrowanie środowiska, utworzenie forum dyskusyjnego, stworzenie interenetowego serwisu, który gromadziłby najistotniejsze i rozproszone w sieci informacje.

Bezpieczeństwo reaktorów

Łódź Laboratorium Technologii i Bezpieczeństwa Reaktorów Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Łódzkiej, dzięki bezzwrotnej pomocy rządu Szwajcarii dla Polski, wzbogaciło się o kalorymetr reakcyjny RC 1 oraz najnowszy model termowagi TGA/SDTA 851E. W ten sposób laboratorium stało się jedyną w tej części Europy tak wyposażoną placówką. Nowy sprzęt był prezentowany m.in. na seminarium „Optymalizacja procesów reaktorowych metodami kalorymetrycznymi”, zorganizowanym przez Katedrę Systemów Inżynierii Środowiska. Celem seminarium było przedstawienie możliwości, jakie stwarza kalorymetria reakcyjna i analiza termiczna w badaniach rozwojowych i doskonaleniu procesów technologicznych, w szczególnoŚci tych ich fragmentów, które zachodzą w reaktorach chemicznych.

Opracował
Piotr Kieraciński

Współpraca: Gliwice – Marian Mikrut,
Katowice – Kamil Piotrowski,
Koszalin – Andrzej Markiewicz,
Kraków – Elżbieta Barowa,
Małgorzata Krokoszyńska, Jerzy Sawicz,
Lublin – Jadwiga Michalczyk, Elżbieta Mulawa-Pachoł, Łódź – Ewa Chojnacka, Olsztyn – Jerzy Kozdroń,
Opole – Zbigniew Ratajczak,
Siedlce – Adam Bobryk,
Szczecin – Marlena Prochorowicz,
Toruń – Kinga Nemere-Czachowska,
Warszawa – Andrzej Markert,
Wrocław – Kazimiera Dąbrowska.

Co w prasie piszczy?

Skrzywienie akademickie

Rzeczpospolita
Jestem zwolennikiem uczelni, która byłaby odpowiedzialna przed światem zewnętrznym. W dużej części finansuje nas podatnik. Minister ma bardzo mały wpływ na to, jak są wykorzystane środki publiczne, które otrzymuje uczelnia. W krajach wysokorozwiniętych uczelnie nie mają takiej autonomii. Istnieją dwa systemy: niemiecki, z podporządkowaniem władzy na szczeblu lokalnym, i anglosaski, w którym nad uczelniami czuwają rady nadzorcze. Ten system chciałbym mieć u siebie. W uczelni dominuje akademicki punkt widzenia. Powinniśmy go konfrontować z interesem podatnika, a nie zawsze mam wrażenie, że działamy z nim w zgodzie. (...) System zarządzania uczelnią jest demokratyczny, decydują rady wydziałów, senat. W sprawach akademickich tak być powinno. Ale czy w zarządzaniu? (...) Nie zawsze jestem pewien, czy nie mamy czysto akademickiego skrzywienia, czy nie powinno tu być większego wpływu podatnika. Dlatego jestem zwolennikiem ustanowienia rad nadzorczych w uczelniach. Taka rada powinna oceniać sprawozdanie finansowe rektora. To nie jest pogląd popularny w uczelni. (prof. Włodzimierz Siwiński, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, w rozmowie z Anną Wielopolską i Michałem Majewskim, Nieuczciwość zamknie przed nami świat, „Rzeczpospolita”, 23.03.1999)

Zbędni inteligenci

Gazeta Wyborcza
Prywatna szkoła, za spore pieniądze sprzedająca kursy konkretnych umiejętności, raczej nie odważy się zaproponować słuchaczom wiedzy abstrakcyjnej. To jeszcze można zrozumieć. Gorzej, że również niektóre placówki uniwersyteckie starają się przekształcić w wyższe szkoły zawodowe i zamiast poszerzać horyzonty intelektualne młodych ludzi, utwierdzają ich tylko w utylitarnym stosunku do wiedzy. (...) Zmienia się sens humanistycznego wykształcenia i, co za tym idzie, kształt przyszłej elity. Inteligencja jako grupa społeczna w dawnym znaczeniu tego słowa, kojarzona z nonkonformizmem i regałami książek w ciasnych mieszkaniach, za kilkadziesiąt lat nadal pewnie będzie istniała, ale przestanie być autorytetem dostarczającym wzorów. Ciekaw jestem, kto przyjdzie na jej miejsce. (Piotr Osęka, Zdolni zbędni, „Gazeta Wyborcza” 23.03.1999)

Cena jakości

Wiedza i zycie
W Polsce, we wszystkich dziedzinach, w których kształcenie wymaga dobrych laboratoriów, solidnych bibliotek czy innych kosztownych inwestycji infrastrukturalnych, tylko istniejące już uczelnie państwowe mają jaką-taką szansę utrzymania poziomu pozwalającego absolwentom nawiązywać kontakt intelektualny ze światem. (...) Żadna uczelnia prywatna tych szans nie ma, nawet jeśliby miała takie ambicje. Za wszelką więc cenę trzeba ten potencjał chronić przed rozproszeniem i zdławieniem przez obowiązek nieodpłatnego świadczenia usług edukacyjnych. (...) Im studia kosztowniejsze (...), tym opłaty powinny być wyższe, żeby pokrywały koszty z nadwyżką, pozwalającą na stałe ulepszanie uczelnianej infrastruktury. (...) W publicznym interesie leży przeto przede wszystkim jakość kształcenia. Ilość zaś jest pochodną prywatnych interesów i osobistych ambicji. I takie właśnie powinny być priorytety wydatkowania skromnych środków, które budżet przeznacza na szkolnictwo wyższe. (X.RUT, Nie ma bezpłatnych obiadów, „Wiedza i życie”, nr 4/99)

Polonistyka po amerykańsku

ArcanaPolonistyka w amerykańskich uniwersytetach musi być zakładana, wspierana i podtrzymywana. (...) (Istnieją) dwa dodatkowe czynniki powodujące niedorozwój polonistyki w amerykańskim uniwersytecie. Jednym jest kontekst, w jakim funkcjonuje ona w tymże uniwersytecie, a więc charakter wydziałów slawistycznych i ich niezmiennie prorosyjskiego nastawienia. Drugi czynnik to poparcie lub jego brak ze strony społeczności polsko-amerykańskiej. (...) Zasadniczą przyczyną, dla której polonistyka nie prosperuje w uniwersytecie amerykańskim jest to, że znajdując się w „słowiańskim” (czytaj: rosyjskim) środowisku skazana jest ona na pewien stan, który Gombrowicz określa mianem „upupienia”. Całe lata temu Czesław Miłosz zwracał uwagę na dyskryminację polonistyki na amerykańskich wydziałach slawistycznych. Nic się od tego czasu nie zmieniło. Każda profesja ma swoje niebezpieczeństwa. Zawodowym niebezpieczeństwem amerykańskiego slawisty jest rusofilizm. (Alex Kurczaba, Europa Środkowo-Wschodnia i multikulturalizm w amerykańskim uniwersytecie, „Arcana”, nr 1/99)

„Niepaństwowy” projekt ustawy o szkolnictwie wyższym

Strasznie dużo wolności

Reprezentanci środowiska uczelni niepaństwowych przedstawili własny projekt ustawy o szkolnictwie wyższym. Został on przygotowany przez zespół, na czele którego stał prof. Mirosław Zdanowski, rektor Wyższej Szkoły Ubezpieczeń i Bankowości w Warszawie, prezes Stowarzyszenia Rektorów i Założycieli Uczelni Niepaństwowych. Prezentacja odbyła się 22 marca br. na specjalnie zwołanej konferencji prasowej, a równocześnie projekt opublikowano w „Rzeczpospolitej” jako płatne ogłoszenie. Autorzy projektu nazwali go obywatelskim i zamierzają wprowadzić do sejmu po zebraniu 100 tys. podpisów.

Projekt zakłada, że szkołę wyższą tworzy się poprzez oświadczenie woli założyciela w formie aktu notarialnego, a minister edukacji jedynie rejestruje uczelnię w ciągu 30 dni od złożenia wniosku. Formą zabezpieczenia poziomu kształcenia nowych uczelni miałaby być akredytacja trzech istniejących już szkół wyższych. Autorzy proponują zniesienie tytułu profesora, byłoby to jedynie stanowisko, a ostatnim stopniem naukowym byłby stopień doktora. Dla prowadzenia kierunku studiów w szkole zawodowej wystarczałoby 10 doktorów, a w uczelni akademickiej 20. Wykaz kierunków studiów prowadziłby i aktualizował minister edukacji narodowej na wniosek zgłoszony przez co najmniej 5 szkół wyższych. On też określałby minima programowe dla poszczególnych kierunków studiów, nie przekraczające 40 proc. treści programów. Szkoły wyższe mogłyby bez przeszkód tworzyć filie, wydziały zamiejscowe i punkty konsultacyjne. Kształcenie nadal odbywałoby się w systemie studiów dziennych, wieczorowych, zaocznych i eksternistycznych. Rektor może powołać dziekanów, a senat pełni funkcję doradczą w stosunku do rektora – przewiduje projekt. Autorzy nie wspominają w ogóle o istnieniu Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego ani Akademickiej Komisji Akredytacyjnej.

– Pracując nad projektem nie poprawialiśmy starej ustawy, ale tworzyliśmy zupełnie nową. Nasz projekt prezentuje myślenie o wolności, a nie o podległości uczelni – powiedział na konferencji prof. Wojciech Olejniczak, rektor Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu, członek zespołu przygotowującego projekt. – Tego w ogóle nie można traktować jako projekt ustawy. To zbiór pobożnych życzeń jednego środowiska – mówi dr Józef Lepiech, dyrektor Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wyższego MEN. Dwa dni po ukazaniu się projektu Prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich w specjalnym oświadczeniu napisało: Ponieważ projekt jest sygnowany jako „przygotowany przez grupę rektorów polskich szkół wyższych” pragniemy wyjaśnić, że Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich nie ma nic wspólnego z tą akcją, mającą na celu promocję prywatnych interesów. Polskie uczelnie wyższe oczekują na projekt nowego prawa o szkołach wyższych, który jest przygotowywany od dłuższego czasu przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Trudno chyba przedstawiony projekt uznać za podstawę do poważnej dyskusji na temat prawa o szkolnictwie wyższym, pomimo zapewnień jego twórców, że po uchwaleniu ustawy w tym kształcie Polska miałaby najnowocześniejszą ustawę w Europie. Na pewno taka ustawa dawałaby niemal nieograniczone prawa założycielom i rektorom szkół wyższych, natomiast po jej wprowadzeniu państwo miałoby znikomy wpływ na politykę edukacyjną na poziomie szkolnictwa wyższego.

(m)

Uniwersytecka Komisja Akredytacyjna

Czas na akredytację

W dniach 26-27 lutego w Dąbrowicy k/Lublina zebrała się na roboczym spotkaniu Uniwersytecka Komisja Akredytacyjna. Zasady akredytacji uniwersyteckich kierunków studiów zostały już ustalone i podane do publicznej wiadomości. Określono w ten sposób formalno-prawne ramy akredytacji. Teraz rozpoczął się czas formułowania wniosków akredytacyjnych, zatwierdzania standardów szczegółowych dla poszczególnych kierunków studiów i ustalania składów komisji oceniających, czyli przeprowadzanie akredytacji w sensie ścisłym.

Chęć poddania się akredytacji jako pierwsze zgłosiły kierunki przyrodnicze. Jednak najwcześniej przygotowały się do niej kierunki humanistyczne – środowisko to szybciej potrafiło się zorganizować i stworzyć szczegółowe standardy akredytacyjne. Jako pierwsi poddali się akredytacji archeolodzy. W Polsce archeologia wykładana jest w siedmiu uczelniach. W dniach 4 i 5 marca pierwsze zespoły oceniające odwiedziły archeologów z Lublina i Torunia, a 25 i 26 marca zakończono ocenę wizytując archeologię łódzką i warszawską. Prawdopodobnie podczas czerwcowego posiedzenia Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich w Toruniu zostaną wydane pierwsze certyfikaty akredytacyjne dla kierunku archeologia. Powołano już ekspertów do oceny filologii polskiej, angielskiej i germańskiej oraz filozofii.

UKA może rozpocząć procedurę akredytacyjną danego kierunku, jeśli wpłynęło minimum 5 wniosków. – Faktycznie staramy się, aby reprezentacja była pełniejsza – mówi prof. Witkowski, prorektor UMCS. – Jeśli zatem sygnatariuszy porozumienia jest 15, to czekamy aż wpłynie do nas przynajmniej 8 wniosków. W przypadku psychologii czekamy na wniosek z UJ. Jakaż by była bowiem miarodajność akredytacji tego kierunku bez uwzględnienia tak znacznego ośrodka, jak Uniwersytet Jagielloński.”

Ustalone przez UKA kryteria są dość ogólne. Wstępnym warunkiem rozmów o akredytacji jest wdrożenie systemu punktów kredytowych. Muszą być spełnione wymogi formalne co do kadry. Kierunek musi mieć wewnętrzny system oceny jakość kształcenia. Jednak poszczególne środowiska te standardy znacznie zaostrzyły, ustalając standardy szczegółowe. – Poprzeczka poszła w górę – mówi prof. Witkowski. Liczą się: liczba studentów na pracownika, infrastruktura, nowoczesny program kształcenia, udział studentów w projektach badawczych, interdyscyplinarność badań. Archeologowie wprowadzili punkt „sylwetka absolwenta”.

Uczelnia, występując o akredytację, wypełnia wniosek akredytacyjny – jest to wizytówka kierunku, zazwyczaj ok. 20 stron maszynopisu. To jest samoocena. Ma ona być skonfrontowana z oceną powołanego przez UKA zespołu oceniającego. Zespół wizytuje dany kierunek, spotyka się z poszczególnymi grupami pracowników oraz studentami i formułuje własną ocenę. Na podstawie obu tych ocen UKA przedstawia wniosek o akredytację do KRUP. Rektorzy mogą przyznać akredytacje na okres 2 do 5 lat. Potem procedurę należy powtórzyć.

Akredytacja jednego kierunku kosztuje 12 tys. zł. Ocenia się, że uczelnię, która prowadzi bardzo dużo kierunków, stać będzie na przygotowanie najwyżej 6-7 wniosków akredytacyjnych rocznie. Obciążenia finansowe związane z akredytacją będą akceptowalne dla budżetów uczelni.

Sytuacja akredytacji może się zmienić po wejściu w życiu nowego prawa o szkolnictwie wyższym. Opinia jest taka, że kierunki akredytowane przez UKA powinny automatycznie otrzymywać akredytację Akademickiej Komisji Akredytacyjnej.

(pik)

Wybory władz uczelni

Stary rektor nie jest zły

W niektórych uczelniach odbyły się już wybory rektorów na kadencję 1999-2002. Okazuje się, że w większości szkół wyższych, gdzie urzędujący rektor mógł kandydować, był wybierany ponownie. I tak, swoje funkcje będą pełnić nadal: prof. Stefan Jurga – Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu, prof. Stanisław Nicieja – Uniwersytet Opolski, prof. Jerzy Woźnicki – Politechnika Warszawska, prof. Kazimierz Flaga – Politechnika Krakowska, prof. Andrzej Mulak – Politechnika Wrocławska, prof. Kazimierz Szabelski – Politechnika Lubelska, prof. Janusz Sempruch – Akademia Techniczno-Rolnicza w Bydgoszczy, prof. Marian Wesołowski – Akademia Rolnicza w Lublinie, prof. Tadeusz Szulc – Akademia Rolnicza we Wrocławiu, prof. Zdzisław Zagrobelny – Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu i prof. Jerzy Mrozik – Akademia Muzyczna we Wrocławiu.

Po raz pierwszy wybrani zostali natomiast: prof. Piotr Węgleński – Uniwersytet Warszawski, prof. Jan Kopcewicz – Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, prof. Mieczysław Wysiecki – Politechnika Szczecińska, prof. Krzysztof Wawryn – Politechnika Koszalińska, prof. Leszek Paradowski – Akademia Medyczna we Wrocławiu, prof. Ryszard J. Górecki – Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie oraz prof. Edward Pawłowski – WSRP w Siedlcach.

(as)

Inwestycje aparaturowe w Politechnice Wrocławskiej

Szybkie prototypy

Fot. Piotr KrasickiTworzenie coraz doskonalszych produktów rynkowych i ich wdrażanie do produkcji przemysłowej wiąże się z pokonywaniem wielu barier. Zanim rozwiązanie osiągnie formę materialną, projektant wykonuje wiele mozolnych prac i podejmuje istotne decyzje o wyborze konstrukcji, materiałów i technologii. Twórca, inwestor czy potencjalny klient mają ograniczone możliwości oceny trafności wyboru cech funkcjonalnych, użytkowych i wytwórczych przyszłego produktu. Momentem, w którym następuje weryfikacja założeń projektowych, jest powstanie technicznego prototypu, który pozwala na pierwszą ocenę walorów zewnętrznych i funkcjonalnych przyszłego wyrobu. Zwykle na tym etapie zapada decyzja o prowadzeniu dalszych prac rozwojowych. Wykonanie prototypu tradycyjnymi metodami jest jednak długotrwałe i kosztowne, gdyż wymaga dużych nakładów pracy ręcznej. Pochłania w niektórych branżach nawet 50 proc. kosztów rozwoju.

Przewrót w tej dziedzinie nastąpił w ostatnich latach, dzięki rozwojowi komputerowo wspomaganych technologii geometrycznego i fizycznego modelowania. Jedną z nich jest wytwarzanie prototypów metodami rapid prototyping, które pozwalają szybko i tanio tworzyć trójwymiarowe (tzw. 3D od angielskiego three-dimensional) modele wyrobów wirtualnych i materialnych. Do realizacji takich prac potrzebny jest nowoczesny sprzęt i oprogramowanie.

Pracownię Rapid Prototyping uruchomiono w Instytucie Technologii Maszyn i Automatyzacji Politechniki Wrocławskiej. Znajdujący się tu unikalny w skali kraju zestaw aparatury składa się z kilku urządzeń. Stosuje się je we właściwym cyklu tworzenia prototypu lub też w sekwencji odwrotnej, tzw. reverse engineering.

Celem stosowania metod rapid prototyping i rapid tooling jest tworzenie fizycznych modeli produktów. Wykonuje się je w oparciu o trójwymiarowe modele komputerowe, które powstają przy pomocy urządzeń tworzących matematyczny obraz powierzchni modelu. Służy do tego DigiBot II, który umożliwia przestrzenną digitalizację brył i tworzenie trójwymiarowego geometrycznego modelu z obiektu rzeczywistego. Projektant, mając już opisany żądany kształt, może wykonać jego model za pomocą urządzenia SLA 250/50 firmy 3D. System pozwala wytworzyć żądany model z tworzywa sztucznego drogą warstwowej polimeryzacji fotopolimerów przy pomocy sterowanej wiązki lasera. Model tworzony jest na bazie modelu CAD/3D.

Architekci mogą, dzięki nowym urządzeniom, tworzyć fizyczne modele budowli, prezentujące ich walory wizualne i funkcjonalne. Lekarze korzystają z powstałych możliwości przy pracach protetycznych i w przygotowaniach przedoperacyjnych, a archeologowie – przy rekonstrukcji elementów szkieletów. Tą drogą tworzone są też modele do badań elastooptycznych. Możliwe jest również wykonanie prototypów potrzebnych w metodzie formowania próżniowego (vacuum casting).

Urządzenie COO1 ST Vacuum Casting (firmy HEK) do próżniowego formowania to kolejny element wyposażenia pracowni (na fot.). Umożliwia wytwarzanie pojedynczych replik modeli i małych serii prototypowych wyrobów, które mogą być poddawane szerszej ocenie, np. nadają się do prezentacji na targach. Wytwarzanie odbywa się z wykorzystaniem modeli wzorcowych SLA wykonanych metodą stereolitografii, odtwarzanych w próżni w silikonowych formach.

Wymienione metody pozwalają też budować formy i narzędzia (rapid tooling) metodami opartymi na technologiach przetwórstwa tworzyw sztucznych, odlewniczej i przeróbki plastycznej, a także w mechanice precyzyjnej i w medycynie.

Technologie rapid prototyping i rapid tooling mogą być efektywnie stosowane tylko w oparciu o zaawansowane techniki geometrycznego modelowania 3D w środowisku systemów CAD. Z tego względu w pobliżu pracowni zlokalizowano również: Autoryzowane Centrum Szkoleniowe AutoCAD-a, pracownię SUN Tech – Autoryzowane Centrum SUN Microsystems oraz nowo utworzoną pracownię studencką.

Wszystkie wyżej wymienione pracownie mają status otwarty i chętnie włączają się do współpracy w szkoleniach, badaniach czy usługach świadczonych zarówno na rzecz jednostek uczelnianych, jak i przemysłu. Potencjał badawczy wymienionych pracowni, zarówno sprzętowy jak i ludzki, jest zaangażowany w projektach i programach badawczych krajowych i międzynarodowych.

Maria Kisza

Wrocławskie studia dziennikarskie

Od Uniwersytetu do AWF

We Wrocławiu dziennikarstwa można się uczyć w wielu uczelniach, uczestnicząc w różnych formach studiów: stacjonarnych i zaocznych, licencjackich i magisterskich oraz podyplomowych.

Największą ofertę w tym zakresie proponuje Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Dziennikarstwo można studiować na stacjonarnych trzyletnich studiach licencjackich i dwuletnich magisterskich studiach uzupełniających. Kierownictwo Studium przewiduje w tym roku 40 miejsc. Dziennikarstwo jest kierunkiem modnym – w ub.r. o jedno miejsce ubiegało się 8 kandydatów. Od tego roku akademickiego studenci dziennikarstwa otrzymają, po remoncie, dobrze wyposażone studio radiowe, w przyszłości również telewizyjne, w gmachu przy ulicy Pocztowej.

Przy Wydziale Filologicznym funkcjonuje również dwuletnie Podyplomowe Studium Dziennikarstwa Multimedialnego. Studium kształci w dwóch specjalnościach: dziennikarskiej i public relations. Dla specjalizujących się w public relations przewidziano praktyki w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i Ministerstwie Kultury.

Przy Instytucie Politologii działa czterosemestralne Podyplomowe Studium Dziennikarstwa, którym kieruje prof. Teresa Łoś-Nowak. Także na studiach dziennych jest specjalizacja dziennikarska. Można ją wybrać po drugim roku studiów. Czesne za płatne studia dziennikarskie w UWr. wynosi 1 tys. zł.

Ponadto przy Katedrze Kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego istnieje dwuletnie Podyplomowe Studium Krytyki Artystycznej. Kieruje nim prof. Paweł Banaś. Odpłatność za semestr wynosi 850 zł. Studium skierowane jest do absolwentów uniwersyteckiego kierunku humanistycznego lub wyższej szkoły artystycznej, zainteresowanych działalnością krytyczno-recenzencką oraz publicystyką kulturalną w prasie, radiu i telewizji. Studenci mogą się specjalizować w krytyce artystycznej dwu wybranych dziedzin spośród proponowanych: plastyki, muzyki, literatury, teatru, filmu i sztuki nowych mediów.

Przy Papieskim Fakultecie Teologicznym działa dwuletnie Podyplomowe Studium Dziennikarskie. Nabór na studia odbywa się co dwa lata. Obecnie w Studium uczy się 70 słuchaczy. Zajęcia teoretyczne obejmują m.in. teologię, prawo prasowe, filozofię, katolicką naukę społeczną, cywilizację informacji i wiedzy, komunikację społeczną i kulturę języka. Odpłatność za semestr wynosi 300 zł.

Specjalność dziennikarstwa sportowego proponuje Akademia Wychowania Fizycznego. Chętni z ostatnich dwóch lat studiów będą mogli skorzystać ze 120 godzin zajęć za 500 zł za semestr.

Organizatorzy studiów dziennikarskich zapewniają słuchaczom praktyki w mediach. Słuchacze Papieskiego Fakultetu Teologicznego będą mogli je odbywać w „Gościu Niedzielnym” i Radiu Rodzina, a słuchacze z AWF – w uczelnianym „Życiu Akademickim”.

W tym roku wrocławskie uczelnie kończyć będzie ponad 350 absolwentów studiów dziennikarskich. Nasuwa się pytanie, czy absolwenci kierunków dziennikarskich proponowanych przez wrocławskie uczelnie znajdą zatrudnienie w zawodzie?

Kazimiera Dąbrowska

Konferencja Dyrektorów Bibliotek Szkół Wyższych

Bibliotekarze obradują

26 marca w Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego odbyło się posiedzenie Rady Wykonawczej Konferencji Dyrektorów Bibliotek Szkół Wyższych. Wziął w nim udział dr Henryk Hollender, dyrektor Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego i członek Krajowej Rady Bibliotecznej, powołanej przez Ministerstwo Kultury i Sztuki.

Posiedzenie zostało zdominowane przez dwie sprawy. Pierwszy temat wiązał się z uchwałą nr 3 Krajowej Rady Bibliotecznej z 10 lutego, apelującej o podjęcie działań umożliwiających zespolenie i optymalne wykorzystanie środków budżetowych, w związku z rosnącymi potrzebami w zakresie modernizacji bibliotek naukowych i innych bibliotek publicznych, prowadzących działalność naukową. Z dalszego ciągu uchwały wynika, że istotne byłoby utworzenie w Komitecie Badań Naukowych zespołu rozpatrującego wnioski o sfinansowanie przedsięwzięć służących rozwojowi bibliotek i świadczonych przez nie usług informacyjnych.

Uczestnicy posiedzenia zwrócili uwagę, że obecnie w KBN działa szereg zespołów, które m.in. zajmują się rozpatrywaniem złożonych przez biblioteki wniosków o dofinansowanie konkretnych zadań. Zespoły te kierują się własnymi, ustalonymi odrębnie kryteriami. Brakuje jednolitej polityki wobec bibliotek naukowych. W tej sytuacji Rada Wykonawcza, korzystając z dyskusji na temat projektu zmian struktury KBN, zaproponowała utworzenie zespołu opiniodawczo-doradczego ds. polityki biblioteczno-informacyjnej, a zwłaszcza spraw związanych z finansowaniem importu czasopism, zakupu i eksploatacji systemów komputerowych, tworzeniem baz danych, ochrony i konserwacji zbiorów. Rada zobowiązała się przygotować w niedługim czasie program działania takiego zespołu, aby w rozmowach z władzami KBN uzasadnić potrzebę jego powołania.

Drugim tematem dyskusji była bulwersująca bibliotekarzy działalność Stowarzyszenia Zbiorowego Zarządzania Prawami Autorskimi Twórców Dzieł Naukowych i Technicznych „Kopipol”, które powołując się na decyzję ministra kultury i sztuki z 16 sierpnia 1995 r. usiłuje pobierać od bibliotek naukowych miesięczne wynagrodzenie (...) z tytułu odpłatnego wykonywania przez prowadzących punkty reprograficzne pojedynczych kopii opublikowanych utworów naukowych i technicznych. Stawki wynagrodzeń mają charakter ryczałtowy. Pobierane są od każdego urządzenia reprograficznego oddzielnie (wysokość stawki od 30 do 240 zł). W przypadku bibliotek szkół wyższych, żąda się kwoty maksymalnej, co w bibliotekach posiadających kilka kserografów stanowić może w budżecie rocznym pokaźną kwotę. Wydaje się, że Stowarzyszenie nie liczy się z faktem, iż statutowym obowiązkiem bibliotek jest udostępnianie zbiorów oraz że biblioteki nie wykonują odbitek w celach zarobkowych. Opłaty, które za wykonywanie kopii wnoszą użytkownicy, pokrywają jedynie koszty eksploatacji, robociznę i materiały. W trakcie dyskusji zacytowano opinię Bolesława Howorki, byłego dyrektora Biblioteki Głównej Akademii Medycznej w Poznaniu, zamieszczoną w „Bibliotekarzu” (nr 5/1995). Ustawa o prawie autorskim zezwala na kopiowanie pojedynczych artykułów z czasopism. Sporządzenie pojedynczej kopii (z fragmentu utworu) do osobistego użytku naszych użytkowników na ich indywidualne zamówienie jest działaniem legalnym. Regulamin biblioteczny może ustalać opłaty za reprodukowanie i mikrofilmowanie materiałów bibliotecznych. Te opłaty muszą być skalkulowane w ten sposób, aby stanowiły tylko zwrot poniesionych przez bibliotekę nakładów. Zwrócono również uwagę, że biblioteki mają prawo powołać się na art. 20, ust. 1 oraz na art. 40, ust. 1 i 2, z których wynika, że ustawa o prawie autorskim nakłada obowiązek ponoszenia opłat na rzecz twórców przez producentów i importerów urządzeń reprograficznych oraz producentów i wydawców utworów. Biblioteki nie należą do żadnej z wymienionych kategorii. Kontrolowanie punktów reprograficznych może odbywać się jedynie za zgodą władz uczelni lub innej jednostki nadrzędnej, której biblioteki podlegają. Rada postanowiła przedstawić sprawę usiłowania pobierania opłat przez „Kopipol” odpowiednim komórkom Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz zwrócić uwagę bibliotekarzy na prawa i obowiązki wynikające z ustawy o prawie autorskim. Przedstawiony tu problem był już przedmiotem interpelacji poselskiej Juliusza Brauna.

Elżbieta Dudzińska

Uniwersytet Wrocławski

Archiwum pod nowym adresem

Fot. Jerzy KatarzyńskiOstatnio do wyremontowanych pomieszczeń budynku przy ul. Szewskiej 50/51 przeprowadziło się Archiwum Uniwersytetu Wrocławskiego. Dotychczasowe jego pomieszczenie, dawna garderoba artystów na zapleczu Oratorium Marianum, nie służyło przebogatym archiwaliom i nie pozwalało na swobodne z nich korzystanie. A są to akta uniwersyteckie od 1811 roku, zarówno niemieckie sprzed 1945 roku (2058 jednostek archiwalnych), jak i polskie z okresu powojennego (łącznie ponad 2 tys. mb. akt).

Zamontowane w nowej siedzibie austriackie regały przesuwane FOREG 2000 (na fot.) udostępnią wreszcie archiwalia jednego z najzasobniejszych uniwersyteckich archiwów w kraju. Są wśród nich m.in. kroniki Uniwersytetu, spisy wykładów, udokumentowane promocje doktorów honoris causa oraz przewody doktorskie i habilitacyjne. Umożliwiają one badania dziejów nauki i dydaktyki oraz szkolnictwa wyższego we Wrocławiu. Akta sprzed 1945 roku pozwalają na badanie przeszłości Śląska oraz dziejów Uniwersytetu Wrocławskiego.

Archiwum powstało w 1931 roku, w 120. rocznicę powstania Uniwersytetu. Kierował nim dr Friedrich Andreae, profesor historii. W 1945 roku, w czasie oblężenia Wrocławia, akta z wieży gmachu głównego Uniwersytetu przeniesiono na parter i tam pozostały nie zabezpieczone. Cenne archiwalia uratował przybyły ze Lwowa prof. Teofil Modelski, historyk i archiwista, który zajął się ich porządkowaniem. Od 1953 Archiwum rozpoczęło gromadzenie akt wytworzonych w Uniwersytecie i Politechnice po II wojnie.

Zgromadzone od powstania Uniwersytetu akta osobowe i fotografie pracowników i studentów zostaną niebawem wykorzystane do opracowań biograficznych i albumów przygotowywanych na jubileusz 300-lecia uczelni, który będzie obchodzony w 2002 roku.

Kazimiera Dąbrowska

Stypendia FNP dla młodych naukowców

Komfort badań

Fot. Andrzej ŚwićTradycyjnie, w Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się 13 marca br. uroczystość wręczenia stypendiów Fundacji na rzecz Nauki Polskiej dla młodych naukowców. Roczne stypendium pokaźnej wysokości – w tym roku 16 320 zł – ma pozwolić 100 najzdolniejszym młodym uczonym na komfort zajmowania się przez najbliższy rok wyłącznie sferą własnych naukowych zainteresowań, bez konieczności dorabiania do skromnego asystenckiego budżetu. Nie zawsze tak się dzieje i zdarza się, że pieniądze z nagrody idą na znaczące życiowe wydatki (komputer, samochód, mieszkanie), ale i tak stypendia Fundacji są jedną z najcenniejszych inicjatyw wspierających tych, którzy postanowili poświęcić się nauce.

O nagrodzie pisaliśmy już w numerze lutowym, publikując równocześnie listę laureatów. W bieżącym numerze przedstawiamy tekst (III str. okładki) prof. Krzysztofa Fiałkowskiego, dziekana Wydziału Matematyki i Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, którego pracownicy tradycyjnie już uzyskali najwięcej tych cennych wyróżnień.

(as)

Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Promocja Edukacyjna ‘99

Marzec jest tradycyjnym miesiącem targów edukacyjnych. Odbywają się one w wielu miastach, m.in. w Gdańsku, Poznaniu, Katowicach, Warszawie. Najważniejsze są niewątpliwie ogólnopolskie targi w Warszawie. W tym roku po raz pierwszy odbyły się targi w Krakowie. Jednak wciąż większą część tego rodzaju imprez organizują szkoły wyższe lub związane z nimi instytucje. Do najstarszych uniwersyteckich targów edukacyjnych należy toruńska „Promocja Edukacyjna”. W dniach 9-10 marca tysiące młodych ludzi z wielu województw wzięło udział w VI Ogólnopolskich Targach Ofert Edukacji Akademickiej „Promocja Edukacyjna ‘99”, zorganizowanych przez Uniwersytet Mikołaja Kopernika w miasteczku akademickim na toruńskich Bielanach. Podczas „Promocji” młodzież szkolna, a zwłaszcza kandydaci na studia w roku akademickim 1999/2000, mogli zapoznać się z pełną ofertą dydaktyczną 18 szkół wyższych z całej Polski (od Lublina po Gdynię), programami studiów, zasadami przyjęć, zagadnieniami egzaminacyjnymi i metodami promocji zawodowej absolwentów. Swoje oferty edukacyjne prezentowały: Uniwersytet Gdański, UAM w Poznaniu, UMCS w Lublinie i UMK, Politechnika Gdańska, Politechnika Łódzka, ATR w Olsztynie, ART w Bydgoszczy, Akademia Muzyczna w Bydgoszczy, WSP w Olsztynie, WSP w Bydgoszczy, Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni, Szkoła Wyższa im. Pawła Włodkowica w Płocku, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku oraz Wyższa Szkoła Oficerska, Wyższe Seminarium Duchowne i Wyższa Szkoła Bankowa – wszystkie z Torunia. Wydziały UMK prezentowały się w trzech uniwersyteckich budynkach w miasteczku akademickim, a pozostałe szkoły – w auli uniwersyteckiej.

(knc)

Politechnika Koszalińska

Bliżej Ameryki

Wydział Elektroniki Politechniki Koszalińskiej nawiązał współpracę z firmami amerykańskimi ALDEC i XILINX. Jednym z jej celów jest zastosowanie oprogramowania firmy ALDEC do projektowania systemów cyfrowych, modelowania, tworzenia programowych modeli systemów cyfrowych oraz rozwój metod formalnego projektowania. Drugim celem jest wprowadzenie do dydaktyki wykładów i laboratoriów dotyczących programowalnych systemów cyfrowych opartych na języku VHDL, oprogramowania firmy ALDEC, a także oprogramowania oraz układów programowalnych firmy XILINX. Współpraca jest finansowana przez stronę amerykańską.

Dotychczas Wydział Elektroniki otrzymał z firmy ALDEC 6 komputerów wyposażonych w mikroprocesory Pentium Pro oraz Pentium II. Dzięki temu możliwe będzie uruchomienie laboratorium dydaktycznego, w którym prowadzone będą przedmioty związane z szeroko rozumianym projektowaniem systemów cyfrowych i ich modelowaniem. M.in. w laboratorium prowadzone będą zajęcia z projektowania mikrokomputerów, arytmetyki i logiki komputerowej oraz architektury komputerów. Firma ALDEC jest znanym w świecie producentem oprogramowania wykorzystywanego w tym właśnie celu (Active-CAD, Active-VHDL).

Istnieje możliwość przyznawania przez ALDEC stypendiów studentom Wydziału Elektroniki i młodym pracownikom naukowym, jak również odbywania staży naukowych na koszt tej firmy. Wydział Elektroniki został włączony do ogólnoświatowego programu uniwersyteckiego (XUP) firmy XILINX. W ramach tego programu Wydział uzyskał programowalne układy cyfrowe FPGA i CPLD wraz z pełnym oprogramowaniem (XILINX Foundation). Oprogramowanie to zawiera również pakiety Active-CAD oraz Active-VHDL firmy ALDEC. Nowoczesne układy FPGA, składające się z dziesiątek tysięcy reprogramowalnych komórek, łączą w sobie zalety szybkiej sprzętowej realizacji pewnych funkcji, operacji, układów i algorytmów, przy zachowaniu pełnej uniwersalności, którą gwarantuje reprogramowalność komórek. Program uniwersytecki XUP przewiduje szkolenie dla osób związanych z tym programem. Koszty szkolenia ponosi firma XILINX, a dojazdu – ośrodek akademicki.

Andrzej Markiewicz

Forum Historyków Wojskowych

„Ikar” w Wojsku Polskim

Od lewej: prof. A. Ajnenkiel i prof. B. PolakJuż po raz czwarty, tym razem w Instytucie Zarządzania i Marketingu Politechniki Koszalińskiej, odbyło się ogólnopolskie spotkanie historyków wojskowych, z udziałem gości z Europy Wschodniej. Reprezentowane były wszystkie placówki cywilne i wojskowe, zwłaszcza pięć istniejących w kraju Zakładów Historii Wojskowej: z Poznania, Torunia, Białegostoku, Słupska i Warszawy, akademie wojskowe i muzea oręża polskiego. Ogółem przybyło około stu historyków.

Organizatorami Forum, obok Katedry Historii i Stosunków Międzynarodowych, były: Pracownia Słownika Biograficznego Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, Komitet Nauk Historycznych PAN (prof. Andrzej Ajnenkiel), Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej w Koszalinie (płk dypl. Tadeusz Frydrych) i redakcja pisma historyczno-wojskowego „Mars” (Warszawa – Londyn, red. Rafał Stolarski). Spotkaniu historyków towarzyszyła wystawa orderów, odznak i oznak ze zbiorów kpt. mgr. Wojciecha Grobelskiego, doktoranta w Katedrze HSiM, oraz ekspozycja publikacji Politechniki Koszalińskiej. Z dużym zainteresowaniem spotkały się publikacje historyczno-wojskowe wydane przez PK i Bibliotekę „Marsa”. Wypełniona do ostatniego miejsca sala obrad świadczyła, że zainteresowanie historią wojskowości jest wciąż żywe.

Trzy spośród referatów nawiązywały do 80. rocznicy utworzenia Wojska Polskiego. Prof. Andrzej Ajnenkiel mówił o powstaniu wojskowej służby historycznej, kmdr Waldemar Wójcik o tradycjach Centralnego Archiwum Wojskowego, dr Jerzy Prochwicz o polskich formacjach granicznych w latach 1918–1922. Prof. Wiesław Majewski mówił o praktycznej użyteczności historii wojskowej, a prof. Waldemar Rezmer wygłosił referat „Armie sąsiadów. Stan badań i postulaty badawcze”. Niestety, brak czasu sprawił, że prof. Karol Olejnik i prof. nadzw. dr hab. Bogusław Polak zrezygnowali z wygłoszenia referatu „Biografistyka wojskowa – stan i potrzeby”. Zostanie on opublikowany w materiałach pokonferencyjnych.

Po podsumowaniu konferencji, inicjator zarówno tego, jak i poprzednich spotkań, prof. B. Miśkiewicz, otrzymał od zebranych list gratulacyjny (Tabula Gratulatoria), który wręczył mu prof. Krzysztof Wawryn, prorektor PK. Chór Politechniki Koszalińskiej odśpiewał Sto lat i pieśni legionowe. Innym miłym akcentem było uhonorowanie przez dowództwo 40. Pułku Lotnictwa Myśliwsko-Bombowego w Świdwinie prof. B. Polaka „Ikarem” za twórczość historyczno-wojskową. Uczestnicy Forum uznali, że było to, jak dotąd, najlepiej przygotowane, pod każdym względem, spotkanie.

Andrzej Markiewicz

W EUROPIE ŚRODKOWEJ I WSCHODNIEJ

8 marca Komisja Wschodnioeuropejska Polskiej Akademii Umiejętności, wspólnie z Komisją Słowianoznawstwa Oddziału Krakowskiego Polskiej Akademii Nauk zorganizowały sesję naukową poświęconą pamięci zmarłego przed rokiem prof. Ryszarda Łużnego. Prof. Lucjan Suchanek przedstawił sylwetkę badacza i dydaktyka, a dr Danuta Piwowarska mówiła o jego działalności społecznej i organizacyjnej.

R. Łużny pochodził z przedwojennych kresów południowowschodnich. Pracował w UJ. Dzięki jego staraniom utworzona została Katedra Literatury Ukraińskiej. Pełnił też funkcję dziekana Wydziału Filologicznego. Od 1982 r. pracował w KUL, gdzie kierował Katedrą Kultury Bizantyjsko-Słowiańskiej. Od 1991 r. prof. Łużny był członkiem PAU. Jego staraniem powstała Komisja Wschodnioeuropejska, której przez dwie kadencje był przewodniczącym. W serii Prac Komisji Wschodnioeuropejskiej ukazała się jego ostatnia książka Słowo o Bogu i człowieku, zawierająca antologię dawnej literatury Słowian Wschodnich. W swoich badaniach starał się ująć powiązania i oddziaływania między literaturą, kulturą i religią. Prof. Łużny brał czynny udział w międzynarodowym życiu naukowym. Był wiceprzewodniczącym Międzynarodowej Asocjacji Ukrainistów i członkiem Międzynarodowej Asocjacji Białorutenistów. Pozostawił po sobie dorobek obejmujący 560 publikacji.

5 marca, podczas posiedzenia Komisji Środkowoeuropejskiej PAU, referat nt. kontaktów między Krakowem i Koszycami wygłosił Rudolf Schuster, historyk i literat, prezydent Koszyc, doktor honorowy Uniwersytetu Koszyckiego. W swoim wystąpieniu sięgnął do roku 1394, kiedy wystawiono pierwszy znany nam dokument poświadczający istnienie kontaktów handlowych między dwoma miastami. Wskazał na liczne powiązania w dziedzinie życia Kościoła Katolickiego, edukacji – studia Koszyczan w UJ – a także kultury i nauki. Z uznaniem wyraził się o współpracy koszyckich i krakowskich archeologów. Wspólne badania przyczyniły się do znacznego wzrostu naszej wiedzy na temat pradziejów Kotliny Koszyckiej oraz strefy karpackiej. Wrażenie robią wyniki prac konserwatorskich z udziałem polskich specjalistów, prowadzące do interesujących odkryć oraz przywracające dawną świetność wielu obiektom w Koszycach. Słowacki gość odwiedził także kardynała Franciszka Macharskiego oraz UJ.

(rat)

Uniwersytet Bałtycki

Zrównoważona gospodarka wodna

Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Łódzkiej od 1991 r. uczestniczy w programie Uniwersytetu Bałtyckiego w Uppsali w Szwecji. Słynący z dbałości o środowisko naturalne Szwedzi zaangażowali w ten projekt poważne pieniądze, licząc na to, że przyczynią się one do rozpropagowania polityki proekologicznej w uboższych krajach nadbałtyckich.

W programie Uniwersytetu Bałtyckiego uczestniczy 160 uczelni, w tym 40 z Polski. Spośród uczelni polskich tylko Politechnika Łódzka i Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej z Lublina zostały wyposażone w sprzęt umożliwiający odbywanie videokonferencji.

W tym semestrze podstawowym zagadnieniem projektu jest zrównoważona gospodarka wodna. Tego tematu dotyczyła videokonferencja, która odbyła się ostatnio na linii PŁ – UMCS w Lublinie – Uniwersytet Techniczny w Sankt Petersburgu – Centrum Edukacji Ustawicznej w Turku w Finlandii. Dzięki sprzętowi, którego zakup sfinansowała strona szwedzka, i łączom cyfrowym linii telefonicznej ISDN uzyskano połączenia audio-video ze wszystkimi uczestnikami spotkania. Przedstawiciele PŁ obawiali się o jakość połączeń. Okazało się, że wszystko działało jak należy. Referaty wygłoszone przez dwóch studentów IV roku były znakomicie słyszalne i wzbudziły zainteresowanie, czego dowodem dyskusja, jaka się po nich wywiązała.

Działalność Uniwersytetu Bałtyckiego to nie tylko konferencje multimedialne, ale także bezpośrednie spotkania uczestników projektu w różnych krajach nadbałtyckich. Dotychczas semestralne kursy ukończyło około stu studentów PŁ. Zainteresowanie projektem jest coraz większe. W okresie wakacji planowany jest rejs „Pogorią” dookoła Morza Bałtyckiego.

(ech)

Polska Akademia NaukMedale im. Tadeusza Kotarbińskiego

16 marca w Jabłonnie k/Warszawy wręczono pierwsze medale im. T. Kotarbińskiego, ustanowione przez Komitet Nauk Organizacji i Zarządzania PAN. Otrzymali je: prof. Andrzej Koźmiński, rektor Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Warszawie oraz Stocznia Szczecińska SA, której prezesem od chwili rozpoczęcia procesu naprawy do dnia dzisiejszego jest dr inż. Krzysztof Piotrowski.

Medal nazwany imieniem wybitnego uczonego, filozofa, twórcy prakseologii, autora Traktatu o dobrej robocie, przyznawany jest osobom i instytucjom, które przez swoją naukową lub praktyczną działalność przyczyniły się do postępu w naukach organizacji i zarządzania. Kapituła medalu, której przewodniczy prof. Leszek Kuźnicki, przyznaje go także za dokonania praktyczne, odznaczające się wysoką efektywnością ekonomiczną.

Prof. A. Koźmiński, który wcześniej pełnił funkcję dziekana Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego (1981-87) oraz dyrektora Międzynarodowego Centrum Zarządzania UW, jest twórcą czołowej niepaństwowej uczelni, skupiającej silny zespół teoretyków i znawców problematyki zarządzania. Opracował kilka oryginalnych koncepcji naukowych, m.in. równowagi organizacyjnej, gry organizacyjnej. Jest autorem znakomitego podręcznika akademickiego z dziedziny zarządzania. Prowadzi badania w obszarze teorii organizacji, zarządzania międzynarodowego, zarządzania w warunkach transformacji ustrojowej. Jest autorem pierwszych w tej części Europy prac prezentujących podejście systemowe w zarządzaniu.

Dr inż. K. Piotrowski, obejmując kierownictwo zarządu Stoczni Szczecińskiej SA w kwietniu 1991 r., zaczął swoją działalność od redukcji długów przez renegocjacje zadłużenia z wierzycielami. Równolegle postępowała restrukturyzacja stoczni, polegająca na ograniczaniu różnorodności budowanych statków, skracaniu cyklu produkcyjnego i zwiększaniu produkcyjności poprzez zmiany w polityce płacowej. Przeorientowano stocznię z rynku radzieckiego na zachodni, ograniczono koszty i znaleziono odpowiednie źródła finansowania produkcji. Skoncentrowano się na budowie kontenerowców i masowców, ograniczając cykl produkcyjny do czterech miesięcy, co było rekordem w skali światowej. Pakiet zamówień pokrywa zdolności produkcyjne stoczni na okres trzech lat.

Elżbieta Elbe

Prezydium PAN

Marcowe posiedzenie Prezydium PAN poświęcone było nowemu prawu o szkolnictwie wyższym. Uczestniczyli w nim, oprócz członków Prezydium, także przedstawiciele Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych oraz prof. Mirosław Handke, minister edukacji narodowej, który zapoznał uczestników posiedzenia z założeniami nowej ustawy.

Mimo, że zarówno skład Prezydium PAN, jak i Prezydium CK stanowią reprezentanci różnych uczelni, niektóre propozycje przedstawione przez min. Handke wzbudziły dyskusję. Panowała zgoda co do faktu, iż zmiany w prawie o szkolnictwie wyższym są niezbędne. Zaakceptowano wiele zaproponowanych przez MEN rozwiązań. Zasadnicze zastrzeżenia wzbudziła propozycja zmian w zasadach przyznawania stopni i tytułów naukowych. Według propozycji przedstawionych przez ministra edukacji, nadawanie stopnia doktora habilitowanego byłoby zarezerwowane dla uczelni. Z kolei za tym stopniem automatycznie miałoby następować nadanie tytułu profesora. Jeden z uczestników posiedzenia zażartował, że byłby to bieg po tytuł naukowy z Centralnej Komisji (zatwierdzającej habilitację) do Belwederu. Z doświadczeń CK wynika, że najlepsze dysertacje habilitacyjne powstają w instytutach PAN. Likwidacja prawa habilitowania w instytutach PAN zagraża prowadzeniu kształcenia doktoranckiego w tych placówkach. Niezasadne wydało się także odebranie instytutom naukowym prawa do wnioskowania o tytuły naukowe dla swoich pracowników. Jest to bowiem nie tylko stanowisko związane z nauczaniem, ale tytuł świadczący o wynikach badań naukowych. Odebranie uprawnień do nadawania stopni doktora habilitowanego i wnioskowania o tytuły profesorskie stanowiłoby kolejną barierę oddzielającą tzw. piony nauki, w tym wypadku szkolnictwo wyższe od instytutów pozauczelnianych. Dyskutowano także sprawę istnienia Centralnej Komisji. Uczestnicy spotkania stali raczej na stanowisku, że CK powinna zajmować się przyznawaniem uprawnień do nadawania stopni naukowych oraz dbaniem o jakość nauki polskiej, zaś Akademicka Komisja Akredytacyjna – dbaniem o jakość kształcenia.

(pik)

PROBLEMY ROZWOJU

Problemy rozwoju szkolnictwa wyższego były 4 marca tematem obrad Sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży. Członkowie komisji zapoznali się z polityką Ministerstwa Edukacji Narodowej w zakresie tworzenia szkół wyższych.

Prof. Jerzy Zdrada, wiceminister edukacji, poinformował posłów, że w ostatnich latach szybko rozbudowuje się sieć państwowych wyższych szkół zawodowych. Stanowią one uzupełnienie szkolnictwa wyższego o nowy typ uczelni. Będą otwierane w ośrodkach dysponujących odpowiednim zapleczem, głównie w dawnych miastach wojewódzkich. Min. Zdrada zwrócił uwagę na konieczność lokalizowania tego rodzaju placówek we wschodniej części kraju. Wyższe szkoły zawodowe powinny być ściśle powiązane z miejscową gospodarką i pracować dla potrzeb regionu. Zdaniem przedstawicieli resortu, szkolnictwo wyższe powinno zejść na szczebel powiatu, poprzez tworzenie punktów konsultacyjnych, oddziałów terenowych lub filii poszczególnych uczelni w większych miastach powiatowych.

Polskie szkolnictwo wyższe może już wkrótce wejść na wyższy poziom organizacyjny. Małe uczelnie będą się dobrowolnie łączyć lub rozwijać szeroką współpracę, m.in. tworząc placówki międzyuczelniane. Posłowie i przedstawiciele resortu edukacji uznali to za najlepszą drogę do tworzenia nowych uniwersytetów. Przykładem tego rodzaju inicjatywy jest Uniwersytet w Olsztynie. Ma on powstać w wyniku połączenia Akademii Rolniczo-Technicznej, Wyższej Szkoły Pedagogicznej oraz Warmińskiego Instytutu Teologicznego. Będzie to nowy typ uniwersytetu o bardzo szerokim zakresie kształcenia: oprócz typowych kierunków uniwersyteckich, będą tam kierunki rolnicze i techniczne. Szanse na utworzenie uniwersytetów podobną metodą istnieją także w Rzeszowie, Bydgoszczy i Kielcach.

Obserwowane w ostatnich latach żywiołowe powstawanie szkół wyższych – ma, oprócz niewątpliwie korzystnego poszerzania bazy edukacyjnej i zwiększania dostępności studiów, także aspekty negatywne. Stwarza bowiem poważne zagrożenie dla jakości kształcenia. W wielu uczelniach, szczególnie w małych ośrodkach, brakuje kadry dydaktycznej i naukowej. Z problemem tym borykają się szczególnie uczelnie niepaństwowe. Zdarza się tam, że połowa etatów profesorskich nie jest obsadzona. Są uczelnie, które w ciągu trzech lat kształciły mniej niż stu studentów.

mar

Nagroda im. Hugona Steinhausa

Od 1994 r. Polska Fundacja Upowszechniania Nauki i Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauk przyznają rokrocznie Nagrodę im. Hugona Steinhausa w dziedzinie upowszechniania i popularyzacji nauki. 16 lutego jury, któremu przewodniczyła prof. Ewa Łętowska, postanowiło przyznać Nagrody za rok 1998 za najlepszą książkę popularnonaukową polskiego autora wydaną w Polsce dr. Krzysztofowi Ciesielskiemu i dr. Zdzisławowi Pogodzie z Instytutu Matematyki Uniwersytetu Jagiellońskiego za książki Bezmiar matematycznej wyobraźni (W-wa 1995, Wiedza Powszechna) oraz Diamenty matematyki (W-wa 1997, Prószyński i S-ka). Książki K. Ciesielskiego i Z. Pogody – czytamy w uzasadnieniu werdyktu – popularyzują matematykę – jedną z najtrudniejszych i nie budzących społecznego entuzjazmu dziedzin wiedzy – w sposób przystępny i atrakcyjny dla szerokiego grona czytelników. Opowiadają o matematyce (...) bez formalizmów, skomplikowanych wzorów i rachunków, często przeplatając informacje anegdotami i wiadomościami historycznymi. Prace laureatów nawiązują, zdaniem jury, do twórczości popularyzatorskiej patrona nagrody. Nagroda wyniosła w tym roku 7 tys. zł. Dodajmy, że tegoroczni laureaci Nagrody im. H. Steinhausa publikowali na łamach „FA”.

Jury postanowiło też przyznać wyróżnienie dr. Antoniemu Kuczyńskiemu za książkę Polskie opisanie świata. Studia z dziejów poznania kultur ludowych i plemiennych (Wrocław t. I – 1994, t. II – 1997, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego). W publikacji jury doceniło zamysł i sposób zrealizowania koncepcji bogato ilustrowanej historii odkrywania Azji, Afryki, Ameryki, Australii z Oceanią przez Polaków. Dr Kuczyński pracuje w Katedrze Etnologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Pełni funkcję kierownika Ośrodka Badań Wschodnich UWr. Jest członkiem Komitetu Historii Nauki PAN oraz autorem znanych książek dotyczących różnych aspektów dziejów Polaków na Wschodzie.

(pik)

NOMINACJE PROFESORSKIE

23 marca Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 88 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki.

nauki biologiczne: Jerzy Marian Karg (Stacja Badawcza Zakładu Badań Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN w Turwi), Zbigniew Adam Miszalski (Zakład Fizjologii PAN, Kraków), Andrzej Maria Prejs (UW), Barbara Rzebik-Kowalska (Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, Kraków), Zdzisław Świderski (Instytut Parazytologii PAN, Warszawa).

nauki chemiczne: Adam Gryff-Keller (PW), Gerhard Erwin Rychlicki (UMK, Toruń), Danuta Sęk (Centrum Chemii Polimerów PAN, Zabrze).

nauki ekonomiczne: Józef Garczarczyk (AE, Poznań), Grzegorz Jerzy Gorzelak (UW), Józef Machaczka (AE, Kraków), Jerzy Mika (AE, Kraków), Józef Penc (PŁ), Kazimierz Perechuda (AE, Wrocław), Arkadiusz Potocki (AE, Kraków), Tadeusz Trzaskalik (AE, Katowice), Olgierd Tadeusz Wyszomirski (UG).

nauki farmaceutyczne: Jacek Cybulski (Instytut Farmaceutyczny, Warszawa), Bogusław Jan Hładoń (AM, Poznań), Jan Pachecka (AM, Warszawa).

nauki fizyczne: Ryszard Błaszczyszyn (UWr.), Zenon Bochyński (UAM, Poznań), Wiesław Ignacy Gruszecki (UMCS, Lublin), Piotr Jan Kwiek (UG), Witold Ryba-Romanowski (Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN, Wrocław).

nauki humanistyczne: Czesław Andruszko (UAM, Poznań), Halina Joanna Borzyszkowska (UG), Andrzej Buko (UW), Tadeusz Bolesław Dubicki (WSP, Częstochowa), Mieczysław Jackiewicz (WSP, Olsztyn), Wojciech Henryk Kalaga (UŚ, Katowice), Leszek Stanisław Kolek (UMCS, Lublin), Antoni Franciszek Komorowski (AMW, Gdynia), Stanisław Zygmunt Kurnatowski (Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Warszawa), Bogumiła Kosman (WSP, Bydgoszcz), Zdzisław Mach (UJ, Kraków), Krzysztof Andrzej Pomian (Ecole du Louvre i Centre Nationale de la Recherche Scientifique, Paryż), Bogdan Rok (UWr.), Teresa Nella Rzepa (USz.), Edward Stachurski (WSP, Kraków), Stanisław Szczur (UJ, Kraków), Janusz Stefan Tandecki (UMK, Toruń), Andrzej Wiśniewski (WSP, Zielona Góra), Tadeusz Zienkiewicz (WSP, Olsztyn).

nauki matematyczne: Ryszard Frankiewicz (Instytut Matematyczny PAN, Warszawa), Marian Tadeusz Mrozek (UJ, Kraków), Andrzej Piotr Szałas (UW).

nauki medyczne: Grażyna Broniarczyk-Dyła (AM, Łódź), Maria Małgorzata Dębiec-Rychter (AM, Łódź), Krystyna Maria Dobosiewicz (ŚAM, Katowice), Maria Frelek-Karska (AM, Lublin), Danuta Bronisława Karczewicz (PAM, Szczecin), Heliodor Adam Kasprzak (AM, Bydgoszcz), Wanda Urszula Kawalec (Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa), Stanisław Janusz Korzeniowski (Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie, Oddział w Krakowie), Marek Władysław Kowalczyk (Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii, Warszawa), Zbigniew Michał Kwias (AM, Poznań), Helena Łangowska-Adamczyk (ŚAM, Katowice), Danuta Miścicka-Śliwka (AM, Bydgoszcz), Andrzej Milanowski (Instytut Matki i Dziecka, Warszawa), Jan Oleszczuk (AM, Lublin), Maria Pietrzyk (PAM, Szczecin), Roman Aleksander Rutowski (AM, Wrocław), Edmund Waszyński (AM, Wrocław), Krzysztof Eugeniusz Wiktorowicz (AM, Poznań).

nauki o ziemi: Janusz Stefan Skoczylas (UAM, Poznań).

nauki prawne: Maria Zabłocka (UW).

nauki rolnicze: Stanisław Czaban (AR, Wrocław), Adam Antoni Dolnicki (AR, Kraków), Janusz Marcel Górski (WSRP, Siedlce), Andrzej Bogumił Hibner (AR, Wrocław), Edmund Kaca (Instytut Melioracji i Użytków Zielonych, Falenty), Sławomir Witold Mroczkowski (ATR, Bydgoszcz), Jan Józef Rumpel (Instytut Warzywnictwa, Skierniewice), Barbara Helena Sawicka (AR, Lublin).

nauki techniczne: Andrzej Bobola Balcerski (PG), Józef Beluch (AGH, Kraków), Jan Karol Holnicki-Szulc (Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN, Warszawa), Andrzej Karbownik (PŚ, Gliwice), Tadeusz Krzysztof Koronowicz (Instytut Maszyn Przepływowych PAN, Gdańsk), Mieczysław Janusz Lech (PWr.), Marcin Kazimierz Leonowicz (PW), Tadeusz Bożydar Markowski (PRz.), Marek Zbigniew Orkisz (WSO Sił Powietrznych, Dęblin), Michał Karol Szweycer (PP), Józef Joachim Telega (Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN, Warszawa), Krzysztof Władysław Wesołowski (PP), Andrzej Wolkenberg (PCz.), Jan Maria Wójcicki (Instytut Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN, Warszawa).

 

Uwagi.