Strona główna „Forum Akademickiego”

Archiwum z roku 1999

Spis treści numeru 4/1999

Plagiat!
Poprzedni Następny

Publikujemy dokumenty związane z głośnym sporem pomiędzy rektorem Uniwersytetu Warszawskiego a ministrem edukacji narodowej,
dotyczącym możliwości odebrania przez uczelnię tytułu magistra,
uzyskanego w wyniku przedstawienia
pracy magisterskiej będącej plagiatem.

Zarządzenie Nr 5
Rektora
Uniwersytetu
Warszawskiego

Fot. Stefan Ciechanz dnia 12 października 1998 r.
w sprawie trybu postępowania w przypadku stwierdzenia uzyskania tytułu zawodowego magistra (licencjata) w wyniku przedstawienia pracy magisterskiej (licencjackiej) stanowiącej plagiat.

Na podstawie art. 49 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65 poz. 385 z późn. zm.) zarządza się, co następuje:

1

Zarządzenie dotyczy przypadków uzyskania tytułu zawodowego magistra w wyniku przedstawienia pracy magisterskiej będącej plagiatem.

2

  1. O wznowieniu postępowania w przypadku określonym w 1 decyduje w formie postanowienia Dziekan na wniosek Dyrektora właściwego Instytutu lub Kierownika właściwej Katedry (Zakładu).
  2. Wniosek powinien zawierać uzasadnienie, do którego winna być załączona opinia komisji specjalnie w tym celu powołanej przez wnioskodawcę.

3

  1. Po uprawomocnieniu się postanowienia o wznowieniu postępowania, Dziekan powołuje komisję weryfikacyjną pod przewodnictwem prodziekana z udziałem przedstawiciela właściwego Instytutu lub Katedry (Zakładu).
  2. Komisja weryfikacyjna działa z upoważnienia Dziekana i do jej działania stosuje się odpowiednio przepisy 44 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie Warszawskim.

4

Komisja weryfikacyjna wzywa osobę, której postępowanie dotyczy, do ustosunkowania się w terminie 30 dni, w formie pisemnej, do sprawy. W wezwaniu komisja informuje, że po upływie wyznaczonego terminu sprawa zostanie rozpoznana mimo braku wyjaśnień osoby, której postępowanie dotyczy.

5

  1. Po upływie terminu, o którym mowa w 4, komisja weryfikacyjna przeprowadza postępowanie wyjaśniające. W przypadku stwierdzenia okoliczności określonych w 1, komisja weryfikacyjna, działając z upoważnienia Dziekana, uchyla decyzję komisji egzaminacyjnej, nadającej osobie, której postępowanie dotyczy, tytuł zawodowy magistra oraz wydaje właściwą decyzję.
  2. Uchylenie decyzji, o której mowa w poprzednim ustępie, z przyczyn wskazanych w 1, nie może nastąpić, jeżeli od dnia ogłoszenia lub doręczenia decyzji o nadaniu tytułu zawodowego magistra upłynęło 10 lat. W takim przypadku komisja weryfikacyjna ograniczy się do stwierdzenia, że decyzja komisji egzaminacyjnej nadająca osobie, której postępowanie dotyczy, tytuł zawodowy magistra, wydana została z naruszeniem prawa oraz wskaże okoliczności, dla których nie uchyliła tej decyzji.

6

  1. Od decyzji komisji weryfikacyjnej przysługuje osobie, której postępowanie dotyczy, odwołanie do Rektora w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.
  2. Decyzja Rektora w sprawie jest ostateczna.

7

  1. W przypadku uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w 5, Rektor, na wniosek Dziekana, wydaje postanowienie o unieważnieniu dyplomu potwierdzającego uzyskanie przez osobę, której postępowanie dotyczy, tytułu zawodowego magistra.
  2. Informację o unieważnieniu dyplomu zamieszcza się w prasie.
  3. W przypadku określonym w 5 ust. 2 zamieszcza się w prasie informację o stwierdzeniu uzyskania przez osobę, której postępowanie dotyczy, tytułu zawodowego magistra z naruszeniem prawa.

8

Przepisy zarządzenia stosuje się odpowiednio w przypadku stwierdzenia uzyskania tytułu zawodowego licencjata w wyniku działań wskazanych w 1.

9

Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
Rektor Uniwersytetu Warszawskiego
Prof. dr hab. Włodzimierz Siwiński

Decyzja
Ministra Edukacji
Narodowej

z dnia 2 lutego 1999 r.
uchylająca zarządzenie Rektora Uniwersytetu Warszawskiego
na temat trybu postępowania w przypadku uzyskania tytułu
zawodowego w wyniku
przedstawienia pracy magisterskiej,
stanowiącej plagiat.

Na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) uchylam zarządzenie Nr 5 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 12 października 1998 r. w sprawie trybu postępowania w przypadku stwierdzenia uzyskania tytułu zawodowego magistra (licencjata) w wyniku przedstawienia pracy magisterskiej (licencjackiej) stanowiącej plagiat.

Uzasadnienie

Postanowienia zarządzenia Rektora Uniwersytetu Warszawskiego wskazują na to, iż nadanie tytułu zawodowego magistra lub licencjata uznano za decyzję administracyjną, która może być wzruszona w trybie wznowienia postępowania, określonym w tym zarządzeniu. Organem właściwym do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji komisji egzaminacyjnej nadającej tytuł zawodowy byłaby działająca z upoważnienia dziekana komisja weryfikacyjna. Zarządzenie Nr 5 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego jest niezgodne z przepisami ustawowymi.

Nadanie tytułu zawodowego nie jest decyzją administracyjną. Komisja egzaminacyjna przeprowadzająca egzamin magisterski (licencjacki) nie ocenia wiedzy studenta w formie decyzji, nie ma również charakteru decyzji wydanie absolwentowi dyplomu. Podkreślić trzeba, że dotychczasowe orzecznictwo sądów także nie uważa przeprowadzania egzaminów za postępowanie administracyjne, a ustalenie jego wyników za decyzję administracyjną. Zauważyć przy tym należy, iż zgodnie z art. 4 ust. 4 i art. 149 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym tytuły zawodowe oraz dyplomy nadaje uczelnia, a nie komisja egzaminacyjna.

Zarządzenie nie tylko wprowadza tryb postępowania, którego ustawa nie przewiduje, ale tworzy również organy – komisje weryfikacyjne – którym powierza prawo rozstrzygania w pierwszej instancji. Takich uprawnień rektor uczelni państwowej nie posiada. Przepisy ustawy, a przede wszystkim art. 49, normujące uprawnienia rektora, jako organu uczelni, dają mu prawo do podejmowania decyzji jedynie w takim zakresie, jaki przewiduje sama ustawa. Brak jest uprawnień ustawowych do działań organów uczelni wykraczających poza te ramy.

Z powyższych względów zarządzenie Nr 5 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 12 października 1998 r. należy uchylić.

Na decyzję służy skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia, po wyczerpaniu trybu określonego w art. 127 3 Kpa, tj. po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek należy złożyć do Ministra Edukacji Narodowej w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Minister Edukacji Narodowej
Prof. dr hab. Mirosław Handke

LIST OTWARTY
POSŁÓW AWS

Warszawa, 4 marca 1999 r.
Pan Mirosław Handke
Minister Edukacji Narodowej

Szanowny Panie Ministrze!

Pana działalność w rządzie Jerzego Buzka, a zwłaszcza trud, jaki włożył Pan w przygotowanie reformy oświaty, zyskały Panu nasz szacunek i zaufanie. Dziś zwracamy się do Pana w sprawie, która kładzie się cieniem na dotychczasowym wizerunku Pana Ministra.

W wyniku orzeczenia sądu uznającego pracę magisterską posła Andrzeja Anusza za plagiat, władze Uniwersytetu Warszawskiego wydały zarządzenie odbierające mu tytuł magistra. Pan zaś, wykorzystując kompetencje ministerialne, zarządzenie to uchylił.

Nie jest celem tego listu merytoryczna ocena budzącej nasze zażenowanie sprawy posła Anusza. Tę bowiem zostawiamy niezawisłemu sądowi i autonomicznym władzom Uniwersytetu Warszawskiego. Musimy jednak stwierdzić, że podjęte przez Pana Ministra działania są dla nas niezrozumiałe. Uważamy, że godzą one w autorytet urzędu, jaki Pan pełni i wikłają Akcję Wyborczą Solidarność w sytuacje etycznie i politycznie wątpliwe.

Następują podpisy
sygnatariuszy listu

List Otwarty
Ministra Edukacji
Narodowej
do Posłów AWS

Warszawa, 9 marca 1999 r.

Szanowni Posłowie

Z zaskoczeniem i wielką przykrości czytałem Państwa List Otwarty w sprawie uchylenia przeze mnie zarządzenia Rektora UW. Świadczy on bowiem o tym, że nie zadaliście sobie Państwo trudu sprawdzenia przyjętej procedury formalno-prawnej, lecz powzięliście Państwo opinię kierując się względami politycznymi i informacjami w mediach. Chciałbym bardzo wyraźnie podkreślić, iż moja decyzja nie dotyczy prób wyjaśnienia, czy praca magisterska Posła Anusza była plagiatem, czy nie. Jako Minister Edukacji Narodowej mam obowiązek czuwać nad przestrzeganiem prawa stanowionego przez autonomiczne władze uczelni. W mojej ocenie budzi wątpliwości, czy zarządzanie Rektora UW tego prawa nie narusza. Chciałbym także podkreślić, że postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone, gdyż na moją decyzję przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tak więc niech niezawisły Sąd zadecyduje, czy moja decyzja była uzasadniona.

W załączeniu przesyłam tekst decyzji oraz komunikat wysłany do mediów w dniu 5 marca br.

Minister Edukacji Narodowej
Prof. dr hab. Mirosław Handke

Uchwała Nr 6
Prezydium KRASP

z dnia 13 marca 1999 r.
w sprawie unieważnienia praw
nabytych w wyniku plagiatu

Ujawnione niedawno przypadki plagiatów naukowych i dyplomowych zwracają uwagę na etyczną i prawną stronę prezentowania wyników pracy badawczej na różnych szczeblach dokonań akademickich. Podkreślamy, że uzyskiwanie dyplomu ukończenia studiów wyższych, stopnia naukowego lub tytułu naukowego na podstawie pracy będącej plagiatem jest nie do przyjęcia i ze wszech miar naganne. Popełnienie plagiatu wskazuje na brak kwalifikacji moralnych do otrzymania jakiegokolwiek stopnia i tytułu w dziedzinie akademickiej. Tolerowanie plagiatów godziłoby w zaufanie społeczne, zarówno w kraju, jak i zagranicą, wobec dyplomów wydawanych przez polskie uczelnie i inne instytucje naukowe.

Nawiązując do decyzji Ministra Edukacji Narodowej, uchylającej Zarządzenie Rektora Uniwersytetu Warszawskiego w sprawie trybu postępowania w przypadku stwierdzenia uzyskania tytułu zawodowego magistra (licencjata) w wyniku przedstawienia pracy magisterskiej (licencjackiej) stanowiącej plagiat, Prezydium KRASP oświadcza, że w opinii Rektorów nie zaistniały podstawy do stwierdzenia przez Ministra niezgodności treści tego zarządzenia ani z przepisami ustawowymi, ani ze Statutem Uczelni. Wymaga tego Ustawa o szkolnictwie wyższym w art. 31 przy podejmowaniu przez Ministra tego rodzaju decyzji, jeśli konstytucyjne gwarancje autonomii uczelni mają być poszanowane.

Nie przekonują nas argumenty przywoływane dla uzasadnienia podjętej przez Ministra decyzji.

W związku z tym zwracamy się do Ministra Edukacji Narodowej o wycofanie podjętej decyzji i wsparcie inicjatyw podejmowanych przez rektorów i uczelnie, w celu bezwzględnego eliminowania tego typu przypadków, łącznie z unieważnianiem dyplomów zawodowych i stopni naukowych uzyskanych w rezultacie dokonanego plagiatu. Jednocześnie apelujemy o wprowadzenie do nowego prawa o szkolnictwie wyższym jednoznacznych przepisów unieważniających wszelkie uprawnienia nabyte w wyniku popełnionego plagiatu, określających odpowiedzialność osób, które dopuściły się takich czynów oraz ścigania ich z urzędu.

Prewodniczący KRASP
prof. dr hab. Aleksander Koj

LIST MINISTRA EN DO PRZEWODNICZĄCEGO KRASP

Warszawa, 16 marca 1999 r.
Przewodniczący KRASP
Prof. dr hab. Aleksander Koj

Magnificencjo,

W pełni identyfikuję się z wyrażoną w Uchwale Nr 6 Prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich troską o bezwzględne eliminowanie przypadków plagiatu w pracach dyplomowych, dysertacjach i wszelkich publikacjach naukowych, co więcej, jestem także zdecydowanym przeciwnikiem wszelkiej nieuczciwości (np. ściąganie na egzaminach) w realizacji toku studiów, dlatego z przykrością odczytuję tę Uchwałę jako sprzeciw wobec mojej decyzji uchylającej zarządzenie Nr 5 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego uznanej za obronę plagiatu i ograniczenie autonomii uniwersyteckiej jednocześnie.

Przez całe swoje zawodowe życie byłem i jestem związany ze środowiskiem akademickim, wypromowałem wielu magistrów i doktorów, pełniłem różne funkcje akademickie z funkcją rektora włącznie i dlatego przekonywanie mnie do takich wartości jak autonomia uczelni i uczciwość w pracy naukowej jest zupełnie zbędne. Z wielką osobistą przykrością odebrałem fakt przyjęcia tego stanowiska Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich bez stworzenia mi możliwości osobistych wyjaśnień, bo nie podejrzewam, by tak zacne grono kierowało się wyłącznie opiniami medialnymi i stanowiskiem jednej zainteresowanej strony.

Pozwalam sobie więc w tej formie listu do Przewodniczącego Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich wyjaśnić swoje powody podjęcia tej trudnej i jedynej w moim dotychczasowym ministrowaniu decyzji uchylającej zarządzenie rektora.

Przedmiotem postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie ustawy o szkolnictwie wyższym przez Ministra Edukacji Narodowej w trybie nadzoru, było wyłącznie zarządzenie Nr 5, Rektora Uniwersytetu Warszawskiego jako akt generalny, nie zaś indywidualna sprawa o plagiat pracy magisterskiej.

Rozpatrując sprawę tego zarządzenia doszedłem do przekonania, że Rektor wydając je przekroczył swoje uprawnienia określone w ustawie o szkolnictwie wyższym, niezależnie od tego, czy wydanie dyplomu uzna się za decyzję administracyjną, jak uczyniła to uczelnia, czy też nie.

Jeżeli, zdaniem uczelni, wydanie dyplomu ma nie budzący wątpliwości charakter decyzji administracyjnej, to wydanie zarządzenia Nr 5 Rektora UW było całkowicie zbędne. Zgodnie bowiem z art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym do decyzji wynikających z toku studiów ma odpowiednie zastosowanie Kodeks postępowania administracyjnego.

Skoro uczelnia nie miała wątpliwości co do charakteru rozstrzygnięcia w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra, mogła poddać kontroli i wzruszyć decyzję ostateczną w tej sprawie wyłącznie na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Nawet obecnie, pomimo równocześnie toczącego się postępowania dotyczącego kontroli prawidłowości wydanego zarządzenia, uczelnia – o ile nadal pozostaje przy swoim stanowisku, że nadanie tytułu zawodowego jest decyzją administracyjną – mogłaby prowadzić postępowanie administracyjne w tej indywidualnej sprawie na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego i zakończyć je wydaniem decyzji.

W świetle powyższego podkreślam ponownie, że moje działanie dotyczy rozstrzygnięcia niezmiernie ważnej i bogatej w konsekwencje kwestii systemowej, nie zaś sprawy indywidualnej uzyskania dyplomu ukończenia studiów w nieuczciwy sposób. Inaczej mówiąc, decyzja o uchyleniu zarządzenia Nr 5 Rektora UW nie musiała zatrzymać procedury administracyjnej w tej sprawie.

Ewentualne rozstrzygnięcie, podjęte przez uczelnię w sprawie indywidualnej, podlegać będzie kontroli sądowej, podobnie jak i moja decyzja podejmowana w sprawie aktu o charakterze generalnym, jakim jest zarządzenie Rektora UW.

Z powyższego wynika zatem, że moja decyzja po pierwsze nie musi wywierać bezpośredniego skutku w toczącej się sprawie indywidualnej, po drugie nie jest niewzruszalna.

Uważam, że żadne, nawet najdoskonalsze prawo nie zdejmie z każdego nauczyciela akademickiego, różnych Komisji i Uczelni obowiązku odpowiedzialności za uczciwość podjętych decyzji w sprawach tytułów zawodowych, stopni naukowych czy jakiejkolwiek działalności twórczej. Zdając sobie z tego sprawę podejmujemy jednak próby nowych regulacji prawnych w tworzonej właśnie nowej ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym.

Minister Edukacji Narodowej
Prof. dr hab. Mirosław Handke

Uchwała nr 237
Senatu Uniwersytetu
Warszawskiego

z dnia 17 marca 1999 r.

  1. Senat Uniwersytetu Warszawskiego w pełni popiera działania Rektora w sprawie trybu postępowania w przypadku stwierdzenia uzyskania tytułu zawodowego magistra (licencjata) w wyniku przedstawienia pracy magisterskiej (licencjackiej) stanowiącej plagiat (zarządzenie nr 5 Rektora z 12 października 1998 r.).
  2. Senat wyraża zdziwienie i zaniepokojenie publicznymi wypowiedziami Ministra Edukacji Narodowej w związku z uchyleniem zarządzenia Rektora UW. Wypowiedzi te, niezależnie od intencji, relatywizują problem uczciwości naukowej.
  3. Senat uważa, że szkoły akademickie powinny mieć możliwość unieważniania dyplomów w przypadku stwierdzenia plagiatu.

Przewodniczący Senatu
Uniwersytetu Warszawskiego
Rektor
Prof. dr hab. Włodzimierz Siwiński

Uwagi.