Z prac KRASP

Dorobek istniejących i nowo tworzonych środowiskowych 
komisji akredytacyjnych będzie z pewnością wykorzystywany w procesie doskonalenia jakości nauczania 
w szkołach wyższych w Polsce.

Jerzy Woźnicki

Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich przywiązuje ogromne znaczenie do działań i wysiłków związanych z dbałością o poziom, jakość i standardy nauczania. Dali temu wyraz rektorzy, zebrani na posiedzeniu Zgromadzenia Plenarnego KRASP w Poznaniu, wskazując w uchwale z 6 maja 2000 r. jako jeden z głównych kierunków działalności KRASP działania na rzecz zapewnienia wysokiej jakości kształcenia na poziomie wyższym. W kolejnej uchwale Zgromadzenia zapis o podejmowaniu działań sprzyjających poprawie jakości kształcenia jako sposobie realizacji celów Konferencji został wprowadzony do Regulaminu KRASP.

NIEZALEŻNA AKREDYTACJA

W przyjętej 30 września 2000 r. Karcie Krakowskiej, dokumencie odwołującym się do podstawowych wartości, będących źródłem dotychczasowego rozwoju instytucji akademickich, wśród zasad, na których powinna być oparta działalność tych instytucji, rektorzy wymieniają podejmowanie przez uczelnie wysiłku na rzecz zapewnienia jak najwyższej jakości procesu kształcenia.

Kwestia zapewnienia odpowiedniej jakości kształcenia była nieustannie wymieniana wśród najważniejszych spraw wymagających szczególnie pilnego i odpowiedniego uregulowania w nowej ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym. W stanowisku z 4 listopada 1999 r. w sprawie projektu nowej ustawy Prezydium KRASP podkreśla konieczność ustanowienia rozwiązań instytucjonalnych i wykształcenia instrumentów spełniających funkcje standaryzacyjne i akredytacyjne oraz pozwalających na sprawowanie nadzoru nad funkcjonowaniem systemu edukacji i badań naukowych w szkołach wyższych, przedstawiając jednocześnie propozycje takich rozwiązań. W oświadczeniu wspólnym ministra edukacji narodowej i Prezydium KRASP z 8 stycznia 2000 r. w sprawie projektu ustawy zasadnicze uzgodnienia dotyczą trzech kwestii: zasad odpłatności za studia, wynagrodzeń nauczycieli akademickich oraz właśnie zadań i formuły działania organu akredytacyjnego. Wreszcie ostatnio, 2 grudnia 2000 r., w uchwale w sprawie nadania ostatecznego kształtu rządowemu projektowi ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, Prezydium KRASP powraca do kwestii roli i usytuowania organu o uprawnieniach akredytacyjnych.

We wspomnianej uchwale z 8 grudnia 2000 r. rektorzy – biorąc pod uwagę stanowisko Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego – opowiedzieli się za ustawowym umocowaniem nowego, silnego i niezależnego organu o uprawnieniach akredytacyjnych. Przyszła komisja akredytacyjna powinna działać przy ministrze edukacji narodowej, a jej skład powinien być kształtowany przy udziale Rady Głównej, senatów uczelni oraz KRASP. Powinny zostać utrzymane zasady i tryb powoływania i działania tego organu, przewidziane w projekcie ustawy z lipca 2000 r. Komisja akredytacyjna powinna m.in. określać warunki prowadzenia studiów oraz standardy nauczania dla poszczególnych kierunków studiów. W oparciu o tak ustalone warunki komisja powinna dokonywać oceny wniosków w sprawie utworzenia szkoły wyższej, przyznania szkole wyższej uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku i poziomie kształcenia, dokonywać okresowej oceny przestrzegania warunków prowadzenia studiów oraz przedstawiać ministrowi odpowiednie wnioski w tych sprawach. Decyzje wydawane przez ministra na podstawie opinii komisji akredytacyjnej powinny mieć charakter licencji.

CIAŁA ŚRODOWISKOWE

Istnienie centralnego organu akredytacyjnego nie wyklucza potrzeby funkcjonowania środowiskowych ciał zajmujących się oceną jakości kształcenia, utworzonych przez konferencje rektorów poszczególnych typów szkół działających w ramach KRASP. Ciałem takim jest m.in. Uniwersytecka Komisja Akredytacyjna, utworzona przez Konferencję Rektorów Uniwersytetów Polskich. O ponaddwuletniej działalności tej Komisji, powszechnie akceptowanej przez środowiska uniwersyteckie i przyczyniającej się do podnoszenia poziomu kształcenia, pisali wielokrotnie na łamach „Forum” profesorowie Stanisław Chwirot i Maciej Kozierowski.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że obok UKA akredytacji programów studiów dokonuje od pewnego czasu komisja powołana przez Konferencję Rektorów Uczelni Medycznych, działająca pod przewodnictwem prof. Macieja Gembickiego. Działają także komisje akredytacyjne utworzone przez konferencje rektorów uczelni pedagogicznych oraz akademii wychowania fizycznego. W trakcie organizacji są komisje akredytacyjne uczelni technicznych oraz uczelni ekonomicznych. Konkretne osiągnięcia środowiskowych komisji akredytacyjnych, powołanych przez konferencje rektorów poszczególnych typów uczelni działających w ramach KRASP, będą sukcesywnie przestawiane w tej rubryce.

CERTYFIKAT JAKOŚCI

Prezydium KRASP, w swej uchwale z 2 grudnia 2000 r., wyraziło poparcie dla działań istniejących i nowo tworzonych środowiskowych komisji akredytacyjnych. Ich działalność w przyszłości będzie mogła być koordynowana przez odpowiednią komisję porozumiewawczą powołaną przez KRASP, a ich dorobek będzie z pewnością wykorzystywany w procesie doskonalenia jakości nauczania w szkołach wyższych w Polsce.

Nasuwa się oczywiste pytanie: Jak pogodzić funkcjonowanie przyszłego państwowego organu akredytacyjnego z działalnością środowiskowych komisji akredytacyjnych? Wydaje się, że komisje środowiskowe powinny dokonywać wnikliwej oceny jakości kształcenia na poszczególnych kierunkach studiów, koncentrując się nie tyle na badaniu spełniania przez uczelnię wymagań minimalnych, niezbędnych do posiadania uprawnień do prowadzenia studiów (wymagania takie obowiązywałyby wszystkie uczelnie – publiczne i niepubliczne), ile na wypełnianiu funkcji ewaluacyjnych w odniesieniu do realizowanych programów kształcenia, wykraczających poza wymagane minimum. Jednostkom realizującym takie programy na odpowiednio wysokim poziomie mógłby być nadawany odpowiedni środowiskowy „certyfikat jakości” w formie akredytacji środowiskowej.

Komentarze