Strona główna

Archiwum z roku 2002

Spis treści numeru 3/2002

Dla dobra studenta
Poprzedni Następny

Notatki Przewodniczącego KRUN

KRUN będzie współpracować z władzami MENiS w sprawach 
dotyczących rozwoju uczelni niepaństwowych.

Józef Szabłowski

21 lutego dr Krystyna Łybacka, minister edukacji narodowej i sportu, spotkała się z Prezydium Konferencji Rektorów Uczelni Niepaństwowych. W czasie spotkania, w którym uczestniczyła też Teresa Bader, dyrektor Departamentu Szkół Wyższych w MENiS, omówiono istotne sprawy dotyczące funkcjonowania i rozwoju szkolnictwa wyższego, w tym sektora uczelni niepaństwowych.

Minister Łybacka przedstawiła potrzebę szybkiej nowelizacji ustawy o szkolnictwie wyższym, która dotyczyłaby m.in.: ośrodków zamiejscowych uczelni, określenia statusu doktorantów, uzyskiwania zgody rektora na zatrudnienie w większym wymiarze niż tzw. pierwszy i drugi etat, możliwości łączenia uczelni i tworzenia konsorcjów w celu realizacji określonych zadań, stworzenia podstaw prawnych nowych form kształcenia (w tym także kształcenia na odległość), regulacji prawnych w zakresie kształcenia ustawicznego, niezbędnego w warunkach szybkich zmian technicznych i organizacyjnych.

PROBLEMY AWANSU

Jak się zakłada, w okresie ok. 40-letniej aktywności zawodowej pracownik musi wielokrotnie aktualizować swoją wiedzę, czasami zmieniać zawód lub specjalność. W Polsce mechanizmy gospodarki rynkowej nie wyzwoliły odpowiednich zachowań firm, ich skłonności do finansowania lub dofinansowywania studiów bądź innych form szkolenia pracowników. Brakuje też odpowiednich uregulowań prawnych dotyczących studenckich praktyk zawodowych.

Przy okazji nowelizacji ustawy z pewnością wyniknie problem awansu zawodowego nauczycieli akademickich. Jedna z kwestii dotyczy tego, czy senaty uczelni same będą decydowały o powoływaniu pracowników w stopniu doktora na stanowisko profesora, czy też nie. Nie oznaczałoby to zniesienia habilitacji, ale też nie otwierałoby drogi do profesury w tych uczelniach, które opowiedziałyby się za dotychczasową drogą awansu. Obecnie zgodnie z art. 51 ustawy z 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych, na stanowisko profesora w tych uczelniach można powołać również osobę posiadającą stopień naukowy doktora oraz doświadczenie zawodowe zdobyte poza szkolnictwem wyższym. Profesorowie tacy, zgodnie z rozporządzeniem ministra edukacji narodowej i sportu z 10 stycznia 2002 r., do minimum kadrowego zaliczają się jako adiunkci. Nie mają też prawa do kształcenia kadr naukowych. Jednak zróżnicowanie rozwiązań prawnych dotyczących uczelni akademickich i zawodowych jest często krytykowane. Pojawiają się też opinie, że problemy habilitacji i tytułów profesora oraz procedur z tym związanych wymagają nowej ustawy i szerszych dyskusji na ten temat.
W Polsce ciągle działają nielegalnie utworzone jednostki zamiejscowe uczelni wyższych. Minister Łybacka stwierdziła, że należy przed rekrutacją publikować corocznie wykaz uczelni i ich jednostek zamiejscowych, funkcjonujących zgodnie z udzieloną licencją. Oznaczałoby to, że studiowanie w jednostkach nie wymienionych w tym wykazie jest obarczone ryzykiem.

SEKTOR NIEPAŃSTWOWY

Szerokim tematem, który na spotkaniu został zaledwie zasygnalizowany, jest całokształt warunków funkcjonowania uczelni niepaństwowych. Sektor ten funkcjonuje bez udziału środków z budżetu, przy znikomej pomocy samorządów lokalnych. Zagadnieniom tym będzie poświęcona konferencja Sektor prywatny w szkolnictwie wyższym w Polsce w warunkach integracji z Unią Europejską, której celem będzie m.in. udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: jak przedstawia się bilans dotychczasowego rozwoju uczelni niepaństwowych pod względem ilościowym i strukturalnym; jak wygląda ten bilans w porównaniu z rozwojem szkolnictwa wyższego w Unii Europejskiej i krajach stowarzyszonych; jakie przewiduje się dalsze drogi sektora uczelni niepaństwowych w aspekcie uwarunkowań społecznych i ekonomicznych naszego kraju; czy kierunek rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce i Europie będzie zmierzał ku modelowi amerykańskiemu; jakie są pierwsze doświadczenia systemów akredytacji, programów nauczania oraz jaki to ma wpływ na wzrost jakości programów kształcenia; jakie powinny zajść zmiany w statusie prawnym uczelni w Polsce, w tym również uczelni niepaństwowych; jak przedstawiają się możliwości wzrostu internacjonalizacji kształcenia, w tym także wymiany kadry naukowo-dydaktycznej, studentów, doświadczeń programowych; z jakich źródeł winny być finansowane uczelnie niepaństwowe; w jaki sposób zwiększyć liczbę uzyskiwanych tytułów i stopni naukowych (należy nadmienić, że w latach 90. liczba studentów wzrosła czterokrotnie, nauczycieli akademickich o 25 proc. – co w naturalny sposób powoduje wieloetatowość); jakie zadania wynikają dla uczelni w związku z rozwojem nowych form kształcenia; jakie mechanizmy powinny być uruchomione w celu rozwoju kształcenia ustawicznego?

KRUN będzie współpracować z władzami MENiS w sprawach dotyczących rozwoju uczelni niepaństwowych, a w szczególności w zakresie wypracowania powszechnie akceptowanej nowelizacji ustawy oraz stworzenia prawa o szkolnictwie wyższym.

 

Komentarze