Informacje
Stanowisko nr 6/2003
Rady Głównej
Szkolnictwa Wyższego
z dnia 17 kwietnia 2003 r.
w sprawie utworzenia Pracowniczego
Programu Emerytalnego w publicznych szkołach wyższych
W oparciu o ustawę z dnia 22 sierpnia 1997 r. (tekst jedn.: DzU z 2001 r., nr 60, poz. 623 ze zm.), w publicznym szkolnictwie wyższym może zostać wprowadzony w III filarze Pracowniczy Program Emerytalny (PPE) dla wszystkich pracowników powyżej 18. roku życia.
Ustawa umożliwia finansowanie przez pracodawcę składki podstawowej (do 7 proc. wynagrodzenia), która nie jest wliczana do wynagrodzenia stanowiącego podstawę ustalenia obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne.
Uzasadnienie utworzenia PPE można ująć następująco:
1. Mogą oszczędzać przeciętnie zarabiający pracownicy publicznego szkolnictwa wyższego, których nie stać na oszczędzanie w Komercyjnych Towarzystwach Ubezpieczeniowych (KTU). Dotychczas w szkolnictwie wyższym bardzo niskie emerytury są pochodną niskich płac.
2. Problem niskich emerytur będzie się pogłębiał, ponieważ z dwóch filarów wysokość przyszłej emerytury ma stanowić ca 40-50 proc. obecnej.
3. Osoby, które ukończyły 45-50 lat, nie są w stanie oszczędzać na odpowiednim poziomie, ponieważ systemy indywidualnych ubezpieczeń w ofercie KTU są kosztowne dla osób w powyższym przedziale wieku (wysokie składki).
4. Bezpieczeństwo uczestników programu jest nadzorowane przez państwo.
Obecny stan prawny w zakresie finansowania jednostek sfery budżetowej, a także zatrudnionych w niej pracowników jest uregulowany przepisami odpowiednich ustaw, mieszczących się w sferze działania finansów publicznych. Brak jest podstawy prawnej umożliwiającej pokrywanie kosztów otwarcia i prowadzenia PPE przez pracodawcę oraz finansowanie przezeń składki podstawowej z otrzymywanych środków budżetowych. Dokonywanie takich wypłat stanowiłoby naruszenie ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU nr 155, poz. 1014 ze zm.).
W obecnej chwili krokiem wysoce pożądanym byłoby wprowadzenie, rozporządzeniem ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej, możliwości uwzględnienia wydatkowania części środków z funduszu socjalnego uczelni na PPE. Inwestycja w PPE jest również bardzo ważnym celem socjalnym sprzyjającym środowisku akademickiemu, dlatego też wykorzystanie – w uzgodnieniu ze związkami zawodowymi – części funduszu socjalnego na cele PPE umożliwiłoby uczelni prowadzenie dalekowzrocznej polityki kadrowej. Zwracamy uwagę, że istnienie Pracowniczego Programu Emerytalnego jest jednym z ważnych czynników sprzyjających pozyskiwaniu młodej kadry.
Możliwość utworzenia i prowadzenia PPE istnieje jedynie z wypracowanych przez uczelnie środków własnych, z czego, jako jedyna uczelnia w Polsce, skorzystał Uniwersytet Śląski, który po ponad 3 latach starań, wprowadził PPE w 2002 r.
Nie wszystkie jednak uczelnie wypracowują środki własne w wysokości umożliwiającej prowadzenie PPE. Najczęściej środki te przeznaczają na inne ważne cele.
Trzeba z całą mocą podkreślić, że niemały jest wkład pracowników szkolnictwa wyższego w powstanie majątku narodowego. Wkład ten wynika z procesu nauczania oraz z pracy naukowej, wykonywanej na rzecz przemysłu i rolnictwa. Jest zatem dziwne, że pracownicy szkół wyższych nie uczestniczą w zyskach z prywatyzacji tego majątku, które przyznawane są ad hoc różnym grupom pracowniczym. Nie są również w tym uczestnictwie przewidywani.
Stąd – nie jest realizowana konstytucyjna zasada równego traktowania obywateli wobec prawa. Utworzenie Pracowniczego Programu Emerytalnego w publicznych szkołach wyższych byłoby skromną formą rekompensaty dla tej grupy pracowniczej.
Podsumowując, także obecny stan legislacyjny oznacza naruszenie konstytucyjnej zasady równości ubezpieczonych obywateli wobec prawa, w związku z pozbawieniem grupy pracowników publicznego szkolnictwa wyższego korzystania z dodatkowego zabezpieczenia emerytalnego.
Jest rzeczą niezmiernie ważną, aby możliwość powszechnego wprowadzenia PPE w publicznych szkołach wyższych znalazła gwarancje w odpowiednich zapisach stosownych aktów prawnych, w tym także w przygotowywanej nowej ustawie „prawo o szkolnictwie wyższym”.
Przewodniczący Rady Głównej
prof. dr hab. Jerzy Błażejowski
Stanowisko nr 8/2003
Rady Głównej
Szkolnictwa Wyższego
z dnia 15 maja 2003 r.
w sprawie referendum dotyczącego
przystąpienia Polski do Unii Europejskiej
Rada Główna Szkolnictwa Wyższego z satysfakcją przyjęła podpisanie 16 kwietnia w Atenach aktu akcesyjnego Polski do Unii Europejskiej, otwierającego ostatni etap drogi do pełnego członkostwa naszego kraju we wspólnocie państw i narodów Europy.
Europę rozumiemy bowiem jako miejsce spotkania i dialogu różnorodnych kultur, poszanowania praw człowieka i społecznej solidarności, przestrzeń bogatych możliwości edukacyjnych, badań naukowych oraz twórczości artystycznej, służących, w naszym przekonaniu, mądremu, dobrze spełnionemu życiu człowieka, budowaniu gospodarki opartej na wiedzy oraz kreowaniu sfery publicznej, w której dobro powszechne odnajdzie należne mu miejsce. Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej, będąc formalnym potwierdzeniem wielowiekowego twórczego korzystania z dziedzictwa kultury europejskiej i spełnieniem marzeń oraz dążeń tych, których troską było zachowanie w nieodległych trudnych czasach ideałów społeczeństwa demokratycznego, stanowi przede wszystkim ogromną szansę świadomego rozwoju dla obecnego i przyszłych pokoleń Polaków. Bierność w chwili, w której mają zapaść fundamentalne decyzje dotyczące przyszłości i rozwoju cywilizacyjnego Polski, to poważny grzech zaniechania.
Podejmijmy odpowiedzialność za kształt Europy.
Przewodniczący Rady Głównej
prof. dr hab. Jerzy Błażejowski
| 
