Strona główna „Forum Akademickiego”

Archiwum z roku 1999

Spis treści numeru 9/1999

[Okładka]

Artykuły
 

FELIETON REDAKCYJNY

Rośnie ranga
Piotr Kieraciński

INFORMACJE

Kronika

Notatki Przewodniczącego KBN
  Granica przyzwoitości 
- Andrzej Wiszniewski

Notatki Przewodniczącego RGSzW
  Ze smutkiem i rozgoryczeniem 
- Andrzej Pelczar

Z prac KRASP
Wsparcie merytoryczne 
- Aleksander Koj, Jerzy Woźnicki

PRZEGLĄD AKADEMICKI

Rozmowa Forum

Potrzeba odwagi cywilnej
  - rozmowa z prof. L. Balcerowiczem, 
ministrem finansów

Raport o stanie nauki

Spójrzmy prawdzie w oczy
  - Małgorzata Wanke-Jakubowska, Maria Wanke-Jerie
O kondycji polskiej nauki i techniki

Agora

Nie majstrować przy edukacji 
  - Ryszard Mosakowski
Jakie są szanse wprowadzenia 
czesnego do uczelni państwowych?

Minęła dekada

Dziesięć lat w dziesięciu tysiącach znaków
  - Jerzy Fedorowski

Egzamin z autonomii 
  - Zofia Ratajczak
C.d. ankiety na temat szkolnictwa wyższego i nauki w minionym 
dziesięcioleciu

Polemiki

Wielkość urojona a matematyka 
minimalna
- Antoni Smoluk

Zamiast komentarza 
- Andrzej Pelczar
Zakończenie sporu o minima 
programowe z matematyki

ŻYCIE AKADEMICKIE

Uroki bibliometrii
- Zbigniew Żmigrodzki
O ilościowym mierzeniu publikacji 
– krytycznie 

Czas standaryzacji 
- Artur Jazdon
Nowoczesność w polskich bibliotekach uczelnianych

Czytelnia czasopism

BADANIA NAUKOWE

Z głowy i ze świata
- rozmowa z prof. A. Białynickim Birulą, matematykiem z UW

Portrety dyscyplin

Pulsujące kryształy
- Piotr Kieraciński
Odlewnictwo w teorii i praktyce

Mapa nauki polskiej

Laboratorium pożarnicze
  - Artur Wolski
O Centrum Naukowo-Badawczym Ochrony Przeciwpożarowej w Józefowie

W STRONĘ HISTORII

Pomniki uczonych polskich (46)
  Kopernik w stanie Nowy Jork

Kartki z dziejów nauki w Polsce (5)

Partyjnictwo
  - Piotr Hübner
Zaangażowanie ideologiczne uczonych

Gwiazdy i meteory

Iść bez przerwy
  - Piotr Kieraciński
Tadeusz Czeżowski, filozof i logik

Rody uczone (36)

Birkenmajerowie
  - Magdalena Bajer
Potomkowie napoleońskiego legionisty

OKOLICE NAUKI

Poczta elektroniczna

Z pamiętnika adiunkta P.
  - Paweł Misiak
Urlopowe rozważania o pracy i wypoczynku

W sieci

Esej

Stulecie kosmologii
  - Paweł Ratyniecki
Stan badań kosmologicznych w oczekiwaniu na Ogólną Teorię Wszystkiego

Sposób bycia

Kostur
  - Piotr Kieraciński
O prof. Lesławie Szczerbie, rektorze WSRP w Siedlcach

Recenzje
  Słownik pojęć współczesnych
Życie Wszechświata
Homer
Państwa Afryki przedkolonialnej
Sztuka wystąpień publicznych
Książki nadesłane

FELIETONY

Szkiełko w oku

Lasy się kończą 
  - Piotr Müldner-Nieckowski

Wyznania szalonego humanisty
- Leszek Szaruga
Co robić?

Potrzeba odwagi cywilnej


   Ze środowiska naukowego zbyt mało słychać głosów krytycznej refleksji, co możemy zrobić lepiej. Tymczasem pewne instytucje wyrodnieją. Akurat sam jestem ze środowiska naukowego, mam liczne kontakty i dochodzą do mnie sygnały, że mechanizm rozdziału środków z KBN działa w coraz większym stopniu pod wpływem układów. Jak długo będziemy czekać na reformę tzw. JBR, czyli przeżytków socjalizmu, które ciągną pieniądze z kasy państwowej? Pieniądze, które powinny może finansować dobre badania podstawowe.

Rozmowa z prof. Leszkiem Balcerowiczem

 

Spójrzmy prawdzie w oczy



   Zmniejszenie dystansu, jaki dzieli dziś Polskę od wysoko rozwiniętych państw świata, wymagać będzie nie tylko zmian strukturalnych i organizacyjnych, ale także prowadzenia konsekwentnej polityki naukowej. Istotą tej polityki winien być sprawny mechanizm selekcji dyscyplin badawczych i badawczo -rozwojowych oraz określenie priorytetów pod kątem celów społeczno -gospodarczych, potrzeb edukacyjnych i względów prestiżowych, a także bezpośrednich i pośrednich korzyści związanych ze współpracą międzynarodową.

O raporcie Komitetu Badań Naukowych 

 

Nie majstrować przy edukacji

   Należy skłonić się do podzielanego przez wielu poglądu, że tak, jak reformy rządu nie przeprowadzi jego administracja, a reformy służby zdrowia lekarze, tak również reformy systemu nauki i szkolnictwa wyższego nie przygotują i nie wprowadzą w życie pracownicy nauki. Zapewne, wzorem reformowania innych dziedzin, musi to uczynić ktoś z zewnątrz. Trudno mi nawet wyobrazić sobie, aby reforma oświaty, opracowana i wdrażana obecnie przez ministra Handkego, mogła być przygotowana przez nauczycieli.

O możliwości wprowadzenia czesnego w polskich wyższych uczelniach pisze 

 

Uroki bibliometrii



   Wierzę, że fizykom czy chemikom, a ponadto może geologom i reprezentantom kilku jeszcze specjalności naukowych nadzwyczaj odpowiada traktowanie amerykańskiej bibliografii jako swego rodzaju wyroczni delfickiej, w pełni uprawnionej do wyrokowania o „poziomie” nauki, a przy tym połączenie jej z rodzimej już proweniencji procesem transformacji bibliometrii czy informetrii w „naukometrię”. Ich bowiem prace są, z różnych powodów, przedmiotem zainteresowania filadelfijskich bibliografów, uprawiane przez nich dyscypliny mają w znacznym stopniu charakter międzynarodowy.

Prof. Zbigniew Żmigrodzki proponuje nie absolutyzować metody impact factor w pomiarze publikacji naukowych 

 

Pulsujące kryształy

 

   Nowoczesne odlewnictwo to w dużej mierze komputery. Skomplikowane programy komputerowe umożliwiają opracowanie całej technologii odlewniczej: narysowanie bryły przestrzennej odlewu, opracowanie metody doprowadzenia metalu do formy, sterowanie przechodzeniem ze stanu ciekłego w stały, w tym opracowanie odpowiedniego składu masy formierskiej, kontrolę szybkości schładzania, opracowanie miejsc wykonania nadlewów. Komputery umożliwiają przeprowadzenie analizy stanu naprężeń wewnątrz odlewu, zanim jeszcze ten powstanie. W końcu - można zadać urządzeniu do szybkiego prototypowania wykonanie modelu albo nawet formy.

Piotr Kieraciński pisze o teorii i praktyce przemysłowej odlewnictwa dawniej i dziś.

 

Z głowy i ze świata

 

   Matematyka daje innym naukom język odpowiedni do budowania potrzebnych im modeli różnych zjawisk i procesów zachodzących w świecie. Są modele fizyczne, chemiczne, lingwistyczne, socjologiczne... Na drodze pewnej abstrakcji, z użyciem pojęć matematycznych, powstaje taki nierzeczywisty świat, który jest przybliżeniem świata realnego i daje się badać. Gdyby nie było języka matematycznego, fizycy nie mieliby np. zasobu pojęć koniecznego do budowania takich modeli, jak mechanika kwantowa czy teoria względności.

Rozmowa z prof. Andrzejem Białynickim Birulą, matematykiem z UW, laureatem konkursu FNP „Subsydia dla uczonych”

 

 

Uwagi.