Forum Książki 4(21)

Forum Książki

4(21) 2000

Neverland

Literatura z Polski nigdy przedtem nie była tak różnorodna jak teraz, po politycznym otwarciu i wkroczeniu na scenę młodej generacji autorów” – zauważa komentator „Wiesbadener Kurier”, omawiając polską obecność na Międzynarodowych Targach Książki we Frankfurcie.

Ty zawsze..., ty nigdy... – kłócą się małżeństwa. Owo „zawsze” i owo „nigdy” to także ulubione kwantyfikatory polityków i dziennikarzy prasy codziennej. Inaczej informacja prasowa nie ma właściwej siły, brak jej wyrazu, a przemówienie czy wywiad polityka traci moc oddziaływania.

Tak więc dowiadujemy się od Niemców, że dopiero teraz, dzięki młodym pisarzom, pojawiła się w Polsce różnorodna literatura. Co było więc przedtem? Nie cofajmy się do Kochanowskiego, bo autorowi notatki chodziło zapewne o literaturę współczesną. Ale i pozostając tylko na jej gruncie, trudno przyznać rację niemieckiemu dziennikarzowi. Literatura polska nie zeszła przecież z drzewa w roku 1989. Gombrowicz nie był neandertalczykiem, Dąbrowska z Iwaszkiewiczem nie huśtali się na ogonach, Mackiewicz z Herlingiem nie pisali po ścianach jaskiń. A Odojewski, a Parnicki, a Lem, a Terlecki, a Madej? Czyż nie jest to wielka różnorodność?

Kiedy piszę te słowa, Olga Tokarczuk, Marek Bieńczyk, Jerzy Pilch, Anna Bolecka, Magdalena Tulli i inni prozaicy młodszego i średniego pokolenia rozmawiają we Frankfurcie ze swymi niemieckimi czytelnikami, dedykują im swoje książki w znakomitych, jak sądzę, niemieckich przekładach. Nie wydaje mi się przy tym, by uważali, że od nich zaczyna się literatura i że to oni wprowadzili do niej jakąś niezwykłą różnorodność. Jeśli zaś tak jest, to niedobrze.

Grzegorz Filip