13 Kwietnia
Opublikowano: 2022-04-13

O wspólnocie w spolaryzowanym świecie

Czym jest wspólnota i co powinniśmy robić, aby nasze społeczeństwo mogło się oprzeć polaryzacji? Próbę odpowiedzi na te pytania znajdujemy na jednym z blogów. 

Na blogu hatalska.com, prowadzonym przez analityczkę trendów Natalię Hatalską, pojawił się wpis zatytułowany „Po co nam wspólnota w dzisiejszym świecie”. Autorka przywołuje w nim czasy dzieciństwa, kiedy towarzyszyła rodzicom w różnego rodzaju protestach. Jej najsilniejszym wspomnieniem tamtych czasów jest ogromna siła, która biła od uczestniczących w nich ludzi.

Podobnych emocji zapewne wielu z nas doświadczało w swoim życiu jako konsekwencję wstrząsających wydarzeń. W szerokim ujęciu mógł to być wybuch pandemii COVID-19 czy trwająca wojna w Ukrainie. Blogerka pisze, że pojawiająca się chęć współdziałania to naturalny odruch – w naukach społecznych określany jako catastrophe compassion. Po otrząśnięciu się z największego szoku ludzie zaczynają sobie wzajemnie pomagać. Badania wskazują, że podczas i zaraz po katastrofie jesteśmy bardziej prospołeczni. „Problem polega na tym, że po tym pierwszym okresie jedności, wracamy znów do stanu wyjściowego, czyli do polaryzacji” – wskazuje Hatalska.

Dalej czytamy, że niezgadzanie się ze sobą jest oczywiście naturalne, ale tylko do pewnego momentu. Polaryzacja zaczyna się wtedy, kiedy nie chcemy podać ręki osobie mającej odmienne poglądy. Z badań wynika, że prawie 80 proc. Polaków podpisuje się pod stwierdzeniem: „Uważam, że polskie społeczeństwo w całym moim życiu nie było nigdy tak podzielone jak teraz”. Warto jednak widzieć, że nie dotyczy to tylko Polaków.

Autorka uważa, że obserwowany wzrost polaryzacji jest efektem wielu czynników: ekonomicznych, społecznych, technologicznych. Ważną rolę odgrywa między innymi kultura strachu, w której żyjemy. „Kiedy rośnie niepokój, rośnie też agresja” – czytamy. Swoją rolę odegrał szeroki dostęp do mediów społecznościowych, który zmienił tzw. ekonomię uwagi – skrajne opinie są bardziej pożądane niż obiektywizm.

To wszystko doprowadziło do znaczącego obniżenia się poziomu debaty publicznej. Poszukiwanie kompromisu bywa traktowane jak zdrada i spolaryzowane społeczeństwo nie jest w stanie dojść do żadnego porozumienia – uważa Hatalska i trudno się z nią nie zgodzić.

Jak zatem temu przeciwdziałać? Poza zrozumieniem samego zjawiska powinniśmy starać się nie zapominać, że wszystko, czego potrzebujemy – wspólnota, solidarność, odwaga i wsparcie – cały czas mamy w sobie. Mimo największych różnic, zawsze znajdziemy coś, co nas łączy. Mogą to być wspólne wartości – badania wskazują, że aż 71 proc. Polaków wierzy, że istnieją wartości, które łączą wszystkich ludzi.

Warto również, żebyśmy jednocześnie uczyli się krytycznego myślenia opartego na logice, jak również „myślenia sercem, opartego na empatii”. Dobrze też, aby już dzieci rozumiały, że świat nie jest czarno-biały i istnieją wyjątki od reguły i umiały rozpoznawać nieprawdziwe informacje. Swoją rolę w przeciwdziałaniu polaryzacji może odegrać także biznes.

Hatalska odnosi się również do wydanej przez swój zespół na początku roku mapy trendów i tego, jak na jej kształt wpłynie wojna w Ukrainie. „Wszystkie opisane na niej megatrendy i trendy pozostają w mocy, choć z pewnością duża część z nich się nasili” – przewiduje. Jak zaznacza, będą to wszystkie obszary związane z deglobalizacją, kryzysem surowcowym, przerwanymi łańcuchami dostaw, wojną wpływów, haktywizmem czy migracjami. Jednym z siedmiu najważniejszych megatrendów pozostaje utrata spójności społecznej i polaryzacja.

Mapa trendów opublikowana na blogu Hatalskiej może okazać się przydatna także dla naukowców. Jak podkreśla autorka „w prognozowaniu przyszłości nie chodzi tylko o to, żeby precyzyjnie przewidzieć przyszłość, ale żeby przewidzieć ją na tyle wcześnie, by móc ją jeszcze zmienić”. Jest to idealna przestrzeń do pracy dla badaczy, warto poszukać tam inspiracji.

Oprac. dr Paulina Mozolewska http://naukowka.pl/

O autorce:

Natalia Hatalska – CEO i założycielka infuture.institute – instytutu badań nad przyszłością. Jedna z najbardziej wpływowych ekspertek zajmujących się analizą, poszukiwaniem i prognozowaniem nowych trendów. Analityczka, trendwatcherka, autorka licznych projektów badawczych, doceniona m.in. Nagrodą Publiczności Kongresu Badaczy Polskiego Towarzystwa Badaczy Opinii i Rynku. Nagrodzona przez Geek Girls Carrots za bycie wzorem kobiety zajmującej się nowymi technologiami oraz tytułem Digital Shaper, wyróżniającym wybitne osobowości za wkład w rozwój gospodarki cyfrowej w Polsce. Autorka książek „Cząstki przyciągania”, „Far Future. Historia jutra” oraz najnowszej „Wiek paradoksów. Czy technologia nas ocali?”

 

Dyskusja (0 komentarzy)