O dodatkowe 43 mln zł minister nauki zwiększył dotację na nową siedzibę Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego. W sumie resort przeznaczy na ten cel ponad 173 mln zł.
Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego znajduje się na Wyspie Króla Jerzego w archipelagu Szetlandów Południowych. Od kontynentu Antarktydy dzieli ją 120 km. Jednostka działa od 1977 roku i jest nieprzerwanie użytkowana jako jedyna polska, całoroczna placówka naukowo-badawcza w tej części świata. Zarządza nią Instytut Biochemii i Biofizyki PAN.
W 2018 roku zapowiedziano przebudowę infrastruktury stacji i budowę nowego budynku głównego. Realizacja inwestycji ma umożliwić prowadzenie nowatorskich badań o znaczeniu strategicznym dla rozwoju polskiej nauki, gospodarki oraz polityki. Pozwoli także na rozszerzenie i rozpoczęcie badań o globalnym znaczeniu, zarówno poznawczym, jak i praktycznym z zakresu m.in. badania globalnych zmian klimatycznych i ich wpływu na zasoby i produktywność wód antarktycznych.
Kwota dotacji wynosiła początkowo prawie 88 mln zł i już wtedy była największą dotacją dla badań polarnych od 40 lat. Później zwiększono ją do ponad 130 mln zł. Na wniosek IBB PAN minister Dariusz Wieczorek właśnie dołożył kolejne 43 mln zł.
Bardzo się cieszę, że przeznaczone środki pozwolą na dokończenie inwestycji kompleksowej przebudowy Polskiej Stacji im. H. Arctowskiego, która to ze względu na swoje położenie pozwala na wzmocnienie pozycji międzynarodowej prowadzonych przez Polskę badań naukowych oraz zabezpieczenie obecności Polski na forum międzynarodowym. Ta unikatowa platforma badawcza umożliwia szersze włączenie się w badania nad zmianami klimatu, istotne ze względu na obecne i przyszłe uwarunkowania w funkcjonowaniu naszej planety – powiedział minister nauki na spotkaniu z przedstawicielami IBB PAN.
Do tej pory na inwestycję wydano już ponad 70 mln zł. Za tę sumę wykonano posadowienie bloków fundamentowych i montaż konstrukcji stalowej pod budynek główny, dwie hale magazynowe wraz z infrastrukturą wewnętrzną, instalację systemu wodno-kanalizacyjnego wraz z oczyszczalnią ścieków i przepompownią oraz modernizację systemu paliwowego i wymianę okablowania energetycznego. Do zakończenia procesu inwestycyjnego pozostała prefabrykacja konstrukcji budynku głównego oraz posadowienie jej na gotowej konstrukcji stalowej oraz prace wykończeniowe budynku głównego.
Realizacja kompleksowej przebudowy infrastruktury stacji pozwoli Polsce utrzymać się w elitarnym gronie dwudziestu państw prowadzących całoroczne stacje naukowo-badawcze w Antarktyce i utrzymać status członka Konsultatywnego Układu Antarktycznego, a wraz z nim równoważne prawo głosu w decyzjach dotyczących zarządzania Antarktyką. Termin zakończenia inwestycji zaplanowano na rok 2027.
Badania prowadzone na Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego w roku 2023 obejmowały swoim zakresem monitoring: morski, ekologiczny, gatunków obcych i antropopresji, UAV (wykonywanie zdjęć lotniczych za pomocą bezzałogowych statków powietrznych w celu wsparcia monitoringu ekologicznego), meteorologiczny, hydrologiczny Zachodniego Brzegu Zatoki Admiralicji, glacjologiczny (służący śledzeniu zmian zachodzących na czołach lodowców uchodzących do morza), sejsmologiczny, środowiskowy inwestycji, mający wykluczyć ryzyko negatywnego wpływu prac budowlanych związanych z renowacją infrastruktury na ekosystem.
Wśród realizowanych w ub.r. przedsięwzięć naukowych znalazł się m.in. projekt „King George Island Glacial History”, którego celem była ocena historii lodowcowej i dynamiki mas lodu na obszarach przylegających do Stacji H. Arctowskiego, z wykorzystaniem różnorodnych metod badawczych oraz nalotów UAV mas lodu. Badacze określali także różnice w skupiskach niezwiązanych ze stałym podłożem gromad drobnych skorupiaków (Ostracoda) w atlantyckim sektorze wód Arktyki i Antarktyki, weryfikując ich strukturę gatunkową, rozmieszczenie (kiedyś i dziś) oraz rolę w dwóch, odmiennych ekosystemach polarnych.
MK, źródło: MNiSW