Dwoje badaczy z Uniwersytetu w Białymstoku oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego znalazło się wśród 15 laureatów Wildlife Acoustics Scientific Product Grant. W jego ramach otrzymali wsparcie sprzętowe w postaci rejestratorów, które umożliwią przeprowadzenie zaawansowanych analiz bioakustycznych.
Wildlife Acoustics to wiodący producent technologii stosowanych w pasywnym monitoringu akustycznym, tworzący specjalistyczne rejestratory i oprogramowanie wspierające naukowców, badaczy i instytucje w dokumentowaniu oraz analizie dźwięków dzikiej przyrody. Oferuje granty, które wspierają rozwój badań nad dziką przyrodą, monitoring siedlisk i ochronę środowiska. Naukowcy mogą ubiegać się m.in. o grant na produkty (rejestratory, akcesoria i licencje na oprogramowanie o łącznej wartości do 4 tys. dolarów), aby pogłębić badania nad nietoperzami, ptakami, płazami i innymi dzikimi zwierzętami lądowymi.
W tegorocznej edycji wśród 15 beneficjentów znalazło się dwoje naukowców pracujących w polskich jednostkach. Dr Dominika Winiarska z Katedry Zoologii i Genetyki Wydziału Biologii Uniwersytetu w Białymstoku otrzymała wsparcie sprzętowe w postaci 10 rejestratorów Song Meter Micro 2 oraz licencji na oprogramowanie Kaleidoscope Pro, które umożliwią przeprowadzenie zaawansowanych analiz bioakustycznych. Prace badawcze rozpoczną się wiosną tego roku w dolinie Narwi i Supraśli.
Projekt ma na celu zbadanie, czy pasywny monitoring akustyczny może stać się wiarygodną alternatywą dla obserwacji terenowych w siedliskach lęgowych ptaków siewkowych. Technika ta sprawdza się doskonale m.in. w głośnych koloniach ptaków morskich czy pingwinów. Celem jest ocena, czy można ją efektywnie zastosować również tam, gdzie aktywność dźwiękowa ptaków jest niższa. Rejestratory dźwięku zostaną rozmieszczone wzdłuż ogrodzeń
przeciwdrapieżniczych otaczających kluczowe obszary lęgowe utworzone w dolinie Narwi i Supraśli przez Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków.
Rejestratory będą nagrywać głosy gatunków takich jak czajka, kszyk, krwawodziób czy rycyk przez cały sezon lęgowy, zgodnie z ustalonym harmonogramem, pozwalając uchwycić dobowe i sezonowe wzorce wokalizacji. Analizy obejmą m.in. charakterystykę krajobrazu dźwiękowego z użyciem indeksów akustycznych oraz porównanie aktywności głosowej ptaków siewkowych z wynikami tradycyjnych kontroli gniazd i zliczeń osobników dorosłych – wyjaśnia dr Winiarska.
Zaznacza, że projekt może znacząco przyczynić się do rozwoju nowoczesnych, nieinwazyjnych metod monitoringu ptaków siewkowych i innych zagrożonych gatunków ptaków.
Ochrona ptaków siewkowych w Europie staje się coraz trudniejsza z powodu intensyfikacji rolnictwa oraz ograniczeń tradycyjnych metod monitoringu. W miejscach takich jak rezerwaty Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków monitoring liczebności i sukcesu lęgowego polega na ręcznym wyszukiwaniu gniazd. Metoda ta pozwala na dokładne wykrywanie lęgów, ale wymaga wielokrotnych wizyt w sezonie lęgowym i
wiąże się z ryzykiem płoszenia ptaków oraz przypadkowego niszczenia gniazd ukrytych w gęstej roślinności – dodaje dr Dominika Winiarska.
Z kolei dr Nikhil Modak z Zakładu Anatomii Porównawczej w Instytucie Zoologii i Badań Biomedycznych Wydziału Biologii Uniwersytetu Jagiellońskiego otrzymał w ramach grantu 20 rejestratorów oraz 2 licencje Kaleidoscope Pro. Naukowiec zbada zmienną dynamikę populacji żab Pelophylax w stawach rybnych w pobliżu Krakowa, ze szczególnym uwzględnieniem żab P. ridibundus, P. lessonae i ich mieszańca P. esculentus. Tradycyjne metody monitoringu nie pozwalają na szczegółowe poznanie interakcji tych gatunków, szczególnie w sezonie lęgowym.
Dzięki zastosowaniu pasywnego monitoringu akustycznego w dziewięciu lokalizacjach zidentyfikujemy odgłosy specyficzne dla danego gatunku, co pozwoli na śledzenie czasowych zmian w tej populacji. Jest to szczególnie ważne, ponieważ P. ridibundus wydaje się rozprzestrzeniać i potencjalnie wypierać pozostałe dwa gatunki, prawdopodobnie z powodu zmian siedliskowych i lokalnego ocieplenia – tłumaczy dr Modak.
To pierwsze w Polsce badanie, w którym pasywny monitoring akustyczny zostanie wykorzystany w badaniach żab. Uzyskane dane akustyczne, jak wskazuje dr Modak, zmniejszą konieczność stosowania kosztownej identyfikacji molekularnej, umożliwiając zarazem długoterminowy, niezależny od warunków atmosferycznych, monitoring. Dostarczą też wiedzy na temat dominacji gatunkowej, nakładania się nisz akustycznych i dynamiki hybrydyzacji.
Wyniki wpłyną na strategie ochrony siedlisk i politykę adaptacji do zmian klimatu, zwłaszcza w przypadku P. lessonae, którego preferencje siedliskowe czynią go podatnym na ocieplenie i zmiany w użytkowaniu gruntów – podkreśla post-dok z UJ.
MK
