Doktoranci, sukces czy pora¿ka? - nad tym pytaniem zastanawiaj± siê autorzy tekstu zamieszczonego na ³amach „Miesiêcznika Politechniki Warszawskiej” (nr 1/04). Najwiêksz± bol±czk± doktorantów w Polsce jest ich status „s³uchacza dziennych studiów doktoranckich”. Nie przys³uguj± im ani studenckie przywileje, ani te, które otrzymuj± pracownicy zatrudnieni w ramach umowy o pracê. Zgodnie z ustaw± z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, doktoranci nie maj± prawa do korzystania ze zni¿ek komunikacyjnych ani funduszu socjalnego uczelni, wnosz± pe³n± op³atê za akademik. Uprawnieni s± do 8-tygodniowego urlopu, ubezpieczenia zdrowotnego oraz zaliczenia studiów doktoranckich - maksymalnie 4 lata - do okresu pracy, od którego zale¿± uprawnienia pracownicze. Maj± te¿ prawo do pobierania stypendiów.
Doktoranci studiów dziennych PW mog± otrzymaæ stypendia w wysoko¶ci od 900 z³ (na I roku) do 1050 z³ (na IV roku). Jednak pieniêdzy nie starcza dla wszystkich. Zmieniono te¿ przepis, który pozwala³ na finansowe wspieranie osób przed³u¿aj±cych studia doktoranckie. Zgodnie z ustaw± o stopniach naukowych doktoranci-stypendy¶ci mog± podejmowaæ pracê zarobkow±, ale wy³±cznie w niepe³nym wymiarze czasu pracy.
Istotnym problemem PW s± tzw. skre¶leni. Na ok. 1500 doktorantów studiów dziennych i zaocznych w roku akademickim 2002/03 skre¶lono 96 s³uchaczy. W tym roku akademickim skre¶lono ju¿ ponad 100 osób. By tego unikn±æ, niektóre wydzia³y nie udzielaj± stypendiów na I semestrze lub przyznaj± tylko 50 proc. przewidzianej kwoty. A wszystko dlatego, ¿e istnieje podejrzenie, i¿ dla wielu osób rozpoczêcie studiów doktoranckich to sposób na przetrwanie bezrobocia.
Decentralizacja zarz±dzania w pañstwowej szkole wy¿szej - szanse i zagro¿enia, to tytu³ artyku³u publikowanego w „Naszej Akademii”, pi¶mie Akademii Ekonomicznej we Wroc³awiu (nr 1/04).
Jeden ze sposobów rozumienia decentralizacji traktuje j± jako proces oddawania czê¶ci uprawnieñ, a w ¶lad za nimi odpowiedzialno¶ci, ze szczebla wy¿szego na ni¿sze szczeble zarz±dzania. Elementarnym utrudnieniem w racjonalnym gospodarowaniu finansami uczelni jest brak efektywnych metod okre¶lania kosztów procesu kszta³cenia. Wspó³czynniki kosztoch³onno¶ci, przyjmowane do algorytmicznego obliczenia dotacji na dzia³alno¶æ dydaktyczn±, mog± w poszczególnych uczelniach ró¿niæ siê od siebie znacz±co. Dlatego w³a¶nie istotne jest okre¶lenie rzeczywistych kosztów kszta³cenia na danym kierunku. W ostatnim czasie dyskutuje siê na temat sk³adników, które w algorytmie dotacji MENiS powinny wp³ywaæ na jej wielko¶æ dla konkretnej uczelni. Jedna z propozycji wy³±cza z algorytmu sk³adnik odnosz±cy siê do kadry dydaktycznej, wprowadza te¿ nowe sk³adniki, m.in. kosztoch³onno¶æ kierunków studiów.
Zdaniem autora tekstu, podstawowym zadaniem w procesie decentralizacji w pañstwowej uczelni wy¿szej jest, jak siê wydaje, okre¶lenie wzajemnych relacji pomiêdzy samodzielnymi jednostkami, np. wydzia³ami i jednostkami pomocniczymi, jak równie¿ wyznaczenie zakresu zadañ realizowanych wspólnie przez ca³± uczelniê. S± to m.in.: wspólna polityka inwestycyjna, dba³o¶æ o zachowanie struktury materialnej uczelni (remonty budynków), stworzenie funduszy stabilizacyjnych i rezerwowych, finansuj±cych przedsiêwziêcia mniej dochodowe, utrzymanie jednostek centralnych, niezbêdnych do funkcjonowania uczelni, polityka socjalna uczelni. Zasada decentralizacji zarz±dzania ¶rodkami finansowymi w uczelni nie zmniejsza uprawnieñ rektora i nie ogranicza uprawnieñ senatu, wynikaj±cych z ustawy o szkolnictwie wy¿szym.
O przystosowaniu procesu dydaktycznego, g³ównie kierunków nauczania, do zmieniaj±cej siê rzeczywisto¶ci czytamy w „Aktualno¶ciach”, kwartalniku Akademii Rolniczej w Lublinie (nr 4/03).
Zapocz±tkowane na pocz±tku lat 90. zmiany objê³y ca³okszta³t dzia³alno¶ci uczelni zwi±zany z procesem dydaktycznym. Poprawiono stan kadrowy. W 1996 AR w Lublinie zatrudnia³a 662 nauczycieli akademickich, obecnie 758, w tym 211 profesorów i doktorów habilitowanych. Liczba pracowników z tytu³em doktora wzros³a w tym samym czasie z 300 do 370. Na czterech wydzia³ach powo³ano nowe kierunki i specjalno¶ci, m.in. technologiê ¿ywienia cz³owieka, biotechnologiê, obrót towarowy i towaroznawstwo, in¿ynieriê ¿ywno¶ci, in¿ynieriê kszta³towania ¶rodowiska, ochronê ¶rodowiska, architekturê krajobrazu, agrobiznes. Trzy z piêciu wydzia³ów zmieni³y nazwy, które s± odzwierciedleniem zachodz±cych zmian. W lutym 2003 r. uczelnia utworzy³a Biuro Karier Studenckich i Promocji Uczelni, które ma za zadanie przede wszystkim przygotowanie studentów do odnalezienia siê na rynku pracy po ukoñczeniu studiów. Koordynuje ono tak¿e promocjê uczelni i prowadzi sprawy Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjació³ AR w Lublinie. W³±czenie do dzia³alno¶ci Biura kontaktów z absolwentami, z których wielu zajmuje znacz±ce stanowiska, ma tak¿e na celu u³atwienie statutowej dzia³alno¶ci, tj. pomocy absolwentom w pozyskiwaniu miejsc pracy.
(ami)