Jakość nauczania

W programie posiedzenia znalazły się zagadnienia ważne dla całego systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. W szczególności były to kwestie związane ze standardami nauczania, wyrównywaniem szans edukacyjnych polskiej młodzieży, jakością kształcenia, regionalnymi strukturami uczelni niepaństwowych oraz promocją uczelni i ich współpracą ze środkami masowego przekazu.

Tzw. minimalne wymagania programowe, uchwalone w latach 90., przyjęły obecnie nazwę standardów nauczania. Były one opracowywane dla poszczególnych kierunków studiów, choć nie zawsze dla poszczególnych poziomów nauczania. Rozbieżności w nich były tak znaczne, że skłoniło to Radę Główną Szkolnictwa Wyższego do weryfikacji i opracowania nowych. Z dyskusji prowadzonej podczas obrad Prezydium wyniknęły m.in. następujące wnioski.

• Istnieje znaczna dysproporcja między liczbą godzin na studiach licencjackich i jednolitych studiach magisterskich. Studia licencjackie trwają 6 semestrów, przy ogólnym wymiarze godzin 2200 na jeden semestr przypada więc przeciętnie 367 godzin. Natomiast na 4 semestry uzupełniających studiów magisterskich pozostaje 800 godzin, semestralnie - 200 godzin. Studia licencjackie, uzupełniane praktyką zawodową, są przeciążone, a uzupełniające studia magisterskie określane są często jako „spacerek po dyplom”. Ktoś może powiedzieć, że przecież są to minimalne wymagania w zakresie liczby godzin, że uczelnie mogą je zwiększyć. Problem polega na tym, że uczelnie państwowe i prywatne nie mają nadmiaru pieniędzy, a więc jednym i drugim coraz częściej zagraża zadłużenie.
• Występująca w ostatnich latach tendencja polega na wzroście liczby godzin zajęć, podczas gdy w państwach zachodnich występuje, zdaniem dyskutantów, tendencja odwrotna. Duża liczba godzin zajęć, może poza eksperymentalnymi kierunkami studiów, upodabnia studia wyższe do gimnazjów czy liceów i powoduje, że student nie ma czasu na samodzielne studia i rozwijanie umiejętności zdobywania i przetwarzania informacji.
• Studia licencjackie w Polsce nie przyjęły się i nie mamy dostatecznie określonych powodów tego stanu rzeczy. Wnioski prowadzą do skoordynowania standardów nauczania na studiach licencjackich i uzupełniających magisterskich. Prawie wszyscy absolwenci studiów licencjackich podejmują dalszą naukę na uzupełniających studiach magisterskich.
• Liczba godzin objętych standardami na poszczególnych kierunkach studiów powinna być znacznie niższa w porównaniu ze stanem obecnym, ponieważ aktualna sytuacja nie pozwala autonomicznym uczelniom, nawet w części, na samodzielne dostosowanie programów do bieżących, a często i regionalnych potrzeb kształcenia, nie mówiąc już o stosowaniu Europejskiego Systemu Transferu Punktów.

Szanse edukacyjne polskiej młodzieży w zakresie ukończenia studiów wyższych są zróżnicowane i, jak dotychczas, nie ma systemu ich wyrównywania. 28 czerwca odbędzie się na ten temat konferencja w Sejmie pod patronatem wicemarszałka Sejmu Janusza Wojciechowskiego. Mamy przekonanie, że w czasie obrad tej konferencji zostaną określone kierunki działań otwierające szerszą drogę do edukacji także młodzieży ze środowisk wiejskich i mniejszych miast.

Jakość kształcenia znajduje się w centrum uwagi uczelni niepaństwowych. Zagadnienia jakości rozpatrywane są na tle Procesu Bolońskiego: Deklaracja Bolońska jest odpowiedzią na przemiany w szkolnictwie amerykańskim, dokonujące się w ostatnich kilkunastu latach (...). Jest ona elementem rywalizacji Europy w zakresie podnoszenia poziomu postępu technologicznego, jakości i niezawodności produkcji oraz efektywności gospodarowania, której zasady określono kompleksowo w uchwałach lizbońskich (P. Bożyk, Zadania wyższego szkolnictwa niepaństwowego w Polsce w realizacji celów Deklaracji Bolońskiej, referat wygłoszony na Zgromadzeniu Plenarnym KRUN, Warszawa 2003 r.).

Procesy jakości kształcenia będą omawiane również na konferencji, która odbędzie się w Białymstoku 23-25 czerwca. Referaty wygłoszą m.in.: prof. Jerzy Błażejowski, przewodniczący Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, prof. Andrzej Jamiołkowski, przewodniczący Państwowej Komisji Akredytacyjnej, prof. Janina Jóźwiak, prezes Zarządu Stowarzyszenia Edukacji Menedżerskiej. Wezmą w niej udział również goście z zagranicy, w tym przewodniczący Konferencji Rektorów Uczelni Prywatnych w Niemczech (to nowa organizacja, powstała 17 maja br.).

Prezydium KRUN spotkało się także z rektorami 12 uczelni niepaństwowych województwa lubelskiego, którzy tworzą kolegium regionalne. W Polsce istnieje 287 uczelni niepaństwowych. Spotkanie z przedstawicielami ich wszystkich nie zawsze jest możliwe, dlatego Prezydium KRUN postanowiło stworzyć struktury regionalne. Problemy stojące przed uczelniami niepaństwowymi mają wymiar krajowy, ale też lokalny. Uczelnie współpracują z władzami województwa i samorządów lokalnych, z biznesem, prowadzą badania naukowe na rzecz regionalnej polityki gospodarczej. Mają też kontakty ze szkołami licealnymi oraz promują edukację za pośrednictwem regionalnych mediów.