)
Szkolnictwo wysze wreszcie wchodzi w er informatyzacji! A przynajmniej ma wej, zgodnie z rozporzdzeniem ministra edukacji w sprawie dokumentacji studiw. Pierwsze dwa paragrafy wspomnianego rozporzdzenia dotycz dokumentacji studiw. Niby nic nowego – teczki akt osobowych studenta ju s w uczelniach zakadane. Nowoci jest zapis, e rejestr wydanych dokumentw i legitymacji moe by prowadzony w formie elektronicznej. W takiej formie mona zaoy take album studentw, czyli zbir danych, zawierajcy dat rozpoczcia studiw, dane osobiste studenta, informacje dotyczce wiadectwa dojrzaoci lub dyplomu ukoczenia studiw, nazw wydziau i kierunku oraz rok studiw, na ktry student zosta przyjty. Ale w tych przypadkach rozporzdzenie daje tylko moliwo, nie nakaz, prowadzenia elektronicznej formy tych dokumentw.
Dyplom ukoczenia studiw troch zdroeje, bdzie kosztowa 60 zotych (wczeniej 50). Wiksze koszty poniesie absolwent chccy otrzyma dodatkowy odpis dyplomu w tumaczeniu na jzyk obcy (angielski, francuski, hiszpaski, niemiecki lub rosyjski). Za t usug trzeba zapaci 40 zotych.
By moe archiwa uczelni przestan zapenia si stosami papieru, bo prace dyplomowe do archiwum mona skada w formie elektronicznej. Ale to te bdzie zaleao od regulaminu uczelni. Z powodu przepenienia magazynw ju teraz w wielu szkoach wyszych domagano si, by studenci dostarczali prace dyplomowe do archiwum wydrukowane dwustronnie i mniejsz czcionk. A elektronicznej formy pracy wymagano na przykad w UMCS, gdzie sprawdzano j tak zwanym programem antyplagiatowym.
Najwiksza nowo pojawia si w paragrafie trzecim wspomnianego aktu prawnego: „Ilekro w rozporzdzeniu jest mowa, bez bliszego okrelenia, o legitymacji studenckiej, naley przez to rozumie rwnie elektroniczn legitymacj studenck”. Czyli norm ma by elektroniczna legitymacja, nie ksieczka w czarnej okadce, na ktrej wewntrznych stronach byo zdjcie studenta i rubryczki do wstawiania piecztek uczelni potwierdzajcych okresy studiw (nawiasem mwic, piecztki te bardzo atwo byo podrobi, jeli nie drukujc za pomoc komputera, to odbijajc dwuzotwk pomalowan tuszem; kontrolerzy w komunikacji miejskiej czy pocigach czciej mieli wtpliwoci w stosunku do oryginalnych piecztek odbijanych niedokadnie w dziekanatach ni podrobionych na komputerze).
Dokadne dane dotyczce nowych legitymacji zawarto w zaczniku do rozporzdzenia. Pracowano nad nim dugo, ustalajc niezbdne szczegy. – Chcielimy tak uksztatowa zapisy, by nie wskazywa konkretnego producenta i by pojawianie si na rynku nowych rozwiza technologicznych umoliwiao stosowanie bez zmian tego rozporzdzenia – tumaczy Wodzimierz Chocianowicz, ktry bra udzia w pracach zespou tworzcego rozporzdzenie o dokumentacji studiw, a w szczeglnoci zajmujcego si zapisami dotyczcymi elektronicznej legitymacji.
Jak waciwie ma wyglda nowy dokument? Bdzie podobny do dowodw osobistych lub kart bankomatowych. Wedug zacznika do wspomnianego rozporzdzenia, legitymacja studencka jest elektroniczn kart procesorow z interfejsem stykowym, ale moe zawiera rwnie inne interfejsy, na przykad bezstykowy (co oznacza, e urzdzenie odczytujce kart moe si znajdowa w pewnej odlegoci od niej). Zrobiona bdzie z laminowanego materiau. Poddruk, wykonany w technice offsetowej, to to z grafik, elementami zabezpieczajcymi w formie stylizowanego, powtarzalnego ornamentu geometrycznego, godem pastwowym, napisem LEGITYMACJA STUDENCKA i innymi napisami standardowo wystpujcymi na legitymacjach. To bdzie w odcieniach kolorw zielonego i niebieskiego. Poza tym na dokumencie znajdzie si miejsce na zdjcie i kod kreskowy. Ju w gestii uczelni pozostanie personalizacja legitymacji, czyli naniesienie kolorowego zdjcia jej posiadacza, jego imienia, nazwiska, peselu i adresu oraz nazwy uczelni, daty wydania dokumentu, numeru albumu i kodu kreskowego. Dane te, wraz z dat wanoci legitymacji, zapisywane maj by rwnie w ukadzie scalonym dokumentu, a odczytywa je bd specjalne urzdzenia. Wano legitymacji potwierdz take hologramy umieszczane w kolejno oznaczonych polach, dziki czemu na przykad kontrolerzy w komunikacji publicznej nie bd potrzebowali specjalnego wyposaenia, by stwierdzi, czy legitymujcy si jest jeszcze studentem.
Rozporzdzenie mwi, e indeksy i legitymacje studenckie mog by wydawane na blankietach wedug dotychczasowych wzorw do wyczerpania ich zapasw, nie duej jednak ni do 31 grudnia 2006 roku. Czyli uczelnie ju musz przygotowywa si do zmian, cho rnie interpretuj ten przepis – albo sprbuj wyda nowe legitymacje ju tegorocznym studentom, albo dopiero tym, ktrzy rozpoczn studia w 2007 roku, lub starszym, ktrzy zgubi legitymacj.
– Terminem docelowym jest pocztek roku akademickiego 2006/07, ale jeeli uda nam si zrealizowa wszystkie procedury przetargowe, to chcemy jeszcze w kwietniu/maju rozpocz wymian starych legitymacji na elektroniczne – tumaczy prof. Marek Krglewski, prorektor do spraw nauki i wsppracy midzynarodowej UAM w Poznaniu – Studenci starszych lat bd wymienia legitymacje na zasadzie dobrowolnoci. Nie bdziemy nikogo zmusza, bo dotychczasowe dokumenty nadal zachowaj swoj wano.
A wymiana nie jest taka prosta, zwaszcza finansowo. Za sam legitymacj wprawdzie zapaci student (17 z, stara kosztowaa 5 z), ale za sprzt potrzebny do przygotowania legitymacji, a w szczeglnoci urzdzenia odczytujce j (np. w bibliotekach, stowkach, domach akademickich), zapaci uczelnia.
– Trzeba mie wiadomo, e to nie jest tylko cena karty, ale take koszt infrastruktury – tumaczy Wodzimierz Chocianowicz z Politechniki Szczeciskiej. – Wiele uczelni jest na tyle zinformatyzowanych, e zostaje im tylko kwestia adaptacji nowego rozwizania, albo przygotowania tak zwanych interfejsw czy te programowych rozwiza poredniczcych, umoliwiajcych wspprac e−legitymacji z reszt istniejcych ju baz danych. Adaptacja, wbrew pozorom, nie jest droga. Natomiast uczelnie, ktre nie miay takich rozwiza, rzeczywicie musz ponie nieco wiksze nakady. W tym przypadku wskazane jest czenie si szk wyszych z tego samego regionu, co pomogoby obniy koszty informatyzacji.
Uczelnie ju tworz wsplne plany wprowadzania w ycie nowego rozporzdzenia.– Nasz uniwersytet zaproponowa wszystkim uczelniom w Polsce przeprowadzenie wsplnego przetargu na hologramy – opowiada prof. Marek Krglewski z UAM. – Sto kilkadziesit uczelni na t propozycj odpowiedziao. Natomiast rektorzy uczelni poznaskich postanowili stworzy konsorcjum i przy Politechnice Poznaskiej powoa Centrum Personalizacji Elektronicznej Legitymacji Studenckiej. W nim bd nanoszone wszystkie nadruki i dane studenta wprowadzane do pamici karty. Robimy to w jednym miejscu, bo tylko jeeli przekroczymy poziom stu tysicy studentw, mamy szanse zmieci si w kosztach, ktre wynikaj z rozporzdzenia ministra edukacji, czyli 17 zotych od karty. Jeeli mniejsze uczelnie miayby same personalizowa karty, te pienidze nie wystarczyyby.
Zdaniem Wodzimierza Chocianowicza, nie powinno si ustala w rozporzdzeniu grnej granicy ceny nowej legitymacji: – Uczelnie maj rny potencja finansowy i naleaoby pozostawi swobod wyboru. Jeli zdecyduj si na bardziej wszechstronne rozwizania, to obci studenta ow maksymaln cen, ktra pojawia si w rozporzdzeniu, a reszt dofinansuj. Zreszt w tym kierunku niektre szkoy wysze zmierzaj, cznie z Politechnik Szczecisk.
Nowa legitymacja mogaby w przyszoci spenia rwnie zadania biletu okresowego w komunikacji miejskiej. Takie rozwizanie bdzie moliwe ju wkrtce w miastach, w ktrych wprowadzono elektroniczne bilety. Rnie s nazywane: karty miejskie funkcjonuj w Warszawie, Jaworznie, Piotrkowie Trybunalskim, komkarta w Poznaniu, a z e−karty korzystaj pasaerowie w Wabrzychu. S to karty bezstykowe, na ktrych nie ma widocznego paska magnetycznego czy chipa. Wystarczy zbliy j do kasownika na odlego 10 centymetrw, nie trzeba wyjmowa z torebki czy portmonetki. Ju teraz planuje si poczenie tych e−biletw z nonikami innych informacji, na przykad opat za parkowanie. Planowane jest poczenie elektronicznej legitymacji studenckiej z poznask komkart. MPK Pozna prowadzi w tej sprawie rozmowy z konsorcjum poznaskich uczelni, ktre musz dostosowa si do systemu informatycznego przedsibiorstwa.
– Blankiety legitymacji elektronicznych, ktre kupimy, bd zawieray ukad stykowy, wymagany przez rozporzdzenie – mwi prof. Krglewski. – Ale dodatkowo wyposaone zostan w ukad bezstykowy, w ktrym mona bdzie umieci aplikacj umoliwiajc korzystanie z komunikacji miejskiej.
Ale to nie wszystkie funkcje, jakie mogaby peni nowa legitymacja.
– W Politechnice Szczeciskiej zakadamy wykorzystanie tej karty w systemie dostpu do zbiorw bibliotecznych – mwi Wodzimierz Chocianowicz. – Rozwaamy zastosowanie karty hybrydowej, z dodatkowym i niezalenym od ukadu zawierajcego e−legitymacj, ukadem zblieniowym. Mona by wtedy uywa jej w systemach kontroli dostpu, na przykad do laboratoriw.
Rwnie poznaskie szkoy wysze planuj wykorzystanie legitymacji elektronicznych w systemach bibliotecznych, w ktrych ju uywa si kart z kodem kreskowym. Kod, przypisany do okrelonego studenta, znajdzie si take na elektronicznych legitymacjach, wic bez wielkich zmian w systemie atwo bdzie stosowa nowe dokumenty w bibliotekach. Ale, jak mwi prof. Krglewski, to nie wszystkie funkcje, ktre moe spenia legitymacja poznaskich uczelni. – Chcemy przede wszystkim wykorzysta legitymacje do kontroli dostpu wejcia do budynkw czy pomieszcze. Ale eby mogo to funkcjonowa, musimy stworzy odpowiedni infrastruktur i zainstalowa czytniki kart. Ze wzgldu na koszty, bdziemy to robi sukcesywnie, zaczynajc od miejsc, w ktrych s bardzo drogie urzdzenia albo niebezpieczne substancje. Wrd poznaskich uczelni przodowa bdzie politechnika, ktra ju ma budynek przystosowany do tego typu kontroli dostpu.
Legitymacja moe by kluczem do akademikw, kart patnoci w stowkach, mogaby zawiera punkty kredytowe wykorzystywane w dostpie do ksero, komputerw, pywalni. Wszystko zaley od pojemnoci jej procesora i moliwoci uczelni. Do penej informatyzacji uczelni jest jeszcze duga droga. Ale ju obralimy waciwy kierunek.