(...) Mj „laboratoryjny chleb powszedni” od poowy studiw i obiekt ywego zainteresowania wspczesnych nauk biologicznych to DNA - kwas dezoksyrybonukleinowy. Ta dwuniciowa, spiralnie zwinita czstka, zbudowana jest z podjednostek zwanych nukleotydami. Kady nukleotyd zawiera jedn z czterech zasad azotowych - adenin, guanin, cytozyn lub tymin. Dziki genialnej w swej prostocie regule parowania si tych zasad, znajc sekwencj, czyli kolejno uoenia nukleotydw w jednej nici, moemy bez problemw odtworzy kontinuum nukleotydw drugiej. Korzystajc ze znajomoci budowy kwasw nukleinowych, stworzono pen gam metod, pozwalajcych, midzy innymi, na identyfikacj organizmw, porwnywanie ich DNA, wykrywanie mutacji rnej wielkoci i pochodzenia oraz analiz filogenetyczn, zajmujc si ustalaniem pokrewiestwa ewolucyjnego istot ywych.
Rozejrzyjmy si wok. Na naszym globie wystpuj ogromne iloci wody. Bez tej substancji nasze ycie byoby niemoliwe. Ze wzgldu na postpujce zanieczyszczenie rodowiska, zasoby czystej wody kurcz si w zastraszajcy sposb. Czemu wic nie zaprzc nauki do ocalenia tego, co nam jeszcze zostao? Dlatego badania, ktre zamierzaam przeprowadzi w Tartu, skupiay si na bakteriach osadu czynnego, czyli mieszaninie mikroorganizmw uywanych do biologicznego oczyszczania wody i ciekw.
Ze wzgldu na proekologiczn polityk wikszoci pastw europejskich metody biologiczne wykorzystywane w technologiach utylizacji odpadw stay si nie tyle modne, co konieczne. Dlatego te wanym zagadnieniem, nie tylko z punktu widzenia technologii, jest poszukiwanie mikroorganizmw zdolnych do wydajnej eliminacji zanieczyszcze. Pytanie: co ma do tego biologia molekularna? Ot organizmy wystpujce w sztucznych ukadach biologicznych, jakimi s bioreaktory osadu czynnego, pozwalaj ledzi ich zmienno genetyczn oraz szybko tworzenia si nowych „rozwiza metabolicznych” w postaci uruchamiania wydajnych szlakw rozkadu zwizkw szkodliwych. Wyobramy sobie ukady w postaci wielkich beczek wypenionych po brzegi kaczkowat, pynn mas, ktra pozwala przyjrze si przyspieszonej ewolucji genw kodujcych enzymy, spowodowanej dopywem zwizkw chemicznych, z ktrymi bakterie musz sobie radzi. Trudno? Wcale nie. A jednoczenie uzyskujemy cenne rdo informacji dotyczcej pozyskiwania szczepw bakteryjnych najefektywniejszych w procesach oczyszczania. Azot i jego zwizki s jednym z najniebezpieczniejszych wrogw czystych wd. Ich nadmiar, czsto w poczeniu z nadwyk zwizkw fosforu, powoduje tak czste w ciepych miesicach zakwity wd. adna przyjemno tapla si w „kwitncej”, zielonej sadzawce na Mazurach. Std, choby dla samej przyjemnoci kpieli w czystej wodzie, usunicie nadmiaru azotu to wany krok. (...)