W art. 2 ust. 1 ustawy „Prawo o szkolnictwie wyszym” zdefiniowano pojcie uczelni, dzielc je na okrelone kategorie. Jedn z wielu kategorii jest podzia na uczelnie akademickie i zawodowe. Ma on charakter rozczny, zatem kada szkoa musi nalee do jednej lub drugiej kategorii. Przyjtym w tym wypadku kryterium podziau nie jest rodzaj prowadzonych studiw, lecz uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora.
W tym samym artykule ustawodawca okreli rodzaje studiw, wrd ktrych zasadnicze znaczenie ma podstawowy podzia na: studia I stopnia (licencjackie lub inynierskie), studia II stopnia (magisterskie) oraz studia III stopnia (doktoranckie), co jest konsekwencj przyjcia przez nasz kraj strategii boloskiej. Pewnym odstpstwem od tego jest uzupenienie owej triady o tzw. jednolite studia magisterskie, ktre maj by nadal prowadzone na 11 kierunkach. Doda wypada, e studia I i II stopnia s prowadzone zarwno przez uczelnie akademickie, jak i zawodowe. Jednoczenie pod pojciem uczelni zawodowych w jednej kategorii mieszcz si zarwno szkoy wysze prowadzce wycznie studia I stopnia, jak i prowadzce studia II stopnia oraz jednolite studia magisterskie.
Regulacj tak wypada oceni krytycznie. Podzia na typy i rodzaje szk wyszych nie jest wycznie kwesti nazewnictwa, poniewa z kwalifikacj do okrelonego typu szk wi si konsekwencje prawne – np. wynikajce z art. 61 ust. 5 ustawy, okrelajcego ustrj uczelni oraz wyznaczajcego zakres swobody w statutowym okrelaniu wewntrznego ustroju uczelni w zalenoci od tego, czy uczelnia prowadzi wycznie studia I stopnia, czy take II stopnia. Podobnie czyni art. 13 ust. 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 i 4, ktry zwalnia niektre uczelnie zawodowe – prowadzce jedynie studia I stopnia – z ustawowego obowizku prowadzenia bada naukowych i prac rozwojowych oraz ustawowego obowizku ksztacenia i promowania kadr naukowych. Trudno zatem zgodzi si ze zdaniem ustawodawcy, e oba typy szk maj charakter zawodowy, nie rnic si midzy sob nazw ani rodzajem dziaalnoci. Jeli natomiast uwzgldni si rzeczywiste zrnicowanie, to konsekwencj musi by wprowadzenie rozrnienia w nazewnictwie.
Jednym z moliwych rozwiza byoby zatem utrzymanie nazwy „uczelnia zawodowa” jedynie w odniesieniu do szkoy wyszej prowadzcej wycznie studia I stopnia, pozostae szkoy, nie majce uprawnie akademickich, pozbawiajc przymiotnika „zawodowy” i przyjmujc w stosunku do nich nazw „uczelnia” oraz „szkoa wysza” bez dodatkowej specyfikacji. Dalej idcym rozwizaniem byaby cakowita rezygnacja z tego niezbyt szczliwie kojarzcego si okrelenia szkoy wyszej. Optowabym za tym ostatnim, naley wzi tu bowiem pod uwag rol, jak odgrywa nazwa uywana w stosunku do uczelni. Zarwno uczelnie niepubliczne, jak i publiczne, mog pobiera opaty za wiadczenie usug edukacyjnych, prowadzenie bada, przyjmowa darowizny itp. Mog te prowadzi dziaalno gospodarcz. Zatem w sytuacji, gdy rodzajem i jakoci ksztacenia konkuruj one zarwno o studentw, jak i o rodki finansowe, nazwa szkoy wyszej zaczyna mie „warto rynkow”, okrelajc take rodzaj wyksztacenia, jakie w danej szkole mona uzyska. Wystpujcy w nazwie uczelni przymiotnik „zawodowa” moe oddziaywa negatywnie przy podejmowaniu wyboru studiw, zwaszcza w przypadku podejmowania studiw II stopnia lub jednolitych magisterskich.
Doda wypada, e pod rzdami poprzedniej ustawy w stosunku do szk wyszych, ktre prowadziy studia magisterskie, a nie uzyskay uprawnie do nadawania stopnia naukowego doktora, uywano oglnego okrelenia „uczelnia”, nazw „wysza szkoa zawodowa” zastrzegajc – w myl obowizujcej wwczas ustawy z 26 czerwca 1997 o wyszych szkoach zawodowych – wycznie w stosunku do uczelni prowadzcych ksztacenie na poziomie licencjackim bd inynierskim. Nazwy te byy stosowane przez wiele lat i utrwaliy si zarwno w wiadomoci spoecznej, jak i w obrocie prawnym. Wczenie szk wyszych prowadzcych studia II stopnia i jednolite studia magisterskie do jednej kategorii ze szkoami zawodowymi w rozumieniu poprzednio obowizujcych przepisw, bez wskazania rnicy midzy nimi, a jednoczenie wyczenie ich z kategorii obejmujcej take szkoy wysze o charakterze akademickim, jest w istocie rodzajem degradacji. Biorc pod uwag fakt, i uzyskanie uprawnie do prowadzenia studiw magisterskich wie si z kosztami i wysikiem organizacyjnym, moe to rodzi poczucie nieuzasadnionej dyskryminacji.
Warto take zwrci uwag na niezrczno o charakterze protokolarnym przy okrelaniu (art. 54 ust. 2 ustawy) nazwy Konferencji Rektorw Zawodowych Szk Polskich. Artyku ten odnosi si do ciaa skupiajcego rektorw uczelni zawodowych w rozumieniu ustawy, co wyranie zaznaczone jest w tyme przepisie. Chodzi zatem nie tyle o „szko zawodow”, co o „zawodow szko wysz” – taka bowiem nazwa jest rwnowana pojciu „uczelni zawodowej”. Tymczasem w powszechnym odbiorze – z ktrym ustawodawca winien si liczy – pojcie szkoy zawodowej nie tylko nie oznacza szkoy wyszej, ale nawet szkoy maturalnej. W takiej sytuacji uzna naley, i ustawowa nazwa Konferencji Rektorw – narzucona przez ustawodawc – nie do koca odpowiada treci, ktr winna reprezentowa tak opisana instytucja. Nadawanie nazwy wasnej okrelonej instytucji suy nie tylko celom identyfikacji danego podmiotu, lecz take peni rol „komunikacyjn” – wskazuje na funkcje i zadania nalece do zakresu dziaa instytucji. Jest to tym bardziej istotne, i w niniejszym wypadku mamy do czynienia z instytucj publiczn utworzon przez akt prawa powszechnie obowizujcego.