Ponad rok temu, dokadnie 5 lutego 2005, wraz z wejciem w ycie Ustawy o zasadach finansowania nauki, przesta istnie Komitet Bada Naukowych. Wikszo jego zada i kompetencji wymieniona ustawa przekazaa nowo powoanej instytucji – Radzie Nauki, ktra skada si z piciu organw: przewodniczcego Rady, Komitetu Polityki Naukowej i Naukowo−Technicznej, Komisji Bada na rzecz Rozwoju Nauki, Komisji Bada na rzecz Rozwoju Gospodarki oraz Zespou Odwoawczego. Wrd organw Rady najwicej dawnych kompetencji KBN przypado Komisji Bada na rzecz Rozwoju Nauki (KBnrRN). Komisja ta liczy 28 czonkw, ktrymi – na mocy przepisw przejciowych – zostali byli czonkowie zespow KBN IV kadencji. W przyszoci czonkowie Komisji maj by wybierani w wyniku dwustopniowych wyborw, co odrnia ich od czonkw pozostaych organw Rady, ktrzy – z wyjtkiem Zespou Odwoawczego – s powoywani przez ministra.
Wraz z wejciem w ycie nowej ustawy na KBnrRN spado wiele powanych obowizkw, m.in. tak odpowiedzialnych i pracochonnych, jak ocenianie wnioskw jednostek o przyznanie rodkw na dziaalno statutow i na inwestycje, sporzdzanie list rankingowych wnioskw o finansowanie projektw badawczych (w tym tzw. wasnych i promotorskich) oraz dokonywanie oceny parametrycznej wszystkich jednostek naukowych w zakresie dziaalnoci naukowej. W momencie ukonstytuowania si KBnrRN powsta problem, a mianowicie – w jaki sposb tak liczne ciao ma podejmowa na jednym posiedzeniu setki (a niekiedy nawet i wicej) niezwykle trudnych merytorycznie decyzji. Dawni czonkowie zespow KBN, chcc nie chcc, musieli opiniowa wnioski, ktre cakowicie pozostaway poza ich kompetencjami. No bo jak historyk czy teolog moe kompetentnie ocenia wniosek o finansowanie projektu badawczego z dziedziny np. inynierii materiaowej? I odwrotnie, czy inynier materiaoznawca moe wypowiada si w sprawie projektw badawczych z dziedziny teologii czy historii? Nie mona pomin milczeniem faktu, e szereg przepisw nowej ustawy budzio powane wtpliwoci. Zanim zostaa uchwalona przez Sejm poprzedniej kadencji, ustawa zostaa bardzo krytycznie oceniona przez wiele rodowisk naukowych w Polsce, w tym zwaszcza przez uczonych zwizanych z KBN.
Na szczcie, te – wydawaoby si nie do ominicia – przeszkody udao si przezwyciy i znale waciwe rozwizania. Najszczliwszy okaza si pomys jednego z czonkw Komisji, prof. Michaa Karoskiego, aby powoa pi zespow roboczych: Nauk Humanistycznych i Spoecznych, Nauk cisych, Nauk Przyrodniczych, Nauk Medycznych i Nauk Technicznych. Zespoy te, wzorem dawnych zespow KBN, przygotowuj i opracowuj pod wzgldem merytorycznym niemal wszystkie wnioski, zanim zostan one przedstawione na plenarnym posiedzeniu Komisji. Trzeba te podkreli fakt, e zespoy robocze, w skad ktrych mog wchodzi tylko czonkowie Komisji, w swoich pracach nie ograniczaj si do wasnej wiedzy, lecz korzystaj z dowiadczenia i erudycji najlepszych ekspertw, skupionych w specjalnie powoanych zespoach specjalistycznych. Dzisiaj kady wniosek, zanim trafi na plenarne posiedzenie Komisji, jest skrupulatnie oceniony i przewietlony przez jeden lub wicej zespow roboczych i wsppracujcych z nimi ekspertw. Dziki doskonale opracowanym i ocenionym wnioskom Komisja na posiedzeniu plenarnym szybko i sprawnie moe podejmowa decyzje.
Taka organizacja posiedze pozwala Komisji skupi si na oglniejszych zagadnieniach, ktre maj znaczenie dla funkcjonowania caej nauki. Wrd tych problemw niezwykle istotne s zagadnienia zwizane z organizowaniem wedug nowych przepisw kolejnych konkursw grantowych oraz oglne i szczegowe kwestie wynikajce z obecnie przeprowadzanej oceny parametrycznej. Jeeli chodzi o konkursy grantowe, to Komisja, wsppracujc z odpowiednimi departamentami Ministerstwa, musiaa wypracowa szereg procedur wynikajcych z wejcia w ycie nowych przepisw. W najbliszej przyszoci przy opracowywaniu rankingw wnioskw o finansowanie projektw badawczych dawne sekcje i zespoy specjalistyczne zostan zastpione przez panele recenzentw, co niewtpliwie nada rankingom grantw zupenie now jako i wiarygodno.
Najtrudniejszym problemem, przed rozwizaniem ktrego stoi obecnie Komisja, jest ukoczenie oceny parametrycznej. Jest to zagadnienie szczeglnie trudne, gdy przy opracowywaniu regu tej oceny, jak rwnie przy wprowadzaniu w ycie przepisw szczegowych, a take przy gromadzeniu danych, podjto w byym Ministerstwie Nauki i Informatyzacji wiele niezbyt szczliwych decyzji, ktre spotkay si z krytyk tak czonkw Rady Nauki, jak i licznych rodowisk naukowych w Polsce. Mimo licznych wtpliwoci, jestem przekonany, e zarwno Komisji Bada na rzecz Rozwoju Nauki, jak i jej bliniaczej Komisji na rzecz Rozwoju Gospodarki uda si przygotowa wiarygodn ocen polskich jednostek naukowych.