Wartości konserwatywne pomagają zachowywać się przyzwoicie i wykonywać pracę rzetelnie. Biblia daje podstawy moralne, światopoglądowe, bardzo uczonemu potrzebne.

Zanurzeni w aerozolu

Rozmowa z prof. Leonem Gradoniem, biochemikiem, laureatem Nagrody FNP w dziedzinie nauk technicznych

Dla mnie aerozol to substancja zamknięta pod ciśnieniem w puszce. Czy tym się Pan zajmuje?

– Aerozol powstaje wtedy, gdy cząstki jakiegokolwiek materiału w postaci kropel czy rozdrobnionej fazy stałej przechodzą do powietrza i zawieszone są w nim w miarę trwale, to znaczy nie opadają zbyt szybko. Łatwo sobie wyobrazić sytuację, gdy pył wzbudzony wiatrem wzlatuje w powietrze, ale gdy wiatr ucichnie, natychmiast opada, separuje się. Są jednak tak drobne cząstki, które w gazie zawieszone są w sposób trwały. Czas ich sedymentacji, czyli opadania, jest bardzo długi. Taki układ składa się z dwóch faz: ciągłej, czyli powietrza oraz rozproszonej, czyli cząstek trwale rozmieszczonych w gazie. To jest aerozol.

Dlaczego zainteresowały Pana aerozole?

– Aerozole powstają samoczynnie przy silnych ruchach powietrza – cząstki fazy stałej są porywane lub rozpraszane w powietrzu. Dym jest formą aerozolu. W zasadzie cały czas jesteśmy zanurzeni w aerozolu, bo przecież powietrze, które nas otacza, nie jest czystą mieszaniną gazów. Chcielibyśmy być w sposób naturalny zanurzeni w czystym powietrzu, jako źródle tlenu dostarczanego do płuc, a potem do krwi, do hemoglobiny, aby ją utlenowić. Jednak na skutek działalności natury i człowieka powietrze wypełnione jest mnóstwem małych cząstek – największe z nich widzimy czasami w strumieniu światła, które wpada do pomieszczenia przez szparę w drzwiach czy oknie.

Najpierw zajmował się Pan cieczami. Do aerozoli przeszedł Pan w Ameryce podczas stypendium podoktorskiego. Tam zrodziło się odkrycie, które po latach stało się podstawą zbudowania filtrów do silników z zapłonem samoczynnym.

– W Ameryce na „postdoku” zająłem się separacją tych układów, czyli rozdzielaniem cząstek, które zawieszone są w powietrzu, od gazu. Celem takiej operacji może być zebranie cennych cząstek bądź oczyszczenie z nich powietrza. Trzeba zatem stworzyć przegrodę, przez którą przepuścimy aerozol. Musi ona z jednej strony zatrzymać cząstki, a z drugiej strony wypuścić czyste powietrze. Taki jest cel filtracji.

Wtedy pojawia się nazwa „dendryty”?

– Gdy w 1978 r. przyjechałem do Houston, zaczęto mówić o nanostrukturach. Już wówczas interesowaliśmy się cząstkami o wymiarach nanometrycznych. Tak czystego środowiska wymagały wysokie technologie. Problem stanowiło wówczas identyfikowanie zwłaszcza niewielkich cząstek w układach rzeczywistych, czyli gdy zawieszone są w gazie. Nie było do tego przyrządów. Gdyby te cząstki zostały wyłapane, można by je było zbadać pod mikroskopem elektronowym. Założyliśmy, że chcemy zbadać cząstki submikronowe w aerozolach. Dotychczas w sposób wiarygodny za pomocą przyrządów optycznych, na przykład laserowych liczników cząstek, obserwuje się cząstki o wielkości powyżej 0,3 mikrometra. To jest odległość współmierna do długości fali świetlnej. Mówi się, że jak czegoś nie widać, to tego nie ma. Tymczasem może to być jedynie wynikiem niedoskonałości naszych narzędzi pomiarowych. Powstały nowe techniki pomiarowe, tak zwane liczniki kondensacyjne. Ich praca polega na tym, że małe cząstki nanometryczne w sposób kontrolowany, czyli przy zdefiniowanych warunkach termodynamicznych, wprowadza się do układu, w którym znajduje się para nasycona jakiegoś związku. Cząstka, przechodząc przez warstwę pary nasyconej powoduje, że ta para na niej kondensuje. Cząstka rośnie. Czekamy aż będzie tak duża, by można ją zmierzyć licznikiem optycznym. A ponieważ znamy dobrze proces kondensacji i substancję, która się kondensowała na cząstce, możemy, idąc niejako do tyłu, obliczyć pierwotną wielkość nanocząstki.(...)

Najnowszy numere-wydanie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje

   Wróć na stronę główną