Jerzy Koczowski
Niewiele polskich rodzin moe si chlubi metryk inteligenck od kilku stuleci. W rodzinie, gdzie wiele rzeczy okreli fakt, e ojciec jest historykiem, istnieje rodzaj dumy z mojego imiennika, kasztelana zawichojskiego, ktry by dyplomat, doradc ostatniego Jagiellona, potem Stefana Batorego. Zgin w bitwie pod Wielkimi ukami [1580 – M.B.].
Prof. Piotr Koczowski, syn wybitnego historyka−mediewisty Jerzego, wiele razy w naszej dugiej rozmowie podkreli „inteligenck wiadomo” wyniesion z domu.
Znamienity przodek, czonek elity politycznej koca Zotego Wieku, nalea take do krgu wysoko wyksztaconych Polakw tamtej epoki. Studiowa w Wittemberdze, potem w Padwie, gdzie zaprzyjani si z Janem Kochanowskim. Mj rozmwca znalaz w padewskim uniwersytecie swj herb rodzinny (panna na niedwiedziu) pord innych upamitniajcych rodziny tamtejszych studentw.
Upadek pierwszej, szlacheckiej Rzeczypospolitej przynis take zmierzch wietnoci rodu. Koczew w ziemi styckiej, „rodzinny matecznik” od XIV jeszcze wieku, zuboa znaczco.
Decydujcy by rok 1863 (opisujc tak dug tradycj trzeba dokonywa sporych przeskokw chronologicznych) – udzia modego wwczas pokolenia w rozmaitych partiach powstaczych, co skutkowao represjami wadz carskich, a w konsekwencji zmian statusu na ziemiasko−urzdniczy z cieniem ku temu drugiemu w nastpnych dziesicioleciach. Koczowskich spotykamy odtd a to na urzdzie burmistrza Piaseczna, a to Warki.
Z ywej pamici wyania si posta Jzefa – sdziego, posiadajcego majtek ziemski. Oeni si z Kazimier Rykowsk, „emblematyczn postaci epoki pozytywizmu”, zwizan z krgiem warszawskiej inteligencji. Jej ojczym by znanym w stolicy architektem holenderskiego pochodzenia. Bardzo zamona, nie studiowaa jeszcze, ale suchaa wykadw w Paryu, pobieraa lekcje gry na fortepianie i malarstwa, odbywaa kuracje w Nicei, podrowaa i pisaa listy wiadczce o bogatym yciu duchowym.
Jzef Koczowski pozna przysz on niedugo potem, gdy zamieszkaa w wybudowanym jej przez rodzin skromnym dworku w Bogdanach pod Chorzelami, na pnocy Mazowsza, zamierzajc powici si pracy organicznej, tj. nauczaniu dzieci w zaoonej przez siebie szkole.
Bogdany stay si, jak to ujmuje Piotr Koczowski, punktem wyjcia XX−wiecznej historii rodziny. Pami o Powstaniu Styczniowym, zmaterializowana w licznych pamitkach, przede wszystkim w wykonanych rk prababki Kazimiery kopiach cyklu obrazw Grottgera Polonia – wisz do dzisiaj w Bogdanach – wyznaczaa stosunek mieszkacw do narodowej historii.
Jedyny syn, Eugeniusz, dziadek mojego gocia po mieczu, ktry ukoczy SGGW i gospodarowa nowoczenie w rodzinnym majtku, wobec historycznej potrzeby ruszy w 1920 roku na wojn bolszewick. W prawie 900−stronicowych Wspomnieniach mazowieckiego ziemianina z lat 1897−1951, wydanych rok temu, napisa: Zalanie Polski przez bolszewizm byoby absolutnym kocem naszej modej niepodlegoci, ujarzmieniem wszystkiego, co uwaalimy za wite i dobre. Przekonania wyniesione z rodzinnego mazowieckiego gniazda pozwoliy nastpnym pokoleniom Koczowskich zachowa wierno temu, co cigle uwaaj za wite i dobre.(...)