Bernard Wapowski urodzi si najprawdopodobniej w 1475 r. w Radochonicach. Ojciec jego, Stanisaw, szlachcic herbu Nieczuja, by synem dworzanina Wadysawa Warneczyka, matka pochodzia ze synnej rodziny Ciokw. Do szk chopiec chodzi w Przemylu. Potem zaopiekowa si nim bogaty stryj Piotr, co umoliwio Bernardowi kontynuacj nauki. Oficjalnie przyjmuje si, e na Akademi Krakowsk wstpi w 1493 r. Na wykady, m.in. z astronomii u Wojciecha z Brudzewa, chtnie uczszcza w towarzystwie swego przyjaciela Mikoaja Kopernika. Znali si bardzo dobrze, a ich dugie rozmowy o astronomii zaowocoway pniej wspprac w tworzeniu map Polski. Wapowski, po ukoczeniu studiw w Krakowie, uda si w lad za Kopernikiem do Woch. W 1505 w Bolonii otrzyma tytu doktora prawa kanonicznego. Kopernik mia duo monych i uczonych znajomych. Najprawdopodobniej to on zapozna Wapowskiego z zakonnikiem celestynianw Markiem de Benevento, ktry akurat sporzdza krytyczne wydanie Geografii Klaudiusza Ptolomeusza i potrzebowa kogo do pomocy przy opracowywaniu map Europy rodkowej. Trudno dokadnie okreli, jak wygldaa wsppraca uczonych. Jednak widoczne s jej wymierne efekty. Wapowski wprowadzi ok. 100 nowych nazw geograficznych miast, miasteczek polskich, m.in. wanie owych dwch posiadoci zwizanych z jego rodzin. Dobrze opracowane s take tereny pnocno−wschodniej Polski, gdzie mieszka Kopernik. Najprawdopodobniej na prob Wapowskiego listownie przesya potrzebne informacje, a wydane przez Benevento mapy byy pierwszymi w Europie, na ktrych tak precyzyjnie umieszczono pooenie geograficzne ziem Polski.
Mapa Wapowskiego
We Woszech, z ma przerw, Wapowski przebywa 10 lat. Zaopiekowa si nim dyplomata bp Erazm Cioek, kuzyn ze strony matki, ktry wprowadzi modego czowieka na dwr papieski. Otoczony ludmi nauki, zdobywa wiedz niedostpn wtedy w krakowskiej uczelni. Gdy przyby na chwil do Krakowa (ok. 1508), zwrci na siebie uwag krla Zygmunta Starego. Po powrocie do Woch, sta si niejako ambasadorem Polski, wypeniajc powierzone mu przez krla zadania.
Wapowski zapewne dumny by, gdy Kopernik przedstawi mu zarys pracy nad now teori, ktra dokonaa wielkiego przeomu w nauce. W przeciwiestwie jednak do przyjaciela, Bernarda pocigay nauki kartograficzne. Cho trudne, pobudzay jego wyobrani nawet wtedy, gdy odda si innym zajciom.
W 1515 powrci na stae do Polski. By sekretarzem i kronikarzem Zygmunta Starego. Przyjani si z Dantyszkiem, cho stroni od jego hulaszczego trybu ycia. Rozmiowa si w historii. Przez pewien czas by doradc historycznym prymasa askiego. Tworzy wiersze−panegiryki sawice mstwo onierzy polskich. Jako nadworny historyk krla pokusi si o stworzenie kroniki Polski od pocztkw pastwa polskiego a po rok 1535. Jej najstarsza cz, opisujca dzieje do 1380 r., zagina. Kronika Wapowskiego nie jest dzieem na miar Dugosza, lecz w konfrontacji z innymi dzieami historiograficznymi XVI w. stanowi zabytek ciekawy pod wzgldem literackim. Najwiksz jego zalet jest jzyk. Literackie opisy bez zbdnych komentarzy, dbao o konkretyzacj wydarze i miejsc (tu wykorzysta sw wiedz kartograficzn) czyni z jego kroniki dzieo warte lektury.
Przez cay czas Wapowski zbiera materiay potrzebne do pracy nad mapami Polski i Europy. Prosi uczonych z Akademii Krakowskiej, a take Kopernika, o nadsyanie potrzebnych mu danych. Wspczesnych badaczy zadziwia precyzja i dokadno, z jak te mapy wykonano. W sumie opracowa ich trzy: pierwsza przedstawiaa pnocne kraje nadbatyckie Sarmacji, tj. caej Europy Wschodniej, druga – kraje poudniowe, trzecia za Polsk i zachodni cz Litwy. Przy jej wykonaniu rwnie wida pomoc Kopernika, ktry bardzo dokadnie oznaczy miejscowoci zwizane z jego rodem. Z zapisw wiadomo, i w 1533 Wapowski pracowa nad kolejn map, tym razem obejmujc obszar pastwa moskiewskiego, lecz nie zachowa si po niej aden lad.
Mapy Wapowskiego ukazay si w 1526 i od razu stay si synne z dwch powodw. Pierwszy wynika z faktu, i byy to pierwsze mapy Polski, Europy Wschodniej wydane w Polsce. Drugi, tragiczny, zwizany z poarem drukarni Floriana Unglera. Od momentu wydania mapy te byy ju unikatowe, gdy cay nakad spon. W kilku egzemplarzach dotary do Europy Zachodniej, stay si rdem wiedzy dla kartografw a po XVIII w. Dopiero w 1931 bibliograf i bibliotekarz Kazimierz Piekarski, przegldajc oprawy ksig Archiwum Akt Dawnych w Warszawie, odnalaz ich fragmenty. Na szczcie sfotografowano je, bo w 1944 spony w czasie bombardowania stolicy.
Zachowao si niewiele dokumentw mwicych o yciu i dziaalnoci wybitnego kartografa i historyka. Trudno nawet powiedzie, gdzie znajduje si jego grb. Zapewne pochowano go w katedrze wawelskiej, lecz nie wiadomo, w ktrym miejscu.