Marksici zgodnie twierdzili, e zmiany ilociowe przechodz w jakociowe. Zapominali przy tym doda, e nowa jako jest zwykle gorsza od starej. Moe nie jest to prawidowo bezwarunkowa, na pewno jednak dotyczy ksztacenia. Wynika to ze sprzecznoci midzy rozkadem uzdolnie w populacji a powszechnoci edukacji.
Poniewa ludzi przecitnie i mao zdolnych jest wicej ni uzdolnionych, umasowienie ksztacenia musi prowadzi do obnienia jego poziomu. Dawniej magisterium byo pierwszym stopniem naukowym. Dzisiaj jest tytuem zawodowym, ktrego presti spoeczny porwnujemy z przedwojenn matur. Nie dlatego, e dawniej lepiej uczono, ale dlatego, e teraz jest tylu magistrw, ilu wwczas byo maturzystw.
W cigu ostatniego wierwiecza liczba promowanych rocznie w Polsce doktorw i doktorw habilitowanych si podwoia. Jeeli zbiorowo osb obdarzonych tym, co niektrzy nazywaj genem twrczym, jest wielkoci wzgldnie sta, to ustawowy wymg, aby rozprawa doktorska bya oryginalnymZZ rozwizaniem zagadnienia naukowego, a habilitacyjna stanowia znaczny wkad w rozwj okrelonej dyscypliny naukowej, jest coraz bardziej iluzoryczny.
Ostatnie regulacje prawne mog proces obniania kryteriw promocji w nauce tylko nasili. Nadanie studiom doktoranckim statusu studiw trzeciego stopnia moe przyczyni si do uzawodowienia doktoratu, a przyznanie radom wydziaw uprawnie do zatwierdzania habilitacji – obniy ich poziom naukowy. Nie da si bowiem wykluczy, e wzajemna wymiana „yczliwoci” midzy promotorami, opiekunami naukowymi i recenzentami – na zasadzie „dzisiaj ja tobie, jutro ty mnie” – przeniknie z pierwszego na drugi stopie naukowy.
W toczcej si dyskusji na temat habilitacji jej przeciwnikami s najczciej przeterminowani adiunkci, a zwolennikami ci, ktrym udao si t barier na drodze do samodzielnoci w nauce pokona. Osobista sytuacja zawodowa moe wpywa na goszone przez nich pogldy, a tym samym obnia ich wiarygodno. Dlatego trudno oceni, ktre rozwizanie jest potencjalnie bardziej funkcjonalne. Wane, eby nie ulega argumentom demagogw, wedug ktrych wystarczy podnie poziom doktoratw, aby habilitacja staa si zbdna. Jest to bowiem, jak staraem si wykaza, mao prawdopodobne, a moe nawet niemoliwe.