Dyskurs publiczny zrobi nam si mtny, redundantny, ozdobny. Korzeni takiego dyskursu mona szuka w degeneracji patriarchalnej retoryki, ktr musia w jakim tam stopniu opanowa kady szlachetka. W czasach staropolskich retoryka ta suya szlachetkom do porozumiewania si midzy sob, pniej jej celem byo ju chyba tylko manifestowanie przynalenoci do tej grupy, z naturalnym przesuniciem akcentw ze szlachectwa dziedzicznego na symboliczne, uzyskiwane drog awansu spoecznego.
Wspczenie dyskurs ten konserwuje tzw. scena polityczna. Norm sta si tam misiek w poyskliwym krawacie, ktry zacierajc rczki wyjania, e „w duszym okresie czasu” sprawy maj si tak, a „na dzie dzisiejszy” – inaczej. Jeli misiek nie chce czego powiedzie wprost, to mwi: „powiem tak” (i nastpuje tzw. ciema), a jak chce zyska opini protowyksztaciucha, to dodaje co z angielska. Nie musi to by od razu przysowie. To moe by angielskie sowo, przyobleczone w polski kostium narodowy, najlepiej kontusz. Misiek zatem „aplikuje o rodki”, nigdy nie wystpuje o nie, a prawdziwym jego celem jest „naprawa ekonomii”, nigdy nie gospodarki, bo gospodarka pachnie gumnem. Edukacja jest lepsza od owiaty, prezydent od prezesa, subskrypcja od prenumeraty. I kto, jak nie misiek, mg zamieni w Bydgoszczy wyprbowan Akademi Techniczno−Rolnicz na Uniwersytet Technologiczno−Przyrodniczy? Bo on myli, e „technology” to po polsku wanie „technologia”. I w ten sposb makaronizmom nie bdzie koca.
Nie wszystkie te makaronizmy i manieryzmy s oczywicie tak zabawne, jak „Lubusky Scientific Society”. Tu tylko „society” jest sowem banalnym i pozbawionym uroku. mieszno „lubusky’ego” wynika z jego absolutnej jzykowej niepotrzebnoci. No i jeszcze mamy „scientific”, ktre misiek uwaa za odpowiednik „naukowego”, podczas gdy oznacza to mniej wicej „przyrodoznawcze”. W Polsce, podobnie jak we Wsplnocie Niepodlegych Pastw, wszystko jest bardzo „scientific”, nawet lubelskie biblioteki naukowe (z Wojewdzk im. Hieronima opaciskiego), tak jak je okrela angielska nazwa regionalnego katalogu centralnego (WKLBN). „Scholarly” czy „research” (o bibliotekach) lub „learned” (o towarzystwie)? Przyznaj Pastwo, e takim okreleniom zupenie brakowaoby stylowoci.
Mwimy tu oczywicie o zjawisku kalki jzykowej. By moe jest jaka rozprawa, ktra bada to zjawisko w kontekcie losw kultury sabej, skazanej na import rozwiza organizacyjnych, procedur i idei, ktra w kocu zaczyna importowa rwnie brzmienia. Co takiego jak „ofis” i „kofi brejk” w rosyjskiej kulturze biura i konferencji. Mielimy te w naszym wiecie akademickim przykad wkroczenia kalki, a nastpnie schowania jej wraz z rezygnacj z jakiegokolwiek przekadu. Chodzi o European Credit Transfer System (ECTS), co najlepiej byoby przetumaczy, jako Europejski System Przenoszenia Zalicze. Na pocztku pojawiy si dziwolgi w rodzaju Europejskiego Systemu Transferu Kredytw, po pewnym czasie – „punktw kredytowych”, ale powoany w ten sposb do ycia kredyt zasadnie nie doczeka si uznania i z rumiecem wstydu zszed ze sceny. Punkty jednak zostay. Zaliczenie byo zbyt trywialne, by zakca akademickie dostojestwo, z jakim realizujemy proces boloski. Ostatnio pojawia si wersja „punktowy system oceny postpw w nauce odpowiadajcy standardowi ESTC” – czyli znika idea transferu – lub „system akumulacji i przenoszenia osigni studenta”. Mimo e kwestia, jako czysto formalna, moe by uznana za nieistotn, nastpuje tutaj pewne przesunicie akcentw, ktre chyba odziera polski odpowiednik z penego znaczenia oryginau.
Do realnych nieporozumie moe za prowadzi inna jeszcze kalka, ktr upowszechni p. Komitet Bada Naukowych. Czym dla Pastwa jest monografia? Dawniej chodzio o dzieo ksikowe na konkretny, wski, cile okrelony temat. Nie podrcznik, nie synteza, nie rozlega praca porwnawcza. Praktyka KBN rozcigna jednak ten termin na wszystkie ksiki, zgodnie ze znaczeniem angielskiego terminu „monograph”, ktry oznacza publikacj ksikow w odrnieniu od artykuw w czasopismach, pracach zbiorowych, materiaach konferencyjnych oraz od samych czasopism. Mamy teraz tak, e w niektrych statystykach oddzielnie liczy si skrypty i podrczniki, w innych – nie, i wtedy powinno si przyjmowa, e „monografia” znaczy „ksika”. Cz pracownikw nauki, zwaszcza humanistw, ma jednak prawo nie rozumie, o co tu chodzi, i pyta o „pozostae ksiki”. A opinia publiczna myli, e si powinno pyta o „wydawnictwa zwarte”, bo tak jest w przepisach bibliograficznych. Ale nie jest to prawda. Wydawnictwa zwarte zniky stamtd ju w 1985 roku.