KALININGRAD/KRAKW
Opracowa Piotr Kieraciski
Wsppraca: Gdask – Beata Czechowska−Derkacz, Katowice – Jolanta Talarczyk, Kielce – Ryszard Biskup, Krakw – Magorzata Przybyo−Micek, Leszek liwa, Lublin – Monika Jaskowiak, d – Ewa Chojnacka, Jadwiga Janik, Magorzata Trocha, Pozna – Wojciech Zalewski, Toru – Kinga Nemere−Czachowska, Warszawa – Krzysztof Szwejk, Wrocaw – Magorzata Wanke−Jakubowska, Maria Wanke−Jerie, Elbieta Woniak, Zielona Gra – Ewa Sapeko, Anna Urbaska.
Coraz lepsza sytuacja na rynku pracy powoduje, e tegoroczni absolwenci bd mieli atwiejszy start ni ich koledzy sprzed dwch, trzech lat. (...) Coraz wicej pracodawcw przyjmuje absolwentw bez dowiadczenia zawodowego, a nawet specjalistycznego wyksztacenia, liczc na to, e uda si ich przyuczy do wykonywania konkretnych zada. (...)
Absolwenci kierunkw informatycznych i technicznych s w najlepszej sytuacji. Mimo rosncego zapotrzebowania na rynku liczba studentw kierunkw technicznych od lat pozostaje na podobnym poziomie – ok. 200 tys. To sprawia, e inynierowie po uzyskaniu dyplomu mog przebiera w ofertach.
(...)
Grupa Lotos poszukuje absolwentw kierunkw chemicznych i do koca czerwca planuje przyj ok. 30 osb. Modzi inynierowie ju na starcie mog liczy na zarobki rzdu 3,5 tys. z brutto. Specjalici od ywienia rwnie nie mog narzeka na brak ofert. Firma Masterfood produkujca sodycze przyjmie od zaraz co najmniej kilka osb. Wyksztaceni elektronicy natomiast rozchwytywani s przez due i markowe firmy, jak Philips, LG czy Dell.
Nie najgorsze s te rokowania dla absolwentw kierunkw prawniczych. Nawet ci, ktrzy nie dostan si na wymarzon aplikacj (rednio 10 osb na jedno miejsce), maj szanse na prac, na przykad w banku lub innej instytucji finansowej. (...)
W wikszoci bankw i instytucji finansowych szanse na zatrudnienie maj nie tylko absolwenci kierunkw zwizanych z finansami. – (...) Mamy pracownikw po medycynie, kulturoznawstwie i politechnice – mwi Paulina Rutkowska z BRE Banku.
Nie wszyscy jednak od razu znajd wymarzon posad. Trudno bdzie absolwentom m.in. socjologii czy polonistyki. I jeli nie sprbuj zdoby kwalifikacji w innych specjalizacjach, mog dugo szuka pracy. (...)
Tegoroczni magistrowie na og s optymistami i uwaaj, e w Polsce uda si im znale dobr posad. Na ile wystarczy tego optymizmu – trudno przewidzie. Modzi ludzie potrzebuj wicej czasu na znalezienie zatrudnienia ni osoby z dowiadczeniem. Statystyka powiada, e w Europie potrzeba na to roku, a w Polsce dwch lat. (...) Wyjad? By moe nie bd musieli. (Longina Grzegrska, Bior wszystkich, „Newsweek”, 10.06.2007)
Kandydaci s teraz przyjmowani na wysze uczelnie na podstawie ocen z egzaminu maturalnego. Na wikszoci wydziaw nie wolno stosowa dodatkowych testw ani przeprowadza rozmw kwalifikacyjnych. Tak jest pod pewnym wzgldem lepiej, bo wszyscy kandydaci maj rwne szanse. (...) Kto ma lepsze stopnie, automatycznie zostaje wpisany na list przyjtych kandydatw. Pozostali musz szuka miejsca gdzie indziej. Obecny system promuje dobre wyniki w nauce i rozwane planowanie, i z tego moemy si cieszy. Przy okazji jednak utrca uczniw, ktrym brakuje cho jednej z tych zalet. Sabe stopnie na maturze dyskwalifikuj kandydata na studia. (...)
Niechtnie si o tym mwi, ale mam wraenie, e coraz wicej kandydatw wybiera studia na olep. Nie bior pod uwag swoich zainteresowa, nie rozwijaj ukrytych talentw i zdolnoci, myl tylko o jednym – jak odnie sukces w yciu. Licz na dobre zarobki po studiach, prac w silnych korporacjach, moliwo zatrudnienia za granic. (...)
Obawiam si, e obecny system naboru na studia w poczeniu z tzw. systemem boloskim przyczyni si do deprecjacji humanistyki na wyszych uczelniach. (...) Czy w tym pokawakowanym programie znajdzie si miejsce na logik, histori filozofii, teori sztuki lub filozofi religii? Sdz, e nie. Wysze uczelnie bd raczej przypomina fabryki, w ktrych produkuje si fachowcw z dobrym, wskim wyksztaceniem. Ciekawy jestem, czy obecni maturzyci ju o tym wiedz. (Jacek Howka, Amnestia niszczy polskie uniwersytety, „Dziennik”, 2.07.2007)
8 czerwca 1997 w Kolegiacie Akademickiej w. Anny w Krakowie odbyo si spotkanie rektorw polskich uczelni z Janem Pawem II. W przeddzie zebrani wwczas w Krakowie rektorzy, wieczc wczeniejsze dyskusje, postanowili zrzeszy si we wsplnej Konferencji Rektorw Akademickich Szk Polskich. Dokadnie 10 lat pniej – 8 czerwca 2007 – msz wit dla ponad 100 rektorw nalecych do KRASP odprawi kardyna Stanisaw Dziwisz, a jego homilia wielokrotnie nawizywaa do tamtego spotkania i sw, ktre pady wwczas z ust papiea o posudze mylenia i subie prawdzie.
Odbywajce si w Collegium Novum Uniwersytetu Jagielloskiego, miejscu symbolicznym dla polskiego szkolnictwa wyszego, sercu najstarszej polskiej Alma Mater, obrady miay bardzo uroczysty charakter. Liczni zaproszeni gocie, m.in. prezydent Krakowa, wojewoda i marszaek wojewdztwa maopolskiego, przewodniczcy sejmowej oraz senackiej komisji edukacji, przewodniczcy Rady Gwnej, Pastwowej Komisji Akredytacyjnej i Konferencji Rektorw Zawodowych Szk Polskich zgodnie podkrelali drog, jak przesza oraz rol, jak odgrywa obecnie Konferencja. Do tych gosw przyczyli si take ministrowie Micha Seweryski i Stefan Jurga, obaj w przeszoci take rektorzy (U i UAM). Prof. Tadeusz Luty, przewodniczcy KRASP, mwi, e Konferencja jest lekiem na samotno rektorw, ktrzy musz podejmowa w swoich rodowiskach decyzje nie zawsze popularne oraz e dzi atwiej przewidzie przyszo ni zrozumie teraniejszo.
Minister Seweryski przedstawi zamierzenia resortu na najblisze miesice. Rok 2007 jest kolejnym rokiem wzrostu nakadw na szkolnictwo wysze (o ok. 9 proc.). S zapewnienia, e podobnie bdzie w roku nastpnym. Dodatkowo w roku 2008 do wykorzystania bdzie take 900 mln euro z funduszy europejskich. W cigu 7 lat na nauk i szkolnictwo wysze dostaniemy z Brukseli cznie 5,5 mld euro. Na wzrost finansowania – take z pienidzy europejskich – liczy mog uczelnie ksztacce inynierw, matematykw, fizykw i biotechnologw. Lepszego finansowania mog si spodziewa take uczelnie najlepsze. Bd te preferencje dla ksztacenia doktorw oraz internacjonalizacji studiw.
Podczas obrad ogoszono deklaracj Misja KRASP w zmieniajcym si wiecie, a take przyjto kodeks Dobre praktyki w szkoach wyszych. Kodeks zosta opracowany w Fundacji Rektorw Polskich przez zesp pod przewodnictwem ks. prof. Andrzeja Szostka, byego rektora KUL. Bdzie on teraz, po wewntrzuczelnianych dyskusjach, przyjmowany przez senaty poszczeglnych uczelni, ktre jeli go zaakceptuj, powoaj specjalne komisje do monitorowania przestrzegania zawartych w nim zasad. Podczas jubileuszu prof. Franciszek Ziejka zaprezentowa opracowan przez dr. Adama Gakowskiego obszern monografi Konferencja Rektorw Akademickich Szk Polskich (1997−2007). Z dziejw autonomii uczelni i samorzdnoci akademickiej w Polsce, podsumowujc mijajce 10 lat dziaania KRASP.
25 maja w sali Senatu RP odbyo si seminarium na temat upowszechniania wiedzy o wasnoci intelektualnej. W spotkaniu brali udzia: prof. Kazimierz Wiatr, przewodniczcy Komisji Nauki, Edukacji i Sportu RP, dr Alicja Adamczak, prezes Urzdu Patentowego RP, prof. Manuel Desantes, wiceprezes Europejskiego Urzdu Patentowego, Noel Campling, dyrektor Europejskiej Akademii Patentowej, prof. Stefan Jurga, sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyszego. W trakcie obrad poinformowano o celach i zaoeniach oraz moliwoci zoenia wnioskw w programie Patent Plus 2007−13. Podkrelano konieczno wsparcia patentowania wynalazkw powstajcych w jednostkach naukowych. Realizacja tego celu jest moliwa pod warunkiem rozpowszechniania wiedzy na temat procesu nadawania patentu. Potrzebne jest rwnie podjcie redefinicji paradygmatu uniwersytetu – instytucja szkoy wyszej nie moe by wycznie jednostk dydaktyczn, ma pozostawa rwnie jednostk badawcz, wiadom moliwoci ochrony swojej twrczoci. Kryteria nowoci, procesy wdroeniowe, aplikacja w przemyle nowych rozwiza – zagadnienia te powinny by podane do wiadomoci pracownikw naukowych w jak najszerszym zakresie.
Proces transferu technologii z jednostek naukowych do gospodarki poprzez wsparcie uzyskiwania ochrony patentowej wynalazkw powstajcych w wyszych uczelniach jest realizowany w krajach zachodniej Europy dziki zbudowaniu nowej infrastruktury uczelnianej, zwanej „biznesow”, ktra ma peni rol wdroeniow, monitorujc aplikacj nowej technologii do przemysu. Prof. Mario Gardelini z Politechniki w Turynie przedstawi modele budowania infrastruktury biznesowej w swojej uczelni.
Wiele miejsca powicono omwieniu standardw nauczania wasnoci intelektualnej. Wyraano nadziej na ujednolicenie ramowych treci ksztacenia do przedmiotu „ochrona wasnoci intelektualnej”, obowizujcego od tego roku akademickiego w wyszych uczelniach. Uzgodniono rwnie niezbdno zorganizowania studiw podyplomowych dla wykadowcw tego przedmiotu.
2 czerwca po raz sidmy Kapitua Zachodniopomorskiego Klubu Liderw, na czele z prof. Aleksandrem Wolszczanem, wrczya Zachodniopomorskie Noble. W tym roku nagrody rozdano w 6 kategoriach. W zakresie nauk podstawowych nagrodzono prof. Pawa Zarzyckiego (PKosz.) za badania dotyczce opracowania i zastosowania nowych metod chronograficznych do oznaczenia biologicznie aktywnych zwizkw hormonw sterydowych. W naukach medycznych nagrod otrzyma prof. Marek Drodzik (PAM) za badania nad markerami genetycznymi wpywajcymi na efektywno farmakoterapii chorych po przeszczepach narzdw i reumatoidalnym zapaleniem staww. Za osignicia w naukach rolniczych nagrod przyznano dr. in. Przemysawowi Czerniejewskiemu (AR Szczecin) za badania nad rozprzestrzenianiem si kraba wenistego na Pomorzu Zachodnim. W dziedzinie nauk technicznych nagrodzono prof. Eugeniusza Milcherta (PSz.), ktry stworzy podstawy technologii otrzymywania produktw organicznych metodami przyjaznymi dla rodowiska. Za badania w zakresie nauk humanistycznych nagrod przyznano wsplnie profesorom Wodzimierzowi Stpiskiemu, Edwardowi Wodarczykowi i Zygmuntowi Szultce (USz.) za publikacj dotyczc polsko−kaszubskich aspektw dziejw Pomorza Zachodniego. Po raz pierwszy nagrod przyznano w kategorii nauki o morzu. Wyrnienie otrzyma prof. Andrzej Stateczny (Akademia Morska w Szczecinie), ktry bada nawigacj radarow w kontekcie zapobiegania kolizji na morzu. Nagrodzeni oprcz dyplomw otrzymali rwnie nagrody finansowe, ufundowane przez prezydentw Szczecina i Koszalina oraz marszaka wojewdztwa zachodniopomorskiego. Kandydatw do nagrd zgaszaj rektorzy wszystkich zachodniopomorskich uczelni.
12 czerwca w Klubie Bankowca w Warszawie wrczono pierwsze decyzje finansowe, dotyczce programu Inicjatywa Technologiczna I.
Firmie EC Systems Sp. z o.o. z Krakowa, ktra we wsppracy z Akademi Grniczo−Hutnicz realizuje projekt innowacyjnego Centrum Diagnostycznego z wykorzystaniem technologii przetwarzania danych do wsparcia usug diagnostycznych, przyznano 843,5 tys. z. Wdroenie systemu ma zwikszy bezpieczestwo i wyduy czas eksploatacji maszyn oraz zwikszy wydajno produkcji. Przewiduje si, e roczne przychody z komercjalizacji projektu wynios 3,75 mln z.
Orodek Badawczo−Rozwojowy Maszyn Elektrycznych KOMEL w Katowicach otrzyma 1263,7 tys. z na wdroenie elektrycznego napdu paralotni, co ma poprawi bezpieczestwo i zwikszy komfort uytkowania tego typu sprztu. Napd elektryczny ma by bardziej ywotny od dotychczas stosowanego ukadu napdowego i znacznie taszy w eksploatacji. W przyszoci moe sta si przesank do opracowania napdw elektrycznych ultralekkich samolotw treningowych (ULM). Roczny zysk z komercjalizacji projektu szacowany jest na ponad 1,2 mln z.
Centralne Laboratorium Przemysu Obuwniczego w Krakowie spodziewa si w cigu 3 lat zarobi 5,5 mln z dziki wdroeniu obuwia dla osb z obnion sprawnoci stp, m.in. cierpicych na choroby przewleke (cukrzyc, reumatoidalne zapalenie staww). Dostao na ten cel 316,5 tys. z.
Za 2420 tys. z Wydzia Mechaniczny Politechniki Opolskiej, we wsppracy z Zakadami Azotowymi Kdzierzyn S.A., ma zamiar uruchomi produkcj nowoczesnego i przyjaznego ekologicznie rozpuszczalnika alifatycznego, stosowanego w roli koalescenta oraz bazy surowcowej dla plastyfikatorw tworzyw sztucznych i rodkw powierzchniowo czynnych. Przychody z komercjalizacji projektu w okresie 3 lat maj wynie 27 mln z.
Energocontrol Sp. z o.o. w Krakowie otrzyma 248,6 tys. z na skonstruowanie ogniwa paliwowego typu PEM oraz budow i uruchomienie prototypu przenonego generatora energii elektrycznej. Bdzie to element procesu zastpowania konwencjonalnych rde energii rdami odnawialnymi i przechodzenia od ekonomii paliw kopalnianych do ekonomii wodorowej. Spodziewana stopa zwrotu inwestycji ma wynie ponad 26 proc.
Euroimplant Sp. z o.o. w Raszynie za 940 tys. z zamierza opracowa i wdroy technologi uzyskiwania produktw opartych na kompozytowych materiaach kolagenowych, skadajcych si z wielu rnorodnie uformowanych warstw (bona, gbka, wkna, rurki). Bd one miay zastosowanie w przemyle farmaceutycznym i kosmetycznym oraz medycynie. Przychody z komercjalizacji projektu w okresie 3 lat wynios ok. 7 mln z.
Program Inicjatywa Technologiczna cieszy si ogromnym powodzeniem. Na pierwsz edycj projektu wpyno 491 wnioskw. Ministerstwo moe przeznaczy do 300 mln z na finansowanie zwyciskich projektw. Projekty zmierzajce do wytworzenia nowych rozwiza technologicznych o przeomowym znaczeniu, mog by sfinansowane nawet w 100 proc., natomiast projekty polegajce na wdroeniu rozwiza ju istniejcych – do 60 proc. wartoci.
Tradycje wydziau sigaj XIX wieku i wywodz si z lwowskiego orodka naukowego. Po II wojnie wiatowej przybywali do Wrocawia pracownicy naukowi ze Lwowa. Franciszek Nowotny zorganizowa Katedr Technologii Chemicznej Przemysw Rolnych, a prof. Aleksander Tychowski – Katedr Technologii Rolniczej i Przetwrstwa Owocowo−Warzywnego w Uniwersytecie i Politechnice Wrocawskiej. W 1951 r. utworzono Wysz Szko Rolnicz, w ktrej na Wydziale Rolniczym znalaza si Katedra Technologii Rolnej. Wydzia Technologii ywnoci zosta utworzony w Akademii Rolniczej we Wrocawiu 1 padziernika 1977. Od 2000 r. nosi nazw Wydzia Nauk o ywnoci.
Pod koniec grudnia 1981, w protecie przeciwko stanowi wojennemu, prawie wszyscy czonkowie wydziaowej organizacji partyjnej, cznie z wczesnym I sekretarzem oddziaowej organizacji partyjnej, zoyli swoje legitymacje. W nocy z 3 na 4 stycznia Suba Bezpieczestwa aresztowaa kilku uczelnianych dziaaczy NSZZ „Solidarno”, m.in. doc. Jerzego Kiersnowskiego. Wiosn 1982 ze stanowiska prorektora ds. studenckich zosta odwoany z przyczyn politycznych pracownik wydziau doc. Jerzy Soyski. Na znak protestu zrezygnowa on z pracy w uczelni.
W 1993 r. wprowadzono na wydziale studia dwustopniowe: 7−semestralne inynierskie i po nich 3−semestralne magisterskie. W 1999 r. uruchomiono kierunek studiw biotechnologia ze specjalnoci biotechnologia ywnoci.
Wydzia posiada pene prawa akademickie, w tym uprawnienia do nadawania stopnia doktora nauk biologicznych w zakresie biotechnologii. W 2006 r. na wydziale pracowao 12 profesorw i doktorw habilitowanych zajmujcych si biotechnologi. Pozwolio to na wystpienie do Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytuw Naukowych o przyznanie uprawnie do nadawania stopnia doktora habilitowanego nauk biologicznych w zakresie biotechnologii.
Oba kierunki ksztacenia: technologia ywnoci i ywienie czowieka oraz biotechnologia, uzyskay akredytacj PKA na 5 lat. W wyniku oceny parametrycznej za lata 2001−04 wydzia zosta zakwalifikowany do kategorii I.
Obecnie wydzia zatrudnia 126 osb, w tym 85 pracownikw naukowo−dydaktycznych, 5 dydaktycznych, 25 inynieryjno−technicznych oraz 11 administracyjnych. Na kierunku technologia ywnoci i ywienie czowieka studiuje 1185 studentw, w tym 383 na studiach niestacjonarnych, 249 osb studiuje na kierunku biotechnologia oraz 31 osb jest na studiach doktoranckich. W cigu 30 lat istnienia wydziau tytu magistra inyniera uzyskao 2488 osb. Studia doktoranckie ukoczyo 69 osb, a studia podyplomowe 189 suchaczy. Rada Wydziau nadaa stopie naukowy doktora 114 osobom. Przeprowadzono 24 przewody habilitacyjne oraz 20 postpowa na tytu profesora.
W celu zapewnienia odpowiednich warunkw ksztacenia studentw, planowana jest budowa Centrum Nauk o ywnoci i ywieniu na Biskupinie.
8 czerwca odbyo si II Lubelskie Sympozjum Nanotechnologii, zorganizowane przez Centrum Nanotechnologii UMCS i Oddzia Lubelski Polskiego Towarzystwa Fizycznego.
Prof. Karol I. Wysokiski (UMCS) przedstawi wyzwania tej dyscypliny. Zauway, e waciwoci nanoczstek byy wykorzystywane przez ludzko od dawna, np. w produkcji stali damasceskiej (nanorurki wglowe) czy redniowiecznych witray (czstki zota o wielkoci uamka mikrometra). Dzi lasery skonstruowane z uyciem osigni nanotechnologii s w standardowym wyposaeniu czytnikw CD, a koloidalne nanoczstki wiecce rnymi kolorami znajduj zastosowanie w diagnostyce medycznej i terapii nowotworw. Nanotechnologia to potny dzia gospodarki, oceniany na 5−6 mld dolarw. Jest ona kolejnym krokiem miniaturyzacji – jej idea to budowa urzdze atom po atomie. Ma to bardzo due zalety, m.in. takie, e jest to technologia bezodpadowa. Wielko liniowa obiektw w skali nano wynosi od 1 do 100 nanometrw, czyli miliardowych czci metra. Prof. Wysokiski zauway, e to tak, jakby ludzki wos podzieli wzdu 80 tys. razy. Inny przykad: 10 atomw wodoru ma wielko jednego nm.
Prof. Kazimierz Marczewski z lubelskiej Akademii Medycznej, lekarz i etyk, zastanawia si nad etycznymi aspektami stosowania nanowytworw w medycynie. Mae obiekty s bardzo reaktywne. Czy zastosowane w terapii nanorurki nie zachowaj si tak, jak azbest, do ktrego s bardzo podobne? Na razie nic na to nie wskazuje, jednak w przyszoci naley zachowa du ostrono w stosowaniu rnych wytworw nanotechnologii. Mona sobie wyobrazi bardzo mae urzdzenia do badania krwi. Wprowadzone do organizmu mog na bieco monitorowa jego stan i przekazywa dane do... No wanie, rzecz jeszcze niedawno nie wystpujca nawet w filmach szpiegowskich, jest dzi w zasigu rki – kademu mona wszczepi takie urzdzenie i bez jego wiedzy obserwowa, co si dzieje z jego organizmem.
Prof. Andrzej Maziewski z Uniwersytetu w Biaymstoku mwi o moliwoci zapisu informacji przy pomocy pionowego namagnesowania. Informacja zapisana w ten sposb zajmie znacznie mniej miejsca ni stosowana obecnie magnetyzacja pozioma, a zatem pozwoli na znaczce zwikszenie gstoci zapisu na nonikach magnetycznych. Prof. Jzef Barna z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zastanawia si, jak sterowa pojedynczym spinem – wewntrznym momentem magnetycznym – elektronu. Zjawisko to mona wykorzysta w szybkiej i energooszczdnej „elektronice” zwanej spinotronik. W czasie sesji mwiono te o: wasnociach molekularnych zeolitw i glin, ktre stanowi o duym znaczeniu technologicznym tych materiaw (prof. Marek Majdan); aktywnoci enzymw w bardzo wysokich rozcieczeniach (prof. Elbieta Dernaowicz−Malarczyk); wasnociach elektrycznych i energetycznych metalicznych studni kwantowych (prof. Mieczysaw Jaochowski); interesujcych wasnociach dwutlenku tytanu (mgr Konrad Terpiowski). Dr Andrzej Zykubek z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego zamkn sesj rozwaaniami o definicji ycia i minimalnej jednostce ycia. Okazuje si, e na najniszym poziomie odpowied na pytanie, co jest ywe, nie jest jednoznaczna.
Dr Wojciech Walkowiak z Wydziau Mechanicznego PWr. prowadzi badania nad tzw. katalizatorem wewntrznym do silnikw spalinowych o zaponie samoczynnym (diesli). Chodzi o zastosowanie aktywnej powoki ceramicznej w wewntrznej przestrzeni spalania silnika, co poprawia proces spalania. Na badania uczony otrzyma grant z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyszego w wysokoci prawie 300 tys. z. Silniki do bada bezpatnie przekaza koncern Volkswagen. Dziki aktywnej powoce katalitycznej obniono zawarto szkodliwych substancji w spalinach: o kilka procent tlenkw wgla i azotu, a niektrych wglowodorw prawie o poow. Zastosowanie powok ceramicznych wewntrz silnika zmniejsza take zuycie paliwa.
– Gdyby udao si projektem zainteresowa przemys motoryzacyjny, mona by wystpi o grant celowy – mwi dr Walkowiak. Jednak wsppraca z duymi koncernami nie jest atwa, gdy posiadaj one wasne centra badawcze. – Mylimy o wsppracy z polskimi fabrykami, na przykad w Andrychowie, Mielcu czy Krotoszynie, gdzie produkuj toki dla VW. Gwne nadzieje na kontynuacj bada wiemy jednak z kontraktem niemieckim. Zachd ma duo wiksze moliwoci – dodaje.
Nowatorskie rozwizanie polega nie tylko na zastosowaniu w silniku wykadzin ceramicznych, ale take na uzupenieniu ich aktywn powok katalityczn. – Ceramika suy do podwyszenia temperatury w warstwie przyciennej komory spalania. Na ni nanosimy katalizator – metale szlachetne (platyn, rod) lub pierwiastki ziem rzadkich. W ich obecnoci proces spalania przebiega efektywniej – tumaczy dr Walkowiak.
Dr Wojciech Walkowiak wsppracuje z dr Boen Mendyk i prof. Wodzimierzem Szczepaniakiem z Instytutu Inynierii Ochrony rodowiska PWr. oraz doktorantk mgr Ann Janick, ktra bada wpyw wewntrznego katalizatora spalin na emisj zwizkw toksycznych. Naukowcy widz dalsze perspektywy bada. – Uytkownicy tradycyjnych silnikw maj wtpliwoci, czy biopaliwa nie bd le wpyway na stan techniczny ich pojazdw. Warto sprawdzi, czy wewntrzny katalizator spalin poprawi take proces spalania biopaliw – mwi A. Janicka. Zesp planuje rwnie badania nad zastosowaniem katalizatorw przy spalaniu paliwa metanowego.
Prof. Jan Szyszko, minister rodowiska, wrczy Nagrody Ministra rodowiska za szczeglne osignicia naukowo−badawcze w zakresie ochrony, ksztatowania i uytkowania rodowiska oraz jego zasobw, przyznane w konkursie za rok 2006. Uroczysto wrczenia nagrd odbya si 22 maja w ramach obchodw wiatowego Dnia Ziemi.
Nagrody przyznawane s za wybitne osignicia naukowo−badawcze lub caoksztat dziaalnoci w zakresie bada podstawowych i stosowanych, dotyczcych m.in.: ochrony jakoci powietrza, ochrony stanu wd oraz gospodarki wodnej, geoekologii, ochrony jakoci powierzchni ziemi i jej zasobw, geologii, ochrony przyrody, lenictwa, edukacji ekologicznej i promocji zagadnie z ni zwizanych, instrumentw zrwnowaonego rozwoju. Warunkiem zakwalifikowania pracy do Nagrody Ministra rodowiska jest jej wdroenie (wykorzystanie w praktyce), potwierdzone opini uytkownikw oraz organw administracji. Jury pod przewodnictwem prof. Mariusza Orion−Jdryska, gwnego geologa kraju, oceniao 70 wnioskw, ktre wpyny na 21. edycj konkursu.
Laureatami nagrd za rok 2006 zostali:
Za caoksztat dziaalnoci – dr Leszek Kouchowski z Wyszej Szkoy Kultury Spoecznej i Medialnej w Toruniu (w zakresie edukacji ekologicznej i promocji zagadnie z ni zwizanych), prof. Stefan Kozowski z Pastwowego Instytutu Geologicznego (w zakresie geologii i ochrony rodowiska), dr hab. Mariusz Kistowski (na fot.) z Wydziau Biologii, Geografii i Oceanologii UG (w dziedzinie ochrony rodowiska i ochrony przyrody), prof. Wiesaw Gabzdyl z Wydziau Grnictwa i Geologii P (w dziedzinie geologii, gospodarki surowcami mineralnymi i ochrony rodowiska), prof. Andrzej K. Leniak z Zakadu Zoologii Ak. (w zakresie bada podstawowych i stosowanych w dziedzinie ochrony przyrody i lenictwa), prof. Jan Dominik (w zakresie lenictwa).
Nagrody indywidualne za szczeglne osignicia: prof. Andrzej Stefan Grniak z UwB (Badania jezior Suwalszczyzny i rekultywacja Zbiornika Siemianwka), prof. Tadeusz Piotr arski z Wydziau Nauk o Zwierztach SGGW (Ocena stopnia skaenia rodowiska rtci w oparciu o badania zawartoci tego pierwiastka w produktach pochodzenia zwierzcego).
Nagrody zespoowe za szczeglne osignicia: 1. zesp z AGH w skadzie: dr in. Przemysaw Wachniew, mgr Piotr Czupryski, prof. Piotr Maoszewski, dr in. Jarosaw Ncki, dr in. Mirosaw Zimnoch (Badanie funkcjonowania oraz udzia w upowszechnianiu hydrofitowych oczyszczalni ciekw w Polsce), 2. zesp z UwB w skadzie: dr hab. Emilia Brzosko, dr Ada Wrblewska, mgr Izabela Taaaj (Ekologiczne i genetyczne zrnicowanie gatunkw storczykowatych jako miara ich potencjau ewolucyjnego i podstawa dziaa konserwatorskich).
Konferencja Technologie bezodpadowe i zagospodarowanie odpadw w przemyle chemicznym i rolnictwie organizowana jest od 1998 r. co 3 lata przez Instytut Technologii Chemicznej Nieorganicznej i Inynierii rodowiska Politechniki Szczeciskiej oraz Zakady Chemiczne „Police” S.A. W tym roku w dniach 12−15 czerwca w Midzyzdrojach odbya si sidma konferencja z tej serii.
Strategicznym celem krajw Unii Europejskiej jest budowanie gospodarki i spoeczestwa opartego na wiedzy. Skutkiem opartej na wiedzy dziaalnoci gospodarczej powinna by poprawa stanu rodowiska naturalnego, tak aby przysze pokolenia mieszkacw Ziemi zastay planet w lepszym stanie ni jest obecnie.
Przemys chemiczny jest w potocznym mniemaniu w duej mierze odpowiedzialny za nie najlepszy stan rodowiska naturalnego. Wizerunek przemysu chemicznego oraz nowoczesnego rolnictwa jako gazi gospodarki stanowicych zagroenie dla rozwoju cywilizacyjnego i odpowiedzialnych za degradacj rodowiska jest kreowany przez media. W celu poprawy spoecznego odbioru wizerunku tych gazi gospodarki konieczne jest propagowanie rzeczywistej dbaoci o rodowisko naturalne, m.in. przez zagospodarowanie odpadw i rozwijanie niskoodpadowych technologii przemysowych. Polskie zakady chemiczne w wikszoci wykazuj trosk o zrwnowaony rozwj, uwzgldniajc w swojej dziaalnoci zasad tzw. 3 E – Economy, Environment, Equity. Przejawem tej dbaoci jest znaczny wzrost inwestycji zwizanych z ochron rodowiska oraz przystpienie do programu „Responsible and Care” (Odpowiedzialno i troska).
Podczas konferencji zaprezentowano badania realizowane w tej dziedzinie w Polsce. Wystpienia przedstawiono w ramach sekcji: technologie zagospodarowania odpadw staych, technologie zagospodarowania ciekw i gazw, technologie bezodpadowe. Mwiono np. o tzw. zielonej chemii jako istotnym czynniku zrwnowaonego rozwoju, recyklingu makulatury w Polsce, wykorzystaniu odpadw palnych do produkcji paliw alternatywnych, metodach zagospodarowania produktw ubocznych powstajcych w procesie wytwarzania ditlenku tytanu oraz modelowych rozwizaniach bezodpadowej gospodarki odpadami misnymi.
Soneczne, leniwe popoudnie w niedziel 27 maja. Wymarzony czas na plaowanie. Miejsc na spenienie tego zamiaru jest w Trjmiecie bez liku. Wybieram Gdyni−Orowo z widokiem na Klif Orowski. Plaa moe nie jest zbyt szeroka, ale za to nie cieszy si nadmiern frekwencj, jak np. sopocka. Zainteresowanie plaowiczw budzi namiot w biao−niebieskie pasy rozpity na piasku pod samym klifem. To geolodzy z Pastwowego Instytutu Geologicznego, Oddziau Geologii Morza w Gdasku−Oliwie, jak co roku rozstawili na dwa dni swe stanowiska, by w ramach kolejnej edycji Batyckiego Festiwalu Nauki zainteresowa przygodnych plaowiczw urokami i tajemnicami geologii.
A jest co podziwia. Na stoach bogata, starannie opisana kolekcja kamieni i muszli (a raczej – muszelek), ktre mona znale na naszych plaach. Wrd nich pikne gnejsy i porfiry, wapienie z widocznymi skamieniaociami i – a jake! – zy Batyku, czyli bursztyny w wielu barwach i odmianach.
– Jakie one pikne! – zachwyca si dziewczynka w biaym podkoszulku i z czerwon „smycz” na szyi. – Przyjrzyj im si z bliska, wwczas s jeszcze pikniejsze – zachca pani geolog, podajc jej silne szko powikszajce.
Trudno na czym duej si skupi, gdy obok kolorowych batyckich muszelek ley obszerny zbir skamieniaoci sprzed milionw lat. Koniecznie trzeba sfotografowa i gbki, i koralowce lece obok liliowcw. No i jeszcze niezwyke belemnity – po kadym osobniku pozostao jedynie tajemnicze kalcytowe rostrum, nazywane czsto przez zbieraczy „strzak pioruna”. A jeszcze trzeba obejrze „spadajce gwiazdy”, czyli bogaty zbir meteorytw, ktre nawet mona wzi do rki.
Obok namiotw wisz pogldowe plansze obrazujce zjawiska geologiczne, z ktrymi – dotd niewiadomie – stykamy si nad Batykiem. Plaowicze uwanie je studiuj, zadajc dziesitki pyta.
– No nie, w to nie uwierz! Z play sodka woda? – pan z „piwnym brzuszkiem” z niedowierzaniem przyglda si niewielkiej pompie wbitej kilkadziesit centymetrw w gb play. Z wa wypywa do zlewki woda. Dla porwnania w drugim naczyniu znajduje si woda pobrana z morza. Pomiar nie pozostawia wtpliwoci – w jednej jest woda sona, a w drugiej sodka. – Prosz si pospieszy – ponagla mgr Leszek Jurys, koordynator festiwalu w PIG. Za chwil wchodzi kolejna grupa chtnych do uczestnictwa w wycieczce geologicznej po Klifie Orowskim...
A pozostaych 676 wydarze przygotowanych w ramach V Batyckiego Festiwalu Nauki? To ponad 50 innych miejsc w Trjmiecie, Supsku, Bytowie, Pelplinie, Malborku, Kwidzynie, Bdominie i Wglikowicach. wito pomorskiej nauki trwao cztery dni (24−27 maja), a zostao przygotowane przez ponad 3700 osb z 32 instytucji.
Ju niedugo pierwsza polska uczelnia otworzy zagraniczn fili. 19 czerwca rzd Republiki Litewskiej wyda zgod na otwarcie w tym kraju filii Uniwersytetu w Biaymstoku. – Pomys na utworzenie takiej jednostki powsta ju w 2003 roku, gdy w prawie polskim oraz litewskim pojawiy si moliwoci tworzenia jednostek zagranicznych – wspomina dr hab. Jarosaw Wokonowski, prezes Stowarzyszenia Naukowcw Polakw Litwy, instytucji, ktra wystpia z inicjatyw powoania filii UwB w Wilnie, a rwnoczenie profesor UwB. Wiksze i bardziej realne moliwoci utworzenia placwki zaistniay w chwili wejcia Polski i Litwy do Unii Europejskiej.
17 lipca 2006 Uniwersytet w Biaymstoku zoy w Centrum Badania Jakoci Studiw w Wilnie (litewski odpowiednik Pastwowej Komisji Akredytacyjnej) wniosek o utworzenie filii na Litwie. Proponuje w nim ksztacenie na poziomie licencjackim na kierunkach ekonomia i informatyka. Siedzib jednostki ma by Dom Kultury Polskiej w Wilnie, ktry przeznaczy na ten cel 540 m2 swej powierzchni. Penomocnikiem rektora UwB ds. powoania filii w Wilnie zostaje wanie prof. Wokonowski. W grudniu 2006 przeprowadzono badania 2 tys. uczniw ostatnich klas litewskich szk rednich, dotyczce powoania filii polskiej uczelni i chci ksztacenia si w niej. Ich wyniki nastrajaj optymistycznie. Odsetek osb z wyszym wyksztaceniem jest wrd Polonii litewskiej dwukrotnie niszy od przecitnej litewskiej. Obecnie na Litwie funkcjonuje 140 szk z jzykiem polskim, w tym 40 szk ponadpodstawowych. Ekonomia i informatyka to kierunki, ktre absolwentom daj due szanse na rynku pracy.
Pocztkowo wszystko wydaje si i gadko. W styczniu 2007 Komisja Ekspertw CBJS pozytywnie ocenia polski wniosek. Jednak w kwietniu Rada ds. Ocen Instytucji Naukowych i Studiw, ktra wspomaga prace Centrum, negatywnie opiniuje wniosek strony polskiej, zgaszajc szereg zastrzee, m.in. do sensownoci wykadania w jzyku polskim, zaplecza materialnego itp. Na tej podstawie zmienia si stosunek Centrum Badania Jakoci Studiw, ktre 20 kwietnia wydaje negatywn opini w sprawie utworzenia filii UwB w Wilnie. Przedsiwzicie wisi na wosku. Jednak wszystko zaley od litewskiego rzdu. Podczas wizyty litewskich wadz w Polsce temat filii UwB staje na najwyszym szczeblu. W czerwcu rzd Republiki Litewskiej wydaje bezwarunkow uchwa popierajc utworzenie zagranicznej placwki UwB w Wilnie. – Ta decyzja otwiera nam drog do podjcia konkretnych dziaa organizacyjnych – mwi prof. Wokonowski.
Wkrtce w Biaymstoku odbd si wybory dziekana wydziau zamiejscowego w Wilnie. Jak wyjania penomocnik rektora UwB, w rozumieniu prawa polskiego w Wilnie bdzie funkcjonowa zamiejscowy wydzia UwB, w myl prawa litewskiego bdzie to filia. Po wyborze dziekana, strona polska zoy do Krajowego Rejestru Podmiotw Prawnych Litwy wniosek o zarejestrowanie filii. Prof. Wokonowski ma nadziej, e jeszcze w lipcu rozpocznie si nabr studentw. Pocztkowo filia zaoferuje ksztacenie licencjackie dla 90 studentw ekonomii i tylu informatyki. Z czasem oferta moe zosta rozszerzona. Przewiduje si, e studia bd patne. Koszty eksploatacji lokali ma pokry 500 litw (ok. 600 z) rocznie. Cao kosztw funkcjonowania filii wyniesie ok. 800 tys. z rocznie. Najwysze wadze RP zadeklaroway wsparcie finansowe tego przedsiwzicia. W chwili skadania wniosku do wadz litewskich gotowo pracy w wileskiej filii na poziomie takim samym, jak w macierzystym uniwersytecie, zadeklarowao 77 wykadowcw z Polski.
Prof. Wokonowski jest optymist. Ma nadziej, e zajcia na wileskim wydziale UwB rozpoczn si ju w padzierniku. Bdzie to pierwsza zagraniczna placwka polskiej uczelni. Przypomnijmy, e w pocztku lat 90. bez sukcesu starano si utworzy w Wilnie uniwersytet polski.
(pik)
Modzi ludzie, gwnie mczyni, zwabieni tytuem Soce i wodr – rda przyszoci, z wypiekami na twarzy wyprzedzali mnie na korytarzach budynku Wydziau Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji, by zaj dobre miejsce w sali, gdzie czeka dr in. Grzegorz Benysek, pasjonat alternatywnych rde energii. Od czasu do czasu w Zielonej Grze jest gono o projektach zrealizowanych przez studentw pod jego kierunkiem. W klubach fitness zamontowano rowery, na ktrych odchudzajce si panie nie tylko spalay kalorie, ale take – niewiadome tego – produkoway energi elektryczn. Ten sam zesp z koa naukowego PESUZ stworzy system do monitoringu budynku Instytutu Inynierii Elektrycznej zasilany bateriami sonecznymi oraz rower na prd. I wreszcie ich najgoniejszy pomys z ostatnich tygodni – samochd zasilany prdem, wyposaony w ogniwa fotowoltaiczne oraz superkondensatory. Auto bdzie adowane z sieci prdu przemiennego, a koszt eksploatacji takiego pojazdu – jak twierdzi autor projektu – to 3 z na 100 km.
Dr Benysek widzc, e nie ma do czynienia z laikami, od razu przeszed do meritum. Chcesz y taniej, a przede wszystkim ekologiczniej? Porzu tradycyjne rda energii i zainteresuj si socem i wodorem. Uzasadnienie, i wgla i ropy wystarczy nam ju tylko na jakie 30 lat, byo zbyteczne, bowiem w oczach przyszych konstruktorw mona byo dostrzec fascynacj i autentyczn ch zastosowania w praktyce nowych rde energii.
Starsi suchacze widzieli oczyma wyobrani domek jednorodzinny, na dachu ktrego zamontuj ogniwa fotowoltaiczne, a w ogrdku postawi ma elektrowni wiatrow. Wytworzona dziki dwom uzupeniajcym si narzdziom energia elektryczna posuy do owietlenia i ogrzania domu, a wodr powstay w wyniku elektrolizy wody, zmagazynowany w przydomowej stacji paliw, zatankuj do ekologicznego auta.
Ile kosztuje ogniwo fotowoltaiczne? Czy samochd zasilany wodorem jest bezpieczny? Jak wyglda bak w samochodzie hybrydowym? Sdzc po konkretach, o jakie z wypiekami na twarzy pytali nastolatkowie, naley si spodziewa w cigu najbliszych kilku lat nowych konstrukcji w uniwersyteckich laboratoriach. Uniwersytet Zielonogrski ju zaciera rce na takich studentw.
IV Festiwal Nauki, zorganizowany przez Uniwersytet Zielonogrski w dniach 3−4 czerwca, odbywa si na miejskim deptaku (niedziela) i w uniwersyteckich kampusach (poniedziaek). Zaprezentowano 124 projekty. W imprezie uczestniczyo ok. 10 tys. osb.
W dniach 22−25 maja odbya si doroczna konferencja Stowarzyszenia Wydawcw Szk Wyszych. Omwiono kwesti uczestnictwa wydawnictw szk wyszych w Krajowych Targach Ksiki Akademickiej Atena w kontekcie zmiany ich organizatora, terminu i lokalizacji. Stwierdzono, e warunki ustanowione przez nowego waciciela KTKA sprawiaj, e impreza staje si nieatrakcyjna zarwno dla potencjalnych wystawcw, jak i odwiedzajcych. Jako alternatyw zaproponowano organizacj targw, ktre odbywayby si co roku w innym orodku akademickim.
Grayna Grabowska, prezes Targw w Krakowie S.A., zaproponowaa wydawcom akademickim organizacj targw „objazdowych” pod patronatem swej firmy. Nosiyby nazw „Spotkania z ksik naukow” i kadego roku odbyway si w innej czci kraju. Propozycja wychodzia naprzeciw oczekiwaniom wydawcw w zwizku z sytuacj ATENY. Zaakceptowali oni pomys G. Grabowskiej i jako miejsce pierwszego „Spotkania” wskazali Szczecin lub Gdask. Wstpny termin ustalono na poow kwietnia 2008 roku. Wydawcy poruszyli kwesti lepszego usytuowania Salonu Wydawcw Szk Wyszych podczas Targw Ksiki w Krakowie.
Anna Chrzanowska z MNiSW poinformowaa, e resort dotuje jedynie wydawanie podrcznikw akademickich (nakad 1000 egz.). Pozostae dotacje nie s w gestii ministerstwa, a ciar kosztw publikowania ksiek spoczywa na wydziaach szk wyszych. Rozwaano rwnie konieczno wystpienia do ministra kultury o zmniejszenie liczby tzw. egzemplarzy obowizkowych, gdy koszt wydania 17 egzemplarzy bezpatnych kadego nowego tytuu jest dla wydawnictw akademickich zbyt duy. Debatowano te na temat sytuacji wydawnictw szk wyszych po zniesieniu zerowej stawki VAT na ksiki.
Podczas walnego zebrania sprawozdawczo−wyborczego SWSW, ktre miao miejsce w Ustroniu, podsumowano dziaalno tej organizacji, podkrelajc jej znaczenie dla promocji publikacji uczelnianych zarwno na terenie kraju, jak i za granic, poprzez organizowanie wystaw polskiej ksiki naukowej. Tegoroczna wystawa przygotowywana jest w listopadzie w Madrycie. Podsumowano take dziaalno odchodzcego zarzdu i wybrano nowe wadze. Prezesem SWSW zosta Henryk Podolski (UKSW), wiceprezesami za Grayna Jarzyna (UKW) oraz Andrzej Peciak (UMCS). Na sekretarza stowarzyszenia wybrano Ann Zielisk−Krybus (AR Pozna), a na skarbnika Iren Bulczysk (UZ). Do Komisji Rewizyjnej powoano: Jana Kiryjowa (SGGW), Iwon Maruszewsk (UAM), Stanisawa Dudziskiego (URz.), Barbar Wyjadowsk (AE Krakw) i Stanisawa Konarskiego (SGH).
W dniach 17−20 maja na 13 tys. m2 w Paacu Kultury i Nauki swoj ofert prezentowao niemal 700 wystawcw z 30 krajw. Wedug ARS Polony, organizatora 52. MTK, w cigu 4 dni stoiska odwiedzio 45 tys. osb. Mimo e liczba wystawcw od paru lat si zmniejsza, Midzynarodowe Targi Ksiki pozostaj najwiksz polsk imprez targow brany ksigarskiej.
Oferta polskich wydawcw akademickich, czyli zwizanych ze szkoami wyszymi, nie jest imponujca i od lat pozostaje na podobnym poziomie. Ci, ktrzy zdecydowali si jedzi do Warszawy na najdrosze (dla wydawcw) targi ksiki, wci jed. Ci, ktrzy nie jedzili dawniej, nie jed take teraz. W tym roku w Warszawie swoj ofert prezentoway oficyny uniwersytetw: Wrocawskiego, Rzeszowskiego, lskiego, im. Adama Mickiewicza, Gdaskiego, Warszawskiego, dzkiego, Mikoaja Kopernika, Kardynaa Stefana Wyszyskiego, UMCS oraz Politechniki Wrocawskiej i Akademii Ekonomicznej w Poznaniu. Bywalcy tych stoisk nie mieli problemu z ich znalezieniem wrd mnstwa bardziej lub mniej ambitnych wystawcw, gdy zajmoway one miejsce w tym samym co zwykle sektorze. Wystrojem od jakiego czasu wyrnia si stoisko Wydawnictwa UMK. Nie wynika to z wielkoci zajmowanej powierzchni (wiksz wykupuje np. Wydawnictwo UMCS, ktre take bardzo starannie eksponuje swoje publikacje), ale konsekwentnie prowadzonej polityki wystawienniczej. Skromno rodkw nie pozwala wydawnictwom akademickim na prezentacj proporcjonaln do jakoci i rangi oferowanych przez nie publikacji. Jednak niewielka liczba spotka autorskich, jak oferowali wydawcy akademiccy, stanowi przeciwiestwo tego, co robiy oficyny oferujce literatur popularn. Andrzej Peciak, dyrektor Wydawnictwa UMCS, komentuje to nastpujco: – Kiedy zapraszalimy na targi autorw. Niestety, czsto siedzieli sami i brakowao czytelnikw, ktrzy zainteresowaliby si spotkaniami. Nie chcemy naraa dobrych autorw na podobne sytuacje.
Coraz wyraniej wida zagranicznych wydawcw literatury naukowej. Zazwyczaj nie s to wasne stoiska wydawnictw, ale oferta prezentowana przez ich polskich przedstawicieli, m.in. ABE i IPS. Jak wyglda taka prezentacja, niech wiadczy znamienny przykad dwch ssiadujcych targowych alejek. Jedn zapeniy stoiska 7 wydawnictw ze szk wyszych i kilku innych oficyn, ssiedni za, o podobnej powierzchni, zaja jedna firma – ABE z ofert ponad 80 wydawnictw zagranicznych.
Honorowym gociem targw bya w tym roku Ukraina, ktr reprezentowao ponad 120 wystawcw. Byy wrd nich wydawnictwa naukowe, m.in.: Instytut Zaawansowanych Technologii, prywatne Wydawnictwo Akademia, Instytut Poligraficzno−Wydawniczy Narodowego Uniwersytetu Technicznego Ukrainy, Duch i Litera – Wydawnictwo Centrum Europejskich Bada Humanistycznych Akademii Kijowsko−Mohylaskiej, Wydawnictwo Akademii Kijowsko−Mohylaskiej, wydawnictwo Alma Mater ugaskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Tarasa Szewczenki.
10 czerwca w Gdasku odby si XI Wielki Przejazd Rowerowy. Zgromadzi on prawie 3 tys. rowerzystw z caego Pomorza. Do Trjmiasta przyjechali nawet rowerzyci ze Szczecina. Przejazd zakoczy si w Uniwersytecie Gdaskim. Przedstawiciele Gdaskiej Kampanii Rowerowej wrczyli uczelni nagrod „Zotej Szprychy”. Przyznawana jest ona co roku instytucjom i firmom najbardziej przyjaznym rowerzystom. UG doceniono za specjalne parkingi dla nich.
W kampusie oliwskim przed gmachem Biblioteki Gwnej UG oraz na placu pomidzy wydziaami Filologiczno−Historycznym oraz Matematyki, Fizyki i Informatyki odbya si otwarta debata na temat infrastruktury rowerowej w Trjmiecie, byy konkursu i nagrody. W tym roku po raz pierwszy zorganizowano wycig kurierski „Alleycat” o Puchar JM Rektora UG. Rowerzyci musieli objecha 10 budynkw UG (od Gdaska Gwnego po Gdyni), zdoby piecztki i z najlepszym czasem wrci na miejsce startu, czyli przed Wydzia Filologiczno−Historyczny. I miejsce (1500 z) zaj Adam Piotrowski, student PG, II miejsce (1000 z) – ukasz Bohdan, student Wyszej Szkoy Zarzdzania, III miejsce (500 z) – Krzysztof Nowakowski, student PG. Uczestnicy rajdu otrzymali pamitkowe medale w postaci zbatek.
W czasie festynu rowerowego, ktry odby si przed uczelni, nie zabrako atrakcji dla najmodszych, konkursw (np. na najlepsze przebranie rowerzysty i roweru, gdzie nagrod gwn – rower Unibike – ufundowa sklep Buga Sport), rowerowych warsztatw i pokazw filmw.
..jpg)
Park Krajobrazowy w Wilanowie
11 maja w Instytucie Archeologii UW odbya si konferencja Interdyscyplinarne badania zaoe rezydencjonalnych i obronnych, powicona formom, funkcjom i przemianom zaoe rezydencjonalnych oraz obronno−rezydencjonalnych od antyku po 2 poow XX w. Specyfika omawianych stanowisk wymaga zastosowania narzdzi badawczych, dostarczanych przez nauki humanistyczne, przyrodnicze i cise. Tematyka konferencji wykraczaa wic poza problematyk stricte archeologiczn.
Prof. Jerzy Mizioek (Instytut Archeologii UW) mwi o pracach prowadzonych przez Stanisawa Kostk Potockiego, ktry podj trud odtworzenia synnej, znanej z antycznych przekazw pisanych, willi Pliniusza Modszego (Villa Laurentina). Przystpujc do kontynuacji dziea XIX−wiecznego „nestora polskiej archeologii”, prof. Mizioek wykorzysta najnowsze metody cyfrowe, a jego wypowied wzbogacona zostaa trjwymiarowymi rekonstrukcjami zaoenia. Maciej Marciniak (student V roku IA UW) zda sprawozdanie z wykopalisk przeprowadzonych przez Orodek Bada nad Antykiem Europy Poudniowo−Wschodniej UW na stanowisku Risan w Czarnogrze. Polscy archeolodzy pod kierunkiem prof. Piotra Dyczka odnaleli na terenie antycznego miasta portowego pozostaoci tajemniczej budowli, okrelanej jako „willa Hypnosa”. Nazwa obiektu pochodzi od odkrytej w jego wntrzu mozaiki ze scen figuraln zawierajc przedstawienie boga snu.
Konrad Gutkowski (IA UW) wygosi referat odnoszcy si do ogromnego zaoenia rezydencjonalnego cesarza Hadriana w Tivoli. Tomasz Olszacki (Instytut Archeologii U) zapozna zebranych z dziejami i przeksztaceniami zaoenia zamkowego w Sieradzu, natomiast Piotr Lasek (Instytut Sztuki PAN) przedstawi znaczenie rezydencji wojewody pockiego Feliksa Szreskiego na tle architektury rezydencjonalno−obronnej Mazowsza w 1 wierci XVI w.
Prof. Zbigniew Bania (Instytut Historii Sztuki UKSW) przedstawi program architektoniczno−ideowy zamkw magnaterii polskiej w XVII w. Problem badawczy zosta ukazany na tle innych rezydencji tego rodzaju w Europie. Barwne wystpienie dr. Macieja Wojtyskiego dotyczyo najwaniejszych polskich zamkw kresowych. Dr Anna Raska (Instytut Architektury Krajobrazu SGGW) odkrya przed suchaczami ogrom kopotw zwizanych z rewaloryzacj zabytkowych zaoe ogrodowych.
Joanna Zalewska (studentka V roku, Instytut Historii UW) zaprezentowaa wyniki bada nad XVIII−wiecznymi testamentami duchownych z diecezji pockiej, przybliajc suchaczom wczesne wyposaenie wntrz oraz przedmioty codziennego uytku. Andrzej Jankowski (Krajowy Orodek Bada i Dokumentacji Zabytkw) zda sprawozdanie z bada archeologicznych realizowanych na terenie barokowej rezydencji krla Jana III w Wilanowie. Referat prof. Tadeusza Cegielskiego dotyczy kontrowersji wok odbudowy zabytkowego „masoskiego” zespou parkowo−paacowego w Dobrzycy. Dr Radosaw Karasiewicz−Szczypiorski (IA UW) zda relacj z bada archeologicznych na terenie rezydencji w Natolinie. Piotr Sypczuk (IHS UW) przedstawi dzieje i stan bada zabytkowego zespou paacowo−parkowego w Morysinie. Zdjcia lotnicze Krystiana Treli (IA UW) udokumentoway postpujc w szybkim tempie degradacj zaoenia. Obrady zamyka referat Katarzyny Liwak−Rybak (ISz PAN), traktujcy o rezydencji penicej jednoczenie funkcj pracowni artysty na przykadzie wybranej architektury willowej lat 60. XX w.
Od 15 do 17 maja w Uniwersytecie w Biaymstoku odbywaa si midzynarodowa konferencja Pary – Londyn – Monachium – Nowy York. Powrzeniowa Emigracja Niepodlegociowa na mapie kultury nie tylko polskiej, zorganizowana przez Instytut Filologii Polskiej UwB oraz biaostocki oddzia IPN.
Wbrew do powszechnemu mniemaniu o skceniu emigracji, w sprawach uznanych przez ni za najwaniejsze dochodzio pomidzy rodowiskami do cisej i owocnej wsppracy, do wanych sporw wiatopogldowych, politycznych, estetycznych. Na konferencji pojawiy si dwa omwienia wanej inicjatywy z lat 50. – Kongresu Wolnej Kultury Polskiej, dyskusji ideowych dotyczcych wizji Europy (m.in. na przykadzie Jerzego Stempowskiego, Jzefa Mackiewicza, Stanisawa Swaniewicza) na amach „Przegldu Powszechnego”, paryskiej „Kultury”, londyskiej „Trybuny”, nowojorskiego „Tygodnika Polskiego” czy te „Kontynentu”. Prezentowano orodki kulturalne polskiego wychodstwa, m.in. Pnocno−Amerykaskie Studium Spraw Polskich, Polsk Sekcj BBC, Polsk Sekcj RWE, Fundacj Kocielskich, zasoby Archiwum Kazimierza Sabbata, Wydawnictwa Polskiego Zwizku Wychodstwa Przymusowego w Hanowerze. Mowa bya take o planach archiwalnych Instytutu Dokumentacji i Studiw nad Literatur Polsk przy Muzeum Literatury w Warszawie.
Mwiono te o teatrze polskim w Ameryce Pnocnej, losach aktorw na emigracji, prozie Zygmunta Haupta, Danuty Morstin, Mieczysawa Lurczyskiego, poezji Andrzeja Czyewskiego, publicystyce Jana Lechonia, Alicji Iwaskiej, Stanisawa Baliskiego. W interesujcych kontekstach i w wietle nieznanych wczeniej archiwaliw przywoywano kluczowe postaci emigracji: Czesawa Miosza, Gustawa Herlinga−Grudziskiego, Jana Nowaka−Jezioraskiego. Problemem, ktry wyodrbni si w dyskusji, by casus emigranta w Izraelu, jego tosamoci, dowiadczenie obcoci, waga bagau wyniesionego z traumy Holocaustu. Debatowano o oficjalnym stosunku wadz PRL do emigracji, gwnie w latach 40. i 50., oraz nieoficjalnym – inwigilacji rodowisk emigracji przez aparat bezpieczestwa PRL.
Uczestnicy konferencji stwierdzili, e materiay archiwalne stanowi winny punkt wyjcia do zasadniczych bada, odwieaj bowiem konteksty, wzbogacaj o szczegy, koryguj, a nade wszystko maj niezaprzeczalny walor poznawczy.
Duym powodzeniem wrd studentw cieszyy si imprezy towarzyszce konferencji: wieczr autorski prof. Kazimierza Brauna, wybitnego reysera i teatrologa, wieczr powicony Bogdanowi Czaykowskiemu i innym polskim poetom z Kanady, wystawy o literaturze „drugiego obiegu” i o procesach krajowcw za kontakty z „Kultur”.
Spotkanie w Biaymstoku, bdce rodzajem konfrontacji dwch typw badaczy spraw emigracyjnych – „interpretatorw” i „archiwistw” – uwiadomio, jak wiele spraw dotyczcych wartoci polskiej (cho nie tylko polskiej) kultury ley po stronie XX−wiecznego wychodstwa.
Wieczorem 19 maja krakowscy acy celebrowali na Rynku wito Absolwenta Wyszych Uczelni. Niektrzy mieli korony na gowach, inni – bogato zdobione paszcze. W tym samym czasie weterani ruchu antykomunistycznego witowali 30−lecie powoania Studenckiego Komitetu Solidarnoci – pierwszej opozycyjnej organizacji w Polsce zawierajcej w nazwie sowo „Solidarno”.
7 maja mino 30 lat od znalezienia zmasakrowanego ciaa Stanisawa Pyjasa, studenta polonistyki i filozofii UJ, ktry nie ba si wystpowa przeciwko wadzy ludowej. Za wierno swym ideom zapaci najwysz cen. 15 maja 1977 po mszy witej, odprawionej w intencji jego duszy, studenci poprowadzili ulicami Krakowa „czarny marsz”, ktry zakoczy si odczytaniem owiadczenia o powoaniu SKS. Tumy studentw mwiy „nie” kamstwu, fikcji i zbrodniom komunistycznym, ale tylko 10 podpisao si pod deklaracj. Pierwszy sygnowa deklaracj Lesaw Maleszka (TW. „Ketman”). Pozostaych 9 osb zaoyo niedawno Stowarzyszenie „Maj77”, ktre, wraz z Instytutem Pamici Narodowej oraz UJ, zorganizowao obchody 30−lecia SKS pod hasem Bunt w imperium.
– Wasz bunt by wielki, bo doprowadzi do wolnoci – powiedzia prof. Alain Besancon w pierwszych sowach wykadu Wolni w czasach zniewolenia? Zniewoleni w czasach wolnoci? Cisza, jaka panowaa w czasie jego wystpienia, zostaa przerwana przez wyjcie studentki w sali. Pozostaa czwrka modych−adnych akw cierpliwie doczekaa do koca debaty.
– Czy mona wybaczy zo, jeeli stosuje si relatywizm moralny? – pyta Bronisaw Wildstein, jeden z zaoycieli SKS. Francuski sowietolog odpowiada: – Kady, kto chce, by mu wybaczono, musi przyzna si do winy.
– Co zrobi, by marksizm, ktry tak gboko zadomowi si w naszych gowach i sercach, nie przeszkadza w budowie nowej Polski? – z melancholi w gosie pyta prof. Ryszard Legutko z UJ. Ale prof. Besancon te nie zna odpowiedzi. Nawoywa tylko do rozwoju ycia intelektualnego, ktre ma si „ruszy bry z posad wiata”. Zgromadzeni 50−latkowie bili brawo. Po wykadzie starzy znajomi odwieali zakamarki pamici. Z telebimu dochodzi gos z filmu mier studenta w reyserii Jarmo Jaaskelainena. Nastpnego dnia, w niedziel 20 maja, przyjaciele z SKS odsonili tablic powicon pamici Zygmunta Chyliskiego, Mirosawa Dzielskiego i Janusza Szpotaskiego. Na uroczystej mszy w. w Bazylice Trjcy witej oo. Dominikanw modych−gniewnych studentw rwnie zabrako.
185 mczyzn i 51 kobiet wystartowao w XXIV Mistrzostwach Polski Szk Wyszych w Kolarstwie Grskim, ktre odbyy si w Cieszynie w dniach 2−3 czerwca. Organizatorami zawodw byy Klub Uczelniany Akademickiego Zwizku Sportowego w Cieszynie oraz Urzd Miasta Cieszyn.
Trasa wycigu nie bya wymagajca technicznie. Od startu biega po betonowych pytach, nastpnie po ostrym skrcie w prawo prowadzia kamienistym podjazdem na tor motocrossowy, na ktrym organizatorzy wyznaczyli kilka mczcych podjazdw i szybkich zjazdw. Potem zawodnicy jechali lenymi drogami i szutrwkami, aby wreszcie zjecha – osigajc prdkoci w okolicach 60 km/h – wskimi, pokrytymi liskim wirem asfaltami na met. Ptla miaa dugo ok. 6 km.
W sobot odbya si jazda indywidualna na czas, ktra miaa na celu ustalenie kolejnoci na starcie w dniu nastpnym. W sprincie kobiet pierwsze miejsce zaja Katarzyna Ebert z AWF w Warszawie. Tu za ni bya Ilona Cielar z U w Katowicach, a trzecie miejsce wywalczya Ewelina Otyl z PWr.
Wrd panw najszybszy w sobot by ukasz Dudko z UWM w Olsztynie. Za nim na met przyjecha Mariusz Czapla z P w Gliwicach, a trzeci by Jakub Anielski z jeleniogrskiej filii AE we Wrocawiu.
O ile w sobot warunki do jazdy byy niemal idealne, to niedziela sprawia uczestnikom przykr niespodziank. Po caonocnych opadach, ktre cigny si jeszcze przez prawie cay wycig kobiet w niedziel, cz trasy biegnca po torze motocrossowym zmienia si w gliniast ma. Organizatorzy zmuszeni zostali do puszczenia wycigu w drug stron. Teraz po starcie uczestnicy pili si w gr po asfaltach, natomiast na torze motocrossowym zjedali po prostej w d. Mimo zmiany, ten odcinek trasy i tak nastrcza najwicej trudnoci z powodu gliny zapychajcej napdy i blokujcej koa. Kobiety miay do przejechania dwa okrenia, natomiast mczyni pi.
W tych trudnych warunkach akademickie mistrzostwo polski kobiet zdobya Ilona Cielar (U), wicemistrzyni zostaa Katarzyna Ebert (AWF Warszawa), natomiast trzecie miejsce wywalczya Joanna Czerwiska (PWSZ w Nysie).
Wrd mczyzn zwyciy Piotr Suek (PO). Na drugim miejscu przyjecha ukasz Dudko (UWM Olsztyn), a na trzecim – Maciej Paac (AE Wrocaw).