Pocztkiem zniewolenia nauki polskiej byy lata dwudzieste XIX wieku. Ju traktat nadajcy Krakowowi status wolnego miasta z 3 maja 1815 roku zapowiada: „bdzie pozwolone mieszkacom ssiednich prowincyj polskich udawa si do teje Akademji i odbywa tam swoje studia, skoro tylko jej rozwj odpowie intencjom kadego z trzech dworw”. W imi polityki askawego liberalizmu powoano dla Uniwersytetu Krakowskiego (1818) „konserwatorw” dawnych tradycji: z ramienia Austrii – Klemensa Lothara von Metternicha, Rosji – Mikoaja hr. Nowosilcowa, Prus – Antoniego Henryka ks. Radziwia. W praktyce Nowosilcow zastosowa wobec udajcych si na studia do Krakowa przemyln represj: do posiadoci, skd si wywodzi student, kierowano na kwaterunek oddzia 15 kozakw – do czasu powrotu syna... Metternich z kolei umia pozyska zdrajc sprawy narodowej (dowody z ich korespondencji opublikowanej przez PAU dopiero w 1935 roku) Stanisawa hr. Wodzickiego – prezesa Senatu Krakowa, z tego urzdu przewodniczcego Wielkiej Radzie Uniwersytetu. Wodzicki przygotowa nowelizacj statutu uniwersyteckiego i gromadzi uzasadnienia nowej polityki represji. Ta ukierunkowana bya na studentw – wczenie nastawionych rewolucyjnie i sigajcych niekiedy po narzdzia terroru. Szczeglnie procesy studentw Uniwersytetu Wileskiego day pretekst Nowosilcowowi i Metternichowi do wytumienia askawego liberalizmu cara i cesarza. Odrzucono w toku procesw podstawy autonomii uniwersyteckiej – w tym jurysprudencj. W miejsce formuy statum in statu (pastwo w pastwie) pojawiy si rozwizania przeciwstawne – zniewolenia poprzez prawo. Dotyczyy nie tylko studentw, ale i profesorw. Tych miano zamiar – przy „nieprawomylnoci” – usuwa z katedr. Odrzucono zasad wyboru na stanowiska uczelniane i zasad swobodnego doboru nowych profesorw.
Po odrzuceniu zasad wprowadzono nowe rozwizania instytucjonalne. Z inicjatywy Nowosilcowa wprowadzona zostaje w lipcu 1822 Kuratoria Generalna dla uczelni warszawskich. Po dwch latach Nowosilcow zostaje mianowany Kuratorem Wileskiego Okrgu Naukowego. Podobne „rzdy kuratoryjne” wprowadzi, przygotowywany przez cztery lata, Statut Uniwersytetu Krakowskiego z 29 wrzenia 1826. Artyku 1 stwierdza: „Obowizki odnoszce si do administracyi, policyi i karnoci Uniwersytetu Krakowskiego bd odczonemi od obowizkw majcych za cel nauczanie. Pierwsze z nich wykonywa bdzie Kurator jeneralny Instytutw naukowych przez siebie i Inspektorw pod jego rozkazami bdcych. Drugie wykonywa bd Rektor i Profesorowie”. Kuratora mianowa mieli wspzarzdcy Krakowa, inspektorw – rzd miasta, rektora i profesorw – take rzd. Dobrani przez rzd asesorzy kuratora mieli wraz z nim stanowi Komitet Nadzoru i Karnoci. Kurator i Komitet mieli dba o „ducha religii, zamiowania nauk, czysto obyczajw” – aby wrd studentw nie powstay „adne zwizki szczeglne i tajemne... aeby Profesorowie nie odbiegali w niczem od da si im majcych instrukcyj, ani te od systematu nauczania przez Rzd przyjtego”. Do Inspektorw naleao nadzorowanie dochodw oraz przestrzeganie „cisego wykonania ustaw i rozporzdze”. W kompetencji kuratora bya te „cenzura, tak pod wzgldem politycznym, jak pod wzgldem naukowym” oraz kontrola zasobw i zakupw bibliotecznych. Kurator zatwierdza przed podjciem wykadw ich program, w ktrym naleao uwzgldni „zasady, wedle ktrych postpowa zakada sobie i autorw, ktrych wykada zamyla kady z profesorw”. Kurator przej „prawo karnoci co do wykrocze” intra muros, a take decyzje „o rozkadzie sum na budecie umieszczonych” i „o uyciu przychodw nadzwyczajnych”.
Kuratorem zosta wczesny nominalny rektor Uniwersytetu Krakowskiego, Jzef Bonawentura hr. Zauski – syn targowiczanina, byy szwoleer napoleoski, przyszy szef wywiadu wojsk powstania listopadowego. Inaugurowa kuratel w mundurze armii rosyjskiej i jak ojciec, wczenie marszaek stanw galicyjskich, wiernie suy mocodawcom.