Janusza Liberkowskiego, absolwenta Politechniki Gdaskiej, lepiej znaj Amerykanie ni Polacy. W maju ubiegego roku otrzyma milion dolarw jako laureat konkursu American Inventor (Amerykaski Wynalazca), zorganizowanego przez sie telewizyjn ABC. Jego wynalazek – kulisty dziecicy fotelik samochodowy – zafascynowa i przekona Amerykanw, e mona chroni maych pasaerw znacznie skuteczniej ni za pomoc dotychczasowych zabezpiecze. W konkursie telewizji ABC o najwysz stawk ubiegao si 12 tysicy uczestnikw.
Fotelik bezpieczestwa wedug koncepcji pomysowego Polaka to zupena nowo. Skada si z dwch pkul. Mae dzieci (wynalazek zosta zaprojektowany z myl o pasaerach do 5. roku ycia) czu si bd w nim niemal tak bezpiecznie, jak w onie matki. Prby wykazay, e konstrukcja, oparta na obracajcych si oyskach, pozwala wielokrotnie zmniejszy si uderzenia w trakcie wypadku. Pkule s woone jedna w drug. Pkula zewntrzna peni rol ochronn, a wewntrzna, z przypitym wewntrz dzieckiem, przesuwa si swobodnie we wszystkich kierunkach. Uderzenie w czasie ewentualnego wypadku nie spowodowaoby napicia pasw, ktrymi przypite byoby dziecko, lecz wprawioby wewntrzn kapsu w koysanie. Energia kinetyczna uderzenia (przy prdkoci 88 km/godz. na mae dziecko dziaa sia a 1100 kg!) zostaaby zamieniona na ruch obrotowy.
In. Janusz Liberkowski, nasz rodak zza oceanu, przyszed na wykad z laptopem.
Losy Janusza Liberkowskiego, dzi 54−letniego inyniera mechanika z dyplomem PG, urodzonego w Nowej Soli, doskonale znaj Amerykanie. Ale take i Polacy wiedz coraz wicej o tym niezwykle odwanym, ambitnym i dzielnym czowieku, ktry w 1984 r. zdecydowa si zostawi wszystko i wyjecha do Ameryki. A mia z czego rezygnowa. Wybudowa bowiem dom w Sopocie i zaoy wasn firm.
Najpierw zamieszka u teciowej, na wschodnim wybrzeu Ameryki, a kiedy przyznano mu zielon kart, dajc prawo staego pobytu, wyruszy do Kalifornii. Pocztki nie byy atwe. Zamieszka w synnej Dolinie Krzemowej – pnocnej czci Santa Clara. Tamtejsze tereny stanowi od lat 50. XX w. amerykaskie centrum nowych technologii, zwaszcza przemysu komputerowego.
Moe mwi o niemaym szczciu. Praca, jak wykonywa, sprzyjaa inwencji. Dosy atwo przychodziy do gowy cenne, twrcze pomysy. Wkrtce in. Liberkowski da si pozna jako autor niebagatelnych wynalazkw. Ma na koncie osiem patentw. Z ostatnim z nich, tym najgoniejszym, wie si tragedia.
W 1999 r. jedyna jego crka zgina w wypadku samochodowym. Jak si niebawem okazao, utrata ukochanego dziecka daa impuls do opracowania niezwykego wynalazku. Znany amerykaski koncern Evenflo z miejsca zaproponowa pomoc we wdroeniu patentu.
Niemay tumek modziey akademickiej zgromadzi si przed Auditorium Maximum PG, gdzie in. Liberkowski mia wygosi wykad. Przedstawiony studentom przez rektora prof. Janusza Rachonia, stara si nie traci ani minuty. Krtko opowiada o sobie, a nastpnie mwi, co robi, by w yciu osign sukces. Studenci suchaj zafascynowani.
– Zamierzam powiedzie, jak niezwykle wana jest nasza postawa wobec ycia, wica si z robieniem wynalazkw – rozpoczyna wykad nasz rodak z USA. – Bywa ona rodzajem buntu przeciwko temu, co istnieje wok nas. Wynalazek zmienia to, co przywyklimy traktowa jako stae, niezmienne.
In. Liberkowski na chwil przerywa wtek. Mwi, e wrcz niezwyk przygod bya praca nad ostatnim, wysoko ocenionym wynalazkiem. – Wykonywaem bardzo rne rzeczy, ktrych nigdy przedtem nie robiem w swoim yciu – zaznacza. Pracy nad wynalazkiem powici si cakowicie. Nawet na pewien czas zrezygnowa ze staego zatrudnienia. Wiedzia, e zmierzy si z kilkunastoma tysicami osb, ktrym te marzy si milion dolarw. Przyznaje, e wikszo pomysw, z jakimi pojawili si uczestnicy konkursu, nie miaa wikszego znaczenia, jednak tym, co czyo wszystkich zawzicie rywalizujcych ze sob, bya ogromna pasja. – Dlatego koniecznie trzeba w yciu prbowa. Nic nie przychodzi samo. Jeeli nie bdziemy tego robi, ani o milimetr nie posuniemy si do przodu. Niczego nie osigniemy – podkrela i pyta: – Czy zastanawialicie si nad tym, co znamionuje wynalazc? Dlaczego nagle tworzymy nowe rzeczy wok nas?
Mwi, e ilekro patrzy na jaki przedmiot, niejako odruchowo zastanawia si nad tym, w jaki sposb mona by go ulepszy, co mona by w nim zmieni. Dlaczego stajemy si wynalazcami? Jest to kwestia naszego wyboru.
– Czy zastanawialicie si, co daje rado w yciu? – stawia kolejne pytanie. – Osignicia finansowe niewtpliwie bywaj jednym z powodw do radoci. Jednak nie kady zajmujcy si wynalazczoci, odnosi sukces. Wynalazczo to nieatwy chleb, wymagajcy ogromnego nakadu pracy. Bardzo istotna jest motywacja. Kiedy rodzice pochwal dziecko za adny rysunek, jest szczliwe i stara si rysowa coraz lepiej. Jestem dumny, e mog teraz sta tu, w politechnice i e jestem teraz z wami i opowiadam o swoim yciu. Satysfakcja wewntrzna jest trudna do zdefiniowania. Nasza motywacja popycha nas do przodu – przekonuje.
Chodzi o to, aby by modym cae ycie, mwi inynier. Nie naley biernie akceptowa stanu, ktry istnieje. Nie powinno si zamyka w kokonie bezpieczestwa, ktre jest pozorne. A takim kokonem bywa tzw. stabilizacja yciowa, na przykad praca od godziny 8 do 17, albo rodzina, dzieci, znajomi, samochd, dom, mieszkanie. Tymczasem nie moemy niczego zatrzyma. Niczego nie moemy mie przez cae ycie. Wszystko podlega ustawicznym zmianom. Czym grozi zamknicie si w kokonie pozornego bezpieczestwa? Pasywnoci, tym, e niczego nigdy w yciu nie osigniemy. Martwota, bdca wynikiem pasywnoci, pozornego bezpieczestwa, cechuje ludzi bez wzgldu na wiek. Nawet bardzo modzi ludzie, nawet studenci zamykaj si jak limaki w skorupie i nie oczekuj adnych zmian, nie chc by ich kreatorami. A kto chce by twrczy, musi dziaa, musi by przygotowany na ustawiczne zmiany.
„Kolejne osignicie w dziejach ludzkoci zwizane jest z cakowitym odrzuceniem autorytetw” – pojawia si napis na ekranie. – Taka postawa wymaga odwagi – tumaczy przybysz z Ameryki. – Musimy si wypi na wszystko i powiedzie: „Ja to zrobi, mimo e wszyscy naokoo mwi, e jest to niemoliwe.” A ludzie na og s wygodni i irytuje ich twrcza, aktywna postawa, wprowadzajca niepokj. Dlatego prbuj zniechca, albo negowa. Dlatego bardzo trudno jest przebija si z nowymi pomysami.
Musimy by uwani, stale zwraca uwag na otaczajc rzeczywisto i zastanawia si, czy istnieje co, co mona by zmieni. Wszyscy moemy by wynalazcami. Wiele rzeczy nas denerwuje, ale nierzadko odsuwamy je od siebie sdzc, e lepiej bdzie, jeeli kto inny ruszy gow. Mwimy sobie w duchu: „To nie moja dziaka”. Jeli jednak zdamy sobie spraw, e co rzeczywicie moemy zmieni, wtedy jestemy na waciwym tropie. Jednak dokona zmian o istotnym znaczeniu jest bardzo trudno. Jeeli naszym celem bdzie osignicie zadowolenia z tworzenia nowych wartoci i jeeli bdziemy mie pen wiadomo tego, do czego zmierzamy, sukces bdzie w zasigu rki.
Kiedy widz przed sob mur, wal we gow i nic mi nie wychodzi, wtedy najczciej cofam si do punktu zero i zaczynam wszystko od nowa. Rzucam wszystko, co dotychczas wymyliem. I mwi sobie: A moe istnieje inna droga? Zazwyczaj ta inna droga jest powizaniem poprzedniej i cakiem nowej.
Przekonuje, e koniecznie trzeba by, albo przynajmniej stara si by, optymistycznym marzycielem. – Przepraszam, e odnios si do naszego, rodzinnego domu, czyli do Polski, ale pierwsze, co zauwayem po przyjedzie ze Stanw, to ustawiczne, straszliwe narzekanie. Ludzie cay czas narzekaj na wszystko, zaczynajc od rodziny, a na pracy koczc. Taka postawa dezorganizuje ycie. Jeeli bd si wprowadza w stan cigego narzekania, nigdy nie zrobi niczego.
– Jeeli mamy co wynale albo stworzy nowe wartoci w pracy, musimy mie odwag, aby to zrobi i powiedzie o tym swoim wsppracownikom albo szefom – kontynuuje wykad. Mwi, e trzeba si do tego bardzo dokadnie przygotowa. Trzeba przewidzie, e kto moe nas zaskoczy nawet najprostszym pytaniem, na ktre nie bdziemy w stanie odpowiedzie. A jeeli zada takie pytanie, a my nie odpowiemy, musimy tak kwesti ulokowa w banku pyta i przy nastpnej prezentacji naszego pomysu trzeba bdzie na nie odpowiedzie.
Z otwart gow trzeba podchodzi do wszystkiego – do tego, co nam si udao albo nie udao. Istotna jest przy tym sia przekonywania. Naleaoby wywiczy j w sobie. Wtedy bdzie atwo argumentami przekona ludzi do tego, co pragniemy zrobi. Musimy przekona najwikszych sceptykw, e to, co zamierzamy zrobi, uda si.
– Dobrze jest pracowa w grupie – powiada. Jednak nie jest to atwe, poniewa w wikszoci wypadkw jestemy zazdroni o to, czego dokonalimy sami. Tymczasem w zespole moe by kto, kto powie tylko jedno zdanie, ktre bdzie odkrywcze i nagle zmieni ca sytuacj. Trzeba bdzie z tak osob umie si podzieli zwycistwem, ktre nadejdzie. – Wszystkie osoby, ktre bior udzia w danym przedsiwziciu czy te w odkrywaniu czegokolwiek, musz czu, e s czci grupy – zaznacza. – To jest bardzo wane. W grupie robimy burz mzgw i moemy stworzy niepowtarzalne rzeczy. Bez skrpowania dzielimy si naszymi mylami.
Rwnoczenie z czekiem na niebagateln kwot nasz znakomity rodak otrzyma ofert koncernu Evenflo, dotyczc wdroenia wynalazku. Amerykanie tak hojnie nagrodzili projekt kulistego krzeseka samochodowego gwnie dlatego, e pomysodawca przekona ich, i cakowicie nowatorski wynalazek zapewni maym pasaerom kilkakrotnie wiksze bezpieczestwo.
Wygra konkurs wcale nie byo atwo. In. Liberkowski musia przekona, e jest najlepszy spord 12 tysicy innych pomysodawcw, ktrym rwnie marzy si milion. Rywalizacja bya ogromna. W jednym z kocowych etapw pozostao zaledwie 12 pasjonatw. Kademu z nich dano po 50 tysicy dolarw na prototyp wynalazku albo jego udoskonalenie. Finaowa czwrka miaa za zadanie prezentacj swojego wynalazku w 30−sekundowej reklamwce. W kocu amerykascy telewidzowie gosowali na wynalazek, ktry, ich zdaniem, posiada najcenniejsze walory. Udzia w gosowaniu wzio 35 milionw telewidzw.
Inynier z polskim rodowodem udowodni w praktyce, e pomysy i marzenia mog sta si rzeczywistoci. Mona mie nadziej, e niebawem Amerykanie, majcy mae dzieci, bd stosowa fotelik bezpieczestwa wedug jego projektu. Mona take wierzy, e kuliste foteliki bezpieczestwa pojawi si rwnie w Polsce i innych krajach europejskich. Nasz rodak z Ameryki nie marnuje czasu. W Warszawie by honorowym gociem spotkania Nauka i biznes – jak to si robi w Dolinie Krzemowej? Zorganizowaa je Polska Konfederacja Pracodawcw Prywatnych oraz dziaajcy przy niej klub inwestorw prywatnych Lewiatan Business Angels.