W dniach 13−14 grudnia w Paryu, z inicjatywy premiera Francji Franoisa Fillona, odbya si debata powicona roli uczelni uniwersyteckich w spoeczestwie. Wsporganizatorem spotkania byo European University Association. Pierwsza, mniej oficjalna cz spotkania, na ktr zaproszeni zostali przewodniczcy i sekretarze generalni krajowych konferencji rektorw, odbya si w Paacu Matignon, rezydencji premiera (KRASP bya reprezentowana przez honorowego przewodniczcego – prof. Franciszka Ziejk). Cz seminaryjna, take z udziaem premiera, w ktrej uczestniczyli rwnie przedstawiciele francuskiego rodowiska akademickiego, zorganizowana zostaa w obchodzcej jubileusz 750−lecia Sorbonie.
Polityczny charakter paryskiego spotkania wynika przede wszystkim z wyraonej przez premiera Francji intencji potraktowania problematyki szkolnictwa wyszego jako jednego z wiodcych tematw oglnoeuropejskiej dyskusji podczas zbliajcego si okresu przewodnictwa Francji w Unii Europejskiej, co nastpi w drugiej poowie 2008 roku.
W pierwszej czci seminarium premier Fillon przedstawi rol uczelni uniwersyteckich w procesie rozwoju spoeczno−gospodarczego. Za jedno z kluczowych zada uzna ksztacenie ustawiczne. Wezwa rodowisko akademickie do opracowania i przyjcia dokumentu, roboczo nazwanego Kart – Lifelong Learning Charter for Europe’s Universities, ktry okrelaby rol i zadania szk wyszych we wdraaniu idei ksztacenia ustawicznego.
Odpowiadajc na to wezwanie, prof. Georg Winckler, prezydent EUA, stwierdzi, e rodowisko uczelni akademickich traktuje obecnie ksztacenie ustawiczne jako jeden z najwaniejszych elementw misji i strategii rozwoju uczelni. Ksztacenie ustawiczne bdzie gwnym tematem konferencji EUA jesieni 2008 w Rotterdamie. EUA podejmie si opracowania Karty, a jej projekt bdzie przedmiotem obrad tej konferencji.
Druga cz seminarium powicona bya przede wszystkim ocenie sytuacji w zakresie ksztacenia ustawicznego w Europie. Dyskusj prowadzia pani Valeri Pcresse, minister szkolnictwa wyszego i nauki. Wystpujc w imieniu KRASP, przedstawiem dane demograficzne, ktre pokazuj, e szybkie przystosowanie si uczelni do wiadczenia usug edukacyjnych studentom „nietradycyjnym” jest dla Polski problemem znacznie bardziej krytycznym ni dla wikszoci krajw europejskich. Wskazaem na te aspekty ksztacenia ustawicznego, gdzie mamy si czym pochwali, a take takie, gdzie pozostajemy daleko w tyle za innymi krajami.
Najjaniejszym punktem w obrazie ksztacenia ustawicznego w Polsce s studia podyplomowe. Liczba studentw tego typu studiw wzrosa w okresie 1990−2007 piciokrotnie, przekraczajc poziom 150 tys. Programy studiw podyplomowych s czsto opracowywane na potrzeby i przy wspudziale przedstawicieli instytucji zewntrznych. Studia podyplomowe s te coraz czciej finansowane ze rodkw UE – wyniki ankiety przeprowadzonej wrd rektorw uczestniczcych w posiedzeniu Zgromadzenia Plenarnego KRASP w listopadzie 2007 wskazuj, e studia podyplomowe wspierane przez UE oferuje 71 proc. uczelni.
Polskie uczelnie maj te pewne osignicia w ksztaceniu osb „dojrzaych”, w ramach inicjatyw typu „uniwersytet trzeciego wieku”. Dane Komisji Europejskiej wskazuj jednak, e procent osb dorosych (w wieku 25−64) korzystajcych z rnych form ksztacenia jest w naszym kraju znacznie mniejszy ni w innych krajach UE. Wedug ekspertw OECD, a take ekspertw przygotowujcych raport o wdraaniu Procesu Boloskiego na konferencj ministrw w Londynie w maju 2007, wdraanie idei ksztacenia ustawicznego przebiega w Polsce zbyt wolno.
Due „zalegoci” mamy zwaszcza w uznawaniu przez uczelnie wiedzy i umiejtnoci zdobytych poza systemem szkolnictwa wyszego, w szczeglnoci w wyniku rnych niesformalizowanych form ksztacenia i samoksztacenia w miejscu pracy. W przeciwiestwie do innych krajw, nie mamy w tym zakresie adnych tradycji ani regulacji prawnych. Nie jestemy take przekonani, e warto wprowadza istotne zmiany. Wyniki ankiety przeprowadzonej wrd czonkw KRASP pokazuj, e jedynie 31 proc. rektorw widzi potrzeb i moliwo wprowadzenia do roku 2010 zmian legislacyjnych, ktre umoliwiyby uczelniom uznawanie efektw ksztacenia nieformalnego.
W kuluarach paryskiego spotkania najczciej dyskutowan kwesti byy ostatnie decyzje dotyczce finansowania szkolnictwa wyszego we Francji. Zarwno premier, jak i pani minister mwili o znacznym wzrocie nakadw. Jednake podawane dane – dodatkowe 15 mld euro, wzrost o 50 proc. – stwarzay istotne problemy interpretacyjne. Wtpliwoci wyjani mi dopiero po zakoczeniu spotkania prof. Jean−Pierre Finance, przewodniczcy francuskiej Konferencji Rektorw CPU. Wg przyjtych przez rzd ustale, budet szkolnictwa wyszego – obecnie na poziomie ok. 10 mld euro – bdzie w cigu najbliszych 5 lat wzrasta co rok o 1 mld euro, a do kwoty 15 mld euro w 2012. Miejmy nadziej, e ladem decyzji rzdu francuskiego, wskazujcych na pene zrozumienie znaczenia szk wyszych dla rozwoju spoeczno−gospodarczego, pjd take inne kraje, w tym Polska.